nieswoiste zapalenie jelit
Nieswoiste zapalenia jelit (NZJ) to grupa przewlekłych chorób zapalnych przewodu pokarmowego, obejmująca głównie chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Cechują się one nawracającym lub ciągłym przebiegiem, z okresami zaostrzeń i remisji.
Etiopatogeneza NZJ jest złożona i obejmuje czynniki genetyczne, środowiskowe oraz zaburzenia immunologiczne. Choroba Leśniowskiego-Crohna może dotyczyć każdego odcinka przewodu pokarmowego i charakteryzuje się pełnościennym, odcinkowym zapaleniem. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego ogranicza się do błony śluzowej okrężnicy i odbytnicy, z ciągłym charakterem zmian.
Diagnostyka NZJ obejmuje badania endoskopowe, histopatologiczne, obrazowe oraz laboratoryjne. Markery stanu zapalnego, kalprotektyna w kale oraz przeciwciała ASCA i ANCA są pomocne w rozpoznaniu i monitorowaniu aktywności choroby. Leczenie jest wielokierunkowe i obejmuje farmakoterapię (aminosalicylany, glikokortykosteroidy, immunosupresanty, leki biologiczne), interwencje chirurgiczne oraz odpowiednią dietę.
Wyzwaniem w prowadzeniu pacjentów z NZJ jest zapobieganie powikłaniom, które mogą obejmować zwężenia jelita, przetoki, ropnie, megacolon toxicum oraz zwiększone ryzyko rozwoju raka jelita grubego. Nowoczesne strategie terapeutyczne koncentrują się na osiągnięciu głębokiej remisji i gojenia śluzówkowego, co znacząco poprawia rokowanie u pacjentów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Pałeczka okrężnicy – Diagnostyka i diagnoza
Escherichia coli, Gram-ujemna pałeczka jelitowa, obejmuje zarówno szczepy komensalne, jak i patogenne, które mogą wywoływać schorzenia od łagodnych biegunek po zagrażające życiu zespoły hemolityczno-mocznicowe (HUS). Diagnostyka laboratoryjna opiera się na badaniu próbek klinicznych (kał, mocz, krew, płyn mózgowo-rdzeniowy) z zastosowaniem metod hodowlanych (np. posiew na agarze sorbitolowym MacConkeya – SMAC, CT-SMAC), testów immunoenzymatycznych (EIA) wykrywających toksynę Shiga, PCR na geny stx1 i stx2 oraz nowoczesnych technik molekularnych, takich jak multiplex PCR, LAMP, MALDI-TOF i sekwencjonowanie całogenomowe (WGS). Szczególną uwagę zwraca się na wykrywanie szczepu E. coli O157:H7, który tworzy bezbarwne kolonie na SMAC, oraz innych szczepów STEC, ze względu na ryzyko HUS, zwłaszcza u dzieci poniżej 5 lat i osób starszych. W diagnostyce zakażeń układu moczowego (ZUM), gdzie E. coli odpowiada za 75-90% przypadków, kluczowe jest badanie ogólne moczu, posiew z oceną znamiennej bakteriurii (≥10^5 CFU/ml) oraz antybiogram, szczególnie w kontekście potencjalnej produkcji beta-laktamaz o rozszerzonym spektrum (ESBL), identyfikowanej na podstawie stref zahamowania wzrostu ≤22 mm dla ceftazydymu (30 μg), ≤25 mm dla ceftriaksonu (30 μg) i ≤27 mm dla cefotaksymu (30 μg).
agar MacConkeya, antybiogram, antybiotykoterapia, badanie kału, badanie ogólne moczu, bakteriemia, bakteriuria, EAEC, ESBL, Escherichia coli, ETEC, LAMP, MALDI-TOF, małopłytkowość, multiplex PCR, niedokrwistość hemolityczna, niedrożność jelit, nieswoiste zapalenie jelit, ostre uszkodzenie nerek, PCR, płyn mózgowo-rdzeniowy, posiew krwi, posiew moczu, sekwencjonowanie genomu, STEC, test immunoenzymatyczny, toksyna shiga, wirusowe zapalenie żołądka, zakażenie układu moczowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie uchyłków, zapalenie wyrostka robaczkowego, zespół hemolityczno-mocznicowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bosutinib Stada 500 mg
Bosutinib Stada, dostępny w dawkach 100 mg, 400 mg oraz 500 mg w formie tabletek powlekanych, posiada bezwzględne przeciwwskazania obejmujące nadwrażliwość na bosutynib lub substancje pomocnicze oraz niewydolność wątroby w dowolnym stopniu. Ze względu na metabolizm leku głównie w wątrobie oraz ryzyko hepatotoksyczności, stosowanie u pacjentów z niewydolnością wątroby jest wykluczone. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest dokładna weryfikacja tych przeciwwskazań, aby uniknąć nieprzewidywalnych stężeń leku w osoczu i poważnych działań niepożądanych.
anemia, białaczka, bosutynib, farmakokinetyka bosutynibu, hepatotoksyczność, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, nadwrażliwość, neutropenia, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność wątroby, reakcja alergiczna, tabletka powlekana, trombocytopenia, wydłużony odstęp QT, zaburzenie czynności przewodu pokarmowego, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Klindacin T 10 mg/g
Klindacin T w postaci żelu zawiera 10 mg klindamycyny fosforanu na 1 g preparatu i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na klindamycynę lub linkomycynę ze względu na częste reakcje krzyżowe. Ponadto, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancje pomocnicze, w szczególności na glikol propylenowy (50 mg/g), który może wywoływać reakcje alergiczne lub podrażnienia skóry. W przypadku wystąpienia miejscowych objawów nadwrażliwości (rumień, świąd, pieczenie) lub reakcji systemowych (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, reakcja anafilaktyczna) należy natychmiast przerwać stosowanie leku i wdrożyć odpowiednie leczenie.
antybiotyk linkozamidowy, ciężka reakcja alergiczna, glikol propylenowy, Klindacin T, klindamycyna fosforan, linkomycyna, miejscowa reakcja alergiczna, nadwrażliwość na klindamycynę, nieswoiste zapalenie jelit, obrzęk naczynioruchowy, podrażnienie skóry, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja systemowa, rumień, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, substancja pomocnicza, świąd - Leksykon substancji czynnych
Ziele drapacza lekarskiego – Działania niepożądane
Ziele drapacza lekarskiego (Cnicus benedictus L., herba), stosowane m.in. w Kroplach złożonych Solidaginis, cechuje się względnie dobrym profilem bezpieczeństwa, jednak istnieje ryzyko działań niepożądanych, głównie ze strony układu pokarmowego. Najczęściej obserwowane objawy to nudności, zgaga, uczucie pełności, wzdęcia oraz biegunka, których częstość występowania nie jest precyzyjnie określona. U pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego, takimi jak choroba wrzodowa, nieswoiste zapalenia jelit czy zespół jelita drażliwego, mogą one prowadzić do zaostrzenia przebiegu choroby. Zaleca się modyfikację dawkowania lub przerwanie terapii w przypadku nasilenia dolegliwości.
alergia krzyżowa, biegunka, charakterystyka produktu leczniczego, choroba wrzodowa, Cnicus benedictus, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, drapacz lekarski, Krople Solidaginis, lek przeciwhistaminowy, nadwrażliwość na lateks, nieswoiste zapalenie jelit, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, pokrzywka, przewód pokarmowy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rodzina astrowatych, rumień, spadek ciśnienia tętniczego, świąd, uczucie pełności, układ pokarmowy, utrata przytomności, wstrząs anafilaktyczny, wysypka skórna, wzdęcia, zespół jelita drażliwego, zgaga - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie divertikul – Objawy
Zapalenie divertikul (diverticulitis) to zapalny lub zakaźny proces dotyczący uchyłków jelita grubego, najczęściej w esicy, manifestujący się nagłym, intensywnym bólem w lewym dolnym kwadrancie brzucha u pacjentów pochodzenia europejskiego, a po prawej stronie u osób azjatyckich. Towarzyszą mu objawy ogólne, takie jak gorączka, dreszcze, nudności, wymioty, zaburzenia rytmu wypróżnień (zaparcia do 50%, biegunka do 25%), tkliwość brzucha oraz objawy urologiczne u 10-15% pacjentów. Przebieg może być ostry lub przewlekły („smoldering”), a klasyfikacja dzieli zapalenie na niepowikłane (75-80% przypadków, ustępujące samoistnie w 95% w ciągu tygodnia) oraz powikłane (20-25%), z powikłaniami takimi jak ropień (15%), flegmona, przetoki, perforacja, niedrożność jelit, zapalenie otrzewnej i krwawienia. Leczenie zachowawcze, w tym antybiotykoterapia, jest skuteczne u około 80% pacjentów, natomiast powikłane przypadki mogą wymagać hospitalizacji i interwencji chirurgicznej.
