Wpływ leku Voltaren SR 100 na płodność, ciążę i laktację

Jako lekarz, podczas rozmowy z pacjentką w wieku rozrodczym, planującą ciążę, będącą w ciąży lub karmiącą piersią, powinien Pan/Pani przekazać istotne informacje dotyczące stosowania diklofenaku sodowego zawartego w preparacie Voltaren SR 100. Poniższe wytyczne mają na celu przedstawienie kompleksowych informacji na temat wpływu tego leku na płodność, przebieg ciąży oraz karmienie piersią.¹

Wpływ na ciążę w pierwszym i drugim trymestrze

Diklofenak sodowy, jako inhibitor syntezy prostaglandyn, może wywierać negatywny wpływ na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Badania epidemiologiczne wykazały zwiększone ryzyko wystąpienia:

• Poronienia – obserwowane po zastosowaniu inhibitorów prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży
• Wad rozwojowych serca – ryzyko bezwzględne wzrasta z mniej niż 1% do około 1,5%
• Wytrzewienia jelit – jako jednej z potencjalnych wad rozwojowych

Należy zaznaczyć, że ryzyko to może wzrastać wraz ze zwiększeniem dawki i wydłużeniem okresu leczenia.²

Badania na modelach zwierzęcych dostarczyły dodatkowych dowodów na potencjalne zagrożenia, wskazując, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn:

• Zwiększa liczbę strat przedimplantacyjnych
• Zwiększa liczbę strat poimplantacyjnych
• Podwyższa śmiertelność zarodków i płodów
• Powoduje wzrost częstości występowania różnych wad wrodzonych, w tym wad rozwojowych układu sercowo-naczyniowego, gdy lek podawany jest w okresie organogenezy

³

Począwszy od 20. tygodnia ciąży, stosowanie diklofenaku może prowadzić do wystąpienia małowodzia wskutek zaburzeń czynności nerek płodu. To powikłanie zwykle pojawia się wkrótce po rozpoczęciu leczenia, ale jest zazwyczaj odwracalne po jego przerwaniu. Ponadto, w przypadku stosowania leku w drugim trymestrze ciąży, zgłaszano przypadki zwężenia przewodu tętniczego, przy czym większość z nich ustępowała po zaprzestaniu terapii.⁴

Rekomendacje dotyczące postępowania w ciąży

W świetle powyższych danych, należy przestrzegać następujących zasad:

1. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy podawać diklofenaku, chyba że jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia
2. Jeżeli konieczne jest zastosowanie leku u kobiety starającej się o ciążę lub będącej w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży:
   • Dawka powinna być jak najmniejsza
   • Czas trwania leczenia powinien być jak najkrótszy
3. W przypadku ekspozycji na diklofenak przez kilka dni, należy rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku:
   • Małowodzia
   • Zwężenia przewodu tętniczego

⁵

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki z czynnikami ryzyka powikłań ciążowych, takimi jak nadciśnienie, choroby nerek czy wcześniejsze problemy z utrzymaniem ciąży. W takich przypadkach ryzyko związane ze stosowaniem diklofenaku może być jeszcze wyższe, dlatego decyzja o ewentualnym włączeniu leku powinna być podjęta po szczegółowej analizie stosunku korzyści do ryzyka i wyłącznie w sytuacjach, gdy jest to absolutnie niezbędne dla zdrowia matki.

Informowanie pacjentki

Podczas rozmowy z pacjentką, należy przedstawić wszystkie powyższe informacje w sposób zrozumiały, ale jednocześnie nie wywołujący nadmiernego niepokoju. Należy podkreślić, że:

• Bezpieczeństwo pacjentki i jej dziecka jest priorytetem
• Istnieją alternatywne metody leczenia, które mogą być bezpieczniejsze w okresie ciąży
• Jeśli pacjentka przyjmowała lek nie wiedząc o ciąży, powinna jak najszybciej skontaktować się z lekarzem, ale nie powinna przerywać leczenia samodzielnie bez konsultacji
• Konieczne jest regularne monitorowanie przebiegu ciąży w przypadku, gdy zastosowanie leku było niezbędne

Każdy przypadek wymaga indywidualnego podejścia i oceny, a dobór odpowiedniego postępowania terapeutycznego powinien uwzględniać zarówno stan zdrowia matki, jak i potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu.