Właściwości farmakokinetyczne
Voltaren SR 100 100 mg

Właściwości farmakokinetyczne diklofenaku sodowego – Voltaren SR 100

Diklofenak sodowy zawarty w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu Voltaren SR 100 charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji substancji czynnej z organizmu.¹

Wchłanianie

Ilość uwolnionego i wchłanianego diklofenaku z Voltaren SR 100 jest taka sama jak w przypadku tabletek dojelitowych, jednak dostępność biologiczna diklofenaku wynosi przeciętnie 82% tej samej dawki podanej w postaci tabletek dojelitowych. Różnica ta wynika prawdopodobnie z metabolizmu „pierwszego przejścia” przez wątrobę.²

Ze względu na przedłużone uwalnianie substancji czynnej, osiągane stężenia maksymalne są mniejsze niż po podaniu tabletek dojelitowych. Średnie stężenia maksymalne wynoszące 0,5 mikrograma/ml lub 0,4 mikrograma/ml (1,6 mikromola/l lub 1,25 mikromola/l) osiągane są przeciętnie po około 4 godzinach od przyjęcia tabletek.³

Istotnym aspektem jest brak wpływu pokarmu na wchłanianie i dostępność biologiczną produktu Voltaren SR 100, co zwiększa wygodę stosowania leku.⁴

Po 24 godzinach od podania leku można zaobserwować średnie stężenia w osoczu wynoszące 13 ng/ml (40 nmol/l), co potwierdza przedłużone uwalnianie substancji czynnej.⁵

Około połowa podanej dawki diklofenaku jest szybko metabolizowana w wątrobie (metabolizm „pierwszego przejścia”), dlatego pole pod krzywą stężenia leku (AUC) po podaniu doustnym stanowi w przybliżeniu połowę wartości występującej po parenteralnym podaniu równoważnej dawki.⁶

Powtórne podanie leku nie powoduje zmian w farmakokinetyce. Przy zachowaniu zalecanych przerw w dawkowaniu nie dochodzi do kumulacji leku w organizmie.⁷

Podczas leczenia preparatem Voltaren SR 100 stosowanym raz na dobę, najmniejsze stężenia leku w osoczu wynoszą około 22 ng/ml lub 25 ng/ml (70 nmol/l lub 80 nmol/l).⁸

Dystrybucja

Diklofenak wykazuje wysokie powinowactwo do białek osocza, wiążąc się z nimi w 99,7%, głównie z albuminami (99,4%). Względna objętość dystrybucji (wskaźnik objętości dystrybucji) wynosi 0,12-0,17 l/kg masy ciała.⁹

Istotną właściwością diklofenaku jest jego przenikanie do płynu maziowego, gdzie maksymalne stężenie osiąga po 2-4 godzinach od uzyskania maksymalnego stężenia w osoczu. Okres półtrwania w fazie eliminacji z płynu maziowego wynosi 3-6 godzin. Po upływie 2 godzin od osiągnięcia wartości maksymalnych w osoczu, stężenie substancji czynnej w płynie maziowym przewyższa stężenie w osoczu i utrzymuje się na wyższym poziomie przez 12 godzin, co jest szczególnie istotne w leczeniu chorób zapalnych stawów.¹⁰

W badaniach u matek karmiących piersią wykryto diklofenak w mleku matki w niewielkim stężeniu (100 ng/ml). Szacunkowa ilość przyjmowana przez niemowlę karmione piersią jest równoważna 0,03 mg/kg masy ciała/dobę.¹¹

Metabolizm

Biotransformacja diklofenaku przebiega dwoma głównymi drogami: częściowo poprzez glukuronidację niezmienionej cząsteczki oraz, co ważniejsze, poprzez pojedynczą lub wielokrotną hydroksylację i metoksylację. W wyniku tych procesów powstaje kilka pochodnych fenolowych:¹²

• 3′-hydroksy-diklofenak
• 4′-hydroksy-diklofenak
• 5-hydroksy-diklofenak
• 4′,5-dihydroksy-diklofenak
• 3′-hydroksy-4′-metoksy-diklofenak

Większość tych metabolitów ulega następnie przekształceniu do glukuronidów. Dwie spośród pochodnych fenolowych wykazują aktywność biologiczną, jednak znacznie słabszą niż związek macierzysty.¹³

Eliminacja

Całkowity ogólnoustrojowy klirens osoczowy diklofenaku wynosi 263±56 ml/minutę (średnia wartość ± odchylenie standardowe). Okres półtrwania w fazie eliminacji z osocza jest stosunkowo krótki i wynosi 1-2 godziny.¹⁴

Cztery metabolity, w tym dwa aktywne, również charakteryzują się krótkim okresem półtrwania wynoszącym 1-3 godziny. Jedynie metabolit 3′-hydroksy-4′-metoksy-diklofenak ma znacznie dłuższy okres półtrwania, jednak wykazuje znikomą aktywność farmakologiczną.¹⁵

Drogi wydalania diklofenaku obejmują:¹⁶

• Wydalanie nerkowe – około 60% podanej dawki jest wydalane w moczu w postaci sprzężonych z glukuronidami niezmienionych cząsteczek oraz metabolitów (większość również przekształcona do glukuronidów)
• Mniej niż 1% leku jest wydalane w formie niezmienionej
• Wydalanie z żółcią – pozostała część dawki jest wydalana z kałem w postaci metabolitów związanych z żółcią

Zależność dawka-odpowiedź

Ilość wchłoniętego leku wykazuje liniową zależność od wielkości dawki, co oznacza, że zwiększenie dawki prowadzi do proporcjonalnego zwiększenia stężenia leku w osoczu.¹⁷

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Wiek

Nie zaobserwowano istotnych różnic we wchłanianiu, metabolizmie czy wydalaniu leku zależnych od wieku pacjenta, co oznacza, że modyfikacja dawkowania ze względu na wiek nie jest konieczna (o ile nie występują inne czynniki wymagające dostosowania dawki).¹⁸

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, badania farmakokinetyczne pojedynczej dawki przy typowym schemacie dawkowania nie wykazały kumulacji niezmienionej substancji czynnej. Jednak przy klirensie kreatyniny poniżej 10 ml/min, stężenia hydroksypochodnych diklofenaku w osoczu w stanie równowagi dynamicznej są około 4-krotnie wyższe niż u osób z prawidłową funkcją nerek. Mimo to, metabolity te są ostatecznie wydalane z żółcią.¹⁹

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z przewlekłym zapaleniem wątroby lub wyrównaną marskością wątroby, kinetyka i metabolizm diklofenaku pozostają niezmienione i są porównywalne z parametrami obserwowanymi u osób bez chorób wątroby. Oznacza to, że u tych pacjentów nie jest konieczna modyfikacja dawkowania wynikająca z samej choroby wątroby w stanie wyrównanym.²⁰