choroba Leśniowskiego-Crohna, divertikuloza, esica, infekcja dróg moczowych, kolonoskopia, kortykosteroid, krwawienie z odbytu, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek immunosupresyjny, niedokrwistość, niedrożność jelit, nieswoiste zapalenie jelit, nowotwór jelita grubego, nudności i wymioty, odbytnica, okrężnica, perforacja jelita, proces zapalny, przetoka, ropień, tkliwość brzucha, tomografia komputerowa, uchyłek, wrzód żołądka, zapalenie divertikul, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłka Meckela, zapalenie wyrostka robaczkowego, zespół jelita drażliwego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – MINGAST –
Lek MINGAST, zawierający 99,87 g/100 g parafiny ciekłej w postaci płynu doustnego, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które muszą być ściśle przestrzegane. Przeciwwskazany jest u pacjentów z nadwrażliwością na parafinę lub substancje pomocnicze, u dzieci poniżej 2 roku życia ze względu na ryzyko zachłyśnięcia i lipidowego zapalenia płuc, a także u osób z przepukliną rozworu przełykowego i zaawansowaną chorobą refluksową przełyku. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z kamicą przewodową, zwężeniem lub zapaleniem dróg żółciowych oraz ciężkim uszkodzeniem wątroby, w tym marskością w stadium dekompensacji, ze względu na ryzyko pogorszenia funkcji wątroby i nasilenia zastoju żółciowego.
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba refluksowa przełyku, dysfagia, kamica przewodowa, marskość wątroby, nadwrażliwość na substancję czynną, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność wątroby, odpływ żółci, parafina ciekła, przepuklina rozworu przełykowego, uszkodzenie wątroby, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie wchłaniania witamin, zachłyśnięcie parafiną, zapalenie dróg żółciowych, zastój żółci, zespół jelita drażliwego, zwężenie dróg żółciowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Toctino 30 mg
Alitretynoina jest skutecznym lekiem w terapii ciężkiego przewlekłego wyprysku rąk (CHE) u pacjentów opornych na miejscowe silne kortykosteroidy, co potwierdzają randomizowane, podwójnie zaślepione badania kontrolowane placebo. Profil działań niepożądanych jest dawkozależny i obejmuje najczęściej ból głowy (30 mg: 23,9%; 10 mg: 10,8%), rumień, nudności, uderzenia gorąca oraz zmiany biochemiczne, takie jak hipertrójglicerydemia (30 mg: 35,4%; 10 mg: 17,0%), hipercholesterolemia (30 mg: 27,8%; 10 mg: 16,7%) oraz obniżone stężenia TSH (30 mg: 8,4%; 10 mg: 6,0%) i wolnej tyroksyny T4 (30 mg: 10,5%; 10 mg: 2,9%). Działania te są odwracalne i można je złagodzić przez redukcję dawki. Całkowita częstość działań niepożądanych nie przekracza częstości obserwowanej w grupie placebo, jednak wymaga to regularnego monitorowania parametrów laboratoryjnych i stanu klinicznego pacjenta.
ból głowy, ból mięśni, ból stawów, daltonizm, densytometria kostna, egzostoza, funkcja tarczycy, hipertrójglicerydemia, hormon tyreotropowy, kinaza fosfokreatynowa, kortykosteroidy miejscowe, krwotok z nosa, lipoproteiny wysokiej gęstości, łysienie, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadwrażliwość na światło, niedokrwistość, nieswoiste zapalenie jelit, nietolerancja soczewek kontaktowych, nudności, obrzęk obwodowy, podwyższone aminotransferazy, przewlekły wyprysk rąk, reakcja anafilaktyczna, rumień, suchość oczu, szumy uszne, uderzenia gorąca, wolna tyroksyna, zaćma, zapalenie naczyń, zapalenie spojówek, zapalenie warg, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół turnera – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Turnera (ZT) jest zaburzeniem chromosomalnym charakteryzującym się całkowitym lub częściowym brakiem drugiego chromosomu X u kobiet, z częstością około 1:2500 żywo urodzonych dziewczynek. Najczęstsze warianty kariotypu to monosomia X (45,X) u 45-50% pacjentek, mozaicyzm (np. 45,X/46,XX) u około 30% oraz aberracje strukturalne chromosomu X. Patogeneza opiera się głównie na haploinsuficjencji genów unikających inaktywacji, zwłaszcza genu SHOX (Xp22.3), odpowiedzialnego za niski wzrost i nieprawidłowości szkieletowe. Inne regiony chromosomu X (Xp11.4, Xp11.2-p22, Xq13-q21, Xq23-q28) korelują z fenotypem, w tym obrzękiem limfatycznym, funkcją jajników i przedwczesną niewydolnością gonad. Epigenetyczne mechanizmy, takie jak globalna hipometylacja genomu, wpływają na ekspresję genów autosomalnych, co może tłumaczyć zróżnicowanie fenotypowe nawet u pacjentek z tym samym kariotypem.
aberracja chromosomalna, apoptoza komórek rozrodczych, celiakia, choroba Hashimoto, chromosom pierścieniowy, chromosom X, czynnik transkrypcyjny, deformacja Madelunga, dwupłatkowa zastawka aortalna, gen SHOX, gonadoblastoma, haploinsuficjencja, inaktywacja chromosomu X, izochromosom X, koarktacja aorty, lyonizacja, metylacja DNA, mikrognathia, monosomia X, mozaicyzm, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność jajników, nondysjunkcja, płytka wzrostowa, rozwarstwienie aorty, zaburzenie autoimmunologiczne, zaburzenie chromosomalne, zespół Turnera - Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie clostridioides difficile (c. diff) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zakażenie Clostridioides difficile (C. diff) jest wywoływane przez Gram-dodatnią, beztlenową pałeczkę produkującą toksyny A i B, które odpowiadają za objawy kliniczne, od łagodnej biegunki po ciężkie zapalenie okrężnicy. Główne czynniki ryzyka to stosowanie antybiotyków (szczególnie klindamycyny, cefalosporyn, karbapenemów i fluorochinolonów), wiek >65 lat, hospitalizacja, choroby współistniejące oraz osłabienie układu odpornościowego. Diagnostyka opiera się na wykrywaniu toksyn w kale oraz ocenie parametrów zapalnych, takich jak leukocytoza >15 000/µl i kreatynina >1,5 mg/dl. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu 2-3 dni i obejmują wodnistą biegunkę (≥3 luźne stolce/dobę), ból brzucha, gorączkę, a w ciężkich przypadkach nawet do 15 wypróżnień na dobę, obecność krwi w stolcu, odwodnienie i powikłania takie jak rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy czy toksyczne rozdęcie okrężnicy.
antybiotykoterapia, badanie endoskopowe, bezlotoksumab, biegunka poantybiotykowa, Clostridioides difficile, dieta niskobłonnikowa, fidaksomycyna, ileostomia, inhibitor pompy protonowej, leukocytoza, metronidazol, mikroflora jelitowa, nawodnienie dożylne, niedrożność jelita, nieswoiste zapalenie jelit, odleżyna, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, pałeczka beztlenowa, parametry zapalne, perforacja okrężnicy, piorunujące zapalenie okrężnicy, przeszczep mikrobioty kałowej, przewlekła choroba nerek, reumatoidalne zapalenie stawów, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, sepsa, śluz w stolcu, środek dezynfekujący, środki ochrony osobistej, subtotalna kolektomia, toksyczne rozdęcie okrężnicy, toksyna A, toksyna B, toksyna C. difficile, tomografia komputerowa, wankomycyna, wodnista biegunka, wodobrzusze, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie okrężnicy, zapalenie stawów - Leksykon chorób i schorzeń
Polipy jelita grubego – Zapobieganie i profilaktyka
Polipy jelita grubego, będące nieprawidłowymi naroślami na wyściółce okrężnicy lub odbytnicy, stanowią istotny czynnik ryzyka rozwoju raka jelita grubego. Profilaktyka opiera się przede wszystkim na regularnych badaniach przesiewowych, z kolonoskopią jako złotym standardem, umożliwiającą jednoczesne wykrycie i usunięcie polipów. Zalecenia wskazują na rozpoczęcie badań w wieku 45 lat u osób o przeciętnym ryzyku, kontynuowanych do 75. roku życia, z wcześniejszym i częstszym nadzorem u pacjentów z grup podwyższonego ryzyka (np. dodatni wywiad rodzinny, dziedziczne zespoły polipowatości, przewlekłe choroby zapalne jelit). Usunięcie polipów gruczolakowatych zmniejsza ryzyko raka jelita grubego o 76-90%, a dalszy nadzór kolonoskopowy dostosowuje się do liczby, wielkości i charakterystyki histologicznej polipów oraz jakości badania.
