hiperglikemia
Hiperglikemia to stan podwyższonego stężenia glukozy we krwi, zazwyczaj powyżej 7,0 mmol/l (126 mg/dl) na czczo lub powyżej 11,1 mmol/l (200 mg/dl) w dowolnym momencie. Jest charakterystycznym objawem cukrzycy, choć może występować również w innych stanach klinicznych, takich jak stres metaboliczny, stosowanie niektórych leków (np. kortykosteroidów) czy w przebiegu ostrego zapalenia trzustki.
Przewlekła hiperglikemia prowadzi do poważnych powikłań mikronaczyniowych (retinopatia, nefropatia, neuropatia) oraz makronaczyniowych (choroba wieńcowa, udar mózgu, choroba tętnic obwodowych). Mechanizm tych uszkodzeń obejmuje glikację białek, stres oksydacyjny oraz aktywację szlaków poliolowych i heksozaminowych.
W praktyce klinicznej monitorowanie hiperglikemii odbywa się poprzez pomiar glikemii na czczo, poposiłkowej oraz oznaczenie hemoglobiny glikowanej (HbA1c). Leczenie hiperglikemii zależy od jej przyczyny i obejmuje modyfikację stylu życia, farmakoterapię doustnymi lekami hipoglikemizującymi oraz insulinoterapię. W przypadku ciężkiej hiperglikemii (>16,7 mmol/l) z towarzyszącą kwasicą ketonową lub zespołem hiperglikemiczno-hipermolalnym konieczna jest intensywna terapia w warunkach szpitalnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Symflusal (50 mcg + 500 mcg)/dawkę
Lek Symflusal, zawierający salmeterol (β2-mimetyk długo działający) oraz flutykazon propionian (glikokortykosteroid wziewny), wykazuje profil bezpieczeństwa odzwierciedlający działania niepożądane obu składników bez synergistycznego nasilenia efektów ubocznych. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to ból głowy (≥1/10), zapalenie nosogardzieli (≥1/10), kandydoza jamy ustnej i gardła (≥1/100 do <1/10), zapalenie płuc u pacjentów z POChP (≥1/100 do <1/10), hipokaliemia (≥1/100 do <1/10), a także objawy ze strony układu mięśniowo-szkieletowego, takie jak skurcze mięśni i bóle stawów (≥1/100 do <1/10). Rzadziej występują reakcje anafilaktyczne, zespół Cushinga, zahamowanie czynności kory nadnerczy, paradoksalny skurcz oskrzeli oraz zaburzenia rytmu serca. W celu minimalizacji ryzyka kandydozy zaleca się płukanie jamy ustnej po inhalacji. W przypadku paradoksalnego skurczu oskrzeli konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i wdrożenie leczenia rozszerzającego oskrzela.
arytmia, beta-mimetyk, bezsenność, ból głowy, ból mięśniowy, ból stawowy, częstoskurcz nadkomorowy, dławica piersiowa, dysfonia, flutykazon, glikokortykosteroid wziewny, hiperglikemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, kołatanie serca, lek przeciwgrzybiczny, lek rozszerzający oskrzela, migotanie przedsionków, nadpobudliwość psychoruchowa, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, salmeterol, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaćma, zahamowanie wzrostu, zapalenie nosogardzieli, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zespół Cushinga, zespół cushingoidalny, złamanie pourazowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Dermovate 0,5 mg/g
Przedawkowanie Dermovate, zawierającego klobetazol propionian 0,5 mg/g w postaci maści, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań ogólnoustrojowych, głównie hiperkortyzolizmu, wynikającego z nadmiernej absorpcji substancji czynnej przez skórę. Ostre przedawkowanie jest rzadkie, natomiast przewlekłe, długotrwałe stosowanie preparatu w dawkach przekraczających zalecane lub na dużych powierzchniach skóry (powyżej 20% powierzchni ciała) może prowadzić do objawów takich jak hiperglikemia, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz zmiany miejscowe (ścieńczenie skóry, rozstępy, teleangiektazje, trądzik posteroidowy). Wchłanianie klobetazolu może wywołać także objawy charakterystyczne dla systemowego stosowania glikokortykosteroidów.
Dermovate, działanie ogólnoustrojowe, hiperglikemia, hiperkortyzolizm, klobetazol propionian, nadmierna absorpcja, niedobór glikokortykosteroidów, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, rozstępy, ścieńczenie skóry, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, teleangiektazje, trądzik posteroidowy, wchłanianie przez skórę, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Medical Valley 40 mg
Atorvastatin Medical Valley, zawierający atorwastatynę w dawkach 10 mg, 20 mg, 40 mg oraz 80 mg, jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA stosowanym w terapii hiperlipidemii. Analiza danych klinicznych obejmująca 16 066 pacjentów przez średnio 53 tygodnie wykazała, że 5,2% pacjentów przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu mięśniowo-szkieletowego (bóle mięśni, stawów, skurcze mięśni) oraz zaburzeń metabolicznych, w tym hiperglikemii. Istotne klinicznie podwyższenie aktywności aminotransferaz (>3x GGN) wystąpiło u 0,8% pacjentów, a zwiększenie kinazy kreatynowej (>3x GGN) u 2,5%, co jest zgodne z profilem innych statyn. Rzadkie, ale poważne działania obejmują miopatię, zapalenie mięśni, rabdomiolizę oraz zaburzenia wątroby, takie jak zapalenie wątroby i cholestaza.
aminotransferazy, anafilaksja, atorwastatyna, cholestaza, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, miastenia, miopatia, miopatia martwicza, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezje, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, skurcz mięśni, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sortis 10 10 mg
Bezpieczeństwo stosowania atorwastatyny w formie tabletek do rozgryzania i żucia oceniono w badaniach klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie. W grupie atorwastatyny (8755 pacjentów) odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wyniósł 5,2%, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo (7311 pacjentów). Najczęściej obserwowane działania niepożądane o częstości ≥1/100 obejmowały zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, reakcje alergiczne, hiperglikemię, ból głowy, bóle mięśniowo-szkieletowe, bóle gardła, krwawienia z nosa oraz podwyższone wartości enzymów wątrobowych i kinazy kreatynowej (CK). Istotne klinicznie (>3x górna granica normy) podwyższenie aminotransferaz wystąpiło u 0,8% pacjentów, a CK u 2,5%, z czego 0,4% miało wzrost CK >10x normy. Zmiany te były zwykle odwracalne i zależne od dawki.
