białko oporności raka piersi
Białko oporności raka piersi (BCRP, ang. Breast Cancer Resistance Protein), znane również jako ABCG2, należy do rodziny transporterów błonowych ATP-binding cassette. Jest kluczowym białkiem zaangażowanym w mechanizm oporności wielolekowej (MDR), odpowiedzialnym za aktywne usuwanie różnych substancji, w tym leków przeciwnowotworowych, z komórek.
BCRP występuje fizjologicznie w łożysku, jelitach, wątrobie i barierze krew-mózg, gdzie pełni funkcję ochronną przed ksenobiotykami. W kontekście onkologicznym, nadekspresja BCRP w komórkach nowotworowych prowadzi do zmniejszonego wewnątrzkomórkowego stężenia leków przeciwnowotworowych, co skutkuje opornością na terapię.
Klinicznie, ekspresja BCRP koreluje z gorszym rokowaniem u pacjentów z rakiem piersi oraz innymi nowotworami. Substratami dla BCRP są liczne leki przeciwnowotworowe, w tym mitoksantron, topotekan, irynotekan oraz inhibitory kinaz tyrozynowych. Badania nad inhibitorami BCRP stanowią obiecujący kierunek w przezwyciężaniu oporności wielolekowej w terapii nowotworów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Mycophenolate mofetil Sandoz 500 mg tabletki powlekane 500 mg
Mykofenolan mofetylu (MMF) po podaniu doustnym ulega szybkiemu i całkowitemu przekształceniu do aktywnego metabolitu kwasu mykofenolowego (MPA), którego biodostępność wynosi około 94% (AUC) w porównaniu z podaniem dożylnym. Pokarm zmniejsza maksymalne stężenie MPA (Cmax) o około 40%, nie wpływając jednak na całkowite wchłanianie i skuteczność terapeutyczną. MPA wykazuje wysokie wiązanie z albuminami osocza (97%) i charakteryzuje się dwufazowym profilem stężeń w osoczu, z drugim szczytem pojawiającym się po 6-12 godzinach wskutek krążenia jelitowo-wątrobowego. Metabolizm MPA zachodzi głównie przez UGT1A9 do nieaktywnego MPAG, który jest wydalany głównie przez nerki (około 87% dawki w moczu), a także w mniejszym stopniu do kału (6%). Wydalanie wolnego MPA stanowi mniej niż 1% dawki. Interakcje z kolestyraminą obniżają AUC MPA o około 40%, co podkreśla znaczenie recyrkulacji jelitowo-wątrobowej w farmakokinetyce leku.
acyloglukuronid, albumina osocza, alkoholowa marskość wątroby, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej 1, białko oporności wielolekowej 2, biodostępność leku, dezogestrel, dysfunkcja dróg żółciowych, etynyloestradiol, fenolowy glukuronid MPA, gestoden, kolestyramina, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas mykofenolowy, lek immunosupresyjny, lewonorgestrel, mykofenolan mofetylu, pierwotna marskość żółciowa, pole pod krzywą stężenia, polipeptydy transportujące aniony organiczne, przesączanie kłębuszkowe, przeszczepienie nerki, przewlekła niewydolność nerek, sekwestrant kwasów żółciowych, transferaza glukuronowa, transplantacja, transporter anionów organicznych, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Razarxo 10 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku Razarxo 10 mg, charakteryzuje się wysoką i niemal całkowitą biodostępnością po podaniu doustnym (80-100%) oraz szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 2-4 godzin. Farmakokinetyka jest niemal liniowa do dawki 15 mg/dobę, z umiarkowaną zmiennością osobniczą (CV 30-40%), choć w dniu zabiegu chirurgicznego zmienność ekspozycji wzrasta do 70%. Rywaroksaban wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza (92-95%) i umiarkowaną objętość dystrybucji (Vss około 50 l). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz mechanizmy niezależne od cytochromu P450, a eliminacja odbywa się zarówno przez nerki (ok. 1/3 dawki w postaci niezmienionej), jak i z kałem. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u młodych osób i 11-13 godzin u osób starszych. Po podaniu dawki 10 mg raz na dobę, średnie stężenia rywaroksabanu w osoczu wynoszą 101 µg/l (Cmax) oraz 14 µg/l (Cmin). Zależność PK/PD wykazuje model Emax dla hamowania czynnika Xa oraz liniowy model odcięcia dla PT, z istotnym wpływem rodzaju odczynnika na wyniki PT.
