zatorowość płucna
Zatorowość płucna (PE – Pulmonary Embolism) to stan nagłego zagrożenia życia, spowodowany zamknięciem lub zwężeniem tętnicy płucnej lub jej odgałęzień przez materiał zatorowy, najczęściej skrzeplinę. Jest to trzecia co do częstości przyczyna zgonów z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego, po zawale serca i udarze mózgu.
Najczęstszym źródłem materiału zatorowego są zakrzepy powstające w żyłach głębokich kończyn dolnych lub miednicy (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa). Do czynników ryzyka zatorowości płucnej należą: unieruchomienie, zabiegi operacyjne, nowotwory złośliwe, ciąża i połóg, doustna antykoncepcja, otyłość, wrodzone i nabyte trombofilie oraz zaawansowany wiek.
Objawy zatorowości płucnej są niespecyficzne i mogą obejmować duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel (czasem z krwiopluciem), tachykardię, hipoksemię oraz w ciężkich przypadkach wstrząs i nagłe zatrzymanie krążenia. Diagnostyka opiera się na ocenie prawdopodobieństwa klinicznego (skale Wells, Geneva), oznaczeniu D-dimerów oraz badaniach obrazowych, z których złotym standardem jest angiografia płucna metodą tomografii komputerowej.
Leczenie zatorowości płucnej obejmuje stosowanie antykoagulantów (heparyny niefrakcjonowanej, heparyn drobnocząsteczkowych, antagonistów witaminy K lub bezpośrednich inhibitorów czynnika Xa lub trombiny), a w przypadkach zagrażających życiu – leczenie trombolityczne, embolektomię chirurgiczną lub przezskórną. Profilaktyka nawrotów polega na długotrwałej terapii przeciwkrzepliwej, której czas trwania zależy od przyczyny zatorowości i ryzyka nawrotu.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Czynnik VII – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Preparat FEIBA NF zawiera zespół czynników krzepnięcia, w tym aktywowany czynnik VII oraz nieaktywowane czynniki II, IX i X, stosowany w terapii pacjentów z inhibitorami czynnika VIII. Kluczowe jest przestrzeganie dawkowania: nie przekraczać jednorazowej dawki 100 j./kg mc. oraz dawki dobowej 200 j./kg mc., aby minimalizować ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak DIC, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego i udar mózgu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka (np. zaawansowana miażdżyca, posocznica, urazy zmiażdżeniowe) oraz u osób leczonych jednocześnie rekombinowanym czynnikiem VIIa lub emicizumabem, gdzie konieczne jest ścisłe monitorowanie kliniczne i laboratoryjne, w tym parametrów wskazujących na DIC (fibrynogen, płytki krwi, FDP). Preparat może wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, co wymaga natychmiastowego przerwania infuzji i wdrożenia leczenia.
anemia hemolityczna, czas częściowej tromboplastyny, czynnik VII, czynniki krzepnięcia, emicizumab, FEIBA NF, hemofilia nabyta, inhibitor czynnika VIII, mikroangiopatia zakrzepowa, obrzęk naczynioruchowy, parwowirus B19, płytki krwi, pokrzywka, reakcja anamnestyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, test Coombsa, tromboelastogram, udar mózgu, wirusowe zapalenie wątroby, wstrząs krążeniowy, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Menopur 600 IU FSH + 600 IU LH
Lek Menopur zawiera wysoko oczyszczoną menotropinę, dostarczającą 600 IU FSH oraz 600 IU LH, i jest stosowany w terapii wspomagającej płodność. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zespół hiperstymulacji jajników (OHSS), ból brzucha, rozdęcie brzucha, ból głowy oraz reakcje w miejscu podania, występujące z częstością do 5%. OHSS, jako najpoważniejsze powikłanie, manifestuje się od łagodnych do ciężkich objawów, w tym wodobrzusza i zaburzeń hemodynamicznych, wymagając natychmiastowej interwencji i ścisłego monitorowania. Dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty i biegunka, również występują często i mogą być wczesnym sygnałem rozwijającego się OHSS. Ponadto, lokalne reakcje w miejscu iniekcji, takie jak ból, zaczerwienienie i obrzęk, są powszechne, a prawidłowa technika podawania może zmniejszyć ich nasilenie.
biegunka, ból brzucha, ból miednicy, ból mięśniowo-kostny, dolegliwości brzuszne, dolegliwości piersi, FSH, LH, menotropina, nadwrażliwość, nudności, obrzęk naczynioruchowy, OHSS, pokrzywka, reakcje w miejscu podania, rozdęcie brzucha, skręt jajnika, torbiel jajnika, trądzik, uczucie zmęczenia, udar mózgu, uderzenia gorąca, wodobrzusze, wstrząs anafilaktyczny, wysięk opłucnowy, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia widzenia, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, złe samopoczucie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Yasminelle
Stosowanie złożonego hormonalnego produktu antykoncepcyjnego Yasminelle, zawierającego drospirenon, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), które wynosi około 9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, co jest wyższym ryzykiem niż w przypadku preparatów zawierających lewonorgestrel (około 6/10 000) lub u kobiet niestosujących antykoncepcji hormonalnej (około 2/10 000). Ryzyko to jest szczególnie wysokie w pierwszym roku stosowania lub po przerwie ≥4 tygodni. Dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, podróże lotnicze >4 godz., dodatni wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz współistniejące choroby (np. nowotwory, toczeń rumieniowaty układowy) znacząco potęgują ryzyko zakrzepicy. Yasminelle jest przeciwwskazane u pacjentek z wieloma czynnikami ryzyka ŻChZZ lub tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, a pacjentki powinny być edukowane w zakresie rozpoznawania objawów zakrzepicy żył głębokich (obrzęk, ból, zaczerwienienie kończyn) oraz zatorowości płucnej (nagłe duszności, ból w klatce piersiowej, krwioplucie).
antagonista aldosteronu, choroba Leśniowskiego-Crohna, drospirenon, dyslipoproteinemia, hipertriglicerydemia, HIV, incydent naczyniowo-mózgowy, krwioplucie, łagodny nowotwór wątroby, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złośliwy nowotwór wątroby, złożony hormonalny produkt antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fibrovein 1% (10 mg/ml)
Lek Fibrovein, zawierający jako substancję czynną sodu tetradecylu siarczan w stężeniach 0,2%, 0,5%, 1% i 3%, jest stosowany w skleroterapii, jednak jego użycie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki leku, w tym alkohol benzylowy (20 mg/ml), sód (1,1-3,1 mg/ml) i potas (0,3 mg/ml). Nie należy stosować Fibroveinu u pacjentów z niezdolnością do chodzenia, obłożnie chorych oraz u osób z wysokim ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak dziedziczna skłonność do zakrzepicy, stosowanie hormonalnej antykoncepcji, terapia hormonalna, otyłość, palenie tytoniu, długotrwałe unieruchomienie, a także po niedawnych epizodach zakrzepicy lub operacjach. Dodatkowo, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z żylakowatością wtórną do guzów miednicy, ciężką niedomykalnością zastawek żył głębokich, dużymi żyłami powierzchownymi z otwartymi połączeniami do żył głębokich oraz wędrującym zapaleniem żył.
alkohol benzylowy, astma, cukrzyca, dziedziczna skłonność do zakrzepicy, gruźlica, hormonalna antykoncepcja, hormonalna terapia zastępcza, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na substancję czynną, niedomykalność zastawek żył głębokich, nowotwór, obwodowa niewydolność tętnicza, ostre zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, ostre zapalenie tkanki łącznej, patent foramen ovale, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przetrwały otwór owalny, roztwór do wstrzykiwań, sepsa, sklerosant, skleroterapia, sodu tetradecylu siarczan, terapia sklerotyzacyjna, wędrujące zapalenie żył, wole guzkowe toksyczne, zaburzenia obrazu krwi, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakrzepica żył głębokich, zator gazowy, zatorowość płucna, żylakowatość - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Rixacam 10 mg
Rixacam (rywaroksaban) w dawce 10 mg, dostępny w postaci tabletek powlekanych, jest bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa stosowanym w profilaktyce i leczeniu powikłań zakrzepowo-zatorowych u dorosłych. Wskazania obejmują profilaktykę żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po planowej aloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego oraz leczenie i profilaktykę nawrotów zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP). Tabletki o średnicy 6,3 mm zawierają 10 mg rywaroksabanu oraz 25 mg laktozy jednowodnej, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy. Terapia powinna być rozpoczęta jak najszybciej po zabiegu, podawana doustnie raz na dobę, z uwzględnieniem indywidualnego ryzyka krwawienia i korzyści terapeutycznych.
aloplastyka stawu, dysfagia, działanie przeciwzakrzepowe, inhibitor czynnika Xa, laktoza jednowodna, lek przeciwzakrzepowy, nietolerancja laktozy, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, profilaktyka nawrotowa ZŻG, RIXACAM, rywaroksaban, tabletka powlekana, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatorowość płucna niestabilna hemodynamicznie, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zivafert 5 000 IU
Produkt leczniczy Zivafert, zawierający ludzką gonadotropinę kosmówkową w dawce 5000 j.m., może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. Najpoważniejszym z nich jest zespół hiperstymulacji jajników (OHSS), który występuje często w postaci łagodnej do umiarkowanej, a niezbyt często w formie ciężkiej zagrażającej życiu, wymagającej hospitalizacji. Ciężka postać OHSS może prowadzić do powikłań takich jak wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zdarzenia zakrzepowo-zatorowe (rzadko, ≥1/10 000 do <1/1000), które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia. Inne często występujące działania niepożądane to miejscowe reakcje nadwrażliwości (≥1/100 do <1/10), ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka, ból głowy, zmiany nastroju oraz objawy ze strony układu rozrodczego, takie jak ból piersi i torbiele jajników. Rzadko obserwuje się reakcje anafilaktyczne, pęknięcie torbieli jajnika oraz obrzęk naczynioruchowy.
biegunka, ból brzucha, gonadotropina kosmówkowa, krwawienie wewnętrzne, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostry brzuch, pęknięcie torbieli jajnika, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retencja płynów, torbiel jajnika, udar mózgu, wodobrzusze, wymioty, wysięk opłucnowy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hiperstymulacji jajników - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Rivaroxaban Bayer 20 mg
Rivaroxaban Bayer 20 mg, zawierający rywaroksaban, jest wskazany u dorosłych w profilaktyce udaru i zatorowości obwodowej u pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową oraz w terapii i profilaktyce nawrotów zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP). W populacji pediatrycznej lek stosuje się u dzieci i młodzieży powyżej 50 kg masy ciała, po co najmniej 5 dniach początkowego leczenia pozajelitowego, w leczeniu i profilaktyce nawrotów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Przed rozpoczęciem terapii u dorosłych należy ocenić ryzyko udaru i krwawienia za pomocą skal CHA₂DS₂-VASc i HAS-BLED, a u pacjentów z ZŻG i ZP potwierdzić rozpoznanie badaniami obrazowymi (USG dopplerowskie, angio-TK, scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna).
angiografia TK, funkcja nerek i wątroby, heparyna drobnocząsteczkowa, leczenie przeciwzakrzepowe, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność serca zastoinowa, powikłania zakrzepowo-zatorowe, profilaktyka nawrotowej zakrzepicy, profilaktyka udaru, przemijający napad niedokrwienny, rywaroksaban, scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna, USG dopplerowskie, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Olpinat 5 mg
Olpinat, zawierający olanzapinę, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają uważnej kontroli klinicznej i laboratoryjnej. Do najczęstszych należą senność (bardzo często), istotne przyrosty masy ciała (≥7% u 22,2% pacjentów po 47 dniach, a nawet 64,4% po ≥48 tygodniach), eozynofilia, leukopenia, neutropenia, podwyższone stężenia prolaktyny (około 30% pacjentów z łagodnym wzrostem do dwukrotnej normy), oraz zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperlipidemia (cholesterol, triglicerydy) i hiperglikemia, z ryzykiem rozwoju cukrzycy, w tym powikłań ketoacidozy. Neurologiczne działania niepożądane obejmują zawroty głowy, akatyzję, parkinsonizm, dyskinezę oraz rzadko złośliwy zespół neuroleptyczny. W zakresie układu sercowo-naczyniowego obserwuje się niedociśnienie ortostatyczne (bardzo często), bradykardię, wydłużenie QTc, a rzadko poważne arytmie, w tym częstoskurcz komorowy i migotanie komór. Działania antycholinergiczne manifestują się zaparciami i suchością błon śluzowych, a wątroba może wykazywać przejściowe, bezobjawowe podwyższenie aminotransferaz (AlAT, AspAT) oraz rzadko zapalenie wątroby.
akatyzja, amenorrhea, amnezja, arytmia serca, astenia, bradykardia, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukromocz, częstoskurcz komorowy, delirium, depresja oddechowa, drgawki, dyskineza, dystonia, dyzartria, efekt antycholinergiczny, eozynofilia, fotowrażliwość, ginekomastia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hiperprolaktynemia, hiperurykemia, krwawienie z nosa, kwasica ketonowa, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, migotanie komór, mlekotok, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, obniżone libido, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, przyrost masy ciała, rabdomioliza, senność, wydłużenie QTc, wzdęcia, wzrost aminotransferaz, wzrost fosfatazy zasadowej, zaburzenia erekcji, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcia, zatorowość płucna, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienny, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ovulastan
Stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, takich jak Ovulastan zawierający dezogestrel, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), które wynosi około 9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, w porównaniu do 2 na 10 000 u kobiet niestosujących antykoncepcji hormonalnej. Ryzyko to jest szczególnie wysokie w pierwszym roku stosowania oraz po przerwie ≥4 tygodni. Ovulastan niesie około dwukrotnie wyższe ryzyko ŻChZZ niż preparaty z lewonorgestrelem (około 6 na 10 000). Produkt jest przeciwwskazany u pacjentek z wieloma czynnikami ryzyka zakrzepicy, takimi jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, choroby współistniejące (np. nowotwory, toczeń rumieniowaty układowy) oraz wiek >35 lat. Należy edukować pacjentki o objawach zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz o konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku ich wystąpienia.
cholestaza, choroba Crohna, dezogestrel, dyslipoproteinemia, hiperhomocysteinemia, hipertrójglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kamica żółciowa, krwioplucie, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda ciążowa, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, promieniowanie ultrafioletowe, rak piersi, rak szyjki macicy, toczeń rumieniowaty układowy, wirus brodawczaka ludzkiego, włókniakomięśniak macicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zakrzepowe zapalenie żył powierzchniowych, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka zastoinowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Kwas traneksamowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas traneksamowy, dostępny w preparatach takich jak Exacyl, Tranexamic Acid Accord, Baxter, Sunho oraz Tillomed, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, ostra zakrzepica żył lub tętnic, a także ciężkie zaburzenia czynności nerek ze względu na ryzyko kumulacji leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na preparat Tranexamic Acid Tillomed, który rozszerza przeciwwskazania o zakrzepicę żylną lub tętniczą w wywiadzie oraz specyficzne formy ostrej choroby zakrzepowo-zatorowej, takie jak zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna i zakrzepica żył mózgowych. Ponadto, kwas traneksamowy jest przeciwwskazany u pacjentów z drgawkami w wywiadzie ze względu na potencjalne działanie prokonwulsyjne oraz w przypadku stanów fibrynolitycznych wtórnych do koagulopatii ze zużycia czynników krzepnięcia, z wyjątkiem sytuacji, gdy dominuje aktywacja układu fibrynolitycznego z ostrymi ciężkimi krwawieniami (z wyjątkiem preparatu Tillomed, który nie przewiduje wyjątków).
Preparaty w formie roztworu do wstrzykiwań (Exacyl, Accord, Baxter, Sunho) mają dodatkowe przeciwwskazania dotyczące dróg podania – zabronione są wstrzyknięcia dooponowe, dokomorowe oraz podania domózgowe ze względu na ryzyko obrzęku mózgu i drgawek. Preparaty doustne (Exacyl 500 mg, Tillomed 500 mg, Exacyl 1 g/10 ml) nie posiadają takich ograniczeń. Wydalanie kwasu traneksamowego odbywa się głównie przez nerki w postaci niezmienionej, co wymaga ostrożności u pacjentów z niewydolnością nerek. W praktyce klinicznej konieczna jest szczegółowa analiza wywiadu i stanu klinicznego pacjenta, aby uniknąć powikłań związanych z mechanizmem działania leku jako inhibitora fibrynolizy oraz jego potencjalnym działaniem prozakrzepowym i neurotoksycznym.
drgawki, inhibitor fibrynolizy, koagulopatia, koagulopatia ze zużycia, kwas traneksamowy, napad padaczkowy, obrzęk mózgu, ostra zakrzepica, podanie domózgowe, preparaty parenteralne, stan fibrynolityczny, układ fibrynolityczny, zaburzenia czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył mózgowych, zakrzepica żylna, zatorowość płucna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bijuva 1 mg + 100 mg
Produkt leczniczy Bijuva, zawierający 1 mg estradiolu i 100 mg progesteronu w kapsułkach miękkich, jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentek z rozpoznanym, przebytym lub podejrzewanym rakiem piersi oraz nowotworami estrogenozależnymi, takimi jak rak endometrium. Nie należy go stosować przy nierozpoznanym krwawieniu z dróg rodnych, nieleczonej hiperplazji endometrium, a także u pacjentek z chorobą zakrzepowo-zatorową w wywiadzie lub aktywną, w tym z trombofilią genetyczną lub nabytą. Przeciwwskazaniem są również ostre i nieustabilizowane choroby wątroby, porfiria oraz nadwrażliwość na estradiol, progesteron lub substancje pomocnicze, w tym barwnik czerwień Allura (E 129).
badanie czynnościowe wątroby, ból w klatce piersiowej, choroba zakrzepowo-zatorowa, czerwień Allura, dławica piersiowa, duszność, estradiol, hiperplazja endometrium, krwawienie z dróg rodnych, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór gruczołu sutkowego, obrzęk kończyny dolnej, ostra choroba wątroby, porfiria, progesteron, rak endometrium, rak piersi, rozrost błony śluzowej macicy, synteza hemu, test czynnościowy wątroby, trombofilia, zaburzenie zakrzepowe, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Varenelle 3 mg + 0,02 mg
Produkt leczniczy Varenelle, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie jest przeciwwskazane w ciąży. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii, należy natychmiast przerwać podawanie leku ze względu na potencjalne ryzyko dla rozwoju płodu, mimo braku jednoznacznych dowodów epidemiologicznych na zwiększenie wad wrodzonych. W okresie poporodowym stosowanie Varenelle wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, co wymaga szczególnej ostrożności i rozważenia opóźnienia rozpoczęcia terapii do ustabilizowania gospodarki hormonalnej. Preparat może negatywnie wpływać na laktację, zmniejszając ilość i zmieniając skład mleka, co może skutkować niewystarczającym odżywieniem niemowlęcia; dlatego nie jest zalecany u kobiet karmiących piersią do zakończenia laktacji. Steroidowe składniki leku przenikają w niewielkich ilościach do mleka, co może mieć potencjalny wpływ na dziecko.
