dysguesja
Dysguesja (łac. dysguesia) to zaburzenie lub zniekształcenie zmysłu smaku. Jest to stan, w którym pacjent odczuwa smaki w sposób nieprawidłowy, co może objawiać się jako nieprzyjemny, metaliczny, gorzki lub słony posmak, nawet gdy nie spożywa pokarmów.
Przyczyny dysguesji mogą być różnorodne, obejmując infekcje górnych dróg oddechowych, niedobory witamin (szczególnie cynku i witamin z grupy B), choroby neurologiczne, działania niepożądane leków, choroby endokrynologiczne, urazy głowy, chemioterapię czy radioterapię. Zaburzenie to może być również objawem towarzyszącym COVID-19.
Diagnostyka dysguesji opiera się na dokładnym wywiadzie lekarskim, badaniu fizykalnym, testach smakowych oraz badaniach obrazowych. Leczenie zależy od przyczyny podstawowej i może obejmować leczenie choroby podstawowej, suplementację witamin i minerałów, modyfikację leczenia farmakologicznego czy rehabilitację smakową. W większości przypadków dysguesja ustępuje samoistnie po wyeliminowaniu czynnika wywołującego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Aurovitas 40 mg
Atorvastatin Aurovitas, zawierający atorwastatynę w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na badaniach klinicznych obejmujących 16066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie. W grupie leczonej atorwastatyną 5,2% przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia często, hipoglikemia niezbyt często), zaburzenia mięśniowo-szkieletowe (bóle mięśni, stawów, kończyn, skurcze mięśni) oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz w surowicy (>3x GGN u 0,8% pacjentów). Rzadkie, ale poważne działania obejmują miopatię, rabdomiolizę, zapalenie mięśni, a także bardzo rzadkie