badanie przesiewowe, błonnik, choroba Leśniowskiego-Crohna, elektrokoagulacja, kolonoskopia, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, kwas foliowy, mięso czerwone i przetworzone, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieswoiste zapalenie jelit, otyłość, perforacja jelita, pętla diatermiczna, polip gruczolakowaty, polip jelita grubego, polipektomia, polipowatość, psyllium, rak jelita grubego, rodzinna polipowatość gruczolakowata, sekwencja gruczolak-rak, sulindak, wapń, witamina D, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół Lyncha - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Monover 100 mg Fe3+/ml
Monover to pozajelitowy preparat żelaza zawierający 100 mg Fe³⁺/ml w postaci derizomaltozy żelazowej, charakteryzujący się kontrolowanym uwalnianiem żelaza i minimalizacją ryzyka uwolnienia wolnego żelaza. Preparat wykazuje szybki efekt terapeutyczny, manifestujący się wzrostem liczby retykulocytów już po kilku dniach oraz szczytowym stężeniem ferrytyny w surowicy w ciągu kilku dni po podaniu dożylnym. Badania kliniczne potwierdzają skuteczność i bezpieczeństwo Monover w leczeniu niedokrwistości z niedoboru żelaza (IDA) oraz u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek (NDD-CKD), chorobami nowotworowymi, nieswoistym zapaleniem jelit (IBD) i po krwotokach poporodowych. W badaniu P-Monofer-IDA-01 u 511 pacjentów Monover wykazał wyższy odsetek pacjentów z wzrostem hemoglobiny ≥2 g/dl (68,5% vs 51,6%, p<0,0001) w porównaniu do cukrzanu żelaza.
cukrzan żelaza, dawka skumulowana, derizomaltoza żelazowa, ferrytyna, hemodializa, izomaltozyd żelaza, krwotok poporodowy, niedokrwistość z niedoboru żelaza, nieswoiste zapalenie jelit, preparat żelaza pozajelitowy, przewlekła choroba nerek, reakcja nadwrażliwości, retykulocyt, siarczan żelaza, stężenie hemoglobiny, żelazo trójwartościowe - Leksykon chorób i schorzeń
Moczenie kałowe – Patofizjologia i mechanizm
Moczenie kałowe (encopresis) u dzieci powyżej 4. roku życia jest najczęściej wynikiem przewlekłych zaparć prowadzących do rozciągnięcia odbytnicy i okrężnicy, co skutkuje osłabieniem mięśni odbytniczo-okrężniczych oraz utratą wrażliwości nerwowej, a w konsekwencji do nietrzymania kału z przepełnienia (overflow incontinence). Patofizjologia obejmuje błędne koło: bolesne wypróżnienia → powstrzymywanie defekacji → gromadzenie i twardnienie kału → dalsze bolesne wypróżnienia, a także zmiany neuromięśniowe, takie jak anizm (paradoksalny skurcz dna miednicy). Długotrwałe zaparcia mogą prowadzić do megacolon, osłabienia perystaltyki i zwiększonej pojemności odbytnicy, co wymaga leczenia trwającego od kilku miesięcy do roku. Czynniki psychologiczne, takie jak stres, lęk czy negatywne doświadczenia związane z treningiem toaletowym, mogą inicjować i podtrzymywać problem, jednak moczenie kałowe nie jest zachowaniem celowym. W diagnostyce należy uwzględnić także pierwotne zaburzenia motoryki jelita (colonic inertia, hipomotoryka) oraz rzadkie wrodzone lub nabyte anomalie anatomiczne (np. choroba Hirschsprunga, malformacje anorektalne).
anizm, celiakia, choroba Hirschsprunga, cukrzyca, encopresis, hipomotoryka, inercja okrężnicy, malformacja anorektalna, megacolon, moczenie kałowe, moczenie kałowe nieretencyjne, moczenie kałowe retencyjne, mukowiscydoza, niedoczynność tarczycy, nieswoiste zapalenie jelit, nietrzymanie z przepełnienia, odruch żołądkowo-okrężniczy, perystaltyka, przewlekłe zaparcie, rozszczep kręgosłupa, szczelina odbytu, wada odbytu i odbytnicy, zaburzenie defekacji, zwieracz odbytu - Leksykon substancji czynnych
Mesalazyna – Interakcje
Mesalazyna wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mają szczególne znaczenie kliniczne w terapii pacjentów z chorobami zapalnymi jelit. Najważniejsze z nich dotyczą leków immunosupresyjnych z grupy tiopuryn (azatiopryna, 6-merkaptopuryna, tioguanina), gdzie mesalazyna hamuje metylotransferazę tiopurynową, zwiększając ryzyko mielosupresji. Zaleca się regularne monitorowanie parametrów hematologicznych, zwłaszcza leukocytów i trombocytów, oraz dostosowanie dawkowania tiopuryn. Ponadto, mesalazyna może wpływać na działanie przeciwzakrzepowe warfaryny, z możliwym zarówno zmniejszeniem, jak i zwiększeniem efektu, co wymaga ścisłej kontroli czasu protrombinowego. Interakcje z lekami nefrotoksycznymi (NLPZ, azatiopryna) zwiększają ryzyko uszkodzenia nerek, a u pacjentów z cukrzycą mesalazyna może nasilać hipoglikemiczne działanie pochodnych sulfonylomocznika, co wymaga monitorowania glikemii.
amoksycylina, azatiopryna, czas protrombinowy, dyskrazja krwi, działanie diuretyczne, działanie natriuretyczne, działanie tuberkulostatyczne, furosemid, glikokortykosteroid, lek hipoglikemizujący, lek moczopędny, lek przeciwzakrzepowy, merkaptopuryna, mesalazyna, metotreksat, metronidazol, metylotransferaza tiopurynowa, mielosupresja, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność szpiku kostnego, parametry hematologiczne, pochodna kumaryny, pochodna sulfonylomocznika, probenecyd, ryfampicyna, spironolakton, sulfametoksazol, sulfinpirazon, tioguanina, warfaryna - Leksykon chorób i schorzeń
Przetoka odbytu – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie u pacjentów z przetoką odbytu jest złożone i zależy od wielu czynników prognostycznych, które wpływają na skuteczność leczenia chirurgicznego. Ogólny wskaźnik niepowodzeń wynosi około 20,6%, a złożoność przetoki stanowi najsilniejszy niezależny czynnik ryzyka nawrotu (HR 4,81; 95% CI 1,82-12,71). Inne istotne predyktory to obecność odgałęzień wtórnych, przetoka podkowiasta, wcześniejsze operacje (OR 23,39), przednia przetoka u kobiet, wysoki wskaźnik BMI (OR 1,28), płeć męska (OR 5,69) oraz wysokość wewnętrznego ujścia przetoki (IFO) ≥15 mm (OR 15,38). Zmodyfikowana klasyfikacja Parksa pozwala na lepsze przewidywanie wyników leczenia, z odsetkiem niepowodzeń rosnącym od 2,3% w stadium I do 30,7% w stadium IV. W chorobie Leśniowskiego-Crohna całkowita objętość przetoki (TFV) jest istotnym predyktorem gojenia (AUC 0,729; P=0,008), a MRI przedoperacyjne odgrywa kluczową rolę w ocenie aktywności choroby i przewidywaniu wyników leczenia z czułością 75%, swoistością 92% i dokładnością 84,6%.
- Leksykon chorób i schorzeń
Puchitis – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Puchitis, czyli zapalenie zbiornika jelitowego, jest istotnym powikłaniem po proktokolektomii odtwórczej z IPAA u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego (WZJG). Występuje u nawet 70% pacjentów po zabiegu, a przewlekła postać dotyczy 10-15%, z ryzykiem niepowodzenia zbiornika sięgającym 10%. Czynniki ryzyka obejmują współistnienie pierwotnego stwardniającego zapalenia dróg żółciowych (PSC), które zwiększa 10-letnie ryzyko puchitis do 79% (w porównaniu do 46% bez PSC), wczesne wystąpienie puchitis (iloraz szans 3,51-5,55) oraz dyssynergię miednicy. Modele głębokiego uczenia (DL) wykazują ponad 20% wyższą skuteczność w przewidywaniu puchitis niż tradycyjne wskaźniki aktywności choroby (mPDAI), co może wspierać wczesne interwencje terapeutyczne. U części pacjentów rozwija się fenotyp podobny do choroby Leśniowskiego-Crohna (ChLC), który jest główną przyczyną niepowodzenia zbiornika, charakteryzujący się obecnością przetok, zwężeń oraz zapaleniem jelita krętego przed zbiornikiem.
Przewlekłe puchitis jest początkowo leczone antybiotykami z efektywnością 70-80%, jednak nawroty występują u 15-40% pacjentów. W przypadkach opornych stosuje się terapie biologiczne: infliksymab (skuteczność do 88%), vedolizumab (30-40%) oraz tofacitinib (50-60%), choć potrzebne są dalsze randomizowane badania. W ciężkich, nawracających przypadkach rozważa się interwencje chirurgiczne. Proaktywne monitorowanie endoskopowe (pouchoskopia) może umożliwić wczesne wykrycie zapalenia nawet u pacjentów bezobjawowych, co stanowi potencjalny cel leczenia. Konieczne są dalsze badania nad fenotypem ChLC zbiornika oraz rozwój wiarygodnych wskaźników diagnostycznych, aby poprawić stratifikację ryzyka i wyniki leczenia. Interdyscyplinarna współpraca i spersonalizowane podejście terapeutyczne pozostają kluczowe w zarządzaniu puchitis, zwłaszcza w kontekście przewlekłego zapalenia zbiornika jelitowego.
antybiotykoterapia, choroba Leśniowskiego-Crohna, dyssynergia miednicy, ileostomia, infliksymab, model głębokiego uczenia, nieswoiste zapalenie jelit, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, pouchoskopia, proktokolektomia odtwórcza, przetoka, przewlekłe puchitis, puchitis, stomia, stratyfikacja ryzyka, terapia biologiczna, tofacitinib, vedolizumab, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zbiornik jelitowy, zwężenie jelita - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła choroba ziarniniakowa – Patofizjologia i mechanizm
Przewlekła choroba ziarniakowa (CGD) jest pierwotnym niedoborem odporności spowodowanym mutacjami w genach kodujących podjednostki kompleksu oksydazy NADPH fagocytów, co prowadzi do defektu w produkcji reaktywnych form tlenu (ROS), w tym anionów ponadtlenkowych i nadtlenku wodoru. W efekcie fagocyty (neutrofile, monocyty, makrofagi) nie są zdolne do skutecznego zabijania bakterii i grzybów, zwłaszcza katalazo-dodatnich, co skutkuje nawracającymi, ciężkimi zakażeniami oraz tworzeniem ziarniniaków w różnych narządach. CGD dzieli się na formę sprzężoną z chromosomem X (mutacje w genie CYBB kodującym gp91phox, 65-70% przypadków) oraz autosomalną recesywną (mutacje w genach NCF1, NCF2, CYBA, NCF4, CYBC1, 30-35% przypadków). Diagnostyka opiera się na ocenie produkcji ponadtlenku przez fagocyty za pomocą testów takich jak redukcja błękitu nitrotetrazolowego (NBT) i cytometria przepływowa z dihydrorodaminą 123 (DHR). Przebieg kliniczny i przeżywalność korelują z resztkową aktywnością NADPH oksydazy, niezależnie od konkretnego genu.
CGD sprzężone z chromosomem X, choroba autoimmunologiczna, cytometria przepływowa, dysmutaza ponadtlenkowa, fagocytoza, gen CYBB, inflamasom, mieloperoksydaza, nadtlenek wodoru, NETs, nieswoiste zapalenie jelit, oksydaza NADPH, pierwotny niedobór odporności, przewlekła choroba ziarniakowa, reaktywne formy tlenu, rodnik hydroksylowy, TNF-alfa, wybuch tlenowy, zespół kliniczny, ziarniniaki - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Primene 10% –
Primene 10% to roztwór aminokwasowy do infuzji, przeznaczony do żywienia pozajelitowego pacjentów pediatrycznych, w tym noworodków (zarówno urodzonych o czasie, jak i wcześniaków), niemowląt oraz dzieci w wieku od 28 dni do 12 lat. Preparat zawiera 100 g/l aminokwasów o całkowitej zawartości azotu 15 g/l, z podwyższonym stężeniem lizyny (1,100 g/100 ml), leucyny (1,000 g/100 ml) i argininy (0,840 g/100 ml), a także tauryny (0,060 g/100 ml) i cysteiny (0,189 g/100 ml), które są kluczowe dla rozwoju OUN i metabolizmu wcześniaków. Osmolarność roztworu wynosi 780 mOsm/l, co determinuje konieczność doboru odpowiedniej drogi podania (żyła centralna lub obwodowa). Wskazania do stosowania obejmują niemożliwość lub niewystarczalność odżywiania doustnego/dojelitowego oraz przeciwwskazania do tych dróg, np. w przypadku wad wrodzonych przewodu pokarmowego, zespołu krótkiego jelita, czy ciężkich stanów zapalnych jelit.
aminokwas, aminokwas egzogenny, aminokwas rozgałęziony, arginina, bilans azotowy, całkowite żywienie pozajelitowe, cykl mocznikowy, cysteina, leucyna, lizyna, martwicze zapalenie jelit, niedowaga, niedrożność mechaniczna, niedrożność przewodu pokarmowego, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność jelit, niska masa urodzeniowa, odżywianie pozajelitowe, synteza hemoglobiny, tauryna, wada wrodzona przewodu pokarmowego, zaburzenie wchłaniania, zapalenie jelit, zespół krótkiego jelita - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła stwardniająca cholangitis – Leczenie
Przewlekła stwardniająca cholangitis (PSC) to przewlekła, postępująca choroba dróg żółciowych o nieznanej etiologii, prowadząca do włóknienia i zwężenia dróg żółciowych średniego i dużego kalibru, co skutkuje marskością i niewydolnością wątroby. Obecnie brak jest skutecznej terapii modyfikującej przebieg choroby; leczenie koncentruje się na łagodzeniu objawów (np. świądu za pomocą cholestyraminy 4-16 g/dzień, ryfampicyny, naltreksonu), kontroli powikłań (antybiotyki w zakażeniach dróg żółciowych) oraz monitorowaniu niedoborów witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) i osteoporozy. Kwas ursodeoksycholowy (UDCA) stosowany w dawkach 13-15 mg/kg/dzień jest rekomendowany przez EASL jako terapia pierwszego rzutu, choć jego wpływ na przeżycie i progresję choroby pozostaje niepotwierdzony, a wysokie dawki (28-30 mg/kg/dzień) wiążą się z poważnymi zdarzeniami niepożądanymi. Kortykosteroidy i immunosupresja nie wykazały istotnej skuteczności poza przypadkami zespołu nakładania z autoimmunologicznym zapaleniem wątroby.
antagoniści opioidów, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, bezafibrat, cholangiocarcinoma, cholestyramina, encefalopatia wątrobowa, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, kwas obeticholowy, kwas ursodeoksycholowy, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, naltrekson, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność wątroby, osteoporoza, przeszczep mikrobioty kałowej, przeszczepienie wątroby, przewlekła stwardniająca cholangitis, rak dróg żółciowych, rozszerzanie balonowe, ryfampicyna, sekwestranty kwasów żółciowych, stent dróg żółciowych, wodobrzusze, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zanik mięśni, zapalenie dróg żółciowych, zdekompensowana marskość, zespół nakładania, zwężenie dróg żółciowych, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – VIXARGIO 20 mg
Produkt leczniczy VIXARGIO, zawierający 20 mg rywaroksabanu w postaci tabletek powlekanych, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 38,48 mg laktozy jednowodnej, co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest czynne krwawienie o znaczeniu klinicznym oraz stany zwiększające ryzyko krwawień, takie jak czynne lub niedawno przebyte owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne urazy mózgu lub kręgosłupa, pooperacyjne stany po zabiegach neurochirurgicznych lub okulistycznych, przebyte krwawienia wewnątrzczaszkowe oraz obecność poważnych anomalii naczyniowych (np. żylaki przełyku, tętniaki). Ponadto, stosowanie VIXARGIO jest przeciwwskazane w skojarzeniu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi (HNF, heparyny drobnocząsteczkowe, doustne antykoagulanty) z wyjątkiem krótkotrwałej zmiany terapii pod ścisłą kontrolą. Rywaroksaban nie powinien być stosowany u pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C wg Childa-Pugha ze względu na koagulopatię i wysokie ryzyko krwawień oraz w okresie ciąży i karmienia piersią z powodu przenikania leku przez łożysko i do mleka matki.