brak miesiączki, drospirenon i etynyloestradiol, dysplazja włóknisto-torbielowata piersi, induktor enzymatyczny, kandydoza pochwy, krwawienie z odstawienia, laktacja, mlekotok, nowotwór piersi, przemijający atak niedokrwienny, steroidowa substancja antykoncepcyjna, torbiel jajnika, udar mózgu, zaburzenie miesiączkowania, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Menopur 600 IU
Menopur, zawierający menotropinę (hMG), jest stosowany w terapii niepłodności, jednak jego podawanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych. Najczęściej obserwowanymi są zespół hiperstymulacji jajników (OHSS), ból i rozdęcie brzucha, ból głowy oraz reakcje w miejscu podania, występujące z częstością do 5%. OHSS stanowi najpoważniejsze powikłanie, charakteryzujące się zwiększoną przepuszczalnością naczyń, prowadzącą do gromadzenia płynów w jamie otrzewnej, opłucnej i osierdziu, a w ciężkich przypadkach do zagęszczenia krwi, zaburzeń elektrolitowych, wodobrzusza, wysięku opłucnowego, oliguri, zakrzepicy i wstrząsu hipowolemicznego. Ponadto, u pacjentek mogą wystąpić bóle miednicy, torbiele jajnika oraz rzadki, ale poważny skręt jajnika wymagający pilnej interwencji chirurgicznej.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból miednicy, ból mięśniowo-kostny, ból w miejscu podania, dolegliwości brzuszne, dolegliwości piersi, gonadotropina menopauzalna, gorączka, HMG, martwica jajnika, menotropina, nudności, oliguria, pokrzywka, powiększony brzuch, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozdęcie brzucha, skręt jajnika, świąd, torbiel jajnika, trądzik, uczucie zmęczenia, udar mózgu, uderzenia gorąca, wodobrzusze, wstrząs hipowolemiczny, wymioty, wysięk opłucnowy, wysypka, zaburzenia widzenia, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica, zatorowość płucna, zawroty głowy, zespół hiperstymulacji jajników - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Madinette 0,03 mg + 2 mg
Produkt leczniczy Madinette, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu oraz 2 mg chlormadynonu octanu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie jest przeciwwskazane w okresie ciąży oraz karmienia piersią. Przed rozpoczęciem terapii należy wykluczyć ciążę, a w przypadku jej wystąpienia natychmiast przerwać stosowanie leku. Dane kliniczne nie wykazały teratogennego ani toksycznego wpływu chlormadynonu octanu na płód, mimo toksyczności obserwowanej w badaniach na zwierzętach. Po porodzie należy uwzględnić zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej przy ponownym rozpoczęciu terapii. Estrogeny zawarte w preparacie mogą zaburzać laktację oraz przenikać do mleka, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania Madinette podczas karmienia piersią.
bolesne miesiączkowanie, brak miesiączki, choroba Crohna, doustny środek antykoncepcyjny, działanie teratogenne, gruczolako-włókniak piersi, induktor enzymatyczny, krwawienie międzymiesiączkowe, krwotok miesiączkowy, łagodny nowotwór wątroby, nowotwór szyjki macicy, obniżone libido, obrzęk naczynioruchowy, przemijający napad niedokrwienny, ryzyko zakrzepowo-zatorowe, skórna reakcja alergiczna, toksyczność płodowa, udar mózgu, wkładka wewnątrzmaciczna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia dróg żółciowych, zaburzenia miesiączkowania, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół napięcia przedmiesiączkowego, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ovestin 2 mg
Lek Ovestin zawiera 2 mg estriolu i jest stosowany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). Najczęstsze działania niepożądane obejmują zatrzymanie płynów, nudności, dyskomfort i ból piersi, pomenopauzalne plamienie oraz objawy grypopodobne. Rzadziej mogą wystąpić zapalenie pęcherzyka żółciowego, zmiany skórne (ostuda, rumień wielopostaciowy, rumień guzowaty, plamica naczyniowa) oraz prawdopodobna demencja u pacjentek powyżej 65 lat. Terapia wyłącznie estrogenowa, jak w przypadku Ovestinu, wiąże się z mniejszym ryzykiem raka piersi niż terapia złożona estrogenowo-progestagenowa, jednak ryzyko to wzrasta wraz z czasem stosowania. Po 5 latach stosowania HTZ wyłącznie estrogenowej u kobiet w wieku 50 lat z BMI 27 kg/m², dodatkowe ryzyko raka piersi wynosi 2,7 przypadków na 1000 kobiet, a po 10 latach 7,1 przypadków na 1000 kobiet. Stosowanie wyłącznie estrogenów u kobiet z zachowaną macicą znacząco zwiększa ryzyko raka endometrium (od 5 do 55 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet w wieku 50-65 lat), dlatego nie jest zalecane bez dodania progestagenu.
antidotum, choroba wieńcowa, demencja, estriol, hormonalna terapia zastępcza, krwawienie maciczne, mastodynia, nudności, objawy grypopodobne, ostuda, plamica naczyniowa, plamienie pomenopauzalne, produkt leczniczy, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, retencja płynów, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, terapia estrogenowa, terapia estrogenowo-progestagenowa, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, wydzielina szyjki macicy, wymioty, zakrzepica żył głębokich, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Neoparin Forte 12 000 j.m. (120 mg)/0,8 ml
Neoparin Forte (enoksaparyna sodowa) dostępny jest w dawkach 12 000 j.m. (120 mg)/0,8 ml oraz 15 000 j.m. (150 mg)/1 ml, podawany podskórnie lub dożylnie w zależności od wskazań klinicznych. Dawkowanie jest indywidualizowane na podstawie masy ciała, ryzyka zakrzepowo-zatorowego oraz funkcji nerek. Profilaktyka u pacjentów chirurgicznych z umiarkowanym ryzykiem wymaga 2000 j.m. (20 mg) raz na dobę, rozpoczętej 2 godziny przed zabiegiem, a u pacjentów z wysokim ryzykiem 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę, najlepiej 12 godzin przed operacją. Leczenie internistyczne to 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę przez 6-14 dni. W terapii zakrzepicy i zatorowości stosuje się dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę, z czasem leczenia do 6 miesięcy. U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 15-30 ml/min) konieczna jest modyfikacja dawkowania, natomiast u pacjentów z klirensem <15 ml/min stosowanie jest przeciwwskazane. W leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem ST stosuje się bolus dożylny 3000 j.m. (30 mg) oraz podskórne dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.), z modyfikacją u pacjentów ≥75 lat (bez bolusa, dawka 75 j.m./kg mc. (0,75 mg/kg mc.) co 12 godzin).
aktywna choroba nowotworowa, antagonista witaminy K, bezpośredni doustny lek przeciwzakrzepowy, bolus, czas protrombinowy, enoksaparyna sodowa, hemodializa, klirens kreatyniny, krwiak okołordzeniowy, nakłucie lędźwiowe, niestabilna dławica piersiowa, ostry zespół wieńcowy, przezskórna interwencja wieńcowa, schyłkowa choroba nerek, świeży zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST, szybkie wstrzyknięcie dożylne, terapia przeciwpłytkowa, tworzenie się skrzepów, wstrzyknięcie do linii tętniczej, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Mantreda 20 mg
Rywaroksaban w postaci tabletek powlekanych Mantreda o dawkach 15 mg i 20 mg jest wskazany do leczenia i profilaktyki stanów zakrzepowo-zatorowych u dorosłych oraz dzieci i młodzieży. U dorosłych stosuje się go w profilaktyce udaru mózgu i zatorowości obwodowej u pacjentów z migotaniem przedsionków i czynnikami ryzyka (np. niewydolność serca, nadciśnienie, wiek >75 lat, cukrzyca, przebyty udar lub TIA), a także w leczeniu i profilaktyce nawrotów zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z hemodynamicznie niestabilną zatorowością płucną, zgodnie z zaleceniami Charakterystyki Produktu Leczniczego.
cukrzyca, laktoza jednowodna, leczenie przeciwzakrzepowe pozajelitowe, nadciśnienie tętnicze, nawrotowa ZŻG, niestabilność hemodynamiczna, nietolerancja laktozy, niezastawkowe migotanie przedsionków, przemijający atak niedokrwienny, rywaroksaban, stan zakrzepowo-zatorowy, TIA, udar mózgu, zakrzepica żył głębokich, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna, ŻChZZ, ZP, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, ZŻG - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kardatuxan
Podczas terapii rywaroksabanem (Kardatuxan) konieczny jest ścisły nadzór kliniczny, ze szczególnym uwzględnieniem monitorowania objawów krwawienia oraz badań laboratoryjnych hemoglobiny i hematokrytu w celu wykrywania utajonych krwotoków. W porównaniu z antagonistami witaminy K, rywaroksaban częściej powoduje krwawienia z błon śluzowych (np. nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego) oraz niedokrwistość. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z ciężkim (klirens kreatyniny <30 mL/min) i umiarkowanym (30-49 mL/min) zaburzeniem czynności nerek, zaburzeniami krzepnięcia, niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, chorobami przewodu pokarmowego, retinopatią naczyniową, rozstrzeniami oskrzeli, a także u osób w podeszłym wieku. Przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z klirensem kreatyniny <15 mL/min oraz u osób z zespołem antyfosfolipidowym i nowotworami złośliwymi o wysokim ryzyku krwawienia.