aminotransferaza, anafilaksja, atorwastatyna, cholestaza, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miastenia, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – GlucaGen 1 mg HypoKit
GlucaGen 1 mg HypoKit, zawierający rekombinowany glukagon, wymaga stosowania zgodnie z określonymi środkami ostrożności, w tym natychmiastowego podania po sporządzeniu roztworu oraz wykluczenia podawania dożylnego. Lek mobilizuje glikogen wątrobowy, dlatego jego skuteczność jest ograniczona u pacjentów z wyczerpanymi zapasami glikogenu, np. w przebiegu długotrwałego postu, niewydolności kory nadnerczy, przewlekłej hipoglikemii czy hipoglikemii poalkoholowej. Po podaniu glukagonu konieczne jest uzupełnienie węglowodanów doustnie, aby zapobiec nawrotowi hipoglikemii. W celach diagnostycznych glukagon może wywoływać nudności, zmiany ciśnienia krwi oraz hipoglikemię, zwłaszcza u pacjentów na czczo, co wymaga monitorowania i ewentualnego podania glukozy dożylnie. Produkt zawiera mniej niż 23 mg sodu na dawkę, co jest istotne dla pacjentów na diecie niskosodowej.
aminy katecholowe, choroba serca, ciśnienie krwi, cukrzyca, fosforylaza mięśniowa, glikogen wątrobowy, glikogenoliza, glukagon rekombinowany, glukagonoma, glukoneogeneza, guz chromochłonny nadnerczy, guz neuroendokrynny, hiperglikemia, hipoglikemia, hipoglikemia poalkoholowa, insulinoma, nadciśnienie tętnicze, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność serca, nudności, pheochromocytoma, przewlekła hipoglikemia, reakcja nadciśnieniowa, węglowodany - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ciprofloxacin Kabi 100 mg/50 ml roztwór do infuzji 100 mg/50 ml
Cyprofloksacyna, fluorochinolonowy antybiotyk zawarty w preparacie Ciprofloxacin Kabi, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które mogą mieć różne nasilenie i częstość występowania, zależnie od drogi podania (dożylna, doustna, sekwencyjna). Najczęściej obserwuje się nudności, biegunkę, wymioty, przemijające podwyższenie aktywności aminotransferaz, wysypkę oraz reakcje w miejscu podania dożylnego. Rzadziej występują poważniejsze objawy, takie jak trombocytopenia, splątanie, omamy, napady padaczkowe, zaburzenia słuchu i widzenia, tachykardia, niedociśnienie, żółtaczka cholestatyczna, niewydolność nerek czy zapalenie trzustki. Szczególnie niebezpieczne są ciężkie reakcje hematologiczne (agranulocytoza, pancytopenia, zahamowanie czynności szpiku), anafilaksja, zespół Stevensa-Johnsona, martwica wątroby, arytmie komorowe, torsade de pointes oraz śpiączka hipoglikemiczna. Warto podkreślić, że u dzieci i młodzieży częstość artropatii jest wyższa niż u dorosłych.
agranulocytoza, aminotransferaza, artropatia, arytmia komorowa, cyprofloksacyna, eozynofilia, fluorochinolon, guz rzekomy mózgu, hiperglikemia, hipoglikemia, kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, krwiomocz, leukocytoza, leukopenia, martwica wątroby, miastenia, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadkażenie grzybicze, napad padaczkowy, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezja i dyzestezja, polineuropatia, reakcja psychotyczna, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, śpiączka hipoglikemiczna, tętniak i rozwarstwienie aorty, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, torsade de pointes, trombocytemia, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie naczyń, zapalenie okrężnicy, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zerwanie ścięgna, zespół choroby posurowiczej, zespół DRESS, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Glypvilo 50 mg
Wildagliptyna, dostępna w preparacie Glypvilo w dawce 50 mg, jest lekiem przeciwcukrzycowym stosowanym u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2. Zalecana jest jako uzupełnienie diety i aktywności fizycznej. Glypvilo może być stosowany w monoterapii u pacjentów, u których metformina jest przeciwwskazana (np. zaawansowana niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność krążenia) lub nietolerowana (np. uporczywe dolegliwości żołądkowo-jelitowe). Ponadto wildagliptyna jest wskazana w terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwcukrzycowymi, takimi jak pochodne sulfonylomocznika, tiazolidynediony, insulina czy metformina, zwłaszcza gdy dotychczasowe leczenie nie zapewnia odpowiedniej kontroli glikemii.
choroba współistniejąca, cukrzyca typu 2, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, doustny lek przeciwcukrzycowy, hemoglobina glikowana, hiperglikemia, insulina, insulinoterapia, kontrola glikemii, metformina, monoterapia, nietolerancja metforminy, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, parametr glikemii, parametr laboratoryjny, pochodna sulfonylomocznika, przeciwwskazania do metforminy, terapia skojarzona, tiazolidynedion, wildagliptyna - Leksykon leków
Działania niepożądane – SMOFlipid –
SMOFlipid to emulsja do infuzji o stężeniu 200 mg/ml, zawierająca mieszaninę olejów: sojowego, triglicerydów o średniej długości łańcucha, oliwy z oliwek oraz oleju rybiego bogatego w kwasy omega-3, stosowana jako składnik całkowitego żywienia pozajelitowego. Podczas terapii obserwuje się różnorodne działania niepożądane, w tym reakcje nadwrażliwości o różnym nasileniu, od łagodnych wysypek po zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne. Należy monitorować stężenie triglicerydów, które nie powinno przekraczać 3 mmol/l – przekroczenie tej wartości wymaga przerwania infuzji lub zmniejszenia dawki. Do innych zgłaszanych działań należą m.in. niedociśnienie, nadciśnienie, duszność, nudności, wymioty, priapizm oraz objawy ogólne jak nieznaczny wzrost temperatury ciała i dreszcze.
anemia, brak apetytu, duszność, emulsja do infuzji, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, infuzja, leukopenia, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, pokrzywka, priapizm, próba wątrobowa, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retikulocytoza, splenomegalia, stężenie triglicerydów, trombocytopenia, zaburzenie krzepnięcia krwi, zespół przedawkowania tłuszczu, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sertraline Medreg 100 mg
Sertralina, dostępna w dawkach 50 mg i 100 mg jako tabletki powlekane, jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) stosowanym w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych, w tym zespołu lęku społecznego, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, lęku napadowego, PTSD oraz depresji. Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym są nudności, a u mężczyzn z zespołem lęku społecznego istotne jest występowanie zaburzeń seksualnych, w tym niezdolności do ejakulacji u 14% pacjentów (0% w grupie placebo). Profil działań niepożądanych jest zbliżony niezależnie od leczonego zaburzenia i obejmuje objawy o różnej częstości, od bardzo częstych (≥ 1/10) do rzadkich (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), z możliwością zmniejszenia nasilenia podczas kontynuacji terapii. Wśród działań niepożądanych wymienia się m.in. zaburzenia psychiczne (bezsenność, lęk, depresja), neurologiczne (zawroty głowy, ból głowy), żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka), a także rzadkie, ale poważne reakcje skórne i zaburzenia sercowo-naczyniowe (np. wydłużenie QTc, zawał mięśnia sercowego).
bradykardia, choreoatetoza, eozynofilowe zapalenie płuc, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipoglikemia, hiponatremia, jaskra, krwotok poporodowy, lęk napadowy, leukopenia, makulopatia, małopłytkowość, martwica naskórka, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, niedoczynność tarczycy, nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego, obrzęk naczynioruchowy, powiększenie węzłów chłonnych, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktoidalna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skurcz oskrzeli, szczękościsk, tachykardia, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, włóknienie tkanki płucnej, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie czynności płytek krwi, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie psychotyczne, zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie trzustki, zapalenie uchyłków jelita, zawał mięśnia sercowego, zespół lęku społecznego, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół stresu pourazowego, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rosufy
Produkt leczniczy Rosufy, zawierający rozuwastatynę, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza przy dawce 40 mg. U pacjentów stosujących tę dawkę obserwowano przemijającą proteinurię kanalikową, jednak bez związku z ostrą chorobą nerek. Zaleca się regularne monitorowanie czynności nerek u tych pacjentów. Rozuwastatyna, szczególnie powyżej 20 mg, może powodować bóle mięśni, miopatię oraz rzadko rabdomiolizę, zwłaszcza w połączeniu z ezetymibem lub lekami z grupy fibratów. Aktywność kinazy kreatynowej (CK) powinna być oceniana z uwzględnieniem wykluczenia innych przyczyn jej wzrostu; nie należy rozpoczynać terapii, jeśli CK przekracza 5 × GGN. Czynniki predysponujące do miopatii, takie jak zaburzenia czynności nerek, niedoczynność tarczycy, wiek >70 lat, czy jednoczesne stosowanie fibratów, wymagają szczególnej uwagi i ścisłej kontroli pacjenta.
antybiotyk makrolidowy, cyklosporyna, fibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hiperglikemia, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczny, miopatia, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, proteinuria, rabdomioliza, sepsa, śródmiąższowe zapalenie płuc, zapalenie mięśni, zespół nerczycowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Imatenil 400 mg
Imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych. W badaniach klinicznych przerwanie terapii z powodu działań niepożądanych odnotowano u 4-5% pacjentów. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) obejmują nudności, wymioty, biegunkę, bóle brzucha, zmęczenie, bóle i kurcze mięśni oraz wysypkę. Charakterystyczne są także powierzchowne obrzęki, głównie wokół oczu i kończyn dolnych, które rzadko są ciężkie i ustępują po zastosowaniu diuretyków lub zmniejszeniu dawki. U pacjentów z CML obserwowano częstsze mielosupresje, a u chorych z GIST – ciężkie krwawienia (5% przypadków), w tym z przewodu pokarmowego i wewnątrz guza, które mogą prowadzić do zgonu. W terapii skojarzonej z chemioterapią u pacjentów z Ph+ ALL odnotowano przemijające uszkodzenie wątroby manifestujące się wzrostem aminotransferaz i hiperbilirubinemią.
dysfagia, eozynofilia, ginekomastia, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, inhibitor kinazy tyrozynowej, jaskra, krwotok mózgowy, krwotok płucny, leukoklastyczne zapalenie naczyń, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwica wątroby, mielosupresja, migotanie przedsionków, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, tamponada serca, tarcza zastoinowa, trombocytopenia, wodobrzusze, wstrząs anafilaktyczny, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaćma, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Anzorin
Olanzapina, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, wymaga kilku dni do tygodni terapii, aby zaobserwować poprawę kliniczną, co wymaga ścisłego monitorowania skuteczności i działań niepożądanych. Nie jest wskazana u pacjentów z psychozą i zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem, ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5%) oraz trzykrotny wzrost ryzyka zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%) w porównaniu z placebo, szczególnie u osób powyżej 65-75 lat oraz z otępieniem naczyniowym. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina nie wykazuje skuteczności w leczeniu psychozy i może nasilać objawy parkinsonizmu i omamy. Dawkowanie rozpoczyna się od 2,5 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 15 mg/dobę. Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) jest rzadkim, ale potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, objawiającym się m.in. gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagającym natychmiastowego odstawienia leku.