antykoagulacja, apiksaban, cytochrom P450, czynne krwawienie, dabigatran, dalteparyna, enoksaparyna, fondaparynuks, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor agregacji płytek, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens kreatyniny, klopidogrel, koagulopatia wątrobowa, krwiak rdzeniowy, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, laktoza jednowodna, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, prasugrel, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, tikagrelor, transformacja krwotoczna, udar mózgu, uraz mózgu, wada żylno-tętnicza, warfaryna, zaburzenie hemostazy, znieczulenie rdzeniowe - Leksykon substancji czynnych
Alitretinoina – Działania niepożądane
Alitretynoina jest skutecznym lekiem w terapii ciężkiego przewlekłego wyprysku rąk (CHE) u pacjentów opornych na miejscowe silne kortykosteroidy, jednak jej stosowanie wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od dawki. Najczęściej obserwowane działania niepożądane przy dawce 30 mg to ból głowy (23,9%), rumień (5,5%), nudności (5,1%) oraz uderzenia gorąca (5,9%). Występują również zmiany w parametrach laboratoryjnych, takie jak hipertrójglicerydemia (35,4%), hipercholesterolemia (27,8%), obniżone stężenia TSH (8,4%) i wolnej tyroksyny T4 (10,5%). Działania niepożądane są zazwyczaj odwracalne i można je złagodzić poprzez redukcję dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na poważne powikłania, takie jak zaburzenia psychiczne (depresja, myśli samobójcze), łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, reakcje anafilaktyczne, nadciśnienie tętnicze, zapalenie naczyń oraz hepatotoksyczność manifestującą się wzrostem aminotransferaz, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów podczas terapii.
agresja, alitretynoina, ból głowy, daltonizm, depresja, dyspepsja, egzostoza, hipercholesterolemia, hiperostoza, hipertrójglicerydemia, kortykosteroid miejscowy, krwawienie z nosa, lęk, lipoproteiny wysokiej gęstości, łuszczenie skóry, łysienie, monocytopenia, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadwrażliwość na światło, niedobór TSH, niedokrwistość, nieswoiste zapalenie jelit, nudności, podwyższona kinaza fosfokreatynowa, podwyższone aminotransferazy, przewlekły wyprysk rąk, reakcja anafilaktyczna, retynoid, rumień, szum uszny, uderzenie gorąca, zaburzenie psychotyczne, zaćma, zapalenie naczyń, zapalenie spojówek, zapalenie warg, zespół suchego oka, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon substancji czynnych
Tokoferylu octan – Wskazania do stosowania
Tokoferylu octan, syntetyczna forma witaminy E, jest stosowany głównie w leczeniu niedoborów witaminy E wynikających z zaburzeń wchłaniania tłuszczów, takich jak nieprawidłowe wydzielanie żółci, przewlekłe zapalenie jelit, mukowiscydoza, abetalipoproteinemia czy zespół złego wchłaniania. Preparaty dostępne na rynku, takie jak Vitaminum E 400 mg Hasco (kapsułki miękkie) oraz Vitaminum E Hasco (krople doustne o stężeniu 300 mg/ml, czyli około 10 mg na kroplę), umożliwiają indywidualne dostosowanie dawki do potrzeb pacjenta. Kapsułki zawierają stałą dawkę 400 mg tokoferylu octanu, natomiast krople są szczególnie przydatne u pacjentów z trudnościami w połykaniu, w tym u dzieci i osób starszych.
abetalipoproteinemia, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba neurodegeneracyjna, choroba niedokrwienna serca, choroba przewodu pokarmowego, choroba wątroby, chromanie przestankowe, chroniczne zapalenie jelit, drogi żółciowe, dysfagia, dyslipidemia, miażdżyca, mukowiscydoza, nieprawidłowe wydzielanie żółci, nieswoiste zapalenie jelit, profilaktyka cholesterolowa, przewlekłe zapalenie trzustki, reaktywne formy tlenu, resekcja jelita cienkiego, retinopatia miażdżycowa, retinopatia nadciśnieniowa, stres oksydacyjny, tokoferylu octan, witamina E, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia przemiany materii, zakrzepowe zapalenie żył, zespół złego wchłaniania - Leksykon substancji czynnych
Aloes drzewiasty – Przeciwwskazania stosowania
Wyciąg z liści aloesu drzewiastego (Aloe arborescens folii recentis extractum), stosowany m.in. w preparacie Biostymina, posiada liczne właściwości lecznicze, jednak jego użycie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję. Reakcje alergiczne mogą obejmować zarówno łagodne objawy skórne, jak i poważne reakcje ogólnoustrojowe, co wymaga bezwzględnego unikania preparatów zawierających aloes drzewiasty u osób uczulonych. Ponadto, preparaty te nie powinny być stosowane u pacjentów z postępującymi chorobami układowymi, w tym białaczką, kolagenozami (np. toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, zapalenie wielomięśniowe), aktywną gruźlicą, chorobami rozrostowymi oraz autoimmunologicznymi, takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów, choroba Hashimoto, stwardnienie rozsiane czy nieswoiste zapalenia jelit.
aloes drzewiasty, białaczka, choroba autoimmunologiczna, choroba Hashimoto, choroba rozrostowa, choroba rozrostowa układu krwiotwórczego, choroba tkanki łącznej, choroba układowa, choroba z autoagresji, gruźlica, immunomodulacja, kolagenozy, leczenie immunosupresyjne, leczenie przeciwgruźlicze, nadwrażliwość, nieswoiste zapalenie jelit, nowotwór złośliwy, reakcja alergiczna, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, wyciąg z aloesu drzewiastego, zapalenie wielomięśniowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Acarbose Aurovitas 50 mg
Przeciwwskazania do stosowania akarbozy, dostępnej w dawkach 50 mg i 100 mg (Acarbose Aurovitas), obejmują przede wszystkim nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. Lek jest niewskazany u pacjentów z przewlekłymi chorobami jelit charakteryzującymi się zaburzeniami trawienia i wchłaniania, nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD), owrzodzeniem okrężnicy oraz częściową niedrożnością jelit lub stanami predysponującymi do niedrożności. Mechanizm działania akarbozy, polegający na hamowaniu α-glukozydazy i zwiększonej fermentacji bakteryjnej w jelicie grubym, prowadzi do wzrostu produkcji gazów, co może nasilać objawy chorób przewodu pokarmowego i powodować powikłania, zwłaszcza w przypadku zespołu Roemhelda, dużych przepuklin oraz zwężeń i owrzodzeń jelit.
albumina, bilirubina, choroba Leśniowskiego-Crohna, dolegliwość przewodu pokarmowego, EGFR, enzym wątrobowy, fermentacja bakteryjna, funkcja nerek, inhibitor α-glukozydazy, klirens kreatyniny, lek przeciwcukrzycowy, marskość wątroby, nadwrażliwość na akarbozę, niedrożność jelit, niedrożność mechaniczna, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność nerek, owrzodzenie jelita, owrzodzenie okrężnicy, przepuklina brzuszna, przepuklina rozworu przełykowego, przewlekła choroba jelit, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zespół Roemhelda, zespół sercowo-żołądkowy, zwężenie jelita - Leksykon chorób i schorzeń
Wczesna lub przedwczesna menopauza – Etiologia i przyczyny
Wczesna menopauza (przed 45. r.ż.) i przedwczesna menopauza (przed 40. r.ż.) dotyczą odpowiednio około 5% i 1% populacji kobiet, z 50-90% przypadków o nieznanej etiologii (idiopatycznych). Przedwczesna niewydolność jajników (POI) charakteryzuje się trwałym brakiem miesiączki i obniżeniem estrogenów. Kluczowe czynniki ryzyka to predyspozycje genetyczne (30-40% przypadków POI), w tym zespoły chromosomalne (Turnera, łamliwego chromosomu X), oraz choroby autoimmunologiczne (30-60% przypadków), takie jak choroby tarczycy, toczeń czy cukrzyca typu 1. Interwencje medyczne, w tym obustronna owariektomia, histerektomia, chemioterapia (leki alkilujące) i radioterapia, mogą indukować przedwczesną menopauzę, przy czym ryzyko zależy od wieku i rodzaju terapii. Palenie tytoniu zwiększa ryzyko przedwczesnej menopauzy o 40-60%, przyspieszając jej wystąpienie o 1-2 lata. Inne czynniki to niedożywienie, toksyny środowiskowe, infekcje (świnka, HIV), oraz choroby współistniejące (epilepsja, cukrzyca, ME/CFS).
