marskość wątroby

Marskość wątroby to przewlekła, postępująca choroba, charakteryzująca się włóknieniem i przebudową architektoniki wątroby prowadzącą do upośledzenia jej funkcji. Proces ten jest konsekwencją długotrwałego uszkodzenia hepatocytów, co skutkuje zastępowaniem prawidłowej tkanki wątrobowej przez tkankę włóknistą i guzki regeneracyjne.

Główne przyczyny marskości to przewlekłe spożywanie alkoholu, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby (HBV, HCV), niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD), choroby autoimmunologiczne oraz zaburzenia metaboliczne. Objawy obejmują osłabienie, utratę masy ciała, żółtaczkę, wodobrzusze, encefalopatię wątrobową oraz nadciśnienie wrotne z możliwością krwawień z żylaków przełyku.

Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych (wskaźniki funkcji wątroby, markery włóknienia), obrazowych (USG, tomografia komputerowa, elastografia) oraz biopsji wątroby. Leczenie obejmuje eliminację czynnika etiologicznego, zapobieganie powikłaniom oraz leczenie objawowe. W zaawansowanych przypadkach jedyną opcją terapeutyczną pozostaje przeszczepienie wątroby.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Bufar Easyhaler (320 mcg + 9 mcg)/dawkę inh.

BUFAR Easyhaler to preparat wziewny zawierający budezonid 320 µg oraz formoterol fumaran dwuwodny 9 µg w dawce inhalacyjnej, stosowany w terapii podtrzymującej astmy oskrzelowej oraz POChP u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat. Dawkowanie w astmie wynosi standardowo 1 inhalację dwa razy na dobę, z możliwością zwiększenia do 2 inhalacji dwa razy na dobę w zależności od nasilenia objawów. U dzieci w wieku 6-11 lat zalecany jest preparat o niższej mocy (80 µg budezonidu + 4,5 µg formoterolu), natomiast u dzieci poniżej 6 lat BUFAR Easyhaler nie jest zalecany ze względu na brak danych. W POChP dawkowanie u dorosłych to 1 inhalacja dwa razy na dobę. Dawkę należy indywidualizować, dążąc do najniższej skutecznej dawki zapewniającej kontrolę objawów, a w przypadku poprawy możliwe jest zmniejszenie do stosowania raz na dobę. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza z ciężką marskością, wymagają ostrożności ze względu na potencjalnie zwiększoną ekspozycję na lek.
astma, astma oskrzelowa, beta2-mimetyk, budezonid, dawka inhalacyjna, drogi oddechowe, formoterol, inhalator Easyhaler, inhalator z dozownikiem, kortykosteroid, lek rozszerzający oskrzela, licznik dawek, marskość wątroby, metabolizm wątrobowy, pleśniawki jamy ustnej, POChP, podawanie wziewne, proszek do inhalacji, przedawkowanie, przewlekła obturacyjna choroba płuc, technika inhalacji, terapia podtrzymująca, wziewny kortykosteroid
Leksykon substancji czynnych
L-tryptofan – Działania niepożądane

L-tryptofan, aminokwas egzogenny stosowany w żywieniu pozajelitowym i suplementacji aminokwasowej, występuje w stężeniach od 0,7 g do 2,5 g na 1000 ml roztworu. Pomimo jego niezbędnej roli, podawanie L-tryptofanu wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym reakcji anafilaktycznych i rzekomoanafilaktycznych, które mogą zagrażać życiu. Objawy tych reakcji obejmują m.in. świst krtaniowy, duszność, tachykardię, niedociśnienie, pokrzywkę, obrzęk uogólniony oraz zaburzenia neurologiczne i żołądkowo-jelitowe. Ponadto, stosowanie L-tryptofanu może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza hiperkaliemii, oraz rzadkich przypadków hiperkalcemii (np. w preparacie Ketosteril). Istotne są również powikłania hepatologiczne, takie jak hiperamonemia, niewydolność, marskość, zwłóknienie, cholestaza, stłuszczenie wątroby, zapalenie i kamica pęcherzyka żółciowego, a także przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych i stężenia bilirubiny. W trakcie terapii obserwuje się także azotemię oraz miejscowe reakcje w miejscu podania infuzji, w tym zakrzepowe zapalenie żył, które można ograniczyć przez jednoczesne podawanie emulsji tłuszczowych (np. Intralipid).
aminokwas egzogenny, azotemia, cholestaza, emulsja tłuszczowa, encefalopatia mocznicowa, encefalopatia wątrobowa, enzym wątrobowy, hemodializa, hiperamonemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, intubacja, kamica pęcherzyka żółciowego, L-tryptofan, marskość wątroby, migotanie komór, nadciśnienie wrotne, niedociśnienie, niewydolność wątroby, płynoterapia, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sinica, splenomegalia, stłuszczenie wątroby, świst krtaniowy, tachykardia, tachykardia komorowa, wentylacja mechaniczna, wodobrzusze, wstrząs, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie oddychania, zakrzepowe zapalenie żyły, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zatorowość płucna, zwłóknienie wątroby, żylaki przełyku, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Theospirex retard 150 mg

Teofilina, zawarta w preparacie Theospirex retard 150 mg, charakteryzuje się całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z modyfikacjami biodostępności zależnymi od spożycia pokarmu. Jej terapeutyczne stężenie w osoczu wynosi 5-12 μg/ml, a stężenie powyżej 20 μg/ml zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Lek wiąże się w około 60% z białkami osocza, choć u noworodków i pacjentów z marskością wątroby wiązanie to spada do około 40%. Metabolizm teofiliny zachodzi głównie w wątrobie, gdzie powstają trzy główne metabolity: kwas 1,3-dimetylomoczowy (40%), 3-metyloksantyna (36%) oraz kwas 1-metylomoczowy (17%), z czego tylko 3-metyloksantyna wykazuje słabszą aktywność farmakologiczną. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z 7-13% dawki wydalanej w postaci niezmienionej.
3-dimetylomoczowy, 3-metyloksantyna, astma, białka osocza, biodostępność leku, efekt wysycenia, farmakokinetyka, interakcje lekowe, kinetyka pierwszego rzędu, klirens, kwas 1, kwas 1-metylomoczowy, łuszczyca, marskość wątroby, metabolizm wątrobowy, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, rozszerzanie oskrzeli, stężenie terapeutyczne, teofilina, Theospirex retard, właściwości farmakokinetyczne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności serca
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Flutamid Egis

Terapia produktem Flutamid EGIS (250 mg tabletki) wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością wątroby oraz skłonnością do zakrzepów. Flutamid wykazuje hepatotoksyczność, objawiającą się wzrostem aktywności aminotransferaz, żółtaczką zastoinową, marskością wątroby i encefalopatią wątrobową. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest oznaczenie poziomu aminotransferaz; lek jest przeciwwskazany przy stężeniach 2-3-krotnie przekraczających normę. Monitorowanie czynności wątroby powinno odbywać się co miesiąc przez pierwsze 4 miesiące terapii, a następnie okresowo. W przypadku objawów uszkodzenia wątroby (np. świąd, ciemny mocz, żółtaczka) należy natychmiast przerwać leczenie i skonsultować się z lekarzem. Dawkę należy zmniejszyć lub terapię przerwać przy potwierdzonym uszkodzeniu wątroby lub 2-3-krotnym wzroście aminotransferaz bez objawów klinicznych.
agonista LHRH, AlAT, aminotransferazy, antygen PSA, AspAT, choroba sercowo-naczyniowa, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, dławica piersiowa, encefalopatia wątrobowa, flutamid, hepatotoksyczność, marskość wątroby, methemoglobinemia, niedobór laktazy, niedokrwistość hemolityczna, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, torsade de pointes, zakrzepica, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka zastoinowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Apoauronarami

Ramipryl, jako inhibitor konwertazy angiotensyny (ACE), wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych powikłań, takich jak znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego, upośledzenie czynności nerek oraz hiperkaliemia. Szczególnie narażeni są pacjenci z ciężkim nadciśnieniem, niewydolnością serca, zwężeniem tętnicy nerkowej, odwodnieniem, marskością wątroby czy poddawani zabiegom operacyjnym. Przed rozpoczęciem terapii należy wyrównać odwodnienie i niedobory sodu, a czynność nerek oraz stężenia elektrolitów monitorować regularnie, zwłaszcza w początkowych tygodniach leczenia. Ramipryl jest przeciwwskazany w ciąży i u pacjentek planujących ciążę, a w przypadku jej stwierdzenia leczenie należy natychmiast przerwać. Podwójne blokowanie układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) inhibitorami ACE i antagonistami receptorów angiotensyny II jest niewskazane ze względu na zwiększone ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i ostrej niewydolności nerek, a jeśli jest konieczne, wymaga ścisłego nadzoru specjalistycznego.
agranulocytoza, antagonista aldosteronu, antagonista receptora angiotensyny II, blokada układu RAA, ciężkie nadciśnienie tętnicze, czynność nerek, hiperkaliemia, hiponatremia, hipowolemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor mTOR, ko-trimoksazol, kolagenoza, lek moczopędny oszczędzający potas, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niekontrolowana cukrzyca, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, przeszczep nerki, racekadotryl, reakcja anafilaktyczna, sakubitryl z walsartanem, stenoza zastawki, stężenie potasu, supresja szpiku kostnego, syrolimus, toczeń rumieniowaty, trimetoprym, twardzina, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wildagliptyna, wodobrzusze, zaburzenie czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zdekompensowana zastoinowa niewydolność serca, zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zwężenie tętnicy nerkowej
Leksykon chorób i schorzeń
Hemoroidy – Epidemiologia

