deprywacja
Deprywacja to stan niedoboru lub całkowitego braku możliwości zaspokojenia ważnych potrzeb biologicznych, psychologicznych lub społecznych. W medycynie pojęcie to odnosi się do różnych form niedostatku, które mogą prowadzić do zaburzeń funkcjonowania organizmu i psychiki.
Najbardziej znaną formą deprywacji w praktyce klinicznej jest deprywacja snu, polegająca na niedoborze lub całkowitym braku snu, co prowadzi do zaburzeń poznawczych, emocjonalnych i metabolicznych. Długotrwała deprywacja snu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, zaburzeń metabolicznych, obniżonej odporności i zaburzeń psychicznych.
W psychiatrii i psychologii rozwojowej szczególne znaczenie ma deprywacja emocjonalna, związana z brakiem właściwej opieki i stymulacji emocjonalnej, zwłaszcza w okresie wczesnego dzieciństwa. Może ona prowadzić do zaburzeń przywiązania, opóźnień rozwojowych i problemów w funkcjonowaniu społecznym. Deprywacja sensoryczna (ograniczenie bodźców zmysłowych) jest natomiast wykorzystywana w niektórych metodach terapeutycznych, ale długotrwała może prowadzić do zaburzeń percepcji i halucynacji.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie zbieractwa – Etiologia i przyczyny
Zaburzenie zbieractwa (hoarding disorder) to złożone zaburzenie psychiczne charakteryzujące się uporczywą trudnością w pozbywaniu się przedmiotów, niezależnie od ich wartości, co wiąże się z silnym dystresem. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca komponent genetyczny (50-77% wariancji w zachowaniach zbieractwa), neurobiologiczny (zaburzenia funkcji prawej grzbietowo-bocznej kory przedczołowej i zakrętu obręczy przedniego), deficyty poznawcze (problemy z podejmowaniem decyzji, uwagą, pamięcią roboczą, organizacją) oraz czynniki środowiskowe i traumatyczne. Zaburzenie często współwystępuje z depresją (>50%), zaburzeniami lękowymi, OCD (~20%), ADHD i zaburzeniami osobowości. Występuje u około 2,6% populacji, z wyższą częstością u osób powyżej 55 roku życia, gdzie ryzyko jest trzykrotnie większe. Zaburzenie ma charakter przewlekły, z początkiem zwykle między 15 a 19 rokiem życia, a objawy nasilają się z wiekiem, co może być związane z pogorszeniem funkcji płata czołowego.
ADHD, demencja, deprywacja, duże zaburzenie depresyjne, fobia społeczna, kora przedczołowa, neuroobrazowanie, OCD, osobowość obsesyjno-kompulsyjna, pamięć robocza, pamięć wzrokowo-przestrzenna, perfekcjonizm, prokrastynacja, regulacja emocji, schizofrenia, serotonina, udar mózgu, uogólnione zaburzenie lękowe, uszkodzenie mózgu, zaburzenia uwagi, zaburzenia ze spektrum autyzmu, zaburzenie depresyjne, zaburzenie dysmorficzne ciała, zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie tikowe, zaburzenie zbieractwa, zakręt obręczy, zespół Pradera-Williego, zespół stresu pourazowego