angioplastyka stawu biodrowego, antagonista witaminy K, antykoagulant toczniowy, brak laktazy, choroba nowotworowa, choroba refluksowa przełyku, choroba zapalna jelit, embolektomia, eozynofilia, glikoproteina p, hemoglobina i hematokryt, hemostaza, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor agregacji płytek krwi, inhibitor CYP3A4, inhibitor HIV-proteazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, itrakonazol, ketokonazol, klirens kreatyniny, krwawienie płucne, krwawienie z błon śluzowych, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak zewnątrzoponowy, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwgrzybicze, leczenie przeciwnowotworowe, leczenie przeciwzakrzepowe, leczenie trombolityczne, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nietolerancja galaktozy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodne azolowe, pozakonazol, proteza zastawki, przeciwciało antykardiolipinowe, przeciwciało przeciwko β2 glikoproteinie-I, przezcewnikowa wymiana zastawki aorty, retinopatia naczyniowa, rozstrzenia oskrzeli, rytonawir, rywaroksaban, ryzyko krwotoku, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, stężenie hemoglobiny, test anty-Xa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, worykonazol, zaburzenia krzepnięcia krwi, zaburzenie czynności nerek, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złamanie bliższego odcinka kości udowej, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Prothromplex Total NF 600 j.m.
Przedawkowanie preparatu Prothromplex Total NF, zawierającego koncentrat czynników krzepnięcia II, VII, IX i X oraz białko C (≥400 j.m./fiolkę), prowadzi do patologicznej aktywacji kaskady krzepnięcia i zaburzenia równowagi hemostazy w kierunku prozakrzepowym. Fiolka 600 j.m. zawiera: czynnik II (450-850 j.m.), czynnik VII (500 j.m.), czynnik IX (600 j.m.) oraz czynnik X (600 j.m.), co wymaga precyzyjnego dawkowania, aby uniknąć nadmiernej ekspozycji. Przedawkowanie zwiększa ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, zakrzepica żylna, zatorowość płucna oraz rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe (DIC), które charakteryzuje się uogólnioną aktywacją krzepnięcia, mikrozakrzepami, zużyciem czynników krzepnięcia i wtórnymi zaburzeniami krwotocznymi, prowadzącymi do niewydolności wielonarządowej i ryzyka ciężkich krwawień.
ból dławicowy, ból w klatce piersiowej, czas częściowej tromboplastyny, czas protrombinowy, czynniki krzepnięcia, D-dimery, fibrynogen, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwioplucie, małopłytkowość, niedobór czynników krzepnięcia, niedociśnienie tętnicze, niewydolność wielonarządowa, obrzęk kończyny, okluzja tętnicy, powikłania zakrzepowo-zatorowe, produkty degradacji fibryny, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, sinica, skaza krwotoczna, świeżo mrożone osocze, układ hemostazy, zaburzenia hemostazy, zaburzenia rytmu serca, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zatrzymanie krążenia, zawał mięśnia sercowego, zespół DIC, zespół protrombiny - Leksykon substancji czynnych
Megestrol – Działania niepożądane
Megestrol octan, substancja czynna preparatu Megace, wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które wymagają ścisłego monitorowania klinicznego, zwłaszcza przy długotrwałej terapii. Do najważniejszych należą zaburzenia endokrynologiczne, takie jak niewydolność nadnerczy, objawy zespołu Cushinga oraz pełnoobjawowy zespół Cushinga, które mogą pojawić się szczególnie po nagłym odstawieniu leku. Ponadto, megestrol może indukować zaburzenia metaboliczne, w tym cukrzycę, hiperglikemię i zaburzenia tolerancji glukozy, co wymaga regularnej kontroli parametrów biochemicznych. Istotnym powikłaniem są również powikłania zakrzepowo-zatorowe, takie jak zakrzepowe zapalenie żył i zatorowość płucna, które mogą mieć przebieg zagrażający życiu. Częstym efektem ubocznym jest zwiększenie masy ciała, wynikające ze zwiększonego łaknienia, co jest wykorzystywane terapeutycznie u pacjentów z anoreksją lub niezamierzoną utratą masy ciała. Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego obejmują nudności, wymioty, biegunkę i wzdęcia (częstość ≥1/100 do <1/10), a także zaparcia, szczególnie przy wyższych dawkach.
biegunka, cukrzyca, częstomocz, duszność, funkcja nadnerczy, hiperglikemia, hiperkalcemia, impotencja, krwawienie z macicy, letarg, łysienie, nabyty zespół niedoboru odporności, nadciśnienie tętnicze, niewydolność krążenia, niewydolność nadnerczy, nudności, octan megestrolu, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, suplementacja glikokortykosteroidami, uderzenie gorąca, wymioty, wysypka, wzdęcia, zaburzenie psychiczne, zaburzenie tolerancji glukozy, zakrzepowe zapalenie żył, zaparcie, zatorowość płucna, zespół cieśni nadgarstka, zespół Cushinga, zwiększenie masy ciała, zwiększone łaknienie - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Trabectedin EVER PHARMA 1 mg
Trabektedyna, będąca alkaloidem roślinnym o unikalnym mechanizmie działania polegającym na wiązaniu się z małym rowkiem DNA i indukowaniu zaburzeń cyklu komórkowego, wykazuje szerokie spektrum aktywności przeciwnowotworowej, szczególnie w leczeniu mięsaków tkanek miękkich oraz nawrotowego raka jajnika. W badaniach klinicznych fazy II i III potwierdzono jej skuteczność, zwłaszcza w tłuszczakomięsakach i mięsakach gładkokomórkowych, gdzie mediana czasu do progresji (TTP) wynosiła 3,7 miesiąca przy dawce 1,5 mg/m² podawanej w 24-godzinnej infuzji co 3 tygodnie, a mediana przeżycia całkowitego (OS) sięgała 13,9 miesiąca. W porównaniu z dakarbazyną trabektedyna znacząco wydłużała czas przeżycia bez progresji (PFS 4,2 vs 1,5 miesiąca; HR=0,55; p<0,0001) oraz wskaźnik korzyści klinicznej (34,2% vs 18,5%; p<0,0002). W leczeniu nawrotowego raka jajnika, terapia skojarzona trabektedyną (1,1 mg/m²) z pegylowaną liposomalną doksorubicyną (PLD 30 mg/m²) co 3 tygodnie wykazała 21% redukcję ryzyka progresji (PFS 7,3 vs 5,8 miesiąca; HR=0,79; p=0,019) oraz poprawę wskaźnika odpowiedzi (ORR 27,6% vs 18,8%; p=0,008) w porównaniu z monoterapią PLD. Korzyści te były szczególnie widoczne u pacjentek z okresem wolnym od podawania pochodnych platyny (PFI) ≥ 6 miesięcy.
badanie elektrokardiograficzne, całkowity odsetek odpowiedzi, chondromięsak mezenchymalny, cykl komórkowy, czas do progresji, czas trwania odpowiedzi, czynnik transkrypcyjny, działanie antyproliferacyjne, enzym wątrobowy, kwas deoksyrybonukleinowy, maziówczak, mediana przeżycia całkowitego, mięsak Ewinga, mięsak gładkokomórkowy, mięsak tkanek miękkich, mięsak związany z translokacją, mięśniakomięsak prążkowanokomórkowy, naprawa DNA, nawrotowy rak jajnika, odstęp QTc, przeżycie bez progresji, przeżycie całkowite, tłuszczakomięsak śluzowaty okrągłokomórkowy, wrażliwość na platynę, wskaźnik korzyści klinicznej, zatorowość płucna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Crusia 80 mg/0,8 ml (8000 j.m.)