Choroba hemoroidalna jest powszechnym schorzeniem proktologicznym, z częstością występowania objawowych hemoroidów szacowaną na około 4,4% populacji ogólnej, przy wyższym ryzyku u osób w wieku 45-65 lat oraz u kobiet w ciąży (częstość do 35%). W USA notuje się około 10,4 miliona chorych, z roczną liczbą nowych przypadków 1-1,5 miliona, z czego 10-20% wymaga interwencji chirurgicznej. Główne czynniki ryzyka to stany zwiększające ciśnienie w spłocie żylnym hemoroidalnym, takie jak przewlekłe zaparcia (OR 4,32), nadwaga i otyłość (BMI ≥25 kg/m², OR 2,6), ciąża, przewlekła biegunka oraz dysfunkcja dna miednicy. Choroba dotyka obie płcie bez wyraźnej predylekcji, choć mężczyźni częściej zgłaszają się na leczenie. Patogeneza obejmuje także komponent genetyczny, związaną z dysfunkcją mięśni jelitowych i tkanki łącznej, co potwierdzają badania genetyczne na dużych populacjach.
badanie endoskopowe, choroba hemoroidalna, ciśnienie wewnątrzbrzuszne, długotrwałe siedzenie, dysfunkcja dna miednicy, guz miednicy, hemoroid, hemoroidektomia, kolonoskopia, krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, krwawienie z odbytu, marskość wątroby, otyłość, palenie tytoniu, predylekcja płciowa, przewlekła biegunka, schorzenie proktologiczne, świąd, wodobrzusze, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zaparcie, zastój żylny, zespół metaboliczny, żylak odbytu
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Triveram 20 mg + 10 mg + 5 mg

Produkt leczniczy Triveram łączy atorwastatynę (40 mg), peryndopryl z argininą (10 mg) oraz amlodypinę (10 mg), wykazując minimalne interakcje farmakokinetyczne, które nie mają istotnego znaczenia klinicznego. Atorwastatyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem (Tmax 1-2 h), biodostępnością około 12% i wysokim wiązaniem z białkami osocza (≥98%). Metabolizowana jest głównie przez CYP3A4, a jej aktywne metabolity odpowiadają za około 70% efektu hamowania reduktazy HMG-CoA. Peryndopryl, jako prolek, osiąga Tmax 1 h, a jego aktywny metabolit peryndoprylat Tmax 3-4 h, z biodostępnością 27% i wiązaniem z białkami osocza na poziomie 20%. Amlodypina wykazuje Tmax 6-12 h, biodostępność 64-80%, wysokie wiązanie z białkami (97,5%) oraz długi okres półtrwania 35-50 h, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Pokarm obniża biodostępność peryndoprylu, dlatego zaleca się podawanie leku na czczo.
BCRP, beta-oksydacja, biodostępność, cytochrom P450, dysfagia, działanie hipolipemizujące, efekt pierwszego przejścia, enzym konwertujący angiotensynę, glikoproteina p, glukuronidacja, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja między lekami, klirens kreatyniny, klirens żółciowy, krążenie wątrobowo-jelitowe, marskość wątroby, metabolit aktywny, metabolit hydroksylowany, OATP, okres półtrwania, polimorfizm SLCO1B1, prolek, reduktaza HMG-CoA, stężenie w osoczu, Triveram, uszkodzenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca
Leksykon substancji czynnych
Barbaloin – Przeciwwskazania stosowania

Barbaloin, główny hydroksyantracenowy składnik wyciągu z Aloe ferox Miller, wykazuje działanie przeczyszczające, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, takie jak sacharoza (102 mg/tabletka w preparacie Boldaloin). Szczególnie należy unikać podawania barbaloiny u chorych z marskością wątroby, niedrożnością dróg żółciowych oraz schorzeniami przewodu pokarmowego, takimi jak niedrożność, zwężenie, atonia jelit, zapalenie wyrostka robaczkowego, choroby zapalne jelita grubego (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy), a także u pacjentów z bólami brzucha o nieznanej etiologii i biegunką, ze względu na ryzyko nasilenia objawów i powikłań.
Aloe ferox Miller, aloina, alona przylądkowa, atonia jelit, barbaloin, biegunka, boldyna, choroba Crohna, kumulacja związków aktywnych, marskość wątroby, nadwrażliwość na substancje, niedrożność dróg żółciowych, niedrożność przewodu pokarmowego, nietolerancja cukrów, niewydolność nerek, odwodnienie, pochodne hydroksyantracenu, utrata wody i elektrolitów, właściwości przeczyszczające, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zapalenie wyrostka robaczkowego, zastój żółci, zwężenie przewodu pokarmowego
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bupropion Neuraxpharm 150 mg

Bupropion Neuraxpharm w dawce 150 mg (130,20 mg substancji czynnej) wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek terapeutycznych 50-450 mg/dobę, z maksymalnym stężeniem (Cmax) około 160 ng/ml osiąganym po 5 godzinach od podania dawki 300 mg. Biodostępność jest wysoka (≥87%), a spożycie posiłków nie wpływa na wchłanianie leku z postaci o zmodyfikowanym uwalnianiu. Lek charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (~2000 l) i wysokim wiązaniem z białkami osocza (84%). Bupropion i jego aktywne metabolity (hydroksybupropion, treohydrobupropion, erytrohydrobupropion) przenikają przez barierę krew-mózg, barierę łożyskową oraz do mleka kobiet karmiących. Hydroksybupropion, powstający głównie przez CYP2B6, osiąga stężenia w osoczu 3-krotnie wyższe (Cmax) i 14-krotnie wyższe (AUC) niż bupropion, z okresem półtrwania około 20 godzin. Treohydrobupropion i erytrohydrobupropion mają dłuższe okresy półtrwania (odpowiednio 37 i 33 godziny). Bupropion i hydroksybupropion wykazują umiarkowane hamowanie CYP2D6 (Ki odpowiednio 21 i 13,3 μM), bez indukcji enzymów CYP450 w warunkach klinicznych.
aktywny metabolit, AUC, badanie in vitro, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, białka osocza, biodostępność bupropionu, chlorowodorek bupropionu, Cmax i AUC, cytochrom P450, erytrohydrobupropion, farmakokinetyka, hydroksybupropion, indukcja enzymów, interakcja z alkoholem, izoenzym CYP1A2, izoenzym CYP2B6, klirens bupropionu, krańcowa niewydolność nerek, liniowa farmakokinetyka, marskość wątroby, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, profil farmakokinetyczny, stała hamowania, stan stacjonarny, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu, tomografia pozytonowa emisyjna, treohydrobupropion, wychwyt zwrotny dopaminy, wydalanie nerkowe, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ranofren 5 mg

Dawkowanie olanzapiny (Ranofren) u dorosłych pacjentów jest ściśle uzależnione od wskazania klinicznego oraz indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek, funkcja nerek i wątroby oraz nawyki palenia tytoniu. W leczeniu schizofrenii zalecana dawka początkowa wynosi 10 mg/dobę, natomiast w epizodzie manii dawka początkowa to 15 mg/dobę w monoterapii lub 10 mg/dobę w terapii skojarzonej. W profilaktyce nawrotów choroby afektywnej dwubiegunowej dawka początkowa wynosi 10 mg/dobę. Zakres dawek dobowa mieści się w przedziale 5-20 mg, a zwiększanie dawki powinno odbywać się ostrożnie, nie częściej niż co 24 godziny, po ponownej ocenie stanu klinicznego. U pacjentów w podeszłym wieku (≥65 lat) oraz z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby zaleca się rozważenie niższej dawki początkowej 5 mg/dobę, z ostrożnym jej zwiększaniem. U osób palących może być konieczne zwiększenie dawki ze względu na indukcję metabolizmu olanzapiny przez tytoń, natomiast u pacjentów ze spowolnionym metabolizmem (kobiety, osoby starsze, niepalące) wskazane jest rozważenie zmniejszenia dawki początkowej i ostrożne jej zwiększanie.
choroba afektywna dwubiegunowa, dawka pojedyncza, epizod depresji, epizod manii, epizod mieszany, indukcja metabolizmu, lek stabilizujący nastrój, marskość wątroby, metabolizm leku, monoterapia, nawrót choroby, niewydolność wątroby, objawy afektywne, olanzapina, prolaktyna, schizofrenia, skala Child-Pugh, spowolnienie metabolizmu, stan kliniczny, terapia skojarzona, wywiad medyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rivaroxaban Reddy 15 mg

Rywaroksaban w dawce 15 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z aktywnym krwawieniem o znaczeniu klinicznym, nadwrażliwością na substancję czynną lub laktozę (24,1 mg/tabletka), a także w przypadku patologii przewodu pokarmowego (czynne lub niedawne owrzodzenia), nowotworów złośliwych o wysokim ryzyku krwawienia, urazów i zabiegów neurochirurgicznych, niedawnych zabiegów okulistycznych, krwotoków wewnątrzczaszkowych oraz poważnych patologii naczyniowych (żylaki przełyku, tętniaki, wady rozwojowe). Przeciwwskazane jest także łączne stosowanie rywaroksabanu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi (heparyna niefrakcjonowana, heparyny drobnocząsteczkowe, doustne antykoagulanty), z wyjątkiem przejściowego zmieniania terapii lub podtrzymania drożności cewników w żyłach głównych lub tętnicach. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z zaawansowaną marskością wątroby (klasyfikacja Child-Pugh B i C) oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na ryzyko krwawienia i brak danych bezpieczeństwa.
apiksaban, choroba wątroby, dabigatran, dalteparyna, enoksaparyna, fondaparynuks, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, INR, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, koagulopatia, krwawienie czynne, krwawienie śródczaszkowe, krwotok wewnątrzczaszkowy, laktoza, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, nowotwór złośliwy, operacja okulistyczna, owrzodzenie przewodu pokarmowego, proteza zastawki serca, rywaroksaban, SSRI, tętniak naczyniowy, warfaryna, zabieg neurochirurgiczny, zaburzenie hemostazy, żylaki przełyku
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Losartan Hydrochlorothiazyd Krka 100 mg + 12,5 mg

Losartan, podawany doustnie z biodostępnością około 33%, ulega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, przekształcając się w czynny metabolit (kwas karboksylowy), który osiąga maksymalne stężenie w osoczu po 3-4 godzinach. Zarówno losartan, jak i jego metabolit wykazują wysokie wiązanie z białkami osocza (≥99%) oraz znaczną dystrybucję (objętość dystrybucji 34 l). Okres półtrwania losartanu wynosi około 2 godziny, a metabolitu 6-9 godzin. Eliminacja zachodzi zarówno przez nerki (4% losartanu i 6% metabolitu w postaci niezmienionej), jak i drogą żółciową (58% aktywności promieniotwórczej w kale). Hydrochlorotiazyd, nieulegający metabolizmowi, jest szybko wydalany przez nerki (co najmniej 61% dawki w moczu w ciągu 24 h) i charakteryzuje się okresem półtrwania 5,6-14,8 godziny. Zarówno losartan, jak i jego metabolit nie są usuwalne przez hemodializę, co ma znaczenie kliniczne w przypadku przedawkowania lub niewydolności nerek.
AUC, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność, dializoterapia, dystrybucja leku, farmakokinetyka, hemodializa, hydrochlorotiazyd, klirens nerkowy, klirens osoczowy, kwas karboksylowy, losartan, marskość wątroby, metabolit, metabolizm leku, metabolizm pierwszego przejścia, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, okres półtrwania, osocze, powinowactwo do białek, tetrazologlukuronid, zmienność osobnicza
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Inj. Magnesii Sulfurici 20% Polpharma 200 mg/ml

Inj. Magnesii Sulfurici 20% Polpharma to roztwór do wstrzykiwań zawierający siarczan magnezu w stężeniu 200 mg/ml, stosowany w leczeniu ostrych i przewlekłych niedoborów magnezu oraz w stanach klinicznych wymagających szybkiego uzupełnienia tego elektrolitu. Wskazania obejmują m.in. powikłania ciąży związane z nadciśnieniem (gestoza EPH), gdzie lek działa przeciwdrgawkowo i naczyniorozszerzająco, a także stany drgawkowe, zaburzenia rytmu serca takie jak torsade de pointes i napadowy częstoskurcz przedsionkowy, oraz napady dychawicy oskrzelowej o nasileniu łagodnym do średnio ciężkiego. Preparat jest również stosowany w profilaktyce hipomagnezemii u pacjentów żywionych pozajelitowo oraz w leczeniu niedoborów magnezu wynikających z zespołu upośledzonego wchłaniania, alkoholizmu, marskości wątroby, ostrego zapalenia trzustki i długotrwałego stosowania płynów infuzyjnych bez magnezu.
depresja oddechowa, dychawica oskrzelowa, działanie naczyniorozszerzające, działanie przeciwdrgawkowe, hipomagnezemia, kłębuszkowe zapalenie nerek, marskość wątroby, napadowy częstoskurcz przedsionkowy, niedoczynność tarczycy, ostre zapalenie trzustki, ostry niedobór magnezu, padaczka, polimorficzny częstoskurcz komorowy, rzucawka, siarczan magnezu, stan drgawkowy, stan przedrzucawkowy, torsade de pointes, zaburzenie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, zespół upośledzonego wchłaniania, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
L-izoleucyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

L-izoleucyna, jako aminokwas rozgałęziony (BCAA), jest istotnym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, jednak jej stosowanie wymaga ścisłego monitorowania i zachowania środków ostrożności. Preparaty te są przeciwwskazane w stanach takich jak zasadowica hipochloremiczno-hipokaliemiczna, hiperkaliemia, hipomagnezemia oraz hipokalcemia. Podawanie może wiązać się z ryzykiem reakcji anafilaktycznych oraz tworzenia osadów fosforanu wapnia w naczyniach płucnych, co może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zgonu. Szczególną uwagę należy zwrócić na kontrolę roztworu, zestawu infuzyjnego i cewnika, a w przypadku objawów niewydolności oddechowej infuzję należy natychmiast przerwać. Ryzyko zakażeń i sepsy wymaga rygorystycznego przestrzegania aseptyki oraz monitorowania objawów klinicznych i parametrów laboratoryjnych, takich jak leukocytoza, gorączka czy hiperglikemia.
aminokwasy rozgałęzione, azotemia, ceftriakson, cholestaza, hiperamonemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hiperwolemia, hipokalcemia, hipomagnezemia, immunosupresja, kamica nerkowa, kamica pęcherzyka żółciowego, L-izoleucyna, leukocytoza, marskość wątroby, miastenia, nadtlenek, niedobór tiaminy, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, osad fosforanu wapnia, osad w naczyniach płucnych, osmolarność surowicy, pierwiastki śladowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sepsa, stłuszczenie wątroby, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zakrzepowe zapalenie żyły, zasadowica hipochloremiczno-hipokaliemiczna, zespół ponownego odżywienia, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Toralis 10 mg + 5 mg

Lizynopryl, składnik aktywny produktu Toralis, charakteryzuje się maksymalnym stężeniem w surowicy osiąganym po około 7 godzinach od podania doustnego oraz niskim wiązaniem z białkami osocza (~10% z ACE). Nie ulega metabolizmowi i jest wydalany w postaci niezmienionej głównie przez nerki, z efektywnym okresem półtrwania w fazie kumulacji wynoszącym 12,6 godziny. W warunkach niewydolności nerek obserwuje się znaczące wydłużenie ekspozycji (4,5-krotny wzrost AUC przy klirensie kreatyniny 5-30 ml/min), a lizynopryl jest skutecznie usuwany podczas hemodializy (redukcja stężenia o 60% w ciągu 4 godzin). U pacjentów z marskością wątroby i niewydolnością serca stwierdza się odpowiednio 30% zmniejszenie wchłaniania i 125% wzrost ekspozycji na lek. U osób starszych obserwuje się około 60% wzrost AUC w porównaniu z młodszymi pacjentami.
biodostępność, biorównoważność, diuretyk, enzym konwertujący angiotensynę, farmakokinetyka, hemodializa, inhibitor ACE, interakcja farmakokinetyczna, kanalik nerkowy, klirens dializy, klirens kreatyniny, lizynopryl, marskość wątroby, niewydolność nerek, niewydolność serca, okres półtrwania, przesączanie kłębuszkowe, torasemid, współczynnik przesączania kłębuszkowego, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon chorób i schorzeń
Przepuklina pępkowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Rokowanie w leczeniu przepukliny pępkowej jest generalnie korzystne, jednak zależy od wielu czynników, takich jak wielkość ubytku powięziowego, obecność chorób współistniejących (np. marskość wątroby, cukrzyca), status ASA ≥3 oraz technika operacyjna, w tym zastosowanie siatki przy ubytkach ≥2 cm. Każdy 1 mm wzrostu rozmiaru ubytku zwiększa ryzyko powikłań chirurgicznych o 1%, a u pacjentów z marskością wątroby każdy punkt wzrostu wyniku MELD powyżej 8,5 wiąże się ze wzrostem powikłań o 13,8%. Nawrót przepukliny występuje u 1-3% pacjentów po naprawie z użyciem siatki, a w przypadku laparoskopowej naprawy przepuklin pooperacyjnych wskaźnik nawrotów wynosi 6,7% w porównaniu do 0,9% dla przepuklin pierwotnych (p<0,001). Zastosowanie wchłanialnych zszywek i konieczność reinterwencji zwiększają ryzyko nawrotu odpowiednio 2,94- i 2,89-krotnie.
chorobowość i śmiertelność, cukrzyca, drenaż wodobrzusza, duża przepuklina pępkowa, laparoskopowa naprawa przepukliny brzusznej, marskość wątroby, naprawa przepukliny pępkowej, niewydolność wątroby, powikłanie chirurgiczne, powikłanie pooperacyjne, powikłanie śródoperacyjne, przepuklina pępkowa, przepuklina pooperacyjna, ściana brzucha, siatka polipropylenowa, skala MELD, wchłanialna zszywka, wodobrzusze, zaburzenia krzepnięcia
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Telmizek HCT

Telmizek HCT, zawierający telmisartan i hydrochlorotiazyd, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (zwłaszcza zastojem żółci, niedrożnością dróg żółciowych i ciężką niewydolnością wątroby), nerek (przeciwwskazany przy klirensie kreatyniny <30 ml/min, wymaga monitorowania potasu, kreatyniny i kwasu moczowego przy łagodnej/umiarkowanej niewydolności), a także u kobiet w ciąży, u których leczenie antagonistami receptora angiotensyny II należy natychmiast przerwać. Lek może powodować zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej, w tym hipokaliemię i hiperkaliemię, szczególnie u pacjentów z marskością wątroby, niewydolnością nerek, cukrzycą oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków oszczędzających potas. Należy unikać jednoczesnego stosowania z innymi lekami blokującymi układ renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) ze względu na ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i ostrej niewydolności nerek.
alkaloza hipochloremiczna, antagonista receptora angiotensyny II, azotemia, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca utajona, diuretyk tiazydowy, dna moczanowa, hiperazotemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hormon adrenokortykotropowy, inhibitor ACE, jaskra z zamkniętym kątem, kardiomiopatia niedokrwienna, kardiomiopatia przerostowa zawężająca, marskość wątroby, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadczynność przytarczyc, nadwrażliwość na światło, nefropatia cukrzycowa, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie tętnicze, niedrożność dróg żółciowych, niewydolność wątroby, oliguria, ostra niewydolność nerek, pierwotny hiperaldosteronizm, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, śpiączka wątrobowa, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zastoinowa niewydolność serca, zastój żółci, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aortalnej, zwężenie zastawki dwudzielnej
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – BDS N

Budezonid w postaci zawiesiny do nebulizacji (BDS N) nie jest wskazany do szybkiego łagodzenia ostrych napadów astmy, gdzie preferowane są krótkodziałające leki rozszerzające oskrzela. W przypadku nieskuteczności tych leków lub konieczności zwiększenia ich dawki, należy pilnie skonsultować się z lekarzem celem modyfikacji terapii, np. zwiększenia dawki budezonidu, wprowadzenia długo działającego beta-mimetyku lub doustnych glikokortykosteroidów. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z aktywną lub przebyłą gruźlicą płuc oraz zakażeniami grzybiczymi i wirusowymi dróg oddechowych. U pacjentów niestosujących wcześniej steroidów efekt terapeutyczny pojawia się zwykle po około 10 dniach, a w przypadku nadmiernej produkcji śluzu można przez około 2 tygodnie stosować doustne kortykosteroidy. U pacjentów wcześniej leczonych steroidami doustnymi zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki prednizolonu (np. o 2,5 mg/miesiąc) podczas przejścia na terapię wziewną, aby uniknąć objawów niedoboru glikokortykosteroidów, takich jak zapalenie błony śluzowej nosa, wyprysk czy bóle mięśniowo-stawowe.
ból mięśni i stawów, budezonid w zawiesinie do nebulizacji, centralna retinopatia surowicza środkowa, ciśnienie śródgałkowe, długo działający beta-mimetyk, doustny glikokortykosteroid, doustny kortykosteroid, gruźlica płuc, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, jaskra, kandydoza jamy ustnej, ketokonazol i itrakonazol, krótko działający lek rozszerzający oskrzela, lek przeciwgrzybiczny, marskość wątroby, metabolizm pierwszego przejścia, nadpobudliwość psychoruchowa, niewydolność kory nadnerczy, niewyraźne widzenie, osłabiona czynność wątroby, osteoporoza, ostry epizod astmy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, pulmonolog dziecięcy, świszczący oddech, wydzielanie śluzu w oskrzelach, wziewny kortykosteroid, zaburzenie psychiczne, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie dróg oddechowych, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie płuc, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Inventum Max 50 mg