agonista dopaminy, aktywność antycholinergiczna, aminotransferaza wątrobowa, benzodiazepina, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, cukrzyca, dysfagia, dyskineza późna, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, odstęp QTc, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, prolaktyna, przerost mięśnia sercowego, rabdomioliza, sedacja, walproinian, zaburzenie psychotyczne, zakrzep z zatorami, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Hiperglikemia – Etiologia i przyczyny
Hiperglikemia definiowana jest jako stężenie glukozy we krwi powyżej 125 mg/dl na czczo oraz 180 mg/dl 2 godziny po posiłku. Patofizjologia hiperglikemii opiera się na zaburzeniu homeostazy glukozy, wynikającym z niedoboru insuliny lub insulinooporności, co prowadzi do nadmiernego gromadzenia się glukozy w krwiobiegu. Najczęstszą przyczyną przewlekłej hiperglikemii jest cukrzyca typu 1 (autoimmunologiczne zniszczenie komórek beta trzustki) oraz typu 2 (insulinooporność i względny niedobór insuliny). Inne etiologie obejmują cukrzycę ciążową, choroby trzustki (np. przewlekłe zapalenie, rak, mukowiscydoza), zaburzenia endokrynologiczne (zespół Cushinga, akromegalia, guz chromochłonny, PCOS) oraz stosowanie leków podnoszących poziom glukozy (glikokortykosteroidy, diuretyki tiazydowe, beta-blokery, leki przeciwpsychotyczne). Czynniki ryzyka to m.in. otyłość (>120% masy ciała), predyspozycje genetyczne, niektóre grupy etniczne oraz współistniejące schorzenia metaboliczne.
akromegalia, beta-bloker, cukrzyca ciążowa, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, cukrzycowa kwasica ketonowa, diuretyk tiazydowy, efekt Somogyi, fenytoina, glikokortykosteroid, guz chromochłonny, hemochromatoza, hiperglikemia, hiperlipidemia, homeostaza glukozy, insulinooporność, komórki beta trzustki, lek immunosupresyjny, lek przeciwpsychotyczny, mukowiscydoza, nadciśnienie tętnicze, nefropatia, neuropatia cukrzycowa, niediabetyczna hiperglikemia, podwyższony poziom glukozy, przewlekłe zapalenie trzustki, rak trzustki, retinopatia cukrzycowa, udar, zawał serca, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Działania niepożądane – Infilea 0,5 mg/g
Infilea zawiera 0,5 mg klobetazolu propionianu w 1 g kremu, będącego silnie działającym miejscowym kortykosteroidem. Terapia tym preparatem wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, które należy monitorować, zwłaszcza u pacjentów z wywiadem alergicznym. Najczęściej obserwowane objawy to świąd, miejscowe pieczenie i ból skóry (często). Niezbyt często występują zmiany zanikowe skóry, rozstępy i teleangiektazje, natomiast bardzo rzadko obserwuje się ścieńczenie skóry, zmarszczki, suchość, zmiany pigmentacji, nadmierne owłosienie, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, łuszczycę krostkową, rumień, wysypkę, pokrzywkę i trądzik. Objawy te mogą być wtórne do zahamowania osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, chorioretinopatia centralna surowicza, ciśnienie tętnicze krwi, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie immunosupresyjne, gęstość mineralna kości, glikozuria, hiperglikemia, hirsutyzm, jaskra, klobetazol propionian, kortykosteroid miejscowy, kortyzol endogenny, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość miejscowa, nieostre widzenie, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, osteoporoza, otyłość centralna, personel medyczny, pokrzywka, rozstępy, rumień, ścieńczenie skóry, teleangiektazja, trądzik, twarz księżycowata, wysypka uogólniona, zaburzenia pigmentacji, zaćma, zakażenie oportunistyczne, zanik skóry, zapalenie skóry, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolaxa Rapid 5 mg
Olanzapina, substancja czynna leku Zolaxa Rapid, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z dominującymi zaburzeniami metabolicznymi, neurologicznymi i endokrynologicznymi. Najczęściej obserwuje się senność, przyrost masy ciała (≥7% u 64,4% pacjentów, ≥25% u 12,3%), eozynofilię, hiperprolaktynemię, hiperlipidemię oraz hiperglikemię. Długotrwałe stosowanie wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań, takich jak złośliwy zespół neuroleptyczny, wydłużenie odstępu QT prowadzące do arytmii, zakrzepica żył głębokich i zator tętnicy płucnej, reakcje hematologiczne (leukopenia, neutropenia), hepatotoksyczność oraz ciężkie reakcje skórne (np. DRESS). Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych z otępieniem, pacjentów z chorobą Parkinsona, leczonych terapią skojarzoną (np. z walproinianem) oraz u młodzieży (13-17 lat), u których obserwuje się nasilone działania niepożądane metaboliczne i neurologiczne.
akatyzja, amnezja, bradykardia, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dyslipidemia, dystonia, dyzartria, działanie antycholinergiczne, eozynofilia, glikemia na czczo, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hiperlipidemia, hiperprolaktynemia, hipertermia, hipotermia, kwasica ketonowa, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, mlekotok, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, objawy pozapiramidowe, olanzapina, parkinsonizm, priapizm, profil lipidowy, przyrost masy ciała, rabdomioliza, senność, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia erekcji, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Hipoglikemia – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Hipoglikemia definiowana jest jako stężenie glukozy we krwi poniżej 70 mg/dl i stanowi istotne zagrożenie dla pacjentów z cukrzycą typu 1 i 2, zwłaszcza tych stosujących insulinę lub leki hipoglikemizujące. Wczesne rozpoznanie objawów adrenergicznych (drżenie, pocenie, tachykardia) oraz neuroglikopenicznych (dezorientacja, zaburzenia mowy, zmęczenie) jest kluczowe dla zapobiegania powikłaniom, takim jak śpiączka czy uszkodzenie mózgu. Opieka pielęgniarska obejmuje regularne monitorowanie glikemii, stosowanie reguły 15-15 (podanie 15-20 g szybko działających węglowodanów, kontrola po 15 minutach i powtórka w razie potrzeby) oraz szybkie podanie glukagonu (1 mg i.m./s.c.) lub dożylnego 50% roztworu glukozy u pacjentów nieprzytomnych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów zaintubowanych, starszych oraz dzieci, u których objawy mogą być nietypowe lub trudne do oceny.
