polipowatość
Polipowatość to stan charakteryzujący się występowaniem licznych polipów, czyli łagodnych narośli błony śluzowej, najczęściej w przewodzie pokarmowym. Polipy mogą mieć różnorodną morfologię: mogą być uszypułowane (na szypule) lub sesylne (siedzące). Histopatologicznie wyróżnia się różne typy polipów, w tym gruczolaki, polipy hiperplastyczne i zapalne.
Najczęstszą postacią polipowatości jest rodzinna polipowatość gruczolakowata (FAP), uwarunkowana genetycznie choroba dziedziczona autosomalnie dominująco, związana z mutacją genu APC. Charakteryzuje się występowaniem setek do tysięcy polipów w jelicie grubym, które bez leczenia chirurgicznego niemal zawsze ulegają transformacji nowotworowej. Inne zespoły polipowatości obejmują zespół Peutza-Jeghersa, polipowatość młodzieńczą czy zespół polipowatości serratowatej.
Diagnostyka polipowatości obejmuje badania endoskopowe, badania obrazowe oraz testy genetyczne. Leczenie zależy od typu polipowatości i może obejmować endoskopowe usuwanie polipów, farmakoterapię oraz, w przypadku dużego ryzyka rozwoju nowotworu, leczenie operacyjne z usunięciem zagrożonego narządu. Pacjenci z zespołami polipowatości wymagają ścisłego nadzoru onkologicznego oraz objęcia opieką w ramach poradni genetycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak jelita grubego – Epidemiologia
Rak jelita grubego (RJG) stanowi trzecią najczęstszą diagnozę nowotworową na świecie oraz drugą najczęstszą przyczynę zgonów z powodu nowotworów, z roczną zachorowalnością około 2 milionów przypadków i około 1 milionem zgonów (dane GLOBOCAN 2018). Wskaźniki standaryzowane wiekowo (ASR) globalnie wynoszą 19,7/100 000, z wyższą zachorowalnością u mężczyzn (23,6/100 000) niż u kobiet (16,3/100 000). Występuje znaczne zróżnicowanie geograficzne, z najwyższymi wskaźnikami w Australii, Nowej Zelandii, Europie i Ameryce Północnej, a najniższymi w Afryce i Azji Południowo-Centralnej. W USA przewiduje się w 2025 roku około 107 320 nowych przypadków raka okrężnicy oraz 52 900 zgonów. W ostatnich latach obserwuje się spadek zachorowalności i umieralności w krajach rozwiniętych, głównie u osób powyżej 65 roku życia, podczas gdy u osób poniżej 55 lat zachorowalność wzrasta o 1-2% rocznie, co wskazuje na narastający problem wczesnego występowania RJG (EOCRC). Czynniki ryzyka obejmują dziedziczne zespoły (FAP, zespół Lyncha), wywiad rodzinny, nieswoiste choroby zapalne jelit, ekspozycję na promieniowanie oraz czynniki środowiskowe i styl życia, takie jak otyłość, cukrzyca, spożycie czerwonego i przetworzonego mięsa, palenie tytoniu i alkohol. Profilaktycznie korzystne są NLPZ, aktywność fizyczna oraz dieta bogata w warzywa i foliany.
chemioterapia uzupełniająca, dysplazja, dysplazja wysokiego stopnia, elastyczna sigmoidoskopia, kolonoskopia, nawrót nowotworu, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieswoista choroba zapalna jelit, nowotwór odbytnicy, nowotwór okrężnicy, nowotwór złośliwy, pancolitis, polipowatość, rak jelita grubego, rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością, rak okrężnicy, remisja, stadium odległe, stadium regionalne, test na krew utajoną w kale, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół Lyncha, zespół rodzinnej polipowatości gruczolakowatej - Leksykon chorób i schorzeń
Polipy jelita grubego – Zapobieganie i profilaktyka
Polipy jelita grubego, będące nieprawidłowymi naroślami na wyściółce okrężnicy lub odbytnicy, stanowią istotny czynnik ryzyka rozwoju raka jelita grubego. Profilaktyka opiera się przede wszystkim na regularnych badaniach przesiewowych, z kolonoskopią jako złotym standardem, umożliwiającą jednoczesne wykrycie i usunięcie polipów. Zalecenia wskazują na rozpoczęcie badań w wieku 45 lat u osób o przeciętnym ryzyku, kontynuowanych do 75. roku życia, z wcześniejszym i częstszym nadzorem u pacjentów z grup podwyższonego ryzyka (np. dodatni wywiad rodzinny, dziedziczne zespoły polipowatości, przewlekłe choroby zapalne jelit). Usunięcie polipów gruczolakowatych zmniejsza ryzyko raka jelita grubego o 76-90%, a dalszy nadzór kolonoskopowy dostosowuje się do liczby, wielkości i charakterystyki histologicznej polipów oraz jakości badania.
badanie przesiewowe, błonnik, choroba Leśniowskiego-Crohna, elektrokoagulacja, kolonoskopia, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, kwas foliowy, mięso czerwone i przetworzone, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieswoiste zapalenie jelit, otyłość, perforacja jelita, pętla diatermiczna, polip gruczolakowaty, polip jelita grubego, polipektomia, polipowatość, psyllium, rak jelita grubego, rodzinna polipowatość gruczolakowata, sekwencja gruczolak-rak, sulindak, wapń, witamina D, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół Lyncha - Leksykon substancji czynnych
Paciorkowiec ropotwórczy – Działania niepożądane
Streptococcus pyogenes, obecny w nieswoistych szczepionkach bakteryjnych Polyvaccinum (submite: 1×10^6 komórek/ml, mite: 1×10^7 komórek/ml, forte: 1×10^8 komórek/ml), może indukować działania niepożądane o nieznanej częstości występowania. Objawy ogólnoustrojowe po podaniu parenteralnym obejmują bóle głowy, nudności, przejściową gorączkę do 38°C trwającą 6-8 godzin, złe samopoczucie i osłabienie. Reakcje miejscowe to zaczerwienienie, obrzęk i ból w miejscu iniekcji oraz podrażnienie błony śluzowej nosa po podaniu donosowym (Polyvaccinum mite). Większość objawów ustępuje w ciągu 24 godzin, jednak utrzymujące się lub nasilone dolegliwości wymagają modyfikacji dawkowania, np. wydłużenia odstępów między dawkami lub zmniejszenia stężenia bakterii w preparacie.
alergiczny nieżyt nosa, antygen bakteryjny, ból głowy, choroba autoimmunologiczna, choroba układu krążenia, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań, działanie niepożądane, epilepsja, gorączka przejściowa, jałowy ropień, krople do nosa, leczenie objawowe, martwica tkanek, miejscowy stan zapalny, monitorowanie pacjentów, nieswoista szczepionka bakteryjna, nudności, odpowiedź immunologiczna, ogólne osłabienie, paciorkowiec ropotwórczy, podanie donosowe, podanie parenteralne, podrażnienie błony śluzowej nosa, polipowatość, Polyvaccinum forte, Polyvaccinum mite, Polyvaccinum submite, przewlekły proces zapalny, reakcja miejscowa, Streptococcus pyogenes, zaburzenie układu nerwowego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zaczerwienienie obrzęk ból, zawiesina do wstrzykiwań, złe samopoczucie