Inventum Max zawiera 50 mg syldenafilu (odpowiadającego 70,24 mg cytrynianu syldenafilu) w formie tabletek do rozgryzania i żucia. Standardowa dawka wynosi 50 mg przyjmowana około 1 godziny przed planowaną aktywnością seksualną, nie częściej niż raz na dobę. U pacjentów wcześniej niestosujących dawki ≥50 mg zaleca się rozpoczęcie terapii od 25 mg, a dawkę 50 mg stosować tylko w przypadku braku efektu terapeutycznego. Dawkowanie u osób ≥65 lat oraz u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 30-80 ml/min) nie wymaga modyfikacji. W przypadku ciężkich zaburzeń nerek (klirens <30 ml/min) oraz niewydolności wątroby (np. marskość) zaleca się rozpoczęcie od dawki 25 mg z możliwością stopniowego zwiększenia do 100 mg pod kontrolą lekarza.
aktywność seksualna, ciężkie zaburzenie czynności nerek, cytrynian syldenafilu, dysfagia, działanie niepożądane, inhibitor izoenzymu CYP3A4, Inventum Max, klirens kreatyniny, lek alfa-adrenolityczny, marskość wątroby, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność wątroby, rytonawir, syldenafil, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ketoprofen Dompé 50 mg

Ketoprofen Dompé w postaci granulatu do sporządzania roztworu doustnego (50 mg ketoprofenu, odpowiadające 80 mg ketoprofenu z lizyną) jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) o szerokim spektrum przeciwwskazań. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na ketoprofen, inne NLPZ lub substancje pomocnicze (m.in. mannitol 1700 mg, sód 9,55 mg, sacharoza 9 mg). Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie u osób z astmą oskrzelową, reakcjami anafilaktycznymi, chorobami przewodu pokarmowego (czynna choroba wrzodowa, krwawienia, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego), ciężką niewydolnością serca, wątroby (marskość, ciężkie zapalenie) oraz nerek. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z leukopenią, niedoborem płytek krwi, skazą krwotoczną, zaburzeniami hemostazy oraz podczas intensywnego leczenia diuretycznego ze względu na ryzyko powikłań hematologicznych i nefrotoksyczności.
astma oskrzelowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa żołądka, czynniki krzepnięcia, ketoprofen z lizyną, leczenie diuretyczne, leukopenia, marskość wątroby, nadwrażliwość na substancję czynną, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, polip nosa, przewód tętniczy, reakcja anafilaktyczna, skaza krwotoczna, skurcz oskrzeli, trzeci trymestr ciąży, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności płytek krwi, zaburzenie hemostatyczne, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Durogesic 100 mcg/h

System transdermalny Durogesic dostarcza fentanyl przez 72 godziny, zapewniając wysoką biodostępność około 92%. Po pierwszej aplikacji stężenie fentanylu w surowicy stabilizuje się między 12 a 24 godziną, a stan równowagi dynamicznej osiągany jest po drugiej aplikacji plastra. W stanie stacjonarnym obserwuje się około 40% wzrost AUC i Cₘₐₓ w porównaniu do jednorazowego podania. Fentanyl wykazuje dużą objętość dystrybucji (3-10 l/kg), silne wiązanie z białkami osocza (~95%) oraz szybki metabolizm w wątrobie głównie przez CYP3A4 do nieaktywnego norfentanylu. Okres półtrwania po 72-godzinnej aplikacji wynosi 20-27 godzin, co jest efektem depot skóry. Eliminacja odbywa się głównie przez metabolity wydalane z moczem (około 75%) i kałem (około 9%), z mniej niż 10% leku w formie niezmienionej.
AUC, bariera krew-mózg, biodostępność, CYP3A4, dyfuzja leku, dysfunkcja wątroby, efekt depot, eliminacja nerkowa, farmakodynamika, farmakokinetyka, fentanyl, keratynocyty, klirens, marskość wątroby, metabolizm leku, minimalne stężenie skuteczne, N-dealkilacja, norfentanyl, objętość dystrybucji, okres półtrwania, opioidowy lek przeciwbólowy, plaster transdermalny, skala Child-Pugh, stan równowagi dynamicznej, system transdermalny, tolerancja na opioidy, uwalnianie leku, wchłanianie leku, zmienność międzyosobnicza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Midazolam SUN 2mg/ml

Midazolam wykazuje farmakokinetykę charakteryzującą się objętością dystrybucji 0,7-1,2 l/kg oraz wysokim wiązaniem z białkami osocza (96-98%). Po dożylnym podaniu metabolizowany jest głównie w wątrobie przez CYP3A4 do aktywnego 1′-hydroksymidazolamu, którego stężenie w osoczu stanowi około 12% stężenia leku macierzystego, a okres półtrwania wynosi poniżej 1 godziny. Midazolam ma okres półtrwania eliminacji u zdrowych dorosłych 1,5-2,5 godziny, a klirens osoczowy wynosi 300-500 ml/min. Metabolity wydalane są głównie przez nerki (60-80% dawki), z mniej niż 1% leku wydalanego w postaci niezmienionej. Brak autoindukcji enzymów metabolizujących oraz nieistotne przenikanie przez barierę łożyskową i do płynu mózgowo-rdzeniowego wpływają na profil bezpieczeństwa i dawkowanie midazolamu.
1′-hydroksymidazolam, alfa-hydroksymidazolam, bariera łożyskowa, bolus, dysfagia, faza eliminacji, glikoproteina p, glukuronid 1′-hydroksymidazolamu, klirens midazolamu, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, perfuzja narządów, płyn mózgowo-rdzeniowy, stan krytyczny pacjenta, szlak metaboliczny, szybkie wstrzyknięcie, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Paracetamol US Pharmacia

Paracetamol US Pharmacia w dawce 500 mg w kapsułkach miękkich wymaga ostrożnego stosowania, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, gdzie farmakokinetyka leku może ulec zmianie, prowadząc do kumulacji substancji czynnej i metabolitów. Dawkowanie powinno być dostosowane do stopnia niewydolności narządowej, a u pacjentów z alkoholowymi chorobami wątroby dawka dobowa nie powinna przekraczać 2 g. Należy unikać jednoczesnego stosowania innych preparatów zawierających paracetamol, aby zapobiec ryzyku hepatotoksyczności i niezamierzonemu przedawkowaniu, które może prowadzić do poważnego uszkodzenia wątroby, nawet bez utraty przytomności. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistością hemolityczną, nadużywających alkoholu, odwodnionych oraz przewlekle niedożywionych. W przypadku młodych pacjentów dawka 60 mg/kg/dobę wymaga ostrożności i wykluczenia terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwgorączkowymi bez wyraźnej wskazówki lekarskiej.
alkoholowa choroba wątroby, astma oskrzelowa, dawka dobowa paracetamolu, długotrwałe stosowanie paracetamolu, farmakokinetyka leku, hepatotoksyczność, interakcja metaboliczna, lecytyna sojowa, lek przeciwgorączkowy, lekozależny ból głowy, marskość wątroby, nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość hemolityczna, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostre zapalenie wątroby, przedawkowanie, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, uszkodzenie wątroby, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół Gilberta
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Diuver 10 mg

Diuver, zawierający 10 mg torasemidu, jest silnym diuretykiem pętlowym stosowanym w leczeniu obrzęków o różnej etiologii, w tym zastoinowej niewydolności serca, obrzęku płuc, obrzęków wątrobowych (marskość wątroby, wodobrzusze) oraz obrzęków nerkowych (zespół nerczycowy, przewlekła i ostra niewydolność nerek). Mechanizm działania polega na zwiększeniu diurezy, co prowadzi do eliminacji nadmiaru płynów, zmniejszenia obciążenia serca oraz poprawy stanu klinicznego pacjentów. Diuver jest dostępny w formie tabletek zawierających 10 mg torasemidu, 116,88 mg laktozy jednowodnej oraz 0,0672 mg sodu, co jest istotne przy uwzględnieniu nietolerancji laktozy i diety niskosodowej u pacjentów.
Stosowanie Diuveru wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego, ze szczególnym uwzględnieniem monitorowania funkcji nerek, stanu elektrolitowego oraz potencjalnych interakcji farmakologicznych. W terapii zastoinowej niewydolności serca lek ten jest często elementem kompleksowego leczenia obejmującego inhibitory ACE i beta-blokery. Ze względu na silne działanie diuretyczne torasemidu, konieczne jest monitorowanie pacjentów pod kątem zaburzeń wodno-elektrolitowych, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub wyższych dawkach. Tabletki Diuver posiadają kreskę dzielącą umożliwiającą dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb terapeutycznych.
beta-bloker, diuretyk, diuretyk pętlowy, gospodarka wodno-elektrolitowa, inhibitor ACE, lek moczopędny, marskość wątroby, obrzęk płuc, obrzęk pochodzenia nerkowego, obrzęk pochodzenia wątrobowego, ostra niewydolność nerek, ostra niewydolność serca, przewlekła choroba nerek, przewlekła niewydolność serca, równowaga wodno-elektrolitowa, torasemid, wodobrzusze, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zastoinowa niewydolność serca, zespół nerczycowy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Meprelon