Enoksaparyna sodowa (Crusia) jest dostępna w ampułko-strzykawkach o stężeniach od 2000 j.m. (20 mg)/0,2 ml do 10 000 j.m. (100 mg)/1 ml. Dawkowanie jest ściśle zależne od wskazań klinicznych i indywidualnego ryzyka pacjenta. W profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u pacjentów chirurgicznych z umiarkowanym ryzykiem stosuje się 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę, rozpoczynając 2 godziny przed zabiegiem, przez co najmniej 7-10 dni. U pacjentów z wysokim ryzykiem zalecana dawka to 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę, z rozpoczęciem 12 godzin przed zabiegiem i kontynuacją do 5 tygodni po dużych zabiegach ortopedycznych lub 4 tygodni po zabiegach onkologicznych. W profilaktyce u pacjentów internistycznych stosuje się 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę przez 6-14 dni. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) stosuje się schematy 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę u pacjentów niskiego ryzyka lub 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę u pozostałych, przez około 10 dni, z możliwością przejścia na doustne leki przeciwzakrzepowe.
choroba nowotworowa, enoksaparyna sodowa, farmakokinetyka leku, funkcja nerek, hemodializa, krążenie pozaustrojowe, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwpłytkowe, leczenie trombolityczne, lek przeciwzakrzepowy, niestabilna dławica piersiowa, ostry zespół wieńcowy, pacjent internistyczny, PCI, pierścień fibrynowy, przezskórna interwencja wieńcowa, roztwór do wstrzykiwań, ryzyko krwawienia, ryzyko zakrzepowo-zatorowe, STEMI, stratyfikacja ryzyka, świeży zawał mięśnia sercowego, terapia przeciwpłytkowa, terapia przeciwzakrzepowa, tworzenie skrzepów, uniesienie odcinka ST, wstrzyknięcie dożylne, wstrzyknięcie podskórne, zabieg chirurgii ortopedycznej, zakrzepica proksymalna, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST, ŻChZZ, ZP, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, ZŻG - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Aidee 0,03 mg + 2 mg
Lek Aidee, zawierający 2 mg dienogestu i 0,03 mg etynyloestradiolu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym o licznych przeciwwskazaniach. Nie powinien być stosowany u pacjentek z aktywną lub przebytą żylno-zakrzepową chorobą (VTE), w tym zakrzepicą żył głębokich i zatorowością płucną, a także u osób z genetycznymi lub nabytymi predyspozycjami do VTE (np. mutacja czynnika V Leiden, niedobory antytrombiny III, białka C i S). Przeciwwskazania obejmują również tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, takie jak zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, migrenę z aurą oraz wysokie ryzyko ATE związane z cukrzycą z powikłaniami naczyniowymi, ciężkim nadciśnieniem tętniczym i dyslipoproteinemią. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentek z ciężką chorobą wątroby, guzami wątroby, zapaleniem trzustki związanym z hipertriglicerydemią, nowotworami zależnymi od hormonów płciowych oraz krwawieniami z dróg rodnych o nieustalonej etiologii. Należy także unikać stosowania Aidee w połączeniu z niektórymi lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (np. ombitaswir/parytaprewir/rytonawir z dazabuwirem, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir).
antykoagulant toczniowy, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, dienogest, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, glekaprewir, guzy wątroby, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, migrena z ogniskowymi objawami, mutacja czynnika V Leiden, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwory hormonozależne, ombitaswir, oporność na aktywowane białko C, przeciwciała antyfosfolipidowe, przeciwciała antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, sofosbuwir, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Sulodeksyd – Dawkowanie i sposób podawania
Sulodeksyd jest dostępny w formie doustnej (kapsułki miękkie) oraz parenteralnej (roztwór do wstrzykiwań), a dawkowanie powinno być indywidualizowane w zależności od wskazania klinicznego i fazy leczenia. W leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej oraz w przedłużonej profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej stosuje się 2 kapsułki po 250 LSU (łącznie 500 LSU) dwa razy dziennie między posiłkami. W przypadku twardych wysięków w retinopatii cukrzycowej dawka wynosi 1 kapsułka (250 LSU) dwa razy dziennie. Terapia owrzodzeń żylnych i przewlekłej obturacyjnej choroby tętnic kończyn dolnych (II stopień Fontaine’a) obejmuje dwufazowy schemat: fazę parenteralną (600 LSU domięśniowo raz dziennie przez 20 dni) oraz fazę doustną (2 kapsułki po 250 LSU dwa razy dziennie przez 30-70 dni lub 6 miesięcy odpowiednio). Kapsułki należy przyjmować między posiłkami, aby zapewnić optymalną biodostępność.
biodostępność substancji czynnej, kapsułka miękka, klasyfikacja Fontaine’a, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, nieproliferacyjna retinopatia cukrzycowa, owrzodzenie żylne podudzi, przeciwwskazanie, przewlekła niewydolność żylna, przewlekła obturacyjna choroba tętnic, roztwór do wstrzykiwań, sulodeksyd, terapia parenteralna, twardy wysięk, wskazanie kliniczne, wstrzyknięcie domięśniowe, wywiad medyczny, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Egistrozol 1 mg
W badaniu klinicznym fazy 3 ATAC oceniono profil bezpieczeństwa anastrozolu (Egistrozol 1 mg) u 9366 pacjentek po menopauzie z operacyjnym rakiem piersi, leczonych przez 5 lat. Najczęstsze działania niepożądane obejmowały bóle głowy, uderzenia gorąca (35,7%), nudności (12,7%), pokrzywkę, bóle i sztywność stawów (35,6%), zapalenie stawów oraz osłabienie (18,6%). Występowały także zaburzenia metaboliczne (anoreksja, hipercholesterolemia), psychiczne (depresja), neurologiczne (senność, zespół cieśni nadgarstka), żołądkowo-jelitowe (biegunka, wymioty), wątrobowe (podwyższone enzymy AlAT, AspAT, fosfataza zasadowa), skórne (wysypka, łysienie, reakcje alergiczne) oraz mięśniowo-szkieletowe (osteoporoza, bóle kości i mięśni). Częstość złamań kości wyniosła 10,2% (22/1000 pacjentów-lat), a osteoporozy 10,5%, co było istotnie wyższe niż w grupie tamoksyfenu (6,8% złamań, 7,3% osteoporozy). Krwawienia z dróg rodnych występowały rzadziej niż przy tamoksyfenie (5,4% vs 10,2%).
anastrozol, anoreksja, badanie ATAC, biegunka, ból głowy, choroba niedokrwienna serca, depresja, dławica piersiowa, fosfataza zasadowa, hipercholesterolemia, hiperkalcemia, krwawienie z pochwy, łysienie, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwienie mózgu, nudność, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, palec trzaskający, parathormon, parestezja, plamica Henocha-Schönleina, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, rak endometrium, rak piersi, reakcja anafilaktoidalna, rumień wielopostaciowy, suchość pochwy, sztywność stawów, tamoksyfen, uderzenie gorąca, wymioty, zaburzenie czucia, zaburzenie tętnic wieńcowych, zaćma, zapalenie naczyń skórnych, zapalenie stawów, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół cieśni nadgarstka, zespół Stevensa-Johnsona, złamanie kości, złamanie kręgosłupa, złamanie nadgarstka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rivanoptim 15 mg
Rivanoptim (rywaroksaban) jest doustnym lekiem przeciwzakrzepowym stosowanym w profilaktyce udaru i zatorowości obwodowej u pacjentów z migotaniem przedsionków (20 mg raz na dobę) oraz w leczeniu i profilaktyce nawrotów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), w tym zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej. W fazie ostrej leczenia ŻChZZ zaleca się 15 mg dwa razy na dobę przez pierwsze 21 dni (30 mg/dobę), a następnie 20 mg raz na dobę. Po co najmniej 6 miesiącach leczenia możliwe jest stosowanie dawki podtrzymującej 10 mg lub 20 mg raz na dobę, w zależności od ryzyka nawrotu. U dzieci i młodzieży dawka jest dostosowana do masy ciała: 15 mg raz na dobę dla masy 30-50 kg oraz 20 mg raz na dobę dla masy ≥50 kg, z minimalnym czasem leczenia 3 miesięcy i maksymalnie do 12 miesięcy. Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek wymaga modyfikacji w zależności od klirensu kreatyniny, przy czym lek jest przeciwwskazany przy klirensie <15 mL/min. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C (Child-Pugh).
antagonista witaminy K, echokardiogram przezprzełykowy, INR, kardiowersja, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, koagulopatia, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, migotanie przedsionków, pozajelitowy lek przeciwzakrzepowy, profilaktyka udaru, rywaroksaban, wada zastawkowa, warfaryna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna, zgłębnik żołądkowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Rivaroxaban OLIMP 20 mg
Rywaroksaban, oceniany w badaniach klinicznych fazy III u 69 608 dorosłych i 488 pacjentów pediatrycznych, wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla leków przeciwzakrzepowych, z dominującymi działaniami niepożądanymi w postaci krwawień. Najczęściej obserwowane są krwawienia z nosa (4,5%) oraz z przewodu pokarmowego (3,8%), przy czym częstość powikłań krwotocznych zależy od wskazania klinicznego, dawki i czasu terapii (np. 6,8% w profilaktyce po operacjach ortopedycznych, do 23% w leczeniu i profilaktyce nawrotów ZŻG i ZP). U pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym lub stosujących inne leki wpływające na hemostazę ryzyko krwawień jest zwiększone. W porównaniu z antagonistami witaminy K częściej występują krwawienia z błon śluzowych oraz niedokrwistość. Klinicznie istotne powikłania mogą manifestować się objawami takimi jak osłabienie, bladość, zawroty głowy, duszność czy wstrząs, a także powikłaniami wtórnymi do ciężkiego krwawienia, np. zespół ciasnoty przedziałów powięziowych czy nefropatia związana z antykoagulantami.