ciągłe monitorowanie glikemii, ciężka hipoglikemia, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, deficyt neurologiczny, diabetolog, diagnoza pielęgniarska, glikokortykoid, glukagon, glukoza w tabletkach, hiperglikemia, hipoglikemia, identyfikator medyczny, interakcja lekowa, intubacja, lek hipoglikemizujący, lek przeciwcukrzycowy, monitorowanie glikemii, neuroglikopenia, nieświadomość hipoglikemii, objaw adrenergiczny, objawy hipoglikemii, pozycja bezpieczna, reguła 15-15, roztwór glukozy, śpiączka, uszkodzenie narządów - Leksykon leków
Interakcje leku – Esotkaleno 1 mg
Produkt leczniczy Esotkaleno (prednizon) wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Glikokortykosteroidy indukują hipokaliemię, co nasila działanie glikozydów nasercowych i diuretyków, zwiększając ryzyko zaburzeń rytmu serca oraz ciężkiej hipokaliemii – konieczne jest monitorowanie poziomu potasu i EKG. Prednizon osłabia działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych i insuliny poprzez zmniejszenie wrażliwości tkanek na insulinę, co wymaga dostosowania dawek. Pochodne kumaryny wykazują zmienne działanie przeciwzakrzepowe, dlatego wskazane jest ścisłe monitorowanie INR. Jednoczesne stosowanie NLPZ, salicylanów i indometacyny zwiększa ryzyko owrzodzeń i krwawień z przewodu pokarmowego, co wymaga rozważenia gastroprotekcji. Inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, kobicystat) podnoszą stężenie prednizonu, nasilając działania niepożądane, natomiast induktory CYP3A4 (ryfampicyna, fenytoina, barbiturany, karbamazepina, prymidon) obniżają jego stężenie, osłabiając efekt terapeutyczny – w obu przypadkach konieczne jest odpowiednie dostosowanie dawki i monitorowanie pacjenta.
antykoagulant, chlorochina, choroba wrzodowa, ciśnienie śródgałkowe, cyklosporyna, fluorochinolon, glikokortykosteroid, glikozyd nasercowy, glukoneogeneza, hepatocyt, hiperglikemia, hipokaliemia, hormon wzrostu, immunosupresja, induktor CYP3A4, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, INR, jaskra, kardiomiopatia, ketokonazol, lek immunosupresyjny, lek moczopędny, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwcukrzycowy, lek zobojętniający, lek zwiotczający, morfologia krwi, napad drgawkowy, NLPZ, osteoporoza, owrzodzenie, pochodna kumaryny, prazykwantel, prednizon, protyrelina, ryfampicyna, tendinopatia, test alergiczny, TSH, zaburzenie nastroju, zerwanie ścięgna, złamanie patologiczne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Polhumin MIX-2
Insulina dwufazowa Polhumin Mix-2 (100 j.m./ml) jest przeznaczona wyłącznie do podawania podskórnego, z koniecznością rotacji miejsc iniekcji w celu zapobiegania lipodystrofii i amyloidozie skórnej, które mogą opóźniać wchłanianie insuliny i utrudniać kontrolę glikemii. Nagła zmiana miejsca iniekcji na obszar bez zmian może wywołać hipoglikemię, dlatego po takiej zmianie zaleca się monitorowanie glikemii i ewentualną korektę dawki. U pacjentów z niewydolnością wątroby, nerek oraz współistniejącą niedoczynnością przysadki i nadnerczy konieczne jest dostosowanie dawki insuliny ze względu na zwiększone ryzyko hipoglikemii. Regularne monitorowanie stężenia glukozy we krwi i/lub moczu oraz oznaczanie HbA1C kilka razy w roku są niezbędne do oceny skuteczności terapii. Przed podróżą między strefami czasowymi pacjent powinien skonsultować się z lekarzem w celu dostosowania schematu podawania insuliny i posiłków.
amyloidoza skórna, ciała ketonowe, dieta cukrzycowa, glikokortykosteroid, hemoglobina glikowana, hiperglikemia, hipoglikemia, insulinoterapia, kontrola glikemii, kwasica ketonowa, lek przeciwcukrzycowy, lipodystrofia, niedoczynność przysadki i nadnerczy, niewydolność wątroby i nerek, śpiączka hiperglikemiczna, śpiączka hipoglikemiczna, stężenie glukozy, stężenie glukozy we krwi, tiazydowy lek moczopędny, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Glimepiride Aurovitas 2 mg
Glimepiride Aurovitas, dostępny w dawkach 2 mg, 3 mg i 4 mg, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na glimepiryd, inne pochodne sulfonylomocznika, sulfonamidy oraz składniki pomocnicze, w tym laktozę (157,50 mg w tabletce 2 mg, 156,45 mg w 3 mg i 155,35 mg w 4 mg). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest cukrzyca typu I, gdzie brak funkcji komórek beta trzustki uniemożliwia skuteczne działanie leku. Ponadto, lek nie powinien być stosowany w stanach ostrej dekompensacji cukrzycy, takich jak śpiączka cukrzycowa i kwasica ketonowa, które wymagają natychmiastowego leczenia insuliną. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, ze względu na ryzyko kumulacji leku i przedłużonej hipoglikemii, zaleca się zamianę terapii na insulinę.
