Specjalne ostrzeżenia
Yasminelle

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Yasminelle

Przed rozpoczęciem lub wznowieniem stosowania produktu leczniczego Yasminelle należy dokładnie ocenić indywidualne ryzyko pacjentki oraz rozważyć potencjalne korzyści i zagrożenia wynikające z terapii. Konieczne jest poinformowanie pacjentki o potencjalnych zagrożeniach, w szczególności o ryzyku powikłań zakrzepowo-zatorowych.¹

Zaburzenia krążenia – ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych

Stosowanie złożonych hormonalnych produktów antykoncepcyjnych, w tym Yasminelle, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Istotne jest, aby pacjentka była świadoma, że ryzyko ŻChZZ związane ze stosowaniem Yasminelle może być nawet dwukrotnie wyższe niż w przypadku produktów zawierających lewonorgestrel, norgestimat lub noretisteron.²

Szacuje się, że u około 9-12 na 10 000 kobiet stosujących złożone hormonalne produkty antykoncepcyjne zawierające drospirenon w ciągu roku rozwinie się żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, w porównaniu do około 6 przypadków u kobiet stosujących produkty zawierające lewonorgestrel oraz 2 przypadków u kobiet niestosujących antykoncepcji hormonalnej.³

Należy pamiętać, że ryzyko ŻChZZ jest najwyższe w pierwszym roku stosowania antykoncepcji hormonalnej lub przy jej ponownym rozpoczęciu po przerwie trwającej co najmniej 4 tygodnie.⁴

Czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Ryzyko wystąpienia żylnych powikłań zakrzepowo-zatorowych u pacjentek stosujących złożone hormonalne produkty antykoncepcyjne może znacząco wzrosnąć w przypadku występowania dodatkowych czynników ryzyka, szczególnie gdy występuje kilka czynników jednocześnie.⁵

Gdy u pacjentki występuje jednocześnie kilka czynników ryzyka, łączne zwiększenie ryzyka może być większe niż suma pojedynczych czynników, dlatego należy kompleksowo ocenić całkowite ryzyko ŻChZZ. Jeśli ocena stosunku korzyści do ryzyka jest negatywna, nie należy przepisywać złożonych hormonalnych produktów antykoncepcyjnych.⁶

Stosowanie produktu Yasminelle jest przeciwwskazane, jeśli u pacjentki występuje jednocześnie kilka czynników ryzyka zwiększających ryzyko zakrzepicy żylnej.⁷

Objawy żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Pacjentki należy poinformować o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia objawów sugerujących ŻChZZ i poinformowania personelu medycznego o stosowaniu złożonych hormonalnych produktów antykoncepcyjnych.⁸

Objawy zakrzepicy żył głębokich (DVT) mogą obejmować:

• obrzęk nogi i/lub stopy lub obrzęk wzdłuż żyły w nodze
• ból lub tkliwość w nodze, które mogą być odczuwane wyłącznie w czasie stania lub chodzenia
• zwiększona temperatura w zmienionej chorobowo nodze
• czerwona lub przebarwiona skóra nogi⁹

Objawy zatorowości płucnej (PE) mogą obejmować:

• nagły napad niewyjaśnionego spłycenia oddechu lub przyspieszenia oddechu
• nagły napad kaszlu, który może być połączony z krwiopluciem
• ostry ból w klatce piersiowej
• ciężkie zamroczenie lub zawroty głowy
• przyspieszone lub nieregularne bicie serca¹⁰

Należy pamiętać, że niektóre z tych objawów (np. „spłycenie oddechu”, „kaszel”) są niespecyficzne i mogą być błędnie zinterpretowane jako objawy innych, mniej poważnych stanów, np. zakażenia układu oddechowego.¹¹

Inne objawy zamknięcia naczyń obejmują: nagły ból, obrzęk oraz lekko niebieskie przebarwienie kończyn. Jeżeli zamknięcie naczynia wystąpi w oku, objawy mogą obejmować bezbolesne zaburzenia widzenia, które mogą prowadzić do utraty widzenia, czasem niemal natychmiastowej.¹²