chemioterapia, choroba Addisona, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa, choroba Hashimoto, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Parkinsona, cukrzyca typu 1, cytomegalowirus, demencja, epilepsja, galaktozemia, gruźlica, histerektomia, HIV/AIDS, lek alkilujący, malaria, nagminne zapalenie przyusznic, nieswoiste zapalenie jelit, obustronna owariektomia, osteoporoza, przedwczesna menopauza, przedwczesna niewydolność jajników, radioterapia, reumatoidalne zapalenie stawów, świnka, toczeń rumieniowaty układowy, wczesna menopauza, zespół łamliwego chromosomu X, zespół przewlekłego zmęczenia, zespół Turnera - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Levirox
Przed rozpoczęciem terapii lewotyroksyną konieczne jest wykluczenie lub leczenie współistniejących schorzeń takich jak niewydolność wieńcowa, dławica piersiowa, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, niewydolność przysadki i nadnerczy oraz autonomiczna czynność tarczycy. U pacjentów z ryzykiem zaburzeń psychotycznych zaleca się wprowadzanie leku od małych dawek z monitorowaniem stanu psychicznego. Szczególną ostrożność należy zachować u niemowląt przedwcześnie urodzonych z niską masą urodzeniową, ze względu na ryzyko zapaści krążeniowej. U chorych z niewydolnością serca lub zaburzeniami rytmu serca istotne jest unikanie nawet subklinicznej nadczynności tarczycy, co wymaga częstego monitorowania stężeń hormonów tarczycy. W przypadku wtórnej niedoczynności tarczycy i zaburzeń czynności kory nadnerczy należy najpierw ustalić przyczynę i wdrożyć odpowiednie leczenie zastępcze przed podaniem lewotyroksyny.
amina sympatykomimetyczna, autonomiczna czynność tarczycy, celiakia, cukrzyca, dławica piersiowa, eutyreoza, hipertyreoza, lek przeciwzakrzepowy, miażdżyca naczyń, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, nieswoiste zapalenie jelit, nietolerancja laktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność przysadki, niewydolność serca, niewydolność wieńcowa, orlistat, osteoporoza, ostra niewydolność nadnerczy, subkliniczna nadczynność tarczycy, wtórna niedoczynność tarczycy, zaburzenia rytmu serca, zakażenie Helicobacter pylori, zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka, zapaść krążeniowa - Leksykon chorób i schorzeń
Rumień wielopostaciowy – Epidemiologia
Rumień wielopostaciowy (EM) to ostra, immunologicznie uwarunkowana dermatoza skórno-śluzówkowa, charakteryzująca się zmianami tarczowatymi. Roczna zachorowalność wynosi od 1,2 do 6 przypadków na milion osób, z przewagą u młodych dorosłych (20-40 lat) i mężczyzn (stosunek M:K 1,5-3:1). EM jest najczęściej wywoływany infekcjami, zwłaszcza wirusem opryszczki pospolitej (HSV), który poprzedza objawy o 3-14 dni. Inne czynniki etiologiczne to Mycoplasma pneumoniae, wirus orf oraz zakażenie SARS-CoV-2, które zwiększa ryzyko EM 6,68-krotnie (p<0,0001), z częstością występowania 0,2% w porównaniu do 0,03% w populacji ogólnej. Szczepienia przeciw COVID-19 również podnoszą ryzyko (2,7-krotnie, 0,08% vs. 0,03%, p<0,0001). Postać fotodystrybucyjna (PEM) dotyczy głównie osób w średnim wieku (średnio 41,7 lat) i jest wywoływana w 55,5% przez leki, w 22,2% przez HSV. Nawroty EM dotyczą około 37% pacjentów, częściej w związku z HSV i lekami.
acyklowir, allel HLA-DQB1*0301, atypowe zapalenie płuc, chemioterapia, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, infekcja górnych dróg oddechowych, kortykosteroid, mycoplasma pneumoniae, neurochirurgia, nieswoiste zapalenie jelit, nowotwór hematologiczny, nowotwór lity, promieniowanie słoneczne, przeszczepienie szpiku kostnego, radioterapia, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty układowy, wirus opryszczki pospolitej, wirus orf, zakażenie COVID-19, zakażenie SARS-CoV-2, zmiana tarczowata - Leksykon leków
Działania niepożądane – Olej rycynowy –
Olej rycynowy w postaci płynu doustnego, zawierający 100 g oleju rycynowego w 100 g preparatu, wykazuje działanie drażniące na błonę śluzową jelit, co może prowadzić do podrażnienia jelita cienkiego, przekrwienia jelita grubego oraz narządów miednicy mniejszej. Objawy te manifestują się jako dyskomfort, ból, skurcze oraz zaburzenia wchłaniania, a ich częstość występowania jest nieokreślona, gdyż stanowią typowy efekt farmakologiczny leku. U pacjentów z predyspozycjami alergicznymi może pojawić się rzadka wysypka skórna o charakterze rumieniowym, grudkowym lub pęcherzykowym, co wymaga szczególnej uwagi i monitorowania. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do przewlekłych stanów zapalnych oraz nasilenia objawów istniejących schorzeń, takich jak zespół jelita drażliwego, choroba uchyłkowa, endometrioza czy przewlekłe zapalenie prostaty.
choroba uchyłkowa, działanie niepożądane, endometrioza, farmakoterapia, monitorowanie bezpieczeństwa, nieswoiste zapalenie jelit, objaw skórny, olej rycynowy, podrażnienie jelita cienkiego, przekrwienie jelita grubego, przekrwienie narządów miednicy, przewlekłe zapalenie prostaty, reakcja nadwrażliwości, reakcja zapalna błony śluzowej, wysypka skórna, zaburzenie wchłaniania, zapalenie pęcherza moczowego, zespół jelita drażliwego - Leksykon chorób i schorzeń
Krzywica – Etiologia i przyczyny
Krzywica u dzieci to choroba charakteryzująca się zaburzeniem mineralizacji kości, najczęściej spowodowana niedoborem witaminy D, co prowadzi do hipokalcemii i wtórnej nadczynności przytarczyc. Niedobór witaminy D, kluczowej dla wchłaniania wapnia i fosforanów, może wynikać z ograniczonej ekspozycji na promieniowanie UV, stosowania filtrów UV, diety ubogiej w witaminę D lub karmienia piersią bez suplementacji. Ponadto, niedobory wapnia i fosforu w diecie, zwłaszcza w okresach intensywnego wzrostu, również przyczyniają się do rozwoju krzywicy. Czynniki ryzyka obejmują ciemną pigmentację skóry, niedobór witaminy D u matki w ciąży, położenie geograficzne o niskim nasłonecznieniu, dietę wegetariańską bez suplementacji oraz choroby przewlekłe upośledzające metabolizm witaminy D i gospodarkę wapniowo-fosforanową. Wartości laboratoryjne typowe dla krzywicy to hipokalcemia i hipofosfatemia, wynikające z wtórnej nadczynności przytarczyc i zwiększonego wydalania fosforanów przez nerki.
celiakia, chondrocyt, chromosom X, czynnik wzrostu fibroblastów, ekspozycja na światło słoneczne, fenytoina, fosfataza alkaliczna, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalciuria, hipofosfatazja, hipofosfatemia, hipokalcemia, kanaliki nerkowe, krzywica, krzywica hipofosfatemiczna, krzywica odżywcza, krzywica zależna od witaminy D, kwasica kanalikowa nerkowa, marskość wątroby, mineralizacja kości, mukowiscydoza, niedobór fosforu, niedobór wapnia, niedobór witaminy D, nieswoiste zapalenie jelit, nietolerancja laktozy, osteodystrofia nerkowa, parathormon, płytka wzrostowa, przewlekła choroba nerek, przewlekłe zapalenie trzustki, receptor witaminy D, synteza witaminy D, witamina D, wtórna nadczynność przytarczyc, zaburzenie wchłaniania - Leksykon chorób i schorzeń
Biegunka i wymioty – Objawy
Biegunka definiowana jest jako oddawanie co najmniej 3 luźnych lub wodnistych stolców w ciągu 24 godzin, a u niemowląt rozpoznanie opiera się na nagłym zwiększeniu liczby i zmiany konsystencji stolców utrzymujących się przez ≥3 wypróżnienia. Wymioty to gwałtowne opróżnianie żołądka, często poprzedzone nudnościami, z możliwym występowaniem wymiotów projektylnych, zwłaszcza w zakażeniu norowirusem. Okres inkubacji wirusowego zapalenia żołądka i jelit wynosi zwykle 12-48 godzin, a objawy trwają od 1 do 7 dni (rotawirus u dzieci: 5-7 dni, norowirus: 1-3 dni). Wymioty ustępują zazwyczaj w ciągu 1-2 dni, biegunka trwa 5-7 dni, choć luźne stolce mogą utrzymywać się do 10 dni. Charakterystyczne powikłania to odwodnienie z objawami takimi jak suchość błon śluzowych, zmniejszona diureza (<6 mokrych pieluch/dzień u niemowląt), zapadnięte ciemiączko, zaburzenia elektrolitowe (np. hipokaliemia), a w ciężkich przypadkach wstrząs hipowolemiczny i niewydolność nerek.
biegunka wodnista, bóle brzucha, celiakia, doustne płyny nawadniające, hipokaliemia, hipotensja, krwista biegunka, luźne stolce, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność nerek, norowirus, nudności, odwodnienie, rotawirus, suchość błon śluzowych, tachykardia, wirusowe zapalenie żołądka, wstrząs hipowolemiczny, wymioty, wymioty projektylne, wymioty żółciowe, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca, zapadnięte ciemiączko, zapalenie żołądka i jelit, zatrucie pokarmowe - Leksykon chorób i schorzeń
Przerost bakteryjny jelita cienkiego – Diagnostyka i diagnoza
Przerost bakteryjny jelita cienkiego (SIBO) charakteryzuje się nadmiernym wzrostem bakterii w jelicie cienkim, co komplikuje diagnostykę ze względu na nakładanie się objawów z innymi schorzeniami gastroenterologicznymi, zwłaszcza zespołem jelita drażliwego (IBS). Diagnostyka opiera się głównie na testach oddechowych mierzących stężenia wodoru (H₂) i metanu (CH₄) w wydychanym powietrzu po podaniu glukozy lub laktulozy. Dodatni wynik definiuje się jako wzrost H₂ o ≥20 ppm w ciągu 90 minut lub metanu o ≥10 ppm w dowolnym momencie testu. Złotym standardem pozostaje ilościowa hodowla aspiratu jelita cienkiego, z kryteriami diagnostycznymi stężenia bakterii >10³ CFU/ml według nowszych wytycznych, jednak metoda ta jest inwazyjna, kosztowna i obarczona ryzykiem zanieczyszczenia próbki. Test IBS-Smart, wykrywający przeciwciała przeciw cytotoksynie CdtB i winkulinie, stanowi innowacyjne narzędzie do identyfikacji SIBO po zatruciu pokarmowym, wskazując na deficyt kompleksu ruchowego wędrującego jelita.
antybiotykoterapia, aspirat jelita cienkiego, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, infekcja grzybicza, infekcja pasożytnicza, jednostki tworzące kolonie, jelito czcze, niedobór witamin, nieswoiste zapalenie jelit, nietolerancja fruktozy, nietolerancja laktozy, pasaż jelitowy, próg diagnostyczny, przerost bakteryjny jelita cienkiego, refluks żołądkowo-przełykowy, test oddechowy, test oddechowy z glukozą, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenie wchłaniania, zespół jelita drażliwego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Levirox
Podczas terapii lewotyroksyną sodową (Levirox) konieczne jest szczegółowe wykluczenie lub leczenie chorób współistniejących, takich jak choroby układu sercowo-naczyniowego (niewydolność wieńcowa, dławica piersiowa, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze), zaburzenia endokrynologiczne (niewydolność przysadki, nadnerczy) oraz autonomiczna czynność tarczycy. U pacjentów z ryzykiem zaburzeń psychotycznych zaleca się rozpoczynanie terapii od niskich dawek z monitorowaniem stanu psychicznego. Szczególną ostrożność należy zachować u wcześniaków z niską masą urodzeniową oraz u osób z niewydolnością serca i zaburzeniami rytmu, gdzie nawet minimalna nadczynność tarczycy może być niebezpieczna. U kobiet po menopauzie z ryzykiem osteoporozy ważne jest unikanie stężeń lewotyroksyny przekraczających wartości fizjologiczne, aby nie nasilać utraty masy kostnej. W przypadku wtórnej niedoczynności tarczycy i zaburzeń czynności kory nadnerczy konieczne jest wcześniejsze ustalenie przyczyny i odpowiednia terapia substytucyjna, aby zapobiec ostrej niewydolności nadnerczy.
aminy sympatykomimetyczne, autonomiczna czynność tarczycy, celiakia, dławica piersiowa, eutyreoza, Helicobacter pylori, hormony tarczycy, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwzakrzepowy, lewotyroksyna sodowa, miażdżyca naczyń, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, nieswoiste zapalenie jelit, nietolerancja laktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność przysadki, niewydolność serca, niewydolność wieńcowa, orlistat, osteoporoza, ostra niewydolność nadnerczy, scyntygrafia supresyjna, subkliniczna nadczynność tarczycy, test TRH, utrata masy kostnej, wtórna niedoczynność tarczycy, zaburzenia kory nadnerczy, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia rytmu serca, zanikowe zapalenie żołądka, zapaść krążeniowa - Leksykon chorób i schorzeń
Suche oczy – Etiologia i przyczyny
Zespół suchego oka (KCS) to wieloczynnikowa choroba powierzchni oka, charakteryzująca się utratą homeostazy filmu łzowego, wynikającą z niedoboru produkcji łez lub ich nadmiernego parowania. Etiologia obejmuje dysfunkcję każdej z trzech warstw filmu łzowego: tłuszczowej, wodnistej i śluzowej. Czynniki ryzyka to wiek (częstość wzrasta z 7,5% u osób 50-letnich do 15% u 70-latków), płeć żeńska (2-3-krotnie wyższe ryzyko), zmiany hormonalne, choroby autoimmunologiczne (np. zespół Sjögrena, RZS, toczeń), cukrzyca (54% pacjentów z typem 2), dysfunkcja gruczołów Meiboma (MGD), stosowanie leków (m.in. leki przeciwhistaminowe, antydepresyjne, izotretynoina), czynniki środowiskowe (suchy klimat, zanieczyszczenia, klimatyzacja) oraz interwencje medyczne (chirurgia refrakcyjna, operacje zaćmy, radioterapia). Patofizjologia obejmuje niestabilność filmu łzowego, hiperosmolarność łez, stan zapalny i zaburzenia neurosensoryczne, które tworzą błędne koło nasilające objawy i prowadzą do uszkodzenia rogówki, zaburzeń widzenia i ryzyka infekcji.
chirurgia refrakcyjna, choroba Hashimoto, choroba tarczycy, cukrzyca, dysautonomia, dysfunkcja gruczołu Meiboma, ektropion, entropion, film łzowy, gruczoł Meiboma, hiperosmolarność łez, lagoftalmus, LASIK, nadczynność tarczycy, niedobór androgenów, niedobór kwasów omega-3, niedobór witaminy A, niedobór witaminy B12, niedobór witaminy D, niedoczynność tarczycy, nieswoiste zapalenie jelit, osmolarność łez, reumatoidalne zapalenie stawów, rogówka, spojówka, śródmiąższowe zapalenie płuc, test Schirmera, toczeń rumieniowaty układowy, trądzik różowaty, twardzina, zapalenie brzegów powiek, zapalenie powiek, zespół Sjögrena, zespół suchego oka, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Laxol 100 mg
Lek Laxol w formie czopków zawiera 100 mg sodu dokuzynianu i posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jego zastosowaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także obecność zapalnych chorób jelita grubego, takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego-Crohna. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z niedrożnością jelit (mechaniczną, czynnościową lub porażenną) ze względu na ryzyko poważnych powikłań, w tym perforacji jelita. Przeciwwskazania obejmują również schorzenia okolicy odbytu, takie jak hemoroidy i szczelina odbytu, gdzie stosowanie czopków może nasilać dolegliwości bólowe i stan zapalny.