ciała ketonowe, ciężkie zaburzenie czynności nerek, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, glimepiryd, hiperglikemia, hipoglikemia, insulinoterapia, komórki beta trzustki, kumulacja leku, kwasica ketonowa, laktoza jednowodna, nietolerancja laktozy, niewydolność narządowa, ostra dekompensacja cukrzycy, pochodna sulfonylomocznika, śpiączka cukrzycowa, sulfonamid, wydzielanie insuliny, zaburzenie hormonalne, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Moxifloxacin Accord
Moksyfloksacyna, jako fluorochinolon, wymaga starannej oceny bilansu korzyści i ryzyka przed zastosowaniem, zwłaszcza u pacjentów z łagodnymi zakażeniami oraz u osób z historią ciężkich działań niepożądanych po chinolonach. Lek wydłuża odstęp QTc średnio o 6 ms (±26 ms), co stanowi 1,4% wartości wyjściowej, zwiększając ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza u kobiet, osób starszych oraz pacjentów z ostrym niedokrwieniem mięśnia sercowego, hipokaliemią lub wydłużonym QT. Należy unikać przekraczania zalecanej dawki i monitorować EKG w przypadku zaburzeń rytmu. Moksyfloksacyna może wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, oraz ciężkie reakcje skórne (TEN, SJS, AGEP), które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Zgłaszano również przypadki piorunującego zapalenia wątroby, dlatego konieczne jest monitorowanie objawów takich jak żółtaczka, ciemne zabarwienie moczu czy encefalopatia wątrobowa.
choroba Behçeta, ciężka niepożądana reakcja skórna, Clostridium difficile, dysglikemia, EKG, encefalopatia wątrobowa, fluorochinolon, gronkowiec złocisty oporny na metycylinę, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, miastenia, moksyfloksacyna, MRSA, Mycobacterium, Neisseria gonorrhoeae, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedoczulica, niedomykalność zastawki serca, niewydolność wątroby, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre niedokrwienie mięśnia sercowego, parestezja, piorunujące zapalenie wątroby, pochodne chinolonów, polineuropatia czuciowa i czuciowo-ruchowa, próg drgawkowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, ropień jajowodowo-jajnikowy, rozwarstwienie aorty, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, stopa cukrzycowa, tętniak aorty, toksyczno-rozpływna martwica naskórka, torsade de pointes, wstrząs, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zapalenie kości i szpiku, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie powięzi, zapalenie ścięgna, zapalenie tętnic Takayasu, zerwanie ścięgna, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Lyella, zespół Marfana, zespół Sjögrena, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Turnera, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Glimepiryd – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Glimepiryd, stosowany w terapii cukrzycy typu 2, może wpływać na zdolność pacjenta do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn głównie poprzez ryzyko hipoglikemii oraz hiperglikemii, które zaburzają koncentrację, szybkość reakcji i koordynację ruchową. Szczególnie narażeni są pacjenci z nieuświadomioną hipoglikemią, częstymi epizodami hipoglikemii oraz niestabilną kontrolą glikemii. Ryzyko to jest najwyższe podczas rozpoczynania terapii, modyfikacji dawkowania oraz nieregularnego przyjmowania leku. Lekarz powinien przeprowadzić indywidualną ocenę ryzyka, uwzględniając częstość i nasilenie epizodów hipoglikemii, współistniejące schorzenia oraz stosowanie innych leków wpływających na glikemię lub funkcje poznawcze.
cukrzyca typu 2, działanie niepożądane leku, epizod hipoglikemii, glimepiryd, hiperglikemia, hipoglikemia, modyfikacja leczenia, monitorowanie glikemii, niestabilna kontrola glikemii, objaw hipoglikemii, objaw ostrzegawczy hipoglikemii, pominięcie dawki, poziom glikemii, poziom glukozy we krwi, stężenie glukozy we krwi, szybkość reakcji, tabletka z glukozą, utrata przytomności, wartość glikemii, węglowodan, zaburzenie koncentracji, zaburzenie widzenia, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fluoksetyna EGIS
Fluoksetyna w formie kapsułek twardych jest wskazana do leczenia epizodów dużej depresji o umiarkowanym do ciężkiego przebiegu u dzieci i młodzieży w wieku 8-18 lat, z koniecznością ścisłego monitorowania ryzyka zachowań samobójczych oraz objawów manii i hipomanii. W badaniach klinicznych zaobserwowano u tej grupy pacjentów zmniejszenie przyrostu wzrostu i masy ciała, co wymaga regularnej kontroli parametrów rozwojowych, w tym wzrostu, masy ciała oraz stadium rozwoju płciowego wg skali Tannera. Fluoksetyna jest przeciwwskazana w skojarzeniu z nieodwracalnymi, nieselektywnymi inhibitorami MAO, a odstęp czasowy między terapiami powinien wynosić odpowiednio 2 tygodnie po MAO i 5 tygodni po fluoksetynie. Lekarz powinien poinformować pacjentów i opiekunów o konieczności obserwacji objawów nasilającej się depresji, myśli samobójczych, nietypowych zmian zachowania oraz zespołu serotoninowego, który może objawiać się hipertermią, sztywnością mięśni, klonicznymi skurczami, zaburzeniami wegetatywnymi i zmianami stanu psychicznego.
akatyzja, arytmia komorowa, bezpieczeństwo stosowania, drgawka, duża depresja, dysfagia, endoksyfen, hiperglikemia, hipertermia, hipoglikemia, hipokalemia i hipomagnezemia, kloniczny skurcz mięśni, krwotok poporodowy, mania i hipomania, nieodwracalny nieselektywny inhibitor monoaminooksydazy, nieprawidłowe krwawienie, niewyrównana niewydolność serca, ostry zawał mięśnia sercowego, paraliż oddechowy, podwyższone ciśnienie śródgałkowe, reakcja anafilaktoidalna, rzadkoskurcz, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skala Tannera, sztywność mięśniowa, torsade de pointes, wybroczyna i plamica, wydłużony odstęp QT, zachowanie samobójcze, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Aurovitas 40 mg
Atorvastatin Aurovitas, zawierający atorwastatynę w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na badaniach klinicznych obejmujących 16066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie. W grupie leczonej atorwastatyną 5,2% przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia często, hipoglikemia niezbyt często), zaburzenia mięśniowo-szkieletowe (bóle mięśni, stawów, kończyn, skurcze mięśni) oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz w surowicy (>3x GGN u 0,8% pacjentów). Rzadkie, ale poważne działania obejmują miopatię, rabdomiolizę, zapalenie mięśni, a także bardzo rzadkie zespoły toczniopodobne i immunozależną miopatię martwiczą. Monitorowanie parametrów wątrobowych i kinazy kreatynowej (CK >3x GGN u 2,5%, >10x GGN u 0,4%) jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii.