Ryzyko tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Badania epidemiologiczne wykazały związek między stosowaniem hormonalnych produktów antykoncepcyjnych a zwiększonym ryzykiem tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (zawał mięśnia sercowego) lub incydentów naczyniowo-mózgowych (np. przemijający napad niedokrwienny, udar). Przypadki te mogą być śmiertelne.¹³

Stosowanie produktu Yasminelle jest przeciwwskazane, jeżeli u pacjentki występuje jeden poważny lub jednocześnie kilka czynników ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, które stawiają pacjentkę w grupie wysokiego ryzyka zakrzepicy tętniczej.¹⁴

Objawy tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Pacjentki powinny zostać poinformowane o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia objawów sugerujących tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe.¹⁵

Objawy napadu naczyniowo-mózgowego mogą obejmować:

• nagłe zdrętwienie lub osłabienie twarzy, rąk lub nóg, szczególnie po jednej stronie ciała
• nagłe trudności z chodzeniem, zawroty głowy, utratę równowagi lub koordynacji
• nagłe splątanie, trudności z mówieniem lub rozumieniem
• nagłe zaburzenia widzenia w jednym oku lub obydwu oczach
• nagłe, ciężkie lub długotrwałe bóle głowy bez przyczyny
• utratę przytomności lub omdlenie z drgawkami lub bez drgawek¹⁶

Przejściowe objawy sugerują, że zdarzenie jest przemijającym napadem niedokrwiennym (TIA).¹⁷

Objawy zawału serca (MI) mogą obejmować:

• ból, uczucie dyskomfortu, ociężałość, uczucie ściskania lub pełności w klatce piersiowej, ramieniu lub poniżej mostka
• uczucie dyskomfortu promieniujące do pleców, szczęki, gardła, ramienia, żołądka
• uczucie pełności, niestrawności lub zadławienia
• pocenie się, nudności, wymioty lub zawroty głowy
• skrajne osłabienie, niepokój lub spłycenie oddechu
• przyspieszone lub nieregularne bicie serca¹⁸

Nowotwory

Długotrwałe stosowanie złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych (>5 lat) może zwiększać ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy. Istotną rolę mogą tu jednak odgrywać czynniki dodatkowe, np. zachowania seksualne oraz zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). ^{5 lat) może zwiększać ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy. Tym niemniej trwają spory dotyczące znaczenia czynników dodatkowych, np. zachowań seksualnych oraz innych, takich jak zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (Human Papilloma Virus, HPV).”>19}

Metaanalizy badań epidemiologicznych wykazały nieznacznie zwiększone ryzyko względne (RR=1,24) rozpoznania raka piersi u kobiet stosujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne. To zwiększone ryzyko stopniowo zanika w ciągu 10 lat od zakończenia stosowania antykoncepcji hormonalnej.²⁰

Ponieważ rak piersi rzadko występuje u kobiet poniżej 40 roku życia, zwiększona liczba rozpoznań tego nowotworu u kobiet aktualnie lub niedawno stosujących antykoncepcję hormonalną jest niewielka w stosunku do całkowitego ryzyka wystąpienia raka piersi. Nie dostarczono dowodów na istnienie związku przyczynowo-skutkowego.²¹

U kobiet stosujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne częściej rozpoznaje się raka piersi o mniejszym zaawansowaniu klinicznym w porównaniu z kobietami, które nie stosowały tych produktów.²²

Rzadko opisywano przypadki łagodnych nowotworów wątroby, a jeszcze rzadziej złośliwych nowotworów wątroby u pacjentek stosujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne. W pojedynczych przypadkach nowotwory te prowadziły do zagrażających życiu krwotoków do jamy brzusznej.²³ Dlatego w przypadku wystąpienia silnego bólu w nadbrzuszu, powiększenia wątroby lub objawów krwotoku do jamy brzusznej u kobiet przyjmujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne, w rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić nowotwory wątroby.²⁴