Meprelon (metyloprednizolon) wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka przed rozpoczęciem terapii, zwłaszcza w przypadku ciężkich zakażeń, gruźlicy, chorób przewlekłych (np. osteoporozy, cukrzycy, nadciśnienia tętniczego) oraz schorzeń okulistycznych i psychicznych. Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem perforacji jelit, a także monitorować pod kątem rozedmy pęcherzykowej jelit, szczególnie przy podawaniu dożylnym. W trakcie terapii konieczne jest regularne monitorowanie parametrów metabolicznych, ciśnienia tętniczego oraz stężenia potasu w surowicy. Wysokie dawki (>500 mg dożylnie) mogą powodować zaburzenia rytmu serca, zapaść krążeniową i wymagają ścisłej kontroli. U pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego istnieje ryzyko zespołu rozpadu guza (TLS), a u osób z guzem chromochłonnym nadnerczy – przełomu guza, co wymaga szczególnej ostrożności.
amebioza, bradykardia, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba Heinego-Medina, choroba psychiczna, cukrzyca, glikokortykosteroid, gruźlica, grzybica układowa, guz chromochłonny nadnerczy, HBsAg, hepatotoksyczność, immunosupresja, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, lek przeciwgruźliczy, marskość wątroby, martwicze zapalenie jelit, metyloprednizolon, miastenia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, nieostre widzenie, niewydolność serca, odpowiedź immunologiczna, opryszczka, opryszczkowe zapalenie rogówki, ospa wietrzna, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, ostre zapalenie wątroby, owrzodzenie rogówki, owrzodzenie żołądka, patogen oportunistyczny, perforacja jelit, półpasiec, przełom miasteniczny, przetoka jelitowa, przewlekłe czynne zapalenie wątroby, rozedma pęcherzykowa jelit, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, uszkodzenie rogówki, uszkodzenie wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie rytmu serca, zaćma, zajęcie węzłów chłonnych, zakażenie bakteryjne, zakażenie wirusowe, zakrzepica, zaostrzenie stwardnienia rozsianego, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłków jelita, zapaść krążeniowa, zarażenie nicieniami, zarażenie pasożytnicze, zatrzymanie akcji serca, zespół rozpadu guza, zespół z odstawienia, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Toralis 20 mg + 5 mg

Lizynopryl, inhibitor ACE, wykazuje po podaniu doustnym Tmax około 7 godzin, z biodostępnością około 25% i znaczną zmiennością międzyosobniczą (6-60%). Wchłanianie nie jest modyfikowane przez pokarm, natomiast u pacjentów z niewydolnością serca i marskością wątroby obserwuje się odpowiednio zmniejszenie wchłaniania o 16% i 30%, a także wzrost narażenia na lek o 125% i 50%. Lizynopryl nie ulega metabolizmowi, jest wydalany głównie przez nerki w postaci niezmienionej, z klirensem około 50 ml/min u osób zdrowych. W przypadku niewydolności nerek, szczególnie przy GFR <30 ml/min, AUC wzrasta nawet 4,5-krotnie, co wymaga dostosowania dawkowania. U osób starszych obserwuje się wzrost stężenia i AUC o około 60%, co jest związane z fizjologicznym spadkiem funkcji nerek. Lizynopryl jest skutecznie usuwany podczas hemodializy (redukcja stężenia o 60% w 4 godziny). Wiązanie z białkami surowicy jest niskie (10%), głównie z ACE, a lek słabo przenika barierę krew-mózg.
bariera krew-mózg, białka osocza, biodostępność, dializa, diuretyk pętlowy, dystrybucja leku, enzym konwertujący angiotensynę, hemodializa, inhibitor konwertazy angiotensyny, interakcja farmakokinetyczna, klirens kreatyniny, lizynopryl, marskość wątroby, niewydolność nerek, niewydolność serca, okres półtrwania, podeszły wiek, przesączanie kłębuszkowe, torasemid, współczynnik przesączania kłębuszkowego, wydzielanie kanalikowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vivacor

Karwedylol, substancja czynna leku Vivacor, wymaga szczególnej uwagi klinicznej podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca, niskim ciśnieniem tętniczym (<100 mmHg), chorobą niedokrwienną serca, uogólnioną miażdżycą oraz współistniejącą niewydolnością nerek. W trakcie zwiększania dawki karwedylolu może dojść do nasilenia objawów niewydolności serca lub retencji płynów, co wymaga dostosowania dawki leków moczopędnych i ewentualnego czasowego zmniejszenia dawki karwedylolu. Konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów nerkowych. U pacjentów po zawale mięśnia sercowego leczenie karwedylolem można rozpocząć tylko w stabilnym stanie klinicznym, po co najmniej 48 godzinach stosowania inhibitora ACE. Karwedylol może powodować bradykardię, a przy częstości skurczów serca poniżej 55/min wskazane jest zmniejszenie dawki. Lek wymaga ostrożności u pacjentów z POChP, cukrzycą, chorobami naczyń obwodowych, tyreotoksykozą, łuszczycą oraz w przypadku reakcji nadwrażliwości i alergii.
bradykardia, bronchospazm, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, dławica Prinzmetala, filtracja kłębuszkowa, glikemia, glikozydy naparstnicy, guz chromochłonny, hipoglikemia, inhibitor ACE, insulinooporność, karwedylol, lek moczopędny, łuszczyca, marskość wątroby, miażdżyca naczyń, niedobór laktazy, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność tętnicza, objaw Raynauda, przewlekła niewydolność serca, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, retencja płynów, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, tyreotoksykoza, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół metaboliczny, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clinimix N9G15E

Produkt CLINIMIX N9G15E stosowany w żywieniu pozajelitowym wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości (np. niedociśnienie, tachykardia, duszność, wysypka) oraz powikłań związanych z wytrącaniem się osadów fosforanu wapnia w naczyniach płucnych, co może prowadzić do ostrego zespołu zaburzeń oddechowych, zatorowości płucnej czy śródmiąższowego zapalenia płuc. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego podawania ceftriaksonu z roztworami zawierającymi wapń przez ten sam zestaw do wlewu. Monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, w tym jonogramu, prób czynnościowych nerek i wątroby oraz stężenia glukozy, jest niezbędne dla wczesnego wykrycia powikłań metabolicznych, takich jak hiperglikemia, hiperamonemia czy zespół ponownego odżywienia. Roztwory o osmolarności do około 800 mOsm/l można podawać do żył obwodowych, jednak należy unikać podrażnienia żył i ryzyka zatorów powietrznych poprzez właściwe przygotowanie infuzji.
cholestaza, duszność, hiperamonemia, hiperazotemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, immunosupresja, kamica żółciowa, kwasica metaboliczna, marskość wątroby, nadciśnienie, niedociśnienie, nietolerancja glukozy, niewydolność krążenia, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, ostry zespół zaburzeń oddechowych, przewodnienie, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowe zapalenie płuc, stłuszczenie wątroby, tachykardia, zaburzenie metaboliczne, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zatorowość płucna, zespół ponownego odżywienia, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tafen Nasal

Stosowanie budezonidu w formie aerozolu donosowego, mimo niższego ryzyka działań ogólnoustrojowych w porównaniu z kortykosteroidami doustnymi, może prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek. Do potencjalnych działań niepożądanych należą zespół Cushinga, zahamowanie czynności nadnerczy, opóźnienie wzrostu u dzieci, zaćma, jaskra oraz zaburzenia psychiczne, takie jak nadmierna aktywność psychoruchowa, lęk czy depresja. U dzieci konieczne jest regularne monitorowanie wzrostu, a w przypadku jego spowolnienia rozważenie zmniejszenia dawki. Ponadto, w przypadku zaburzeń widzenia (np. nieostre widzenie), wskazane jest skierowanie pacjenta na konsultację okulistyczną w celu wykluczenia zaćmy, jaskry lub centralnej chorioretinopatii surowiczej (CSCR). Dawki przekraczające zalecane mogą prowadzić do klinicznie istotnego zahamowania czynności nadnerczy, co wymaga dodatkowego podania kortykosteroidów ogólnoustrojowych w sytuacjach stresowych lub przed zabiegami operacyjnymi.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, astma oskrzelowa, budezonid, cechy cushingoidalne, centralna chorioretinopatia surowicza, depresja, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, jaskra, kortykosteroid, lęk, marskość wątroby, nadmierna aktywność psychoruchowa, niewydolność nadnerczy, owrzodzenie błony śluzowej nosa, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, Tafen Nasal, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia snu, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie bakteryjne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Entekavir Adamed 0,5 mg

Leczenie preparatem Entekavir Adamed powinno być prowadzone przez lekarza doświadczonego w terapii przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B. Dawkowanie u dorosłych z wyrównaną czynnością wątroby wynosi 0,5 mg raz na dobę u pacjentów nieleczonych wcześniej analogami nukleozydów, a 1 mg raz na dobę u pacjentów z opornością na lamiwudynę (LVDr), przy czym w tym ostatnim przypadku lek należy podawać na czczo. U pacjentów z niewyrównaną czynnością wątroby dawka wynosi 1 mg raz na dobę, również na czczo. Terapia powinna trwać co najmniej 12 miesięcy po serokonwersji HBe lub do uzyskania serokonwersji HBs, z regularną oceną stanu pacjenta przy leczeniu dłuższym niż 2 lata. U dzieci i młodzieży dawkowanie zależy od masy ciała (≥32,6 kg: 0,5 mg tabletka; <32,6 kg: roztwór doustny), a leczenie rozpoczyna się przy trwałym podwyższeniu aktywności AlAT przez odpowiedni czas (6-12 miesięcy). U pacjentów w podeszłym wieku nie wymaga się modyfikacji dawki, natomiast u osób z upośledzoną czynnością nerek (klirens kreatyniny <50 ml/min) konieczna jest redukcja dawki lub wydłużenie odstępów między podaniami, z dokładnym monitorowaniem odpowiedzi wirusologicznej.
aktywność AlAT, analog nukleozydu, antygen HBeAg, ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa, DNA HBV, hemodializa, klirens entekawiru, klirens kreatyniny, marskość wątroby, mutacja warunkująca oporność na lamiwudynę, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niewyrównana czynność wątroby, odpowiedź wirusologiczna, oporność krzyżowa, oporność na lamiwudynę, oporny wirus zapalenia wątroby, przeciwciała anty-HBe, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, serokonwersja HBe, serokonwersja HBs, supresja wirusologiczna, terapia skojarzona entekawirem, wiremia, wyrównana czynność wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tianesal 12,5 mg

Tianeptyna, podawana w formie soli sodowej (Tianesal), charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, niezależnie od obecności pokarmu. Lek wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza (~94%), głównie albuminami, co wpływa na jego biodostępność i potencjalne interakcje lekowe. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie poprzez β-oksydację, bez udziału układu cytochromu P450, a głównym aktywnym metabolitem jest kwas pentanowy (MC5). Okres półtrwania tianeptyny wynosi około 3 godziny, co wymaga stosowania schematu wielokrotnych dawek dobowych. Metabolity są wydalane głównie przez nerki.
albuminy, AUC, beta-oksydacja, biodostępność, biotransformacja, Cmax, cytochrom P450, dystrybucja leku, eliminacja leku, interakcje lekowe, kwas pentanowy, marskość wątroby, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, pacjent geriatryczny, tianeptyna, uzależnienie od alkoholu, wiązanie z białkami osocza
Leksykon chorób i schorzeń
Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD) dotyka 25-30% populacji i stanowi najczęstszą przyczynę przewlekłej choroby wątroby. Kluczowe jest rozróżnienie NAFL (proste stłuszczenie) od NASH (niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby), gdyż NASH wiąże się z gorszym rokowaniem, progresją do zwłóknienia, marskości i raka wątrobowokomórkowego (HCC). Tempo progresji włóknienia wynosi około 1 stopień na 7 lat w NASH i 1 stopień na 14 lat w NAFLD. Stopień włóknienia jest najważniejszym czynnikiem prognostycznym, a zaawansowane włóknienie koreluje ze zwiększoną śmiertelnością wątrobową i ogólną. U pacjentów z marskością NASH 10-letnia śmiertelność wynosi 20% (klasa A Child-Pugh), a ryzyko rozwoju HCC to około 2,6% rocznie. Dekompensacja wątroby pojawia się u 5% pacjentów po 5 latach i 10% po 10 latach od diagnozy NAFLD, a ryzyko powikłań jest wyższe przy elastografii wątroby (LSM) ≥13 kPa. NAFLD zwiększa ryzyko zgonu o 34% (SMR=1,34; 95% CI 1,003-1,76), głównie z powodu chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów i choroby wątroby.
biopsja wątroby, cukrzyca ciążowa, cukrzyca typu 2, dekompensacja wątroby, elastografia wątroby, gastrektomia rękawowa, markery surowicze, marskość wątroby, migotanie przedsionków, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, niewydolność serca, powikłania sercowo-naczyniowe, progresja włóknienia, proste stłuszczenie wątroby, przeszczep wątroby, przewlekła choroba wątroby, rak wątrobowokomórkowy, włóknienie wątroby, zdekompensowana marskość
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Poltram Retard 200 200 mg

Tramadol, substancja czynna Poltram Retard, charakteryzuje się wysokim wchłanianiem (>90%) i biodostępnością około 70% po pojedynczej dawce doustnej, wzrastającą do 90% w stanie równowagi. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu (100 mg i 200 mg) osiągają maksymalne stężenia (Cmax) odpowiednio 141 ± 40 ng/ml i 260 ± 62 ng/ml po około 4,8-4,9 godzinach. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (Vd 203 ± 40 l) oraz niskie wiązanie z białkami osocza (~20%), co umożliwia dobrą penetrację do tkanek, w tym przez barierę krew-mózg i łożysko. Tramadol jest intensywnie metabolizowany w wątrobie głównie przez CYP2D6 do aktywnego metabolitu O-demetyltramadolu, którego stężenie stanowi około 25% stężenia leku macierzystego. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki (90% dawki w moczu), a okres półtrwania tramadolu u młodych dorosłych wynosi 6 ± 1,5 godz., natomiast O-demetyltramadolu około 7,9 godz. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek terapeutycznych, a stężenia terapeutyczne w surowicy mieszczą się w zakresie 100-300 ng/ml.
aktywność analgetyczna, bariera krew-mózg, bariera łożyska, biodostępność, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, demetylacja, działanie przeciwbólowe, glukuronidacja, interakcja lekowa, klirens kreatyniny, marskość wątroby, metabolit O-demetylowy, metabolizm wątrobowy, niewydolność nerek, O-demetyltramadol, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przedłużone uwalnianie, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Peditrace –

Produkt leczniczy Peditrace jest koncentratem do infuzji zawierającym pierwiastki śladowe niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, w tym cynk (250 μg/ml, 3,82 μmol/ml), miedź (20 μg/ml, 0,315 μmol/ml), mangan (1 μg/ml, 18,2 nmol/ml), selen (2 μg/ml, 25,3 nmol/ml), fluor (1 μg/ml, 3,00 μmol/ml) oraz jod (1 μg/ml, 7,88 nmol/ml). Preparat charakteryzuje się niskim pH 2,0 oraz osmolalnością 38 mOsm/kg wody. Ze względu na zawartość miedzi(II) chlorku dwuwodnego (57 μg/ml), Peditrace jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z chorobą Wilsona – genetycznym zaburzeniem metabolizmu miedzi prowadzącym do jej patologicznej akumulacji w wątrobie, mózgu i innych tkankach. Podawanie preparatu w tej grupie może nasilić objawy choroby, powodując progresję marskości wątroby, zaostrzenie objawów neurologicznych, pogorszenie funkcji nerek oraz ryzyko ostrej hemolizy.
choroba Wilsona, cynku chlorek, dystonia, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, manganu chlorek czterowodny, marskość wątroby, miedź chlorek dwuwodny, objawy neurologiczne, ostra hemoliza, pierwiastek śladowy, potasu jodek, sodu fluorek, sodu selenin bezwodny, zaburzenie metabolizmu miedzi, zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rivahib 15 mg

Rywaroksaban (Varodoax 15 mg) jest doustnym, bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa, stosowanym jako lek przeciwzakrzepowy. Jego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (37,5 mg/tabletkę). Nie należy go podawać przy aktywnym krwawieniu klinicznie istotnym, w przebiegu czynnych lub niedawno przebyłych owrzodzeń przewodu pokarmowego, nowotworów złośliwych o wysokim ryzyku krwawienia, urazach i zabiegach neurochirurgicznych, okulistycznych, a także przy patologiach naczyniowych takich jak żylaki przełyku, tętniaki czy wady naczyniowe. Przeciwwskazane jest także łączenie rywaroksabanu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi (heparyny, warfaryny, dabigatranu, apiksabanu), z wyjątkiem przejściowego okresu zmiany terapii lub podtrzymania drożności cewników naczyniowych. U pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C (Child-Pugh) oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią stosowanie rywaroksabanu jest niewskazane ze względu na ryzyko krwawień i potencjalne działanie teratogenne.
apiksaban, dabigatran, fondaparynuks, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor czynnika Xa, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia, krwawienie, krwioplucie, krwotok wewnątrzczaszkowy, laktoza jednowodna, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja laktozy, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, proteza zastawki serca, retinopatia naczyniowa, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, warfaryna, zabieg chirurgiczny, żylaki przełyku
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Paramax Comp

Produkt leczniczy Paramax Comp, zawierający 500 mg paracetamolu i 65 mg kofeiny, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z niewydolnością wątroby (Child-Pugh <9), zespołem Gilberta, przewlekłym nadużywaniem alkoholu oraz ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min). Ryzyko hepatotoksyczności jest istotnie zwiększone, zwłaszcza przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu lub stosowaniu leków wpływających na funkcje wątroby. U pacjentów przyjmujących flukloksacylinę istnieje ryzyko rozwoju kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową (HAGMA), szczególnie przy współistniejących czynnikach ryzyka, takich jak posocznica, niedożywienie czy przewlekły alkoholizm. Zaleca się ścisłą obserwację kliniczną i monitorowanie metabolitów, np. 5-oksoproliny w moczu.
5-oksoprolina, astma oskrzelowa, ból głowy z nadużycia leków, chroniczne niedożywienie, ciężka niewydolność nerek, flukloksacylina, HAGMA, hemoliza, hepatotoksyczność, klirens kreatyniny, kwasica metaboliczna z dużą luką anionową, marskość wątroby, nefrotoksyczność, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedobór glutationu, niewydolność wątroby, odwodnienie, posocznica, przedawkowanie paracetamolu, przewlekłe nadużywanie alkoholu, skala Childa-Pugha, skurcz oskrzeli, zespół Gilberta, żółtaczka niehemolityczna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – XABOPLAX 2,5 mg

Rywaroksaban, substancja czynna leku XABOPLAX 2,5 mg, charakteryzuje się wysoką i niemal całkowitą biodostępnością po podaniu doustnym (80-100%) oraz szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmₐₓ) w ciągu 2-4 godzin. Farmakokinetyka jest liniowa do dawki około 15 mg/dobę, z umiarkowaną zmiennością osobniczą (CV 30-40%). Wchłanianie jest optymalne przy uwalnianiu w żołądku i proksymalnym jelicie cienkim, natomiast uwalnianie dystalnie od żołądka znacząco obniża ekspozycję (AUC spada o 29%, Cmₐₓ o 56%). Rywaroksaban wiąże się silnie z albuminą (92-95%), ma umiarkowaną objętość dystrybucji (~50 l) i jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz enzymy niezależne od CYP450. Eliminacja zachodzi zarówno przez nerki (ok. 1/3 dawki w postaci niezmienionej), jak i drogą kałową, z okresem półtrwania 5-9 godzin u młodych i 11-13 godzin u osób starszych. W populacji pacjentów z OZW stosujących dawkę 2,5 mg dwa razy dziennie, stężenia rywaroksabanu wahają się od 9,2 μg/l (min.) do 47 μg/l (maks.). Nie stwierdzono istotnych różnic farmakokinetycznych między płciami ani rasami.
białko BCRP, biodostępność, choroba tętnic obwodowych, CYP2J2, CYP3A4, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czynnik Xa, HepTest, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens kreatyniny, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ostry zespół wieńcowy, P-glikoproteina, rywaroksaban, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ranolteril 2 mg

Tolterodyna, substancja czynna leku Ranolteril, wykazuje złożony profil farmakokinetyczny zależny od polimorfizmu enzymu CYP2D6. Dostępna jest w tabletkach zawierających 1 mg (0,68 mg tolterodyny) oraz 2 mg (1,37 mg tolterodyny). Po podaniu doustnym szybko się wchłania, osiągając maksymalne stężenie w surowicy w ciągu 1-3 godzin. Biodostępność bezwzględna wynosi 17% u osób intensywnie metabolizujących (CYP2D6+), a 65% u osób słabo metabolizujących (CYP2D6-). Tolterodyna i jej aktywny metabolit 5-hydroksymetylowy wiążą się głównie z orozomukoidem, a ich frakcje wolne to odpowiednio 3,7% i 36%. Objętość dystrybucji tolterodyny wynosi 113 l, co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek. Metabolizm odbywa się głównie w wątrobie, z udziałem CYP2D6 u metabolizujących intensywnie oraz CYP3A4 u słabo metabolizujących, przy czym metabolit 5-hydroksymetylowy wykazuje równoważną aktywność farmakologiczną jak substancja macierzysta.
biodostępność, biodostępność bezwzględna, ciężkie zaburzenie czynności nerek, CYP2D6, CYP3A4, dawka terapeutyczna, działanie farmakologiczne, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja AUC, farmakokinetyka leku, klirens, klirens inuliny, kwas 5′-karboksylowy, kwaśna glikoproteina α1, marskość wątroby, metabolit 5-hydroksymetylowy, metabolizm wątrobowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, orozomukoid, osoba intensywnie metabolizująca, osoba słabo metabolizująca, polimorfizm genetyczny, stężenie w stanie stacjonarnym, szlak metaboliczny, tolterodyna, tolterodyna N-dealkilowana, winian tolterodyny
Leksykon substancji czynnych
Formoterol – Dawkowanie i sposób podawania

Formoterol, długo działający β2-agonista (LABA), jest stosowany jako terapia dodatkowa do wziewnych kortykosteroidów w leczeniu astmy oraz jako lek podtrzymujący w POChP. Dawkowanie u dorosłych i młodzieży ≥18 lat wynosi zwykle 1-2 inhalacje (12-24 μg) dwa razy na dobę, z maksymalną dawką dobową do 48 μg. U dzieci w wieku 6-11 lat zaleca się 1 inhalację (12 μg) dwa razy na dobę, maksymalnie 24 μg na dobę, natomiast u młodzieży 12-17 lat również 1 inhalację (12 μg) dwa razy na dobę. Formoterol nie jest zalecany u dzieci poniżej 6 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa. W przypadku zaostrzeń lub potrzeby łagodzenia objawów można stosować dodatkowe dawki, nie przekraczając maksymalnej dobowej dawki 48 μg. Lek podaje się wyłącznie wziewnie, stosując odpowiedni inhalator (proszkowy, ciśnieniowy lub kapsułkowy), z zachowaniem właściwej techniki inhalacji. Formoterol charakteryzuje się szybkim początkiem działania i czasem działania około 12 godzin, co umożliwia kontrolę objawów przy stosowaniu dwa razy na dobę.
alergen, astma, beklometazon, budezonid, chrypka, dawkowanie w astmie, długo działający β2-agonista, działania niepożądane, formoterol, inhalator ciśnieniowy, inhalator proszkowy, kandydoza jamy ustnej, kortykosteroid wziewny, lek doraźny, lek podtrzymujący, marskość wątroby, metabolizm wątrobowy, ostry napad astmy, POChP, początek działania, przewlekła obturacyjna choroba płuc, skurcz oskrzeli, Symbicort, terapia dodatkowa, wywiad medyczny, wziewny kortykosteroid, zaburzenia czynności wątroby, zaostrzenie objawów
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Entecavir Zentiva 0,5 mg

Terapia entekawirem powinna być prowadzona przez doświadczonego specjalistę w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, z indywidualnym dostosowaniem dawki do stanu pacjenta i historii leczenia. U pacjentów nieleczonych wcześniej analogami nukleozydów zalecana dawka wynosi 0,5 mg raz na dobę, podawana niezależnie od posiłków. W przypadku oporności na lamiwudynę lub niewyrównanej czynności wątroby dawka wzrasta do 1 mg raz na dobę, przyjmowana na czczo (ponad 2 godziny przed i po posiłku). U pacjentów z klirensem kreatyniny <50 ml/min konieczna jest modyfikacja dawkowania, np. zmniejszenie dawki dobowej lub wydłużenie odstępów między podaniami, z uwzględnieniem hemodializy lub CAPD. Optymalny czas terapii nie jest jednoznacznie określony, jednak u pacjentów HBeAg-dodatnich leczenie powinno trwać co najmniej 12 miesięcy po serokonwersji HBe, a u HBeAg-ujemnych do serokonwersji HBs lub stwierdzenia nieskuteczności terapii.
aktywność AlAT, analog nukleozydu, dializa otrzewnowa, DNA HBV, entekawir, hemodializa, klirens kreatyniny, lamiwudyna, marskość wątroby, mutacja LVDr, mutacje oporności, niewyrównana czynność wątroby, odpowiedź wirusologiczna, oporność krzyżowa, oporność wirusa HBV, pacjent HBeAg-dodatni, pacjent HBeAg-ujemny, przeciwciała anty-HBe, przeciwciała anty-HBs, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, serokonwersja HBe, serokonwersja HBs, supresja wirusologiczna, terapia skojarzona, wiremia
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Domilgan 1000 mg

Metamizol sodowy jednowodny, substancja czynna Dialginum, po podaniu doustnym ulega szybkiemu przekształceniu do aktywnego metabolitu 4-N-metyloaminoantypiryny (MAA) z biodostępnością około 90%. Maksymalne stężenie MAA w surowicy osiągane jest w ciągu 1,2-2 godzin. Objętość dystrybucji MAA wynosi 1,15 l/kg beztłuszczowej masy ciała. Metabolity metamizolu wykazują różne stopnie wiązania z białkami osocza (MAA 58%, AA 48%, FAA 18%, AAA 14%) oraz różne klirensy nerkowe (MAA 5±2 ml/min, AA 38±13 ml/min, AAA 61±8 ml/min, FAA 49±5 ml/min). Okres półtrwania metabolitów w fazie eliminacji wynosi od 2,7±0,5 h (MAA) do 11,2±1,5 h (FAA). Po podaniu pojedynczej dawki 1 g metamizolu, 85% metabolitów jest wydalanych z moczem, z dominującym udziałem AAA (26±8%) i FAA (23±4%). Metamizol przenika przez łożysko i jest wydzielany do mleka kobiecego, co ma znaczenie kliniczne w ciąży i laktacji.
4-aminoantypiryna, 4-N-acetyloaminoantypiryna, 4-N-formyloaminoantypiryna, 4-N-metyloaminoantipiryna, 4-N-metyloaminoantypiryna, biodostępność leku, eliminacja z surowicy, farmakokinetyka nieliniowa, klirens nerkowy, marskość wątroby, metamizol sodowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania leku, podanie pozajelitowe, pole pod krzywą stężenia, przenikanie przez łożysko, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Działania niepożądane – Pentasa 1 g

Mesalazyna w dawce 1 g (tabletki o przedłużonym uwalnianiu, Pentasa) stosowana w terapii chorób zapalnych jelit może wywoływać szerokie spektrum działań niepożądanych, od często występujących zaburzeń żołądkowo-jelitowych (biegunka, nudności, ból brzucha, wymioty) oraz bólów głowy i wysypki, po rzadkie, ale poważne powikłania. Do tych ostatnich należą ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Ponadto obserwuje się reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, gorączkę polekową, DRESS oraz rumień wielopostaciowy. Wśród działań niepożądanych bardzo rzadkich znajdują się zaburzenia hematologiczne (np. niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, pancytopenia), nefrologiczne (ostre i przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek, zespół nerczycowy), hepatotoksyczność (zwiększona aktywność aminotransferaz, marskość, niewydolność wątroby) oraz kardiologiczne (zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia). Zaleca się regularne monitorowanie morfologii krwi i funkcji narządów u pacjentów długotrwale leczonych mesalazyną.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, alergiczne zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, cholestaza, choroba zapalna jelit, eozynofilia płucna, fotoalergia, gorączka polekowa, hepatotoksyczność, kamica moczowa, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, mesalazyna, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, oligospermia, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wyprysk atopowy, zaostrzenie choroby, zapalenie całej okrężnicy, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie wątroby, zastoinowe zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Arlevert 20 mg + 40 mg

Lek Arlevert, zawierający 20 mg cynaryzyny i 40 mg dimenhydraminy, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jego zastosowaniem. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na cynaryzynę, dimenhydraminę, difenhydraminę lub inne leki przeciwhistaminowe o podobnej budowie chemicznej oraz na substancje pomocnicze. Nie powinien być stosowany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny ≤ 25 ml/min) oraz u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, ze względu na ryzyko kumulacji substancji czynnych i wydłużenie ich okresu półtrwania. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u chorych z jaskrą zamykającego się kąta, drgawkami, podejrzeniem podwyższonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego oraz u osób nadużywających alkohol, ze względu na potencjalne nasilenie działań niepożądanych i ryzyko powikłań neurologicznych.
Arlevert, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cynaryzyna i dimenhydramina, cytochrom P450, depresja ośrodkowego układu nerwowego, difenhydramina, drgawki, działanie antycholinergiczne, jaskra zamykającego się kąta, klirens kreatyniny, lek przeciwhistaminowy, marskość wątroby, metabolizm wątrobowy, nadwrażliwość, napad padaczkowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, przerost gruczołu krokowego, reakcja alergiczna, uzależnienie od alkoholu, zatrzymanie moczu
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Wellbutrin XR 300 mg

Bupropion chlorowodorek, dostępny w tabletkach o zmodyfikowanym uwalnianiu w dawkach 150 mg i 300 mg (Wellbutrin XR), charakteryzuje się specyficzną farmakokinetyką. Po podaniu dawki 300 mg Cmax bupropionu wynosi około 160 ng/ml i osiągane jest po około 5 godzinach, natomiast główny metabolit hydroksybupropion osiąga Cmax po 7 godzinach, z wartościami Cmax i AUC odpowiednio 3- i 14-krotnie wyższymi niż bupropion. Inne aktywne metabolity, treohydrobupropion i erytrohydrobupropion, osiągają maksymalne stężenia po 8 godzinach, z AUC odpowiednio 5- i 1,6-krotnie wyższymi niż bupropion. Farmakokinetyka wykazuje liniowość w zakresie dawek 50-200 mg (pojedyncza dawka) oraz 300-450 mg/dobę (długotrwałe podawanie). Bupropion ma objętość dystrybucji około 2000 l, wiąże się z białkami osocza w 84%, a jego metabolity w różnym stopniu. Przenika przez barierę krew-mózg i łożyskową, a także jest wydzielany do mleka. W stanie stacjonarnym osiąga się stabilne stężenia po 8 dniach terapii.
akumulacja leku, badanie farmakokinetyczne, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność bupropionu, chlorowodorek bupropionu, ciężka marskość wątroby, CYP2B6, CYP2D6, erytrohydrobupropion, hydroksybupropion, indukcja metabolizmu, izoenzym cytochromu P450, klirens doustny, marskość wątroby, niewydolność nerek, okres półtrwania eliminacji, stan stacjonarny leku, stężenie w surowicy, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, tomografia pozytonowa emisyjna, treohydrobupropion, wychwyt dopaminy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Micafungin Sandoz