białko oporności raka piersi, biodostępność doustna, biotransformacja, czas protrombinowy, czynnik Xa, dysfagia, eliminacja leku, enzymy CYP, farmakokinetyka rywaroksabanu, granulat rywaroksabanu, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, rywaroksaban, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zgłębnik żołądkowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Kastel 10 mg + 5 mg
Produkt leczniczy Kastel zawiera kombinacje rozuwastatyny (10 mg lub 20 mg) oraz ramiprylu (5 mg lub 10 mg) w formie kapsułek twardych, stosowanych doustnie raz na dobę. Terapia powinna być indywidualnie dostosowana, a rozpoczęcie leczenia lub zmiany dawkowania należy przeprowadzać wyłącznie za pomocą oddzielnych preparatów rozuwastatyny i ramiprylu, zanim przejdzie się do stosowania produktu złożonego Kastel. U pacjentów powyżej 70. roku życia zaleca się początkową dawkę rozuwastatyny 5 mg oraz rozważenie mniejszej dawki ramiprylu (1,25 mg). Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek i czynnością wątroby, a także nie jest zalecany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. W przypadku łagodnych i umiarkowanych zaburzeń nerek nie wymaga modyfikacji dawki, jednak dawkę ramiprylu należy dostosować do klirensu kreatyniny (maksymalnie 10 mg przy CrCl ≥ 60 ml/min i 5 mg przy CrCl 30-60 ml/min).
BCRP, białko oporności raka piersi, białko transportowe, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, dieta obniżająca cholesterol, ekspozycja układowa, inhibitor proteazy, kapsułka twarda, klirens kreatyniny, lopinawir i typranawir, miopatia, OATP1B1, podanie doustne, polimorfizm genetyczny, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, rozuwastatyna i ramipryl, rytonawir z atazanawirem, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Pazopanib – Interakcje
Pazopanib, jako inhibitor kinaz tyrozynowych metabolizowany głównie przez CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol 400 mg/dobę przez 5 dni) zwiększają ekspozycję na pazopanib (AUC o 66%, Cmax o 45%), co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub redukcji dawki do 400 mg/dobę. Podobny efekt obserwuje się przy stosowaniu lapatynibu (800 mg pazopanibu + 1500 mg lapatynibu), gdzie AUC i Cmax wzrastają o 50-60%. Induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, obniżają stężenia leku, co wymaga wyboru alternatywnych preparatów. Pazopanib hamuje również CYP1A2, 3A4, 2B6, 2C8, 2C9, 2C19 i 2E1 oraz indukuje CYP3A4, co przekłada się na wzrost ekspozycji na midazolam (AUC i Cmax o 30%) i paklitaksel (AUC o 26%, Cmax o 31%). Współistniejące stosowanie z substratami BCRP i P-gp wymaga ostrożności ze względu na hamowanie tych transporterów przez pazopanib i jego metabolity.
aminotransferaza alaninowa, antagonista receptora H2, białko oporności raka piersi, biodostępność, cetuksymab, dekstrometorfan, esomeprazol, farmakokinetyka, górna granica normy, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinaz tyrozynowych, inhibitor pompy protonowej, irynotekan, izoenzym CYP, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, lapatynib, midazolam, P-glikoproteina, paklitaksel, polimorfizm UGT1A1, polipeptyd transportujący aniony organiczne, ryfampicyna, SN-38, sok grejpfrutowy, statyna, symwastatyna, transferaza urydyno-difosforano-glukuronozylowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Zentiva 25 mg
Lenalidomid, dostępny jako mieszanina racemiczna S(-) i S(+), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym na czczo, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w 0,5-2 godziny. Wartości Cmax oraz AUC rosną proporcjonalnie do dawki, a wielokrotne dawkowanie nie powoduje kumulacji. Spożycie tłustego, wysokokalorycznego posiłku zmniejsza AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak skuteczność i bezpieczeństwo leku potwierdzono niezależnie od przyjmowania z jedzeniem. Lenalidomid wiąże się z białkami osocza w 23-29%, przenika do nasienia w ilości <0,01% dawki i jest niewykrywalny po 3 dniach od zakończenia terapii. Nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450 ani nie wpływa na ich aktywność, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych, a także nie jest substratem ani inhibitorem kluczowych transporterów błonowych.
asymetryczny atom węgla, białko ekstruzji wielolekowej, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, cytochrom P450, filtracja kłębuszkowa, klirens nerkowy, kreatynina, mieszanina racemiczna, niewydolność nerek, okres półtrwania, pole powierzchni pod krzywą, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, stężenie maksymalne w osoczu, szpiczak mnogi, szybkie wchłanianie, transferaza glukuronylowa, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Bosutinib Stada 100 mg
Bosutynib jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A, co powoduje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na aktywność tego enzymu. Silne inhibitory CYP3A, takie jak ketokonazol, mogą zwiększyć Cmax bosutynibu do 5,2-krotnie oraz AUC do 8,6-krotnie, co znacząco podnosi ryzyko działań niepożądanych i wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub zmniejszenia dawki bosutynibu. Inhibitory o średniej sile działania (np. aprepitant) powodują wzrost Cmax do 1,5-krotnego i AUC do 2-krotnego. Z kolei silne induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna, mogą obniżyć ekspozycję na bosutynib do 14% (Cmax) i 6% (AUC), co może skutkować utratą skuteczności terapeutycznej. W przypadku inhibitorów pompy protonowej, np. lanzoprazolu, obserwuje się zmniejszenie Cmax bosutynibu do 54% i AUC do 74%, co wymaga ostrożności i rozważenia alternatywnych metod zobojętniania kwasu żołądkowego.