andeksanet alfa, antagonista witaminy K, antykoagulant, cholestaza, dławica piersiowa, eozynofilowe zapalenie płuc, koncentrat czynników zespołu protrombiny, krwawienie domięśniowe, krwawienie z błon śluzowych, krwawienie z nosa, krwiomocz, krwioplucie, krwotok mózgowy, krwotok śródczaszkowy, krwotok z przewodu pokarmowego, kwas traneksamowy, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, nadpłytkowość, nefropatia związana z antykoagulantami, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, reakcja alergiczna, rekombinowany czynnik VIIa, rywaroksaban, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wylew krwi do stawu, zakrzepica żył głębokich, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Wasedoc 150 mg
Produkt leczniczy Wasedoc (dabigatran eteksylan) w postaci kapsułek twardych 150 mg jest wskazany do prewencji udarów i zatorowości systemowej u dorosłych z niezastawkowym migotaniem przedsionków (NVAF) z co najmniej jednym czynnikiem ryzyka oraz do leczenia i prewencji nawrotów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), w tym zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP). Standardowa dawka wynosi 300 mg (2×150 mg) na dobę, przy czym w leczeniu ŻChZZ terapia dabigatranem powinna być rozpoczęta po co najmniej 5-dniowym podaniu leku przeciwzakrzepowego pozajelitowo. Dawkę należy zmniejszyć do 220 mg (2×110 mg) u pacjentów ≥80 lat, jednocześnie stosujących werapamil oraz rozważyć u osób 75-80 lat, z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (CrCL 30-50 mL/min), chorobami zapalnymi błony śluzowej przewodu pokarmowego lub zwiększonym ryzykiem krwawień. Przed i w trakcie terapii konieczna jest ocena czynności nerek metodą Cockcroft-Gault, szczególnie u osób starszych (>75 lat), a stosowanie u pacjentów z CrCL <30 mL/min jest przeciwwskazane.
ablacja cewnikowa, antagonista witaminy K, dabigatran eteksylat, hemostaza, idiopatyczna ZŻG, implantacja stentu, inhibitor P-glikoproteiny, kardiowersja, klirens kreatyniny, leczenie przeciwpłytkowe, lek przeciwzakrzepowy, metoda Cockcroft-Gault, migotanie przedsionków, niedokrwistość, niezastawkowe migotanie przedsionków, objaw krwawienia, prewencja udaru i zatorowości systemowej, przezskórna interwencja wieńcowa, refluks żołądkowo-przełykowy, ryzyko krwawienia, współczynnik przesączania kłębuszkowego, wzór Schwartza, zabieg chirurgiczny, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zapalenie błony śluzowej przełyku, zapalenie błony śluzowej żołądka, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Rivaroxaban Bluefish 20 mg
Rivaroxaban Bluefish w dawce 20 mg to doustny lek przeciwzakrzepowy stosowany u dorosłych w profilaktyce udaru mózgu i zatorowości obwodowej u pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową, posiadających co najmniej jeden czynnik ryzyka (zastoinowa niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze, wiek ≥ 75 lat, cukrzyca, udar mózgu lub TIA w wywiadzie). Ponadto lek jest wskazany w leczeniu i profilaktyce nawrotowej zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) oraz zatorowości płucnej (ZP), z zachowaniem szczególnej ostrożności u pacjentów z hemodynamicznie niestabilną ZP. Preparat występuje w postaci czerwonobrązowych tabletek powlekanych z zawartością 20 mg substancji czynnej, z wytłoczonym napisem „2”.
antagonista witaminy K, brak laktazy, cukrzyca, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, krwawienie, leczenie przeciwzakrzepowe, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nawrotowa ZP, nawrotowa ZŻG, niestabilność hemodynamiczna, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przemijający napad niedokrwienny, udar mózgu, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rivaroxaban Bayer 10 mg
Rivaroxaban Bayer, zawierający rywaroksaban w dawce 10 mg, jest stosowany w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po alloplastyce stawu biodrowego (5 tygodni) i kolanowego (2 tygodnie) w dawce 10 mg raz na dobę, podawanej 6-10 godzin po zabiegu, pod warunkiem prawidłowej hemostazy. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) stosuje się schemat dwufazowy: początkowo 15 mg dwa razy na dobę przez 21 dni, następnie 20 mg raz na dobę. Profilaktyka nawrotów po co najmniej 6 miesiącach leczenia obejmuje dawkę 10 mg lub 20 mg raz na dobę, z indywidualnym dostosowaniem w zależności od ryzyka nawrotu. W przypadku pominięcia dawki, schemat dawkowania determinuje sposób uzupełnienia, z zaleceniem unikania podwójnej dawki w ciągu jednego dnia. Przejście z antagonistów witaminy K (VKA) na rywaroksaban wymaga INR ≤2,5, a odwrotnie – jednoczesnego podawania obu leków do osiągnięcia INR ≥2,0, z uwzględnieniem wpływu rywaroksabanu na wyniki INR.
alloplastyka stawu biodrowego, alloplastyka stawu kolanowego, antagonista witaminy K, heparyna drobnocząsteczkowa, idiopatyczna ZŻG, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, koagulopatia wątrobowa, lek przeciwzakrzepowy pozajelitowy, marskość wątroby, nawrotowa ZŻG, prawidłowa hemostaza, profilaktyka nawrotów, profilaktyka nawrotowa ZŻG, profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, wartość INR, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zgłębnik żołądkowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Uraz rdzenia kręgowego – Zapobieganie i profilaktyka
Uraz rdzenia kręgowego (URK) stanowi istotny problem zdrowia publicznego, dotykając rocznie około 17 900 osób w USA i ponad 15 milionów na świecie. Główne przyczyny URK to wypadki drogowe (38%), upadki, przemoc oraz urazy sportowe (18%). Profilaktyka opiera się na przestrzeganiu zasad bezpieczeństwa, takich jak używanie pasów bezpieczeństwa, unikanie prowadzenia pod wpływem substancji psychoaktywnych, stosowanie sprzętu ochronnego w sportach oraz zabezpieczenia środowiska domowego, zwłaszcza dla osób starszych i dzieci. U pacjentów z URK istotne jest zapobieganie powikłaniom wtórnym, w tym żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), której ryzyko jest najwyższe w ostrej fazie urazu. Profilaktyka ŻChZZ obejmuje wczesną mobilizację, mechaniczne metody (przerywana kompresja pneumatyczna, pończochy uciskowe) oraz farmakoterapię heparynami drobnocząsteczkowymi (LMWH), stosowaną przez co najmniej 8-24 tygodni, z wykluczeniem rutynowego badania przesiewowego bezobjawowej zakrzepicy.
bisfosfonian, deformacja kręgosłupa, dysfunkcja pęcherza moczowego, filtr żyły głównej dolnej, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, kwas zoledronowy, materac przeciwodleżynowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odleżyna, orteza, osteoporoza, pończochy przeciwzakrzepowe, profilaktyka odleżyn, przerywana kompresja pneumatyczna, przykurcz, skolioza, skostnienie heterotopowe, spastyczność mięśni, sprzęt ochronny, uraz rdzenia kręgowego, wypadek drogowy, zakażenie układu moczowego, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół pozakrzepowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Przetrwały otwór owalny – Leczenie
Przetrwały otwór owalny (PFO) to ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej obecny u 25-30% populacji, który może być przyczyną udaru kryptogennego poprzez zatorowość paradoksalną. Wskazania do interwencji obejmują udar mózgu u osób ≤60 lat, hipoksemię z przeciekiem prawo-lewym, nawracające incydenty zatorowe mimo leczenia farmakologicznego oraz PFO z tętniakiem przegrody lub dużym przeciekiem. Podstawową terapią jest farmakoterapia: leki przeciwpłytkowe (np. ASA 81-325 mg/dobę) u pacjentów po udarze niedokrwiennym lub TIA oraz leki przeciwkrzepliwe (np. warfaryna z docelowym INR 2-3, NOAC) u chorych z towarzyszącą żylną chorobą zakrzepowo-zatorową. Przezskórne zamknięcie PFO okluderem (np. Amplatzer Talisman, Gore Cardioform) jest preferowaną metodą interwencyjną, wykazującą skuteczność techniczną bliską 100% i całkowite zamknięcie ubytku u 93-96% pacjentów po roku. Najczęstszym powikłaniem jest przejściowe migotanie przedsionków (3,4%).
apiksaban, choroba dekompresyjna, dabigatran, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, hipoksemia, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, leczenie farmakologiczne, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpłytkowy, migotanie przedsionków, migrena z aurą, okluder, pracownia hemodynamiki, przegroda międzyprzedsionkowa, przemijający atak niedokrwienny, przetrwały otwór owalny, przezskórne zamknięcie PFO, rywaroksaban, skala RoPE, tętniak przegrody międzyprzedsionkowej, udar kryptogenny, udar niedokrwienny mózgu, warfaryna, zakrzepica żył głębokich, zatorowość paradoksalna, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Skłonność do zakrzepicy – Etiologia i przyczyny
Skłonność do zakrzepicy (thrombophilia) jest stanem charakteryzującym się nadkrzepliwością krwi wynikającą z zaburzenia równowagi między czynnikami prokoagulacyjnymi a naturalnymi antykoagulantami. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca trombofilie wrodzone i nabyte. Wrodzone trombofilie dzieli się na typ I (niedobory antykoagulantów, np. antytrombiny III, białka C i S) oraz typ II (nadmierna aktywność czynników krzepnięcia, np. mutacje czynnika V Leiden i protrombiny G20210A). Mutacja czynnika V Leiden występuje u około 5% populacji europejskiej i zwiększa ryzyko zakrzepicy 3-8-krotnie u heterozygot oraz 80-100-krotnie u homozygot. Mutacja protrombiny G20210A dotyczy około 2% populacji i prowadzi do zwiększonego stężenia protrombiny, co sprzyja nadkrzepliwości. Niedobór antytrombiny III definiowany jest jako aktywność poniżej 80% normy i znacząco podnosi ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Inne rzadsze przyczyny to dysfibrynogemenia, hiperhomocysteinemia oraz mutacje w genach CBS i MTHFR.