amnezja, anafilaksja, anoreksja, atorwastatyna, cholestaza, cukrzyca, dysfagia, dysguesja, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mialgia, miastenia, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Thiotepa Fresenius Kabi 15 mg
Profil bezpieczeństwa tiotepy został oceniony na podstawie danych klinicznych obejmujących 6588 dorosłych oraz 902 dzieci i młodzieży stosujących lek w leczeniu kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego. Najczęstsze działania niepożądane to mielosupresja (leukopenia, trombocytopenia, neutropenia z gorączką, niedokrwistość) występujące bardzo często (≥1/10), zakażenia, ostra i przewlekła choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (GVHD), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego oraz zapalenie błon śluzowych. Szczególną uwagę zwraca ryzyko leukoencefalopatii, zwłaszcza u pacjentów po intensywnej chemioterapii i radioterapii, która może prowadzić do zgonu. Ponadto, często obserwuje się chorobę zarostową żył wątrobowych, a u dzieci i młodzieży także niewydolność wątroby oraz specyficzne zaburzenia endokrynologiczne i zahamowanie wzrostu.
allogeniczne przeszczepienie komórek macierzystych, ataksja, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, choroba zarostowa żył wątrobowych, cytopenia, encefalopatia, granulocytopenia, hiperglikemia, idiopatyczne zapalenie płuc, kardiomiopatia, krwiomocz, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, krwotok mózgowy, leukoencefalopatia, leukopenia, mielosupresja, neutropenia z gorączką, niedoczynność przysadki mózgowej, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, oliguria, ostra choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, ototoksyczność, pancytopenia, plamica małopłytkowa, przeszczepienie komórek macierzystych, sepsa, tętnicze nadciśnienie płucne, tiotepa, toksyczna martwica naskórka, trombocytopenia, wtórny nowotwór złośliwy, zaćma, zakażenie, zapalenie błon śluzowych, zapalenie mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, zespół wstrząsu toksycznego - Leksykon substancji czynnych
Olanzapina – Działania niepożądane
Olanzapina, atypowy lek przeciwpsychotyczny stosowany w schizofrenii i zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, z których najistotniejsze to zaburzenia metaboliczne. Po krótkotrwałym leczeniu (mediana 47 dni) u 22,2% pacjentów obserwuje się wzrost masy ciała o ≥7%, a po długotrwałym stosowaniu (≥48 tygodni) odpowiednio u 64,4% (≥7%), 31,7% (≥15%) i 12,3% (≥25%). Olanzapina powoduje także istotne zwiększenie stężeń cholesterolu całkowitego (≥6,2 mmol/l), LDL, triglicerydów (≥2,26 mmol/l) oraz glukozy (≥7 mmol/l), co może prowadzić do rozwoju lub zaostrzenia cukrzycy, w tym rzadkich, ale ciężkich powikłań jak kwasica ketonowa czy śpiączka. Ponadto, u około 30% pacjentów stwierdza się hiperprolaktynemię, manifestującą się ginekomastią, mlekotokiem i zaburzeniami miesiączkowania. Wśród działań neurologicznych dominują senność, akatyzja, parkinsonizm i dyskinezy, a rzadziej występuje złośliwy zespół neuroleptyczny oraz napady drgawek, szczególnie u osób z predyspozycjami.
akatyzja, astenia, atypowy lek przeciwpsychotyczny, bradykardia, choroba Parkinsona, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dystonia, działanie antycholinergiczne, eozynofilia, ginekomastia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, mlekotok, nadwrażliwość na światło, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, otępienie, parkinsonizm, polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, schizofrenia, senność, suchość błony śluzowej jamy ustnej, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie erekcji, zaburzenie gospodarki lipidowej, zaburzenie miesiączkowania, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół odstawienia u noworodków, zespół odstawienny, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych, zwiększenie masy ciała, żylne zaburzenie zakrzepowo-zatorowe - Leksykon substancji czynnych
Rysperydon – Działania niepożądane
Rysperydon, lek przeciwpsychotyczny II generacji, jest szeroko stosowany w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej oraz zaburzeń zachowania u pacjentów z otępieniem. Najczęstsze działania niepożądane obejmują parkinsonizm (≥10%), sedację/senność, ból głowy oraz bezsenność. Objawy pozapiramidowe, takie jak akatyzja i dystonia, wykazują zależność od dawki. W terapii formą o przedłużonym uwalnianiu dominują bezsenność, lęk, infekcje górnych dróg oddechowych oraz depresja. Istotne są również zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, cukrzyca, dyslipidemia) i hormonalne (hiperprolaktynemia prowadząca do ginekomastii, zaburzeń miesiączkowania i seksualnych dysfunkcji). Monitorowanie parametrów metabolicznych, masy ciała, poziomu prolaktyny oraz EKG (w tym odstępu QT) jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii.