Stosowanie złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych zawierających większe dawki hormonów (50 µg etynyloestradiolu) zmniejsza ryzyko wystąpienia raka endometrium oraz raka jajnika. Nie potwierdzono jednak, czy dotyczy to również produktów zawierających mniejsze dawki hormonów.²⁵

Inne zaburzenia

Składnik progestagenowy produktu Yasminelle (drospirenon) jest antagonistą aldosteronu o właściwościach oszczędzających potas. W większości przypadków nie należy spodziewać się zwiększenia stężenia potasu w surowicy. Zaleca się jednak kontrolę stężenia potasu w surowicy podczas pierwszego cyklu leczenia u pacjentek z niewydolnością nerek oraz wyjściowym stężeniem potasu w górnym zakresie wartości referencyjnych, szczególnie jeśli stosują one jednocześnie leki oszczędzające potas.²⁶

U kobiet z hipertriglicerydemią lub dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku hipertriglicerydemii może występować zwiększone ryzyko zapalenia trzustki podczas stosowania złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych.²⁷

Wprawdzie u wielu kobiet przyjmujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne obserwuje się niewielkie zwyżki ciśnienia tętniczego, jednak rzadko mają one znaczenie kliniczne. Jeżeli podczas stosowania złożonego doustnego produktu antykoncepcyjnego u pacjentki z wcześniej występującym nadciśnieniem tętniczym stwierdza się stale zwiększone ciśnienie tętnicze lub znaczny wzrost ciśnienia niereagujący na leczenie przeciwnadciśnieniowe, konieczne jest zaprzestanie stosowania antykoncepcji hormonalnej.²⁸ W uzasadnionych przypadkach można ponownie rozpocząć stosowanie antykoncepcji hormonalnej, jeśli pod wpływem leczenia przeciwnadciśnieniowego uzyskano normalizację wartości ciśnienia.²⁹

Opisywano występowanie lub pogorszenie przebiegu następujących stanów zarówno w okresie ciąży, jak i podczas stosowania złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych, jednak nie potwierdzono związku ze stosowaniem antykoncepcji hormonalnej: żółtaczka i/lub świąd związane z zastojem żółci, kamica żółciowa, porfiria, toczeń rumieniowaty układowy, zespół hemolityczno-mocznicowy, pląsawica Sydenhama, opryszczka ciężarnych, utrata słuchu związana z otosklerozą.³⁰

Egzogenne estrogeny mogą wywoływać lub nasilać objawy dziedzicznego lub nabytego obrzęku naczynioruchowego.³¹

Ostre lub przewlekłe zaburzenia czynności wątroby mogą wymagać przerwania stosowania złożonego doustnego produktu antykoncepcyjnego do czasu powrotu parametrów czynności wątroby do wartości prawidłowych. Nawrót żółtaczki cholestatycznej i/lub świądu związanego z zastojem żółci, które występowały w czasie ciąży bądź podczas wcześniejszego przyjmowania hormonów płciowych, wymaga zaprzestania stosowania złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych.³²

Złożone doustne produkty antykoncepcyjne mogą wpływać na oporność na insulinę tkanek obwodowych oraz na tolerancję glukozy, jednak nie ma dowodów na konieczność zmiany schematu leczenia cukrzycy u pacjentek stosujących produkty zawierające małą dawkę estrogenów (<0,05 mg etynyloestradiolu). Należy jednak starannie monitorować stan pacjentek chorujących na cukrzycę, szczególnie w początkowym okresie stosowania antykoncepcji hormonalnej.<sup data-drug="Yasminelle" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Wprawdzie złożone doustne produkty antykoncepcyjne mogą wpływać na oporność na insulinę tkanek obwodowych oraz na tolerancję glukozy, jednak nie dowiedziono konieczności zmiany schematu terapii cukrzycy u osób otrzymujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne zawierające małą dawkę estrogenów (33