amiodaron, aprepitant, białko oporności raka piersi, bosutynib, chinidyna, CYP3A, cyprofloksacyna, cytochrom P450, dyzopiramid, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, erytromycyna, eteksylan dabigatranu, etrawiryna, fenytoina, flukonazol, glikoproteina p, hepatotoksyczność, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lanzoprazol, nośnik anionów organicznych, nośnik kationów organicznych, polipeptydy transportujące aniony organiczne, ryfampicyna, sotalol, telitromycyna, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Interakcje leku – Torvalipin 20 mg
Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportery OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpływać na jej stężenie w osoczu i ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza miopatii i rabdomiolizy. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, ketokonazol, inhibitory proteazy HIV) powodują znaczne zwiększenie stężenia atorwastatyny, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub redukcji dawki początkowej i maksymalnej oraz monitorowania klinicznego. Umiarkowane inhibitory (erytromycyna, diltiazem, werapamil) również podnoszą stężenie leku, co wymaga ostrożności i ewentualnej korekty dawki. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz, ziele dziurawca) obniżają stężenie atorwastatyny, co może osłabiać jej efekt terapeutyczny, zwłaszcza przy ryfampicynie, gdzie zaleca się jednoczesne podawanie z monitorowaniem skuteczności. Inhibitory transporterów (cyklosporyna, letermowir) zwiększają ekspozycję na atorwastatynę, co wymaga zmniejszenia dawki i monitorowania, a stosowanie letermowiru z cyklosporyną jest przeciwwskazane.
atorwastatyna, białko oporności raka piersi, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, digoksyna, diltiazem, doustny środek antykoncepcyjny, efekt hipolipemizujący, erytromycyna, ezetymib, fibrat, flukonazol, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, induktor cytochromu P450, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, ketokonazol, kolchicyna, kolestypol, kwas fusydowy, miopatia, P-glikoproteina, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, ryfampicyna, rytonawir, Torvalipin, warfaryna, werapamil - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Fresenius Kabi 7,5 mg
Lenalidomid, będący mieszaniną racemiczną enancjomerów S(-) i R(+), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym (Tmax 0,5-2 godz.), z proporcjonalnym wzrostem Cmax i AUC w zależności od dawki. Wiązanie z białkami osocza jest niskie (23-29%), a okres półtrwania wynosi około 3 godziny u zdrowych ochotników i 3-5 godzin u pacjentów z nowotworami. Lek jest wydalany głównie przez nerki (90% dawki, z czego 82% w postaci niezmienionej), z minimalnym metabolizmem (hydroksy- i N-acetylo-lenalidomid stanowią odpowiednio 4,59% i 1,83% dawki). Spożycie posiłków wysokotłuszczowych i wysokokalorycznych obniża AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak w praktyce klinicznej lenalidomid może być podawany niezależnie od posiłków. Nie stwierdzono istotnych interakcji metabolicznych z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450 ani wpływu na transportery leków.
aminotransferaza asparaginianowa, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, białko osocza, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, cytochrom P450, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, hydroksy-lenalidomid, izoenzym cytochromu P450, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lenalidomid, N-acetylo-lenalidomid, niewydolność nerek, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, stężenie w osoczu, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Atozet 10 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Atozet, będący skojarzeniem ezetymibu i atorwastatyny, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie związane z metabolizmem atorwastatyny przez cytochrom P450 3A4 (CYP3A4) oraz transportem przez białka OATP1B1, OATP1B3, MDR1 i BCRP. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, ketokonazol) mogą znacząco zwiększać stężenia atorwastatyny w osoczu, co podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy, dlatego zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania lub stosowanie zmniejszonych dawek (np. nie przekraczających 10 mg + 20 mg na dobę w przypadku inhibitorów BCRP elbaswiru i grazoprewiru). Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem) również zwiększają stężenia atorwastatyny, co wymaga monitorowania klinicznego i ewentualnej redukcji dawki. Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, ziele dziurawca) mogą obniżać stężenia atorwastatyny, co wymaga uważnego monitorowania skuteczności terapii. Równoczesne stosowanie fibratów (fenofibrat, gemfibrozyl) zwiększa stężenia ezetymibu 1,5-1,7-krotnie i podnosi ryzyko zdarzeń mięśniowych, dlatego nie zaleca się takiego połączenia. Ponadto, kolestyramina zmniejsza AUC ezetymibu o około 55%, co może osłabić efekt obniżania LDL-C.