agranulocytoza, akatyzja, anorgazmia, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, bradykinezja, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzycowa kwasica ketonowa, częstomocz, dysfagia, dyskineza, dyskineza późna, dystonia, ginekomastia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipokinezja, hiponatremia, hipotermia, infekcja górnych dróg oddechowych, katatonia, krwawienie z nosa, lek przeciwpsychotyczny drugiej generacji, leukopenia, łysienie, migotanie przedsionków, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, nadmierne rogowacenie, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niestrawność, nietrzymanie kału, nietrzymanie moczu, obrzęk naczynioruchowy, otępienie, parkinsonizm, priapizm, przemijający napad niedokrwienny, rabdomioliza, schizofrenia, sedacja, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, udar naczyniowy mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie lipidowe, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zatorowość płucna, zatrzymanie moczu, zespół bezdechu sennego, zespół odstawienny noworodków, zespół pozapiramidowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Gabapentin Teva 400 mg
Gabapentin Teva 400 mg, stosowany zarówno jako terapia wspomagająca, jak i w monoterapii u pacjentów z padaczką oraz bólem neuropatycznym, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Najczęstsze działania obejmują zakażenia wirusowe (≥10% pacjentów), leukopenię, zaburzenia psychiczne (wrogość, splątanie, depresja, lęk), oraz objawy neurologiczne takie jak senność, zawroty głowy i ataksja. Często obserwuje się także zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), zaburzenia widzenia (niedowidzenie, podwójne widzenie), oraz objawy ogólne jak zmęczenie i gorączka. Rzadziej występują poważniejsze reakcje alergiczne, zespół nadwrażliwości, hiponatremia, zaburzenia psychiczne o ciężkim przebiegu (myśli samobójcze, omamy), a także ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka).
ataksja, ból neuropatyczny, choreoatetoza, depresja oddechowa, dysfagia, dyskineza, dyzartria, fosfokinaza kreatynowa, gabapentyna, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, hiponatremia, impotencja, jadłowstręt, kołatanie serca, leukopenia, małopłytkowość, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, nietrzymanie moczu, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, osutka polekowa z eozynofilią, padaczka, plamica, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, schyłkowa niewydolność nerek, senność, szum uszny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atractin 40 mg
Atorwastatyna, substancja czynna leku Atractin, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych potwierdzony badaniami klinicznymi na 16 066 pacjentach (8755 na atorwastatynie, 7311 na placebo) przez średnio 53 tygodnie. Odsetek rezygnacji z terapii z powodu działań niepożądanych wyniósł 5,2% w grupie atorwastatyny vs. 4,0% w grupie placebo. Najważniejsze działania niepożądane obejmują podwyższenie aktywności aminotransferaz (>3-krotnie powyżej normy u 0,8% pacjentów) oraz kinazy kreatynowej (CK) (>3-krotnie u 2,5%, >10-krotnie u 0,4%), co jest dawkozależne i odwracalne. Działania niepożądane dotyczą wielu układów, m.in. zakażenia (zapalenie błon śluzowych nosa i gardła ≥1/100 do <1/10), zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia rzadko), reakcje alergiczne (często), zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia często, hipoglikemia niezbyt często), zaburzenia neurologiczne (bóle głowy często, neuropatia obwodowa rzadko), oraz mięśniowo-szkieletowe (bóle mięśniowe często, miopatia i rabdomioliza rzadko). Wśród poważnych działań niepożądanych wymienia się rabdomiolizę, niewydolność wątroby, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona), anafilaksję oraz śródmiąższową chorobę płuc.
anafilaksja, atorwastatyna, enzymy wątrobowe, ginekomastia, górna granica normy, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, jadłowstręt, kinaza kreatynowa, leukocyturia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, parestezja, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie dróg moczowych, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, żółtaczka zastoinowa - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Omegaflex peri –
Preparat Omegaflex peri, będący emulsją do infuzji dożylnej zawierającą aminokwasy, glukozę oraz emulsję tłuszczową (w objętościach 1000 ml, 1250 ml, 1875 ml i 2500 ml), nie wykazuje istotnego wpływu na zdolności psychomotoryczne pacjentów, w tym na prowadzenie pojazdów mechanicznych i obsługę maszyn. Składniki odżywcze preparatu, takie jak aminokwasy (izoleucyna, leucyna, lizyna), glukoza, tłuszcze (MCT, olej sojowy, omega-3) oraz elektrolity (Na, K, Mg, Ca, Zn), nie mają działania psychoaktywnego ani nie oddziałują na ośrodkowy układ nerwowy w sposób zaburzający funkcje poznawcze i motoryczne. Z uwagi na fakt, że Omegaflex peri jest stosowany głównie u pacjentów hospitalizowanych lub wymagających intensywnej opieki medycznej, którzy z reguły nie prowadzą pojazdów, sam preparat nie stanowi przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów.
aminokwasy, antybiotyk, charakterystyka produktu leczniczego, emulsja olej w wodzie, emulsja tłuszczowa, funkcje poznawcze, glukoza, hiperglikemia, infuzja dożylna, izoleucyna, kwasica, kwasy omega-3, lek przeciwbólowy, lek przeciwhistaminowy, lek psychotropowy, olej sojowy, opioid, ośrodkowy układ nerwowy, triglicerydy nasycone, zaburzenie równowagi elektrolitowej, żywienie parenteralne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Betadrin WZF (1 mg + 0,33 mg)/ml
Produkt leczniczy Betadrin WZF, zawierający difenhydraminy chlorowodorek (1 mg/ml) oraz nafazoliny azotan (0,33 mg/ml), może wywoływać działania niepożądane o bardzo rzadkiej częstości (<1/10 000). Do zgłaszanych efektów ubocznych należą hiperglikemia, bóle i zawroty głowy, senność, niepokój, zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie tętnicze, nudności, nadmierne pocenie się oraz ogólne osłabienie. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do niedotlenienia nabłonka błony śluzowej nosa, co pogarsza rokowanie, a po odstawieniu leku może wystąpić efekt "z odbicia" – nasilenie objawów pierwotnie leczonych.
arytmia, astenia, ból i zawroty głowy, difenhydraminy chlorowodorek, długotrwałe stosowanie leku, efekt z odbicia, hiperglikemia, hiperhydroza, krople do nosa, nabłonek błony śluzowej nosa, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie się, nafazoliny azotan, niedotlenienie tkanek, niepokój, nudności, rokowanie, senność, zaburzenia rytmu serca