Dawkowanie i sposób podawania
Formoterol

Dawkowanie i sposób podawania formoterolu

Formoterol jest długo działającym β2-agonistą (LABA) stosowanym w leczeniu astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Dawkowanie formoterolu zależy od wskazania, wieku pacjenta, postaci farmaceutycznej oraz ciężkości choroby. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat dawkowania i sposobu podawania formoterolu, które należy przekazać pacjentowi oraz uwzględnić podczas wywiadu medycznego.¹²

Dawkowanie w astmie

W leczeniu astmy formoterol powinien być stosowany wyłącznie jako terapia dodatkowa do wziewnych kortykosteroidów. Produkty zawierające formoterol nie są przeznaczone do rozpoczynania leczenia astmy. Formoterol jest wykorzystywany jako lek podtrzymujący lub jako leczenie podtrzymujące i doraźne (w połączeniu z kortykosteroidem, np. budezonid).¹³

Dorośli i młodzież powyżej 18 lat:

• Leczenie podtrzymujące: Typowe dawkowanie to 1-2 inhalacje (12-24 μg) dwa razy na dobę, w zależności od produktu i ciężkości choroby.¹²
• Maksymalna dawka dobowa: Zwykle do 48 μg na dobę.¹²
• W przypadku zaostrzenia objawów można zastosować dodatkowo 1-2 inhalacje (12-24 μg) na dobę, nie przekraczając maksymalnej dozwolonej dawki dobowej.¹

Młodzież (12-17 lat):

• Leczenie podtrzymujące: 1 inhalacja (12 μg) dwa razy na dobę.²⁴
• Maksymalna dawka dobowa: 24 μg na dobę.⁴

Dzieci (6-11 lat):

• Leczenie podtrzymujące: 1 inhalacja (12 μg) dwa razy na dobę.³
• Maksymalna dawka dobowa: 24 μg na dobę.³
• U dzieci w wieku 6-12 lat zaleca się raczej stosowanie produktów złożonych zawierających wziewny kortykosteroid i długo działający lek β2-mimetyczny, z wyjątkiem szczególnych przypadków.³

Formoterol nie jest zalecany do stosowania u dzieci poniżej 6 lat ze względu na brak wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.³⁵

Dawkowanie w POChP

Dorośli (powyżej 18 lat):

• Leczenie podtrzymujące: 1-2 inhalacje (12-24 μg) dwa razy na dobę.⁶²
• Maksymalna regularna dawka dobowa: 2 inhalacje dwa razy na dobę, czyli 48 μg na dobę.¹
• W razie potrzeby, można zastosować dodatkowo 1-2 inhalacje (12-24 μg) w celu złagodzenia objawów, oprócz dawek stosowanych regularnie, do maksymalnej dawki dobowej 4 inhalacji (48 μg).⁶²
• Maksymalna dawka jednorazowa: 2 inhalacje (24 μg).⁶²

Zapobieganie skurczowi oskrzeli wywołanemu przez wysiłek fizyczny lub alergeny

W celu zapobiegania skurczowi oskrzeli wywołanemu przez wysiłek fizyczny lub alergeny, zaleca się:¹

• Dorośli i dzieci powyżej 6 lat: 1 inhalacja (12 μg) przynajmniej 15 minut przed wysiłkiem fizycznym lub narażeniem na alergen.³
• U pacjentów z silnym skurczem oskrzeli w wywiadzie może być konieczne zastosowanie 2 inhalacji (24 μg).¹

U pacjentów z przewlekłą astmą stosowanie formoterolu w celu zapobiegania skurczowi oskrzeli wywołanemu przez wysiłek fizyczny lub alergeny powinno być uzupełnione leczeniem z zastosowaniem wziewnego kortykosteroidu.³

Formoterol w leczeniu podtrzymującym i doraźnym

W przypadku stosowania produktów złożonych zawierających formoterol w połączeniu z budesonidem (np. Symbicort, Bufomix, Airbufo) możliwe jest zastosowanie terapii podtrzymującej i doraźnej. W tym schemacie pacjent stosuje produkt zarówno jako leczenie podtrzymujące, jak i doraźne w odpowiedzi na objawy.⁷⁸

Terapię podtrzymującą i doraźną należy rozważyć szczególnie u pacjentów z:⁷

• Niewystarczającą kontrolą objawów astmy i częstą potrzebą stosowania leków rozszerzających oskrzela.⁹
• Zaostrzeniami astmy w przeszłości, które wymagały interwencji medycznej.⁹

Specjalne grupy pacjentów

• Pacjenci w podeszłym wieku: Nie ma specjalnych zaleceń dotyczących dawkowania u osób w podeszłym wieku.⁹⁸
• Zaburzenia czynności wątroby lub nerek: Brak danych dotyczących stosowania formoterolu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek. Ponieważ formoterol jest eliminowany głównie poprzez metabolizm wątrobowy, u pacjentów z ciężką marskością wątroby można spodziewać się zwiększenia ekspozycji na substancję czynną.⁹¹⁰