choroba Leśniowskiego-Crohna, guzek krwawniczy, hemoroidy, niedrożność czynnościowa, niedrożność jelit, niedrożność mechaniczna, niedrożność porażenna, nieswoiste zapalenie jelit, nowotwór przewodu pokarmowego, perforacja jelita, reakcja nadwrażliwości, schorzenie okolicy odbytu, sodu dokuzynian, środek przeczyszczający, szczelina odbytu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie uchyłków, zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalna choroba jelita grubego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ibuprofen Polfarmex 200 mg
Ibuprofen Polfarmex w dawce 200 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na ibuprofen, inne NLPZ lub kwas acetylosalicylowy, zwłaszcza przy objawach takich jak astma oskrzelowa indukowana NLPZ, pokrzywka czy zapalenie błony śluzowej nosa. Nie należy go stosować u osób z czynną lub przebytą chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, szczególnie po powikłaniach perforacji lub krwawienia, a także w III trymestrze ciąży ze względu na ryzyko przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego i komplikacji okołoporodowych. Przeciwwskazania obejmują także ciężką niewydolność serca (klasa IV wg NYHA), wątroby i nerek oraz skazy krwotoczne, ze względu na ryzyko retencji płynów, pogorszenia funkcji narządów i nasilenia krwawień. Równoczesne stosowanie z innymi NLPZ, w tym inhibitorami COX-2, jest zabronione z powodu zwiększonego ryzyka działań niepożądanych bez poprawy skuteczności.
acenokumarol, astma oskrzelowa, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność serca, ciężka niewydolność wątroby, COX-2, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, ibuprofen, inhibitor cyklooksygenazy-2, krwawienie śródoperacyjne, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, laktoza jednowodna, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieswoiste zapalenie jelit, NLPZ, perforacja, pokrzywka, przewód tętniczy, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, retencja sodu, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skaza krwotoczna, SSRI, trzeci trymestr ciąży, uszkodzenie nerek, warfaryna, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie błony śluzowej nosa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Devikap 50 000 IU
Devikap, preparat witaminy D, powinien być dawkowany indywidualnie, uwzględniając stan kliniczny pacjenta oraz grupy podwyższonego ryzyka niedoboru witaminy D, takie jak osoby hospitalizowane, o ciemnej karnacji, z ograniczoną ekspozycją na słońce, otyłe (BMI ≥30 kg/m²), z zaburzeniami wchłaniania czy stosujące leki przeciwdrgawkowe i glikokortykosteroidy. Leczenie niedoboru witaminy D obejmuje fazę intensywną trwającą 1-3 miesiące z dawkami 20 000 IU dwa razy w tygodniu, 40 000 IU raz w tygodniu lub 50 000 IU raz w tygodniu, z celem osiągnięcia stężenia 25(OH)D w surowicy na poziomie 30-50 ng/ml. Po tym okresie zaleca się terapię podtrzymującą dawką 2 000 IU dziennie lub 10 000 IU tygodniowo, z kontrolą stężenia 25(OH)D po 3-4 miesiącach lub wcześniej. U pacjentów otyłych wskazane jest stosowanie podwójnej dawki, natomiast u osób z niedowagą dawka powinna być indywidualnie zmniejszona. Nie jest konieczna modyfikacja dawkowania u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby, natomiast Devikap jest przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością nerek ze względu na ryzyko hiperkalcemii i nefrokalcynozy.
biodostępność witaminy D, celiakia, dawka podtrzymująca, ekspozycja na światło słoneczne, glikokortykosteroid, hiperkalcemia, lek przeciwdrgawkowy, nefrokalcynoza, niedobór witaminy D, niedowaga, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność nerek, osteoporoza, otyłość, rozpuszczalność w tłuszczach, stężenie 25(OH)D, stężenie witaminy D, synteza skórna witaminy D, wchłanianie witaminy D, zaburzenie nerek, zaburzenie wątroby, zaburzenie wchłaniania - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie wyrostka robaczkowego – Patofizjologia i mechanizm
Zapalenie wyrostka robaczkowego, z ryzykiem wystąpienia około 7% w ciągu życia, tradycyjnie wiązane jest z niedrożnością światła wyrostka, spowodowaną m.in. kamieniami kałowymi (obecnymi w 18,1% przypadków), przerostem tkanki limfatycznej, guzami, pasożytami czy ciałami obcymi. Niedrożność prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzświatłowego, niedokrwienia, martwicy i namnażania bakterii (Escherichia coli, Peptostreptococcus, Bacteroides, Pseudomonas), co może skutkować perforacją i zapaleniem otrzewnej. Nowe teorie podkreślają rolę reakcji immunologicznej (np. nadwrażliwość typu I, reakcja Th2 z podwyższonym poziomem IL-8) oraz neuroimmunopatii, które mogą prowadzić do zwężenia światła wyrostka i zaburzeń perystaltyki. Zmiany w mikrobiocie wyrostka, niskie spożycie błonnika oraz palenie tytoniu (OR 5,91; 95% CI 1,957-17,84) są istotnymi czynnikami ryzyka powikłań, a także istnieje związek z zakrzepicą tętnicy wyrostkowej na dużych wysokościach nad poziomem morza. W patogenezie kluczową rolę odgrywa dysfunkcja śródbłonka i czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF).
appendektomia, Bacteroides, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dysfunkcja śródbłonka, Escherichia coli, kałowe zapalenie otrzewnej, kamień kałowy, nadwrażliwość typu I, niepowikłane zapalenie wyrostka robaczkowego, nieswoiste zapalenie jelit, objawy otrzewnowe, obrona mięśniowa, pasożyt jelitowy, Peptostreptococcus, perforacja wyrostka robaczkowego, powikłane zapalenie wyrostka robaczkowego, przerost tkanki limfatycznej, przewlekłe zapalenie wyrostka robaczkowego, Pseudomonas, reakcja immunologiczna, rozlane zapalenie otrzewnej, zapalenie wyrostka robaczkowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Finomel –
Finomel jest kompletną emulsją do żywienia pozajelitowego, przeznaczoną dla pacjentów dorosłych, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Wskazania obejmują m.in. niedrożność przewodu pokarmowego, zaburzenia połykania, stany śpiączkowe, zespoły złego wchłaniania, stany hiperkataboliczne (np. po ciężkich urazach, oparzeniach, operacjach), ostre zapalenie trzustki, ciężkie zaburzenia czynności jelit oraz stany po rozległych resekcjach jelit. Preparat dostarcza wszystkie niezbędne składniki odżywcze w trójkomorowym worku, który po wymieszaniu tworzy białą emulsję zawierającą aminokwasy, glukozę, emulsję tłuszczową (olej rybi bogaty w omega-3, olej z oliwek, sojowy oraz MCT) oraz elektrolity (Na, K, Ca, Mg, fosforany, octany, chlorki, siarczany, cynk).
aminokwas, chemioterapia, dysfagia, elektrolit, emulsja tłuszczowa, katabolizm, MCT, niedokrwienie jelit, niedożywienie, niedrożność porażenna jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność wielonarządowa, nowotwór przewodu pokarmowego, ostre zapalenie trzustki, przetoka przewodu pokarmowego, radioterapia, resekcja jelit, równowaga wodno-elektrolitowa, sepsa, śpiączka, stan hiperkataboliczny, stan odżywienia, uraz wielonarządowy, wyniszczenie nowotworowe, zaburzenie czynności jelit, zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenie połykania, zaburzenie przyjmowania pokarmów, zaburzenie świadomości, zapotrzebowanie energetyczne, zespół krótkiego jelita, zespół złego wchłaniania, żyła centralna, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rivaroxaban Medreg 15 mg
Rywaroksaban (Rivaroxaban Medreg 15 mg), jako doustny bezpośredni inhibitor czynnika Xa, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze (m.in. laktoza 42,75 mg oraz barwnik żółcień pomarańczowa FCF 0,114 mg w tabletce 15 mg), czynne krwawienia klinicznie istotne, a także stany zwiększające ryzyko poważnych krwawień, takie jak aktywne lub niedawno przebyte owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia, niedawne urazy mózgu lub kręgosłupa, niedawne zabiegi chirurgiczne w obrębie mózgu, kręgosłupa lub narządu wzroku, przebyty krwotok wewnątrzczaszkowy, żylaki przełyku oraz wady naczyniowe (malformacje żylno-tętnicze, tętniaki, nieprawidłowości naczyń wewnątrzrdzeniowych i śródmózgowych). Ponadto, rywaroksaban jest przeciwwskazany w koagulopatii związanej z chorobą wątroby, szczególnie u pacjentów z marskością wątroby w stadium B i C wg Child-Pugh, oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na ryzyko dla płodu i noworodka.
apiksaban, choroba wątroby, czynne krwawienie, czynnik krzepnięcia, dabigatran, doustny lek przeciwzakrzepowy, fondaparynuks, hamowanie krzepnięcia, hemostaza, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor czynnika Xa, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, koagulopatia, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok wewnątrzczaszkowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadwrażliwość na substancję czynną, nieswoiste zapalenie jelit, NLPZ, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, powikłanie krwotoczne, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, uraz kręgosłupa, uraz mózgu, warfaryna, żylaki przełyku