aktywowane białko C, antykoagulant toczniowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba mieloproliferacyjna, czerwienica prawdziwa, czynnik prokoagulacyjny, czynnik tkankowy, hiperhomocysteinemia, homocystynuria, małopłytkowość indukowana heparyną, mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, nadkrzepliwość krwi, nadpłytkowość samoistna, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nocna napadowa hemoglobinuria, nowotwór złośliwy, przeciwciała antykardiolipinowe, triada Virchowa, trombofilia, układ fibrynolityczny, układ krzepnięcia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół nerczycowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Oxaliplatinum Accord 5 mg/ml
Oksaliplatyna w stężeniu 5 mg/ml, stosowana głównie w terapii raka odbytnicy i okrężnicy, charakteryzuje się specyficznym profilem toksyczności, który nasila się w skojarzeniu z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym (5-FU/FA). Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty, zapalenie błon śluzowych), hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość) oraz neurologiczne, przede wszystkim ostra i kumulująca się obwodowa neuropatia czuciowa. Neuropatia ta występuje w dwóch formach: ostrej, wywołanej ekspozycją na zimno i ustępującej w ciągu dni do tygodni, oraz przewlekłej, kumulatywnej, prowadzącej do deficytów czuciowych i zaburzeń funkcjonalnych. Częstość działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (>1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), co pozwala na precyzyjne monitorowanie i ocenę ryzyka u pacjentów.
5-fluorouracyl, cytostatyk, dyzartria, działanie niepożądane leku, hiperbilirubinemia, kardiomiopatia, koncentrat do infuzji, martwica wątroby, mielosupresja, nadwrażliwość na lek, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, niedokrwienie obwodowe, oksaliplatyna, pancytopenia, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczna nekroliza naskórka, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył wątrobowych, zapalenie błony śluzowej, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sibilla 2 mg + 0,03 mg
Produkt leczniczy Sibilla, zawierający 2 mg dienogestu oraz 0,03 mg etynyloestradiolu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym, który może wywoływać liczne działania niepożądane, zidentyfikowane zarówno w badaniach klinicznych na 4942 uczestniczkach, jak i w nadzorze po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej obserwowane działania dotyczą układu rozrodczego i zakażeń, w tym zapalenia pochwy, kandydozy oraz grzybiczych zakażeń pochwy i sromu. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania: często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. Wśród innych zgłaszanych działań znajdują się m.in. zaburzenia psychiczne (depresja, zmiany nastroju), zaburzenia sercowo-naczyniowe (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, nadciśnienie tętnicze), zaburzenia skóry (trądzik, łysienie, wysypka), a także objawy ze strony układu nerwowego i mięśniowo-szkieletowego.
atopowe zapalenie skóry, bezsenność, ból brzucha, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zakrzepowo-zatorowa, depresja, doustna antykoncepcja, dyspareunia, dysplazja szyjki macicy, dystonia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hiperwentylacja, kamica żółciowa, kandydoza pochwy, łuszczyca, mięśniak macicy, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, neurodermit, niedokrwistość, niestrawność, nowotwór wątroby, obniżone libido, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, opryszczka wargowa, oscylopsja, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, rak piersi, rak szyjki macicy, szumy uszne, tłuszczak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, torbiel piersi, torbiel przydatków macicy, trądzik umiarkowany, triglicerydy, udar niedokrwienny, utrata słuchu, wirylizm, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie krążenia mózgowego, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie psychiczne, zaburzenie snu, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakażenie grzybicze, zakażenie grzybicze pochwy, zakażenie układu moczowego, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie cewki moczowej, zapalenie jajników, zapalenie jelit, zapalenie oskrzeli, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie pochwy, zapalenie sutka, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zapalenie żołądka, zatorowość płucna, zawroty błędnikowe, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluanxol 3 mg
Fluanxol w postaci tabletek powlekanych zawiera 3 mg flupentyksolu (dichlorowodorek) i wykazuje liczne działania niepożądane, z największą częstością i nasileniem we wczesnej fazie terapii, które zwykle ulegają zmniejszeniu przy kontynuacji leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na zaburzenia ruchowe, takie jak akatyzja, hiperkineza, hipokineza, które występują bardzo często (≥1/10) i mogą być kontrolowane przez zmniejszenie dawki lub leki przeciwparkinsonowskie, jednak bez rutynowego profilaktycznego stosowania. Nagłe odstawienie leku może wywołać objawy odstawienne, pojawiające się 1-4 dni po zaprzestaniu i ustępujące w ciągu 7-14 dni, obejmujące nudności, wymioty, biegunki, pocenie się, bóle mięśniowe, bezsenność i pobudzenie. Rzadkie, ale poważne działania obejmują wydłużenie odstępu QT, komorowe zaburzenia rytmu serca (migotanie komór, torsade de pointes), złośliwy zespół neuroleptyczny oraz ciężkie zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia, neutropenia, agranulocytoza).
agranulocytoza, akatyzja, drżenie, dyskineza późna, dystonia, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkineza, hiperprolaktynemia, hipokineza, kołatanie serca, komorowe zaburzenia rytmu, leukopenia, mlekotok, neutropenia, parkinsonizm, reakcja anafilaktyczna, torsade de pointes, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia akomodacji, zaburzenia ruchowe, zaburzenie tolerancji glukozy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół odstawienia, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zatorowo-zakrzepowa - Leksykon substancji czynnych
Alteplaza – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Alteplaza, zawarta w Actilyse 20 i 50, wymaga stosowania pod ścisłym nadzorem lekarzy doświadczonych w terapii trombolitycznej, z dostępem do aparatury monitorującej parametry życiowe oraz sprzętu do resuscytacji. Podczas infuzji i do 24 godzin po jej zakończeniu należy monitorować pacjentów pod kątem reakcji nadwrażliwości, zwłaszcza obrzęku naczynioruchowego, który jest najczęstszą reakcją alergiczną. W przypadku ciężkich reakcji należy natychmiast przerwać podawanie leku i wdrożyć odpowiednie leczenie, w tym intubację, jeśli konieczne. Stosowanie alteplazy wiąże się z ryzykiem krwawień, w tym krwawienia śródmózgowego, które występuje u około 15% pacjentów z ostrym udarem niedokrwiennym. Szczególną ostrożność należy zachować u osób w podeszłym wieku, z ciśnieniem skurczowym >160 mmHg oraz u pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, zwłaszcza antagonistów receptora glikoproteinowego IIb/IIIa.
Actilyse, alteplaza, antagonista receptora glikoproteinowego, antagonista witaminy K, doustny lek przeciwzakrzepowy, fibrynogen, inhibitor ACE, intubacja, krioprecypitat, krwawienie do mózgu, krwawienie śródczaszkowe, krwawienie śródmózgowe, kwas acetylosalicylowy, leczenie fibrynolityczne, leczenie trombolityczne, lek przeciwfibrynolityczny, martwica niedokrwienna, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość immunologiczna, obrzęk mózgu, obrzęk naczynioruchowy, ostry udar niedokrwienny, płytki krwi, resuscytacja, świeżo mrożone osocze, terapia alteplazą, tkankowy aktywator plazminogenu, układ krzepnięcia, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Banxiol
Apiksaban wymaga uważnej obserwacji pacjentów pod kątem objawów krwawienia, zwłaszcza w stanach zwiększonego ryzyka krwawienia. W przypadku ciężkiego krwawienia należy natychmiast przerwać terapię. Standardowo nie wymaga rutynowej kontroli laboratoryjnej, jednak w sytuacjach takich jak przedawkowanie czy nagły zabieg chirurgiczny pomocny jest kalibrowany test anty-Xa do oceny ekspozycji na lek. Apiksaban jest przeciwwskazany w jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi, a ostrożność wymaga łączenie go z lekami przeciwpłytkowymi, SSRI, SNRI oraz NLPZ, w tym kwasem acetylosalicylowym (ASA), co znacząco zwiększa ryzyko krwawienia (np. poważne krwawienia wzrastają z 1,8% do 3,4% rocznie przy jednoczesnym stosowaniu ASA u pacjentów z migotaniem przedsionków). Nie zaleca się stosowania apiksabanu u pacjentów z protezami zastawek serca, zespołem antyfosfolipidowym oraz u hemodynamicznie niestabilnych zatorowością płucną. U pacjentów onkologicznych należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka ze względu na podwyższone ryzyko zakrzepicy i krwawienia.