atorwastatyna, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, boceprewir, cyklosporyna, cytochrom CYP3A4, cytochrom P450 3A4, daptomycyna, delawirdyna, digoksyna, diltiazem, doustny lek antykoncepcyjny, efawirenz, elbaswir, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, fenofibrat, fluindion, flukonazol, gemfibrozyl, grazoprewir, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor białka transportowego, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kolchicyna, kolestypol, kolestyramina, kwas fusydowy, lek przeciwzakrzepowy, lek zobojętniający, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, miopatia, pochodna kwasu fibrynowego, polipeptydy 1B1, polipeptydy 1B3, pozakonazol, produkt leczniczy, produkt ziołowy, rabdomioliza, ryfampicyna, styrypentol, telitromycyna, warfaryna, werapamil, worykonazol, ziele dziurawca zwyczajnego - Leksykon leków
Interakcje leku – Torvazin Plus 20 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Torvazin Plus zawiera atorwastatynę i ezetymib, które wykazują liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie związane z metabolizmem atorwastatyny przez CYP3A4 oraz transportem przez OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP. Silni inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, rytonawir, telaprewir) mogą zwiększać AUC atorwastatyny nawet do 9,4-krotnie, co znacząco podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy. W takich przypadkach zaleca się ograniczenie dawki atorwastatyny do maksymalnie 10 mg/dobę oraz ścisłe monitorowanie kliniczne. Umiarkowani inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem, werapamil) również zwiększają stężenia atorwastatyny, co wymaga rozważenia zmniejszenia dawki i monitorowania. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, ziele dziurawca) mogą obniżać stężenia atorwastatyny, co może wymagać dostosowania dawki i oceny skuteczności terapii. Ponadto, inhibitory transporterów (np. cyklosporyna, letermowir) zwiększają ekspozycję na atorwastatynę, a ich jednoczesne stosowanie z Torvazin Plus jest przeciwwskazane lub wymaga ostrożności i monitorowania.
białko oporności raka piersi, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, dehydrogenaza alkoholowa, ekspozycja ogólnoustrojowa, fibrat, hepatotoksyczność, induktor cytochromu P450, inhibitor białka transportowego, inhibitor CYP3A4, inhibitor cytochromu CYP3A4, interakcja farmakokinetyczna, klirens żółciowy, kolchicyna, kolestypol, kwas fusydowy, letermowir, miopatia, OATP1B1, P-glikoproteina, pochodna kwasu fibrynowego, rabdomioliza, ryfampicyna, transporter wychwytu OATP1B1 - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Mantreda 15 mg
Rywaroksaban, substancja czynna produktu Mantreda, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 2-4 godzin. Biodostępność wynosi 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg niezależnie od posiłku, natomiast dla dawki 20 mg wynosi 66% na czczo, a przyjmowanie z posiłkiem zwiększa AUC o 39%, co uzasadnia zalecenie podawania dawek 15 mg i 20 mg z posiłkiem. Farmakokinetyka jest prawie liniowa do dawki 15 mg, a większe dawki wykazują ograniczone wchłanianie. Rywaroksaban wiąże się z białkami osocza w 92-95%, ma umiarkowaną objętość dystrybucji (~50 l u dorosłych, ~113 l u dzieci o masie 82,8 kg) i jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz hydrolizę amidów. Klirens ogólnoustrojowy wynosi około 10 l/h, a okres półtrwania eliminacji u dorosłych wynosi 5-9 godzin (młodzi) i 11-13 godzin (osoby starsze). U dzieci okres półtrwania jest krótszy, zależny od wieku (1,6-4,2 godz.).
albumina, białko oporności raka piersi, biodostępność doustna, cytochrom P450, czas protrombinowy, czynnik Xa, dystalna część jelita cienkiego, farmakokinetyka, farmakokinetyka rywaroksabanu, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, modelowanie farmakokinetyczne populacyjne, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, pole pod krzywą stężenia, proksymalny odcinek jelita cienkiego, przesączanie kłębuszkowe, przewód pokarmowy, stężenie maksymalne w osoczu, zakrzepica żył głębokich, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zawiesina doustna, zgłębnik żołądkowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Interakcje leku – Atorvastatin Medreg 10 mg
Atorwastatyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportowana przez OATP1B1/1B3, MDR1 i BCRP, co determinuje jej farmakokinetykę i potencjał interakcji lekowych. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, rytonawir, klarytromycyna) mogą zwiększać AUC atorwastatyny nawet do 9,4-krotnie, co znacząco podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy. W takich przypadkach zaleca się ograniczenie dawki atorwastatyny do maksymalnie 10 mg/dobę oraz ścisłe monitorowanie kliniczne. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem) również podwyższają stężenia leku, co wymaga ostrożności i monitorowania. Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, efawirenz) mogą obniżać stężenia atorwastatyny, potencjalnie zmniejszając jej skuteczność, dlatego konieczne jest monitorowanie efektu terapeutycznego. Interakcje z inhibitorami transporterów (np. cyklosporyna, letermowir) również zwiększają ekspozycję na atorwastatynę, co wymaga redukcji dawki i kontroli klinicznej. Ponadto, jednoczesne stosowanie z fibratami i ezetymibem zwiększa ryzyko działań niepożądanych mięśniowych, w tym rabdomiolizy, co wymaga stosowania najniższych skutecznych dawek i monitorowania pacjenta.
białko oporności raka piersi, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, digoksyna, efekt antykoagulacyjny, enzym wątrobowy, farmakokinetyka atorwastatyny, fibrat, induktor cytochromu P450, inhibitor CYP3A4, inhibitor P-gp, inhibitor transportera białek, interakcja lekowa, kolchicyna, kumaryna, kwas fusydowy, miopatia, monitorowanie kliniczne, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa białka oporności wielolekowej, rabdomioliza, transporter wątrobowy, uszkodzenie wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Pazopanib Accord 400 mg
Pazopanib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, z udziałem CYP1A2 i CYP2C8, oraz jest substratem transporterów P-gp i BCRP, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A4 i P-gp, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), zwiększają AUC(0-24) pazopanibu o 66% i Cmax o 45%, co wymaga zmniejszenia dawki pazopanibu do 400 mg/dobę. Podobny efekt obserwuje się przy stosowaniu lapatynibu (1500 mg), który podnosi AUC i Cmax pazopanibu o 50-60%. Induktory CYP3A4, np. ryfampicyna, obniżają stężenie leku, dlatego zaleca się unikanie ich stosowania. Pazopanib hamuje także CYP1A2, CYP3A4, CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9, CYP2C19, CYP2E1 oraz transportery OATP1B1 i UGT1A1, co może zwiększać ekspozycję na leki takie jak paklitaksel (AUC +26%, Cmax +31%) i SN-38 (metabolit irynotekanu, ekspozycja +20%). Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu statyn, zwłaszcza symwastatyny, ze względu na zwiększone ryzyko hepatotoksyczności (AlAT >3× GGN u 27% pacjentów). Pazopanib należy przyjmować na czczo, co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po posiłku, gdyż jedzenie podwaja AUC i Cmax leku.
aktywność AlAT, antagonista receptora H2, atazanawir, atorwastatyna, białko oporności raka piersi, biodostępność, cetuksymab, dekstrometorfan, działanie niepożądane, esomeprazol, farmakokinetyka, fluwastatyna, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, indynawir, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, irynotekan, itrakonazol, izoenzym CYP1A2, izoenzym CYP2C8, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, klarytromycyna, kofeina, lapatynib, midazolam, nelfinawir, omeprazol, P-glikoproteina, paklitaksel, polimorfizm UGT1A1, polipeptyd transportujący aniony organiczne, prawastatyna, rozuwastatyna, ryfampicyna, rytonawir, sakwinawir, sok grejpfrutowy, statyna, symwastatyna, telitromycyna, transferaza urydyno-difosforano-glukuronozylowa, warfaryna, worykonazol - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Pazopanib Viatris 200 mg
Pazopanib Viatris, dostępny w tabletkach powlekanych 200 mg i 400 mg, wykazuje po podaniu doustnym dawki 800 mg u pacjentów z guzami litymi maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 19 ± 13 µg/mL oraz mediana czasu do osiągnięcia Cmax (tmax) wynoszącą 3,5 godziny. Pole pod krzywą stężenia leku w czasie (AUC0-∞) wynosi około 650 ± 500 µg·h/mL, a kumulacja leku przy wielokrotnym podawaniu zwiększa AUC0-T od 1,23 do 4 razy. Wchłanianie pazopanibu jest istotnie zwiększone przez pokarm, co podwaja AUC i Cmax, dlatego zaleca się przyjmowanie leku na czczo (co najmniej godzinę przed lub dwie godziny po posiłku). Rozkruszenie tabletki 400 mg zwiększa AUC(0-72) o 46% i podwaja Cmax, skracając tmax o około 2 godziny. Pazopanib wiąże się z białkami osocza w ponad 99%, jest substratem P-gp i BCRP, a jego metabolizm odbywa się głównie przez CYP3A4, z udziałem CYP1A2 i CYP2C8. Metabolity stanowią jedynie 6% ekspozycji i mają ograniczoną aktywność biologiczną, co wskazuje, że efekt terapeutyczny zależy głównie od niezmienionego leku. Eliminacja jest powolna, z okresem półtrwania około 30,9 godziny, głównie przez kał, a wydalanie nerkowe stanowi mniej niż 4% dawki.
aminotransferaza alaninowa, AUC, białko oporności raka piersi, biodostępność, chlorowodorek pazopanibu, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, Cmax, CYP1A2, CYP2C8, CYP3A4, farmakokinetyka, glikoproteina p, hamowanie proliferacji, klirens kreatyniny, łagodne zaburzenia czynności wątroby, maksymalna tolerowana dawka, okres półtrwania leku, stan stacjonarny, tabletka powlekana, Tmax, umiarkowane zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zawiesina doustna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Gedeon Richter 20 mg
Lenalidomid jest lekiem podawanym doustnie, charakteryzującym się szybkim wchłanianiem z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w ciągu 0,5-2 godzin po podaniu. W farmakokinetyce obserwuje się proporcjonalny wzrost Cmax i AUC wraz ze wzrostem dawki, bez istotnej kumulacji przy wielokrotnym podawaniu. Lek wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (23-29%) i jest wydalany głównie przez nerki (90% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 3-5 godzin. Wchłanianie lenalidomidu jest zmniejszone o około 20% (AUC) i 50% (Cmax) przy podaniu z wysokotłuszczowym posiłkiem, jednak w badaniach klinicznych lek stosowano niezależnie od posiłków. Lenalidomid nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450 i nie wykazuje istotnych interakcji z transporterami leków, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych.
AUC, białko oporności raka piersi, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, cytochrom P450, enancjomer, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, interakcja lekowa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lenalidomid, mieszanina racemiczna, nowotwór hematologiczny, okres półtrwania leku, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie w osoczu, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Atozet 10 mg + 80 mg
Produkt leczniczy Atozet, zawierający atorwastatynę i ezetymib, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie związane z metabolizmem atorwastatyny przez enzym CYP3A4 oraz transportem przez białka OATP1B1, OATP1B3, MDR1 i BCRP. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, klarytromycyna, itrakonazol) mogą zwiększać stężenie atorwastatyny w osoczu nawet 4,4-9,4-krotnie, co znacząco podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania zaleca się ograniczenie dawki Atozet do 10 mg atorwastatyny i 10 mg ezetymibu na dobę oraz ścisłe monitorowanie pacjenta. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. erytromycyna, diltiazem) zwiększają stężenie atorwastatyny 1,5-3,3-krotnie, co również wymaga dostosowania dawki i monitorowania klinicznego. Inhibitory BCRP (elbaswir, grazoprewir) podnoszą stężenie atorwastatyny 1,9-krotnie, a ich stosowanie wymaga ograniczenia dawki do 10 mg + 20 mg na dobę. Ponadto, równoczesne podawanie fibratów (fenofibrat, gemfibrozyl) zwiększa stężenie ezetymibu 1,5-1,7-krotnie i podnosi ryzyko miopatii, dlatego ich łączna terapia jest niezalecana.
atorwastatyna, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, boceprewir, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, daptomycyna, delawirdyna, digoksyna, diltiazem, efawirenz, elbaswir, erytromycyna, ezetymib, fenofibrat, fluindion, flukonazol, gemfibrozyl, glekaprewir, grazoprewir, hepatotoksyczność, inhibitor białka transportowego, inhibitor cytochromu CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kolchicyna, kolestyramina, kwas fibrynowy, kwas fusydowy, lek przeciwzakrzepowy, lek zobojętniający, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, polipeptydy 1B1, pozakonazol, rabdomioliza, ryfampicyna, styrypentol, telitromycyna, transportery wątrobowe, warfaryna, werapamil, worykonazol - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bilabella 20 mg
Bilastyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 1,3 godziny, z biodostępnością bezwzględną około 61%. Lek wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza (84-90%) i jest substratem dla P-gp oraz OATP, co ma znaczenie dla potencjalnych interakcji z ketokonazolem, erytromycyną, diltiazemem i sokiem grejpfrutowym. Bilastyna nie jest metabolizowana w organizmie, co potwierdza wydalanie w postaci niezmienionej w 95% (28,3% z moczem, 66,5% z kałem). Okres półtrwania (t₁/₂) wynosi średnio 14,5 godziny, a farmakokinetyka leku jest liniowa w zakresie dawek 5-220 mg, z niewielką zmiennością międzyosobniczą. Bilastyna nie indukuje ani nie hamuje izoenzymów CYP450, co ogranicza ryzyko interakcji metabolicznych.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i spojówek, białko oporności raka piersi, biodostępność bezwzględna, cytochrom P450, czas półtrwania leku, dystrybucja leku, ekspozycja ogólnoustrojowa, eliminacja leku, filtracja nerkowa, glikoproteina p, liniowa farmakokinetyka, okres półtrwania eliminacji, pole pod krzywą stężeń, polipeptydy transportujące aniony organiczne, przewlekła pokrzywka, stężenie leku w osoczu, szybkie wchłanianie, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, transportery nerkowe, wiązanie z białkami osocza, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, wydzielanie z żółcią, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fypalan 2 mg
Perampanel, substancja czynna leku Fypalan, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, bez efektu pierwszego przejścia, a jedzenie wysokotłuszczowe opóźnia Tmax o około 1 godzinę, nie wpływając na Cmax ani AUC0-inf. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~95%) i nie jest substratem ani inhibitorem kluczowych transporterów błonowych (OATP1B1/1B3, OAT1-4, OCT1-3, P-gp, BCRP). Metabolizm perampanelu odbywa się głównie w wątrobie, z udziałem CYP3A, w procesie dwuetapowym: utlenianie i glukuronidacja. Po podaniu radioznakowanego leku, około 30% radioaktywności wydalane jest z moczem, a 70% z kałem, głównie jako metabolity. Średni okres półtrwania wynosi 105 godzin, jednak ulega skróceniu do 25 godzin pod wpływem silnych induktorów CYP3A (np. karbamazepiny). Farmakokinetyka perampanelu jest liniowa w dawkach 0,2-36 mg, co ułatwia dostosowanie dawkowania.
białko oporności raka piersi, choroba Parkinsona, cytochrom CYP3A, częściowy napad padaczkowy, dystrybucja leku, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka, glikoproteina p, indukcja enzymatyczna, izoenzym CYP2B6, izoenzym CYP2C8, izoenzym CYP3A4/5, izoenzym cytochromu P450, izoenzym UGT1A9, klirens kreatyniny, klirens leku, liniowa zależność farmakologiczna, mikrosom wątroby ludzkiej, napad częściowy, napad toniczno-kloniczny pierwotnie uogólniony, neuropatia cukrzycowa, okres półtrwania leku, perampanel, polipeptyd transportujący aniony organiczne, skala Child-Pugh, stwardnienie rozsiane, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sunitinib Vipharm 25 mg
Farmakokinetyka sunitynibu została szczegółowo zbadana u 135 zdrowych ochotników oraz 266 pacjentów z guzami litymi, wykazując porównywalny profil w obu grupach. Po podaniu doustnym w dawkach od 25 do 100 mg obserwuje się proporcjonalny wzrost AUC i Cmax, z osiągnięciem maksymalnego stężenia (Cmax) po 6-12 godzinach. Sunitynib wykazuje kumulację przy podawaniu wielokrotnym, prowadząc do 3-4-krotnego wzrostu stężenia leku i 7-10-krotnego wzrostu stężenia jego podstawowego czynnego metabolitu, osiągając stan stacjonarny między 10 a 14 dniem terapii. Łączne stężenie osoczowe sunitynibu i metabolitu po 14 dniach wynosi 62,9-101 ng/ml, co odpowiada stężeniu hamującemu fosforylację receptorów i wzrost guzów. Sunitynib wiąże się z białkami osocza w 95%, a jego objętość dystrybucji wynosi 2230 l, co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, a eliminacja odbywa się głównie z kałem (61%) i w mniejszym stopniu przez nerki (16%). Okres półtrwania sunitynibu wynosi 40-60 godzin, a metabolitu 80-110 godzin.
aktywność AlAT, aktywność AspAT, białko oporności raka piersi, biodostępność, cytochrom P450, dezetylosunitynib, ekspozycja ogólnoustrojowa, fosforylacja receptorów, hemodializa, izoenzym CYP3A4, klasyfikacja Childa-Pugh, klirens kreatyniny, klirens pozorny, maksymalna tolerowana dawka, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą, pole powierzchni ciała, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, schyłkowa niewydolność nerek, skala ECOG, stężenie maksymalne, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Calipra 80 mg
Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportowana przez OATP1B1, OATP1B3, P-gp i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, ketokonazol, inhibitory proteazy HIV) znacząco zwiększają stężenie atorwastatyny w osoczu, co podnosi ryzyko miopatii i wymaga unikania łączenia lub stosowania niższych dawek z monitorowaniem. Umiarkowane inhibitory (erytromycyna, diltiazem, amiodaron) również podnoszą stężenia leku, zalecając redukcję dawki i kontrolę kliniczną. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz, ziele dziurawca) obniżają stężenia atorwastatyny, co może osłabić efekt terapeutyczny, zwłaszcza przy opóźnionym podaniu ryfampicyny. Inhibitory transporterów (cyklosporyna, letermowir) zwiększają ekspozycję ogólnoustrojową, a ich łączne stosowanie z atorwastatyną wymaga obniżenia dawki i monitorowania, przy czym połączenie letermowiru z cyklosporyną jest przeciwwskazane.