Opisywano przypadki pogorszenia przebiegu padaczki, choroby Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego u kobiet przyjmujących złożone doustne produkty antykoncepcyjne.³⁴

Obniżony nastrój i depresja to dobrze znane działania niepożądane stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Depresja może mieć ciężki przebieg i jest znanym czynnikiem ryzyka zachowań samobójczych i samobójstw. Jeśli u pacjentki wystąpią zmiany nastroju lub objawy depresji, również krótko po rozpoczęciu leczenia, zaleca się konsultację lekarską.³⁵

Niekiedy może wystąpić ostuda (przebarwienia skóry), zwłaszcza u kobiet, u których w przeszłości wystąpiła ostuda ciążowa. Kobiety predysponowane do występowania ostudy powinny unikać ekspozycji na promieniowanie słoneczne i ultrafioletowe podczas stosowania złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych.³⁶

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Produkt Yasminelle zawiera 46 mg laktozy w jednej tabletce. U pacjentek z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, stosujących dietę bezlaktozową, należy uwzględnić zawartość laktozy w produkcie.³⁷

Wymagane badania lekarskie

Przed rozpoczęciem lub wznowieniem stosowania produktu Yasminelle należy:

• zebrać kompletny wywiad lekarski (w tym wywiad rodzinny)
• wykluczyć ciążę
• dokonać pomiaru ciśnienia tętniczego krwi
• przeprowadzić badanie fizykalne, uwzględniając przeciwwskazania i ostrzeżenia³⁸

Należy poinformować pacjentkę o ryzyku zakrzepicy żył i tętnic, w tym o ryzyku stosowania produktu Yasminelle w porównaniu z innymi złożonymi hormonalnymi produktami antykoncepcyjnymi, objawach ŻChZZ oraz zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic, znanych czynnikach ryzyka oraz o tym, co należy robić w przypadku podejrzenia zakrzepicy.³⁹

Częstość i rodzaj badań powinny zostać dobrane indywidualnie dla każdej pacjentki na podstawie obowiązujących zaleceń.⁴⁰

Należy poinformować pacjentkę, że hormonalne produkty antykoncepcyjne nie chronią przed zakażeniem wirusem HIV (AIDS) oraz innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.⁴¹

Zmniejszenie skuteczności

Skuteczność złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych może być zmniejszona w przypadku:

• pominięcia dawki
• zaburzeń żołądka i jelit
• jednoczesnego stosowania innych produktów leczniczych⁴²

Zaburzenia cyklu miesiączkowego

Podczas stosowania wszystkich złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych mogą wystąpić nieregularne krwawienia (plamienia lub krwawienia śródcykliczne), zwłaszcza w pierwszych miesiącach stosowania tabletek. Dlatego ocena nieregularnych krwawień może być miarodajna dopiero po upływie okresu adaptacyjnego, trwającego około 3 cykle.⁴³

Jeżeli krwawienia śródcykliczne utrzymują się lub występują u kobiety, u której uprzednio występowały regularne cykle miesiączkowe, należy rozważyć etiologię niehormonalną i przeprowadzić odpowiednią diagnostykę w celu wykluczenia nowotworów złośliwych lub ciąży. Diagnostyka ta może obejmować łyżeczkowanie jamy macicy.⁴⁴

U niektórych kobiet w okresie przerwy w stosowaniu tabletek może nie występować krwawienie z odstawienia. Jeżeli kobieta stosowała złożony doustny produkt antykoncepcyjny zgodnie z zaleceniami, prawdopodobieństwo ciąży jest niewielkie. Jeżeli jednak nie stosowała złożonego doustnego produktu antykoncepcyjnego zgodnie z zaleceniami i nie wystąpiło krwawienie z odstawienia lub jeżeli nie wystąpiły dwa kolejne krwawienia z odstawienia, przed kontynuacją stosowania antykoncepcji hormonalnej należy wykluczyć ciążę.⁴⁵