Właściwości farmakokinetyczne metamizolu

Metamizol sodowy jednowodny, substancja czynna produktu leczniczego Dialginum, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, obejmującym procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis tych właściwości, istotnych z punktu widzenia praktyki klinicznej.¹

Wchłanianie metamizolu

Po podaniu doustnym metamizol sodowy jednowodny ulega szybkiej hydrolizie do aktywnego metabolitu 4-N-metyloaminoantipyriny (MAA). Biodostępność tego metabolitu wynosi około 90% i jest nieco większa po podaniu doustnym w porównaniu do podania pozajelitowego. Istotne jest, że obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym nie wpływa na proces wchłaniania metamizolu sodowego jednowodnego. Maksymalne stężenie aktywnego metabolitu w surowicy krwi osiągane jest stosunkowo szybko, w czasie 1,2-2,0 godzin od momentu zastosowania leku.²

Dystrybucja metamizolu

Objętość dystrybucji głównego aktywnego metabolitu (MAA) wynosi 1,15 l/kg beztłuszczowej masy ciała. Metamizol wykazuje zdolność przenikania przez łożysko, co ma istotne znaczenie przy stosowaniu leku u kobiet w ciąży. Wszystkie metabolity metamizolu są wydzielane do mleka kobiecego, co należy uwzględnić przy leczeniu kobiet karmiących piersią.³

Wiązanie z białkami osocza różni się znacząco między poszczególnymi metabolitami metamizolu i wynosi:⁴

• MAA (4-N-metyloaminoantypiryna) – 58%
• AA (4-aminoantypiryna) – 48%
• FAA (4-N-formyloaminoantypiryna) – 18%
• AAA (4-N-acetyloaminoantypiryna) – 14%

Metabolizm metamizolu

Metamizol po podaniu doustnym podlega złożonym procesom metabolicznym. W pierwszym etapie dochodzi do całkowitej hydrolizy do czynnego farmakologicznie metabolitu, 4-N-metyloaminoantypiryny (MAA). Metabolit ten następnie ulega dalszej przemianie do 4-N-formyloaminoantipyriny (FAA), która stanowi metabolit ostateczny, oraz do 4-aminoantipyriny (AA). Z kolei AA podlega dalszym przemianom do 4-N-acetyloaminoantipyriny (AAA), a proces ten zachodzi przy udziale polimorficznej N-acetylo-transferazy. Okres półtrwania MAA waha się w zakresie od 2,6 do 3,5 godzin.⁵

Pod względem aktywności farmakologicznej, działanie kliniczne wykazuje głównie MAA, natomiast w pewnym stopniu aktywność wykazuje również 4-aminoantypiryna (AA). Wartość pola pod krzywą (AUC) dla AA stanowi około 25% pola pod krzywą dla MAA. Pozostałe metabolity – 4-N-acetyloaminoantypiryna (AAA) i 4-N-formyloaminoantypiryna (FAA) – są prawdopodobnie farmakologicznie nieaktywne.⁶

Ważnym aspektem farmakokinetyki metamizolu jest jej nieliniowy charakter dotyczący wszystkich metabolitów. Kliniczne znaczenie tego zjawiska nie zostało w pełni poznane. Niemniej jednak, w przypadku krótkotrwałego leczenia gromadzenie się metabolitów ma prawdopodobnie niewielkie znaczenie kliniczne.⁷

Eliminacja metamizolu

Po doustnym podaniu pojedynczej dawki metamizolu, można zidentyfikować 85% metabolitów wydalanych z moczem, przy czym udział poszczególnych metabolitów przedstawia się następująco:⁸

• MAA – 3±1%
• AA – 6±3%
• AAA – 26±8%
• FAA – 23±4%

Klirens nerkowy po pojedynczej doustnej dawce 1 g metamizolu sodowego jednowodnego różni się dla poszczególnych metabolitów i wynosi:⁹

• MAA – 5±2 ml/min
• AA – 38±13 ml/min
• AAA – 61±8 ml/min
• FAA – 49±5 ml/min

Okres półtrwania w fazie eliminacji z surowicy wynosi odpowiednio:¹⁰

• MAA – 2,7±0,5 godziny
• AA – 3,7±1,3 godziny
• AAA – 9,5±1,5 godziny
• FAA – 11,2±1,5 godziny

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Wielokrotne podawanie leku: Obserwowano zmniejszenie wydalania 4-MAA o 22% po wielokrotnym podaniu metamizolu sodowego jednowodnego, co wskazuje na możliwość umiarkowanej kumulacji leku przy podawaniu wielokrotnym.¹¹

Pacjenci w podeszłym wieku: U pacjentów w podeszłym wieku wydalanie 4-MAA zmniejsza się o 33%, a pole pod krzywą stężenia (AUC) wzrasta 2-3-krotnie. Zmiany te wskazują na istotne modyfikacje farmakokinetyki leku w tej grupie pacjentów.¹²

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: U pacjentów z marskością wątroby okres półtrwania w fazie eliminacji MAA i FAA po podaniu pojedynczej dawki doustnej zwiększa się około trzykrotnie. W przypadku AA i AAA okres półtrwania nie wzrasta w tym samym stopniu. Ze względu na te zmiany, u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy unikać stosowania dużych dawek leku.¹³

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: Dostępne dane wskazują na zmniejszoną szybkość eliminacji niektórych metabolitów (AAA i FAA) u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. U tej grupy pacjentów również należy unikać stosowania dużych dawek leku.¹⁴