amiodaron, atorwastatyna, białko oporności raka piersi, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, delawirdyna, digoksyna, diltiazem, doustny środek antykoncepcyjny, efawirenz, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, fibrat, flukonazol, gemfibrozyl, HCV, hepatotoksyczność, induktor cytochromu P450 3A, inhibitor białka transportowego, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kolchicyna, kolestypol, kwas fusydowy, lek przeciwzakrzepowy, letermowir, miopatia, noretyndron, P-glikoproteina, pochodna kumaryny, polipeptydy OATP1B, pozakonazol, rabdomioliza, ryfampicyna, silny inhibitor CYP3A4, styrypentol, telitromycyna, warfaryna, werapamil, worykonazol, ziele dziurawca - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivahib 2,5 mg
Rywaroksaban w dawce 2,5 mg podawany doustnie w formie tabletek powlekanych charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 2-4 godzin, z biodostępnością 80-100%. Podawanie leku z posiłkiem nie wpływa istotnie na AUC ani Cmax, co umożliwia elastyczne dawkowanie względem posiłków. Farmakokinetyka jest prawie liniowa do dawki 15 mg/dobę, a wyższe dawki wykazują ograniczone wchłanianie. Rywaroksaban wiąże się silnie z białkami osocza (92-95%), a jego objętość dystrybucji wynosi około 50 litrów. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz mechanizmy niezależne od cytochromu P450, a eliminacja odbywa się zarówno przez nerki (ok. 50% metabolitów i 1/3 postaci niezmienionej), jak i z kałem. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u osób młodych i 11-13 godzin u osób starszych. U pacjentów z umiarkowanym zaburzeniem czynności wątroby (Child-Pugh B) AUC rywaroksabanu wzrasta 2,3-krotnie, co wiąże się z większą farmakodynamiczną aktywnością i przeciwwskazuje stosowanie leku w tej grupie. Podobnie, u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15-80 mL/min) obserwuje się wzrost ekspozycji (AUC wzrasta 1,4-1,6-krotnie) i nasilone działanie przeciwzakrzepowe, co wymaga ostrożności, zwłaszcza przy klirensie 15-29 mL/min. Nie zaleca się stosowania rywaroksabanu przy klirensie <15 mL/min.
białko oporności raka piersi, biodostępność, choroba tętnic obwodowych, choroba wieńcowa, CYP2J2, CYP3A4, czas protrombinowy, czynnik Xa, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, łagodne zaburzenie czynności wątroby, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ostry zespół wieńcowy, P-glikoproteina, pole pod krzywą stężenia, profil farmakokinetyczny, przewód pokarmowy, rywaroksaban, stężenie w osoczu, tabletka powlekana, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakodynamiczne, wydzielanie nerkowe, zaburzenia czynności nerek, zdarzenie zakrzepowe, zmienność osobnicza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Teriflunomide MSN 14 mg
Teriflunomid charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością (~100%) oraz powolnym osiąganiem stanu stacjonarnego, które następuje po około 100 dniach (3,5 miesiąca) od rozpoczęcia terapii dawką 14 mg. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w medianie po 1-4 godzinach, a lek wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza (>99%, głównie albumina). Objętość dystrybucji po dożylnym podaniu wynosi 11 l, a okres półtrwania biologicznego (t1/2z) to około 19 dni. Teriflunomid jest metabolizowany głównie przez hydrolizę i wydalany przede wszystkim z żółcią do przewodu pokarmowego (37,5% z kałem, 22,6% z moczem). Klirens całkowity po dożylnym podaniu wynosi 30,5 mL/h. Farmakokinetyka leku jest liniowa w zakresie dawek 7-14 mg, a czynniki takie jak wiek, masa ciała, płeć, rasa oraz stężenia albuminy i bilirubiny mają ograniczony wpływ na zmienność farmakokinetyczną (≤31%).
albumina, białko oporności raka piersi, bilirubina, biodostępność, cholestyramina, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka teriflunomidu, hydroliza, N-acetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przyspieszona eliminacja, sekrecja bezpośrednia, sprzęganie z siarczanami, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, stwardnienie rozsiane, teriflunomid, transporter BCRP, utlenianie, węgiel aktywowany, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zmienność międzyosobnicza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Simvacard 20 20 mg
Symwastatyna, będąca inhibitorem reduktazy HMG-CoA, jest podawana w formie nieaktywnego laktonu, który ulega in vivo konwersji do aktywnego beta-hydroksykwasu. Po podaniu doustnym charakteryzuje się dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, jednak jej biodostępność systemowa jest niska (<5% dawki). Maksymalne stężenie aktywnego metabolitu osiągane jest w ciągu 1-2 godzin. Lek wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza (>95%) oraz jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, co ma istotne znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych. Eliminacja symwastatyny odbywa się zarówno przez nerki (13% dawki w moczu), jak i przewód pokarmowy (60% dawki w kale), a okres półtrwania aktywnego metabolitu wynosi około 1,9 godziny. Wchłanianie leku nie jest istotnie modyfikowane przez posiłek, a farmakokinetyka po jednorazowym i wielokrotnym podaniu pozostaje stabilna, co umożliwia przewidywalność efektów terapeutycznych.
BCRP, beta-hydroksykwas, białko oporności raka piersi, biodostępność systemowa, CYP3A4, cytochrom P450 3A4, hydroliza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja lekowa, konwersja in vivo, lakton nieaktywny, OATP1B1, okres półtrwania, polimorfizm genu SLCO1B1, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pro-lek, profil farmakokinetyczny, rabdomioliza, stężenie inhibitora, symwastatyna, transporter błonowy, wiązanie z białkami osocza, właściwość farmakokinetyczna, wychwyt wątrobowy, wydalanie nerkowe