antagonista witaminy K, antykoagulant toczniowy, aPTT, brak laktazy, cewnik nadtwardówkowy, choroba nowotworowa, ciężkie krwawienie, czas protrombinowy, dziedziczna nietolerancja galaktozy, embolektomia płucna, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor agregacji płytek krwi, klirens kreatyniny, koagulopatia wątrobowa, krwiak nadtwardówkowy, krwiak podpajęczynówkowy, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek trombolityczny, migotanie przedsionków, niezastawkowe migotanie przedsionków, NLPZ, ostry zespół wieńcowy, proteza zastawki serca, protezoplastyka stawu biodrowego, protezoplastyka stawu kolanowego, przeciwciała antykardiolipinowe, przezskórna interwencja wieńcowa, ryzyko krwawienia, SNRI, SSRI, stężenie kreatyniny, test anty-Xa, udar niedokrwienny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złamanie szyjki kości udowej, znieczulenie centralne, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Apiksaban – Dawkowanie i sposób podawania
Apiksaban jest doustnym inhibitorem czynnika Xa stosowanym w profilaktyce i leczeniu choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ, ZŻG, ZP) oraz w prewencji udarów u pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków (NVAF). Dawkowanie różni się w zależności od wskazania: w profilaktyce po protezoplastyce stawu biodrowego lub kolanowego zalecana dawka to 2,5 mg dwa razy na dobę, podawana od 12 do 24 godzin po zabiegu, przez 32-38 dni (biodro) lub 10-14 dni (kolano). W leczeniu ostrej fazy ZŻG i ZP stosuje się 10 mg dwa razy na dobę przez 7 dni, następnie 5 mg dwa razy na dobę. W profilaktyce nawrotowej po 6 miesiącach leczenia dawka wynosi 2,5 mg dwa razy na dobę. W NVAF standardowa dawka to 5 mg dwa razy na dobę, z redukcją do 2,5 mg dwa razy na dobę u pacjentów z co najmniej dwoma z następujących cech: wiek ≥ 80 lat, masa ciała ≤ 60 kg, stężenie kreatyniny ≥ 1,5 mg/dL (133 µmol/L). Maksymalna dawka dobowa wynosi 20 mg w fazie ostrej leczenia i 10 mg w dalszym okresie.
ablacja cewnikowa, antagonista witaminy K, antykoagulacja, apiksaban, choroba wątroby, dawka nasycająca, enzym wątrobowy, kardiowersja, klirens kreatyniny, koagulopatia, lek przeciwzakrzepowy, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, niezastawkowe migotanie przedsionków, protezoplastyka stawu biodrowego, protezoplastyka stawu kolanowego, skrzeplina w lewym przedsionku, stężenie całkowitej bilirubiny, stężenie kreatyniny, udar mózgu, warfaryna, zabieg ortopedyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatorowość systemowa, zgłębnik nosowo-żołądkowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Losmina 150 mg/ml (15 000 j.m.)
Losmina zawiera enoksaparynę sodową, heparynę drobnocząsteczkową o średniej masie cząsteczkowej około 4500 Da, dostępną w dawkach 12 000 j.m. (120 mg)/0,8 ml oraz 15 000 j.m. (150 mg)/1 ml w formie roztworu do wstrzykiwań. Enoksaparyna wykazuje wysoką aktywność przeciwko czynnikowi Xa (~100 j.m./mg) oraz niższą przeciwko czynnikowi IIa (~28 j.m./mg), z stosunkiem anty-Xa do anty-IIa wynoszącym 3,6. Mechanizm działania opiera się na aktywacji antytrombiny III, co prowadzi do hamowania krzepnięcia, a także na dodatkowych efektach przeciwzapalnych i przeciwzakrzepowych, takich jak hamowanie czynnika VIIa, indukcja uwalniania TFPI oraz redukcja uwalniania czynnika von Willebranda ze śródbłonka. W dawkach profilaktycznych enoksaparyna nie wpływa istotnie na aPTT, natomiast w dawkach terapeutycznych może wydłużać aPTT 1,5–2,2-krotnie, co ma znaczenie kliniczne przy monitorowaniu terapii.
aktywność przeciwkrzepliwa, aktywność przeciwzakrzepowa, alloplastyka stawu biodrowego, antytrombina III, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czynnik IIa, czynnik tkankowy, czynnik VIIa, czynnik von Willebranda, endogenny inhibitor, enoksaparyna sodowa, ester benzylowy heparyny, heparyna drobnocząsteczkowa, lek biopodobny, poważne krwawienie, profilaktyka przeciwzakrzepowa, zakrzepica żył głębokich, zasadowa depolimeryzacja, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Qlaira
Przed zastosowaniem produktu Qlaira konieczna jest szczegółowa ocena wskazań i przeciwwskazań, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka zakrzepowo-zatorowego. Stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, w tym Qlaira, zwiększa ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) do 6-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, w porównaniu do 2 na 10 000 u kobiet nie stosujących antykoncepcji hormonalnej. Ryzyko to jest największe w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym rozpoczęciu po przerwie ≥4 tygodni. Czynniki ryzyka nasilające ŻChZZ obejmują m.in. otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, zabiegi chirurgiczne, dodatni wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz współistniejące choroby (np. nowotwory, toczeń rumieniowaty). W przypadku potwierdzonej lub podejrzewanej zakrzepicy stosowanie Qlaira należy przerwać. Pacjentki powinny być edukowane w zakresie objawów zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz konieczności natychmiastowej konsultacji lekarskiej.
choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca, dyslipoproteinemia, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, łagodny nowotwór wątroby, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złośliwy nowotwór wątroby, złożony hormonalny produkt antykoncepcyjny, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Banxiol 2,5 mg
Apiksaban, będący bezpośrednim, odwracalnym inhibitorem czynnika Xa, wykazuje wysoką selektywność i skuteczność przeciwzakrzepową bez konieczności udziału antytrombiny III. Mechanizm działania polega na hamowaniu zarówno wolnego, jak i związanego z zakrzepem czynnika Xa oraz aktywności protrombinazy, co prowadzi do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów. W badaniach przedklinicznych wykazano skuteczność apiksabanu w zapobieganiu zakrzepicy tętniczej i żylnej przy dawkach zachowujących prawidłową hemostazę. Farmakodynamicznie apiksaban powoduje wydłużenie PT, INR oraz aPTT, jednak zmiany te są niewielkie i wykazują dużą zmienność międzyosobniczą, co wyklucza rutynowe monitorowanie standardowymi testami krzepnięcia. Ponadto, apiksaban istotnie zmniejsza endogenny potencjał trombiny, co potwierdza jego zdolność do hamowania kluczowego etapu kaskady krzepnięcia.
agregacja płytek, agregacja płytek krwi, apiksaban, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, efekt przeciwzakrzepowy, hemostaza, inhibitor czynnika Xa, INR, kaskada krzepnięcia, lek przeciwzakrzepowy, niezastawkowe migotanie przedsionków, protezoplastyka stawu biodrowego, protezoplastyka stawu kolanowego, protrombinaza, test chromogenny heparyny, test generacji trombiny, trombina, udar mózgu, zakrzep, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zatorowość systemowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Elin 250 mcg + 35 mcg
Elin, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny zawierający 250 mikrogramów norgestymatu i 35 mikrogramów etynyloestradiolu, jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na składniki leku oraz u osób z nietolerancją laktozy (89,203 mg/tabletka). Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania związane z ryzykiem zakrzepowo-zatorowym: czynna lub przebyta żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ), w tym zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, a także dziedziczne lub nabyte predyspozycje takie jak oporność na APC, niedobory antytrombiny III, białka C i S. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentek po dużych zabiegach chirurgicznych z długotrwałym unieruchomieniem oraz u tych z wysokim ryzykiem ŻChZZ wynikającym z wielu czynników ryzyka.
antykoagulant toczniowy, ciężkie nadciśnienie, cukrzyca z objawami naczyniowymi, czynnik V Leiden, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, glekaprewir, gruczolak wątroby, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, marskość wątroby, migrena z ogniskowymi objawami neurologicznymi, nadwrażliwość na substancje czynne, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, nietolerancja laktozy, norgestymat, nowotwór estrogenozależny, nowotwór wątroby, ombitaswir, oporność na APC, przeciwciała antyfosfolipidowe, przeciwciała antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienia mózgu, rak endometrium, rak piersi, sofosbuwir, tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa, udar mózgu, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Navelbine 20 mg
Analiza działań niepożądanych winorelbiny (Navelbine) w postaci kapsułek miękkich opiera się na danych z 316 pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuc i rakiem piersi, stosujących dawki 60 mg/m²/tydzień (pierwsze trzy podania) oraz 80 mg/m²/tydzień. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były zahamowanie czynności szpiku kostnego, głównie neutropenia (71,5% G1-4, 21,8% G3, 25,9% G4), leukopenia (70,6% G1-4), niedokrwistość (67,4% G1-4) oraz małopłytkowość (10,8% G1-2). Często występowały infekcje bakteryjne, wirusowe i grzybicze bez neutropenii (12,7% G1-4) oraz w przebiegu neutropenii (3,5% G3-4). Inne istotne działania to nudności (74,7% G1-4), wymioty (54,7% G1-4), biegunka (49,7% G1-4), zaparcia (19% G1-4), zapalenie jamy ustnej (10,4% G1-4) oraz zmęczenie (36,7% G1-4). Działania te są zgodne z klasyfikacją MedDRA i oceniane wg NCI CTCAE.
ataksja, cisplatyna, dławica piersiowa, dysfagia, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, gorączka neutropeniczna, hiponatremia, kapecytabina, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedrobnokomórkowy rak płuc, niewłaściwe wydzielanie hormonu antydiuretycznego, pancytopenia, porażenna niedrożność jelita, posocznica neutropeniczna, rak piersi, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, trombocytopenia, winorelbina, zaburzenia neuromotoryczne, zaburzenia neurosensoryczne, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół SIADH, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii