Właściwości farmakokinetyczne
Diclac 150 Duo 150 mg

Właściwości farmakokinetyczne produktu Diclac 150 Duo

Produkt leczniczy Diclac 150 Duo, zawierający 150 mg diklofenaku sodowego, charakteryzuje się unikalną budową dwuwarstwową, składającą się z części o szybkim uwalnianiu (25 mg) oraz części o zmodyfikowanym uwalnianiu (125 mg). Taka konstrukcja zapewnia zarówno szybkie rozpoczęcie działania, jak i przedłużony efekt terapeutyczny.¹

Absorpcja i biodostępność

Mechanizm wchłaniania diklofenaku z produktu Diclac 150 Duo jest dwuetapowy. Większość substancji czynnej z warstwy o szybkim uwalnianiu wchłania się w żołądku, natomiast substancja z warstwy o zmodyfikowanym uwalnianiu wchłania się głównie w jelicie cienkim.²

Dostępność biologiczna diklofenaku z tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu stanowi przeciętnie 82% dostępności uzyskiwanej z tabletek dojelitowych. Ta różnica wynika prawdopodobnie z efektu „pierwszego przejścia”. Istotnym aspektem jest fakt, że spożycie pokarmu nie ma klinicznie znaczącego wpływu na wchłanianie i dostępność biologiczną leku.³

Profil uwalniania substancji czynnej

Profil uwalniania diklofenaku z tabletek Diclac 150 Duo charakteryzuje się stopniowym, kontrolowanym tempem, co jest istotnym uzasadnieniem częstości podawania produktu.⁴

Dzięki takiemu profilowi uwalniania, jeśli zaistnieje kliniczna konieczność, po 12 godzinach można podać kolejną tabletkę Diclac 150 Duo. Co istotne, ilość wchłoniętego leku wykazuje liniową zależność od dawki.⁵

Efekt pierwszego przejścia

Około połowy dawki diklofenaku ulega metabolizmowi podczas pierwszego przejścia przez wątrobę. W praktyce oznacza to, że pole pod krzywą zależności stężenia od czasu (AUC) po podaniu doustnym lub doodbytniczym stanowi w przybliżeniu połowę wartości AUC uzyskiwanej po pozajelitowym podaniu równoważnej dawki.⁶

Warto podkreślić, że podczas wielokrotnego podawania produktu, farmakokinetyka diklofenaku pozostaje niezmieniona. Przy zachowaniu zalecanych przerw w dawkowaniu nie dochodzi do kumulacji leku w organizmie.⁷

Dystrybucja diklofenaku

Diklofenak charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza – 99,7%, przy czym wiąże się głównie z albuminami (99,4%). Objętość dystrybucji mieści się w zakresie od 0,12 do 0,17 l/kg.⁸

Istotną cechą farmakokinetyczną diklofenaku jest jego przenikanie do płynu maziowego, gdzie osiąga maksymalne stężenie po 2-4 godzinach od uzyskania maksymalnego stężenia w osoczu. Co ważne, stężenie w płynie maziowym utrzymuje się na poziomie wyższym niż w osoczu nawet przez 12 godzin, a okres półtrwania w fazie eliminacji z płynu maziowego wynosi od 3 do 6 godzin.⁹

Diklofenak, podobnie jak jego metabolity, przenika przez barierę łożyskową. W mleku kobiet karmiących piersią wykrywano śladowe ilości substancji.¹⁰

Metabolizm diklofenaku

Biotransformacja diklofenaku obejmuje dwa główne szlaki metaboliczne:¹¹

• Częściową glukuronidację niezmienionej cząsteczki
• Pojedynczą i wielokrotną hydroksylację i metoksylację – główny szlak metaboliczny, prowadzący do powstania kilku metabolitów fenolowych:
  • 3′-hydroksy-diklofenak
  • 4′-hydroksy-diklofenak
  • 5′-hydroksy-diklofenak
  • 4′,5′-dihydroksy-diklofenak
  • 3′-hydroksy-4′-metoksy-diklofenak

Większość tych metabolitów fenolowych jest następnie przekształcana do związków sprzężonych z kwasem glukuronowym. Warto odnotować, że dwa spośród metabolitów fenolowych wykazują aktywność biologiczną, jednak jest ona mniejsza niż aktywność macierzystego diklofenaku.¹²

Eliminacja diklofenaku

Całkowity klirens ogólnoustrojowy diklofenaku wynosi 263 ± 56 ml/minutę (średnia ± SD). Okres półtrwania w fazie eliminacji w osoczu jest stosunkowo krótki i wynosi od 1 do 2 godzin.¹³

Metabolity diklofenaku również charakteryzują się krótkim okresem półtrwania wynoszącym od 1 do 3 godzin. Wyjątek stanowi metabolit 3′-hydroksy-4′-metoksydiklofenak, który ma znacznie dłuższy okres półtrwania, jednak jest praktycznie nieaktywny farmakologicznie.¹⁴

Drogi wydalania diklofenaku:¹⁵

• Około 60% podanej dawki wydalane jest przez nerki w postaci metabolitów
• Mniej niż 1% dawki wydala się w postaci niezmienionej
• Pozostała część wydalana jest w postaci metabolitów poprzez żółć z kałem

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Wpływ wieku: Nie zaobserwowano istotnych różnic we wchłanianiu, metabolizmie lub wydalaniu diklofenaku w zależności od wieku pacjenta.¹⁶

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: Badania farmakokinetyczne pojedynczej dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek sugerują, że nie dochodzi do kumulacji substancji czynnej w postaci niezmienionej przy stosowaniu zalecanego schematu dawkowania.¹⁷

W przypadku znacznego upośledzenia funkcji nerek (klirens kreatyniny < 10 ml/minutę), teoretyczne stężenia hydroksypochodnych diklofenaku w osoczu w stanie stacjonarnym mogą być około 4 razy większe niż u osób zdrowych. Jednak ostatecznie metabolity te są wydalane z żółcią.¹⁸

Pacjenci z chorobami wątroby: U pacjentów z przewlekłym zapaleniem wątroby lub wyrównaną marskością wątroby parametry farmakokinetyczne i metabolizm diklofenaku pozostają takie same jak u pacjentów bez chorób wątroby.¹⁹