Mykafungina wiąże się z ryzykiem istotnych zaburzeń czynności wątroby, w tym trzykrotnym wzrostem aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT) oraz bilirubiny całkowitej powyżej 3-krotnej górnej granicy normy. U pacjentów, zwłaszcza z ciężkimi zaburzeniami wątroby, przewlekłymi chorobami wątroby o charakterze przednowotworowym (marskość, zaawansowane włóknienie, wirusowe zapalenie), noworodków oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków hepatotoksycznych, konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów wątrobowych. W badaniach na szczurach obserwowano rozwój ognisk zmienionych hepatocytów i nowotworów wątrobowokomórkowych po ≥3 miesiącach terapii, co wymaga ostrożności klinicznej. W przypadku istotnego i utrzymującego się wzrostu enzymów wątrobowych zaleca się przerwanie leczenia. Dodatkowo, mykafungina może wywołać reakcje anafilaktyczne, ciężkie skórne reakcje złuszczające (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka) oraz rzadko hemolizę, co wymaga natychmiastowego zaprzestania terapii i odpowiedniego postępowania.
AlAT, aminotransferaza alaninowa, AspAT, bilirubina całkowita, choroba nerek, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, dezoksycholan amfoterycyny B, hemoliza, hepatotoksyczność, itrakonazol, marskość wątroby, mykafungina, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nifedypina, nowotwór wątrobowokomórkowy, ostra hemoliza śródnaczyniowa, reakcja anafilaktyczna, reakcja złuszczająca skóry, regeneracja adaptacyjna wątroby, syrolimus, toksyczna nekroliza naskórka, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby, wrodzony niedobór enzymatyczny, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia czynności wątroby, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, zmienione hepatocyty
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Bespres 160 mg

Lek Bespres zawiera 160 mg walsartanu w formie tabletek powlekanych i jest wskazany w leczeniu nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca oraz u pacjentów po świeżo przebytym zawale mięśnia sercowego. W terapii nadciśnienia początkowa dawka wynosi 80 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do 160 mg, a maksymalnie do 320 mg. Efekt hipotensyjny pojawia się po około 2 tygodniach, a maksymalny po 4 tygodniach. W terapii skojarzonej można stosować hydrochlorotiazyd, który wzmacnia działanie walsartanu. Po zawale mięśnia sercowego leczenie rozpoczyna się dawką 20 mg dwa razy na dobę, stopniowo zwiększaną do 160 mg dwa razy na dobę w ciągu 3 miesięcy, z koniecznością monitorowania czynności nerek i unikania jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE. W niewydolności serca dawka początkowa to 40 mg dwa razy na dobę, zwiększana do 160 mg dwa razy na dobę, z maksymalną dawką 320 mg na dobę, przy jednoczesnym monitorowaniu funkcji nerek i dostosowaniu leków moczopędnych.
beta-adrenolityk, cholestaza, dializoterapia, działanie hipotensyjne, działanie przeciwnadciśnieniowe, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, klirens kreatyniny, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny, lek oszczędzający potas, lek przeciwnadciśnieniowy, lek trombolityczny, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, statyna, stężenie potasu, terapia niewydolności serca, terapia skojarzona, walsartan, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Candepres HCT

Produkt leczniczy Candepres HCT, zawierający kandesartan cyleksetylu oraz hydrochlorotiazyd, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko niedociśnienia tętniczego, hiperkaliemii oraz zaburzeń czynności nerek, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków blokujących układ renina-angiotensyna-aldosteron (RAA), takich jak inhibitory ACE czy aliskiren. Nie zaleca się podwójnej blokady układu RAA, a w przypadku konieczności jej zastosowania, wskazany jest ścisły nadzór specjalistyczny z regularnym monitorowaniem czynności nerek, stężenia elektrolitów i ciśnienia tętniczego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z nefropatią cukrzycową, po przeszczepie nerki, z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych, hipowolemią, zaburzeniami czynności wątroby oraz u osób z hemodynamicznie istotnymi zwężeniami zastawek serca lub kardiomiopatią przerostową. Hydrochlorotiazyd może powodować zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej, w tym hipokaliemię, hipomagnezemię oraz przemijające zwiększenie stężenia wapnia w surowicy, co wymaga regularnego monitorowania elektrolitów.
aliskiren, antagonista receptora angiotensyny II, blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca, dna moczanowa, hiperaldosteronizm pierwotny, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hipowolemia, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, jaskra zamkniętego kąta, kandesartan cyleksetylu, kardiomiopatia przerostowa, kotrimoksazol, marskość wątroby, nadczynność przytarczyc, nadwrażliwość na światło, nasilona diureza, nefropatia cukrzycowa, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedobór sodu, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, ostra niewydolność nerek, przeszczepienie nerki, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, śpiączka wątrobowa, tolerancja glukozy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aortalnej, zwężenie zastawki mitralnej
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Zelsiglat 100 mg

Dawkowanie celekoksybu w preparacie Zelsiglat powinno być indywidualnie dostosowane do pacjenta oraz wskazania terapeutycznego, z zaleceniem stosowania najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas, aby minimalizować ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Standardowa dawka początkowa wynosi 200 mg/dobę, a maksymalna dawka dobowa to 400 mg (2×200 mg) dla choroby zwyrodnieniowej stawów, reumatoidalnego zapalenia stawów oraz zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa. W przypadku braku poprawy po 2 tygodniach terapii należy rozważyć alternatywne leczenie. U pacjentów powyżej 65 roku życia dawka początkowa jest taka sama, jednak u osób z masą ciała poniżej 50 kg zaleca się szczególną ostrożność. Celekoksyb nie jest wskazany u dzieci.
celekoksyb, choroba zwyrodnieniowa stawów, dawka dobowa, dawka podzielona, dysfagia, działania niepożądane, enzym CYP2C9, marskość wątroby, podanie doustne, powikłania sercowo-naczyniowe, reumatoidalne zapalenie stawów, skuteczna dawka, terapia alternatywna, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symescital

Symescital, zawierający escytalopram, jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi, zwłaszcza u osób poniżej 25 roku życia, ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych oraz nasilenia objawów lękowych w początkowym okresie terapii. Lek nie jest zalecany dla dzieci i młodzieży z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i wpływu na rozwój. U pacjentów z padaczką, manią, cukrzycą, chorobami serca (w tym z wydłużeniem odstępu QT, bradykardią, niewyrównaną niewydolnością serca) oraz jaskrą z wąskim kątem przesączania konieczna jest ścisła kontrola kliniczna i monitorowanie parametrów, w tym EKG i gospodarki elektrolitowej (hipokaliemia, hipomagnezemia). W trakcie leczenia należy zwracać uwagę na objawy zespołu serotoninowego, hiponatremię, krwawienia śródskórne oraz działania niepożądane związane z odstawieniem leku, które występują u około 25% pacjentów i obejmują m.in. zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu i pobudzenie.
akatyzja, arytmia komorowa, choroba niedokrwienna serca, depresja, doustny lek przeciwzakrzepowy, dziurawiec zwyczajny, escytalopram, hipoglikemia i hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, jaskra z wąskim kątem przesączania, kontrola glikemii, krwotok poporodowy, leczenie elektrowstrząsami, mania i hipomania, marskość wątroby, myśli samobójcze, napad drgawkowy, niewydolność serca, objawy odstawienia, padaczka, parestezja, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SIADH, torsade de pointes, wybroczyny i plamica, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności seksualnych, zaburzenie lękowe z napadami lęku, zawał mięśnia sercowego, zespół serotoninowy
Leksykon chorób i schorzeń
Żylaki przełyku – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Żylaki przełyku (varices oesophagi) to poszerzone żyły w dolnej części przełyku, powstające na skutek nadciśnienia wrotnego, najczęściej w przebiegu marskości wątroby, występujące u 50-80% pacjentów z tą chorobą. Stanowią one poważne zagrożenie życia ze względu na ryzyko masywnego krwawienia, które wiąże się z około 20% śmiertelnością i wysokim ryzykiem nawrotu (33-60%). Diagnostyka opiera się na ezofagogastroduodenoskopii (EGD), która pozwala ocenić stopień zaawansowania żylaków i wdrożyć odpowiednie leczenie. Standardowe metody terapeutyczne obejmują endoskopowe zakładanie opasek (EVL), skleroterapię, farmakoterapię beta-blokerami nieselektywnymi (propranolol, nadolol, karwedilol) oraz leki obkurczające naczynia (oktreotyd, somatostatyna, wazopresyna) w ostrym krwawieniu. W przypadku niepowodzenia leczenia stosuje się TIPS lub przeszczep wątroby, szczególnie u pacjentów z zaawansowaną marskością (Child-Pugh B/C).
beta-bloker nieselektywny, diureza, endoskopia górnego odcinka, ezofagogastroduodenoskopia, hematemeza, hematokryt, hemoglobina, krążenie oboczne, krwawienie z żylaków przełyku, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, oktreotyd, plamica, przezszyjne wewnątrzwątrobowe zespolenie wrotno-systemowe, saturacja tlenem, skleroterapia endoskopowa, smoliste stolce, somatostatyna, stłuszczeniowa choroba wątroby, tamponada balonowa, TIPS, transfuzja krwi, translokacja jelitowa, transplantacja wątroby, wazopresyna, wodobrzusze, zakrzepica żyły wrotnej, zgłębnik nosowo-żołądkowy, żylak przełyku