Sposób podawania

Formoterol podawany jest wyłącznie wziewnie za pomocą odpowiedniego inhalatora. Sposób podawania zależy od rodzaju inhalatora i postaci farmaceutycznej produktu leczniczego. Istnieją różne typy inhalatorów używanych do podawania formoterolu:²¹

• Inhalatory proszkowe (np. Turbuhaler, Easyhaler, Aerolizer)⁷⁸
• Inhalatory ciśnieniowe z dozownikiem (pMDI) – aerozole inhalacyjne²
• Inhalatory z kapsułkami proszku do inhalacji (np. Aerolizer)¹

Podczas inhalacji należy przestrzegać następujących ogólnych zasad:²

• Zdjąć osłonę ochronną z ustnika inhalatora.²
• Wykonać wydech tak głęboki, jak to możliwe, nie wydychając bezpośrednio do inhalatora.²
• Umieścić ustnik inhalatora w ustach, obejmując go szczelnie wargami.²
• Wykonać silny i głęboki wdech przez usta (w przypadku inhalatora ciśnieniowego, nacisnąć równocześnie na pojemnik z lekiem).¹⁰²
• Wstrzymać oddech na 5-10 sekund lub tak długo, jak to możliwe bez odczuwania dyskomfortu.²
• Wyjąć inhalator z ust i wykonać powolny wydech, nie przez ustnik inhalatora.¹⁰
• Nałożyć z powrotem osłonę ochronną na ustnik.²
• Jeśli konieczne jest przyjęcie kolejnej dawki, należy odczekać około 30 sekund i powtórzyć powyższe kroki.²

Po inhalacji kortykosteroidów wziewnych zaleca się wypłukanie jamy ustnej wodą, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia kandydozy jamy ustnej i chrypki.⁸

Szczególne uwagi praktyczne

• Formoterol charakteryzuje się szybkim początkiem działania, ale w leczeniu podtrzymującym należy stosować go regularnie według zaleceń lekarza.²
• Formoterol nie jest przeznaczony do łagodzenia ostrych napadów astmy. W razie wystąpienia ostrego napadu duszności, należy zastosować szybko działającego β2-agonistę.²
• Konieczność stosowania większej liczby dawek niż zwykle, częściej niż przez dwa dni w tygodniu, może świadczyć o tym, że stosowane leczenie jest niewystarczające. Należy wówczas rozważyć zmianę sposobu leczenia podtrzymującego.¹¹
• Czas działania formoterolu wynosi około 12 godzin, co umożliwia kontrolę objawów choroby zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy przy zastosowaniu leku dwa razy na dobę.¹⁰³

Tabela dawkowania formoterolu

¹²⁴⁶

Zalecenia dodatkowe podczas wywiadu medycznego

Podczas wywiadu medycznego należy zwrócić szczególną uwagę na następujące kwestie:²

• Poinformować pacjenta, aby po rozpoczęciu leczenia formoterolem nie przerywał ani nie zmieniał dotychczasowego leczenia kortykosteroidami.
• Jeśli objawy choroby utrzymują się lub nasilają, lub jeśli zalecana dawka formoterolu nie zapewnia odpowiedniej kontroli, świadczy to zazwyczaj o zaostrzeniu choroby podstawowej. W takiej sytuacji należy zalecić pacjentowi kontakt z lekarzem.
• Pacjenci, którzy często stosują doraźnie dużą liczbę inhalacji formoterolu, powinni być ściśle monitorowani pod kątem wystąpienia działań niepożądanych zależnych od dawki.⁹
• Pacjentowi należy przedstawić szczegółową instrukcję obsługi używanego inhalatora i systematycznie kontrolować, czy używa go prawidłowo.⁹
• Pacjentowi należy wyjaśnić różnicę między lekami podtrzymującymi a lekami doraźnymi oraz podkreślić, że formoterol (z wyjątkiem produktów złożonych stosowanych również doraźnie) jest przeznaczony do leczenia podtrzymującego.
• Sprawdzić, czy pacjent ma dostęp do szybko działającego leku rozszerzającego oskrzela w przypadku napadu astmy.²

Formoterol w produktach złożonych – informacje dodatkowe

Formoterol jest często stosowany w połączeniu z kortykosteroidami wziewnymi (np. budesonidem, beklometazonem) w produktach złożonych. W przypadku tych produktów obowiązują specyficzne schematy dawkowania, które mogą różnić się od dawkowania samego formoterolu.⁷⁹

Produkty złożone z formoterolem:

• Nie są przeznaczone do rozpoczynania leczenia astmy.⁹⁸
• Dawkowanie jest ustalane indywidualnie i dostosowane do stopnia ciężkości choroby.⁷
• W przypadku niewystarczającej kontroli astmy lub stosowania leku doraźnego częściej niż dwa dni w tygodniu, należy zweryfikować i ewentualnie zmodyfikować leczenie podtrzymujące.⁸

Należy pamiętać, że produkty złożone mogą być stosowane zarówno jako leczenie podtrzymujące, jak i w schemacie leczenia podtrzymującego i doraźnego, w zależności od zaleceń lekarza i charakterystyki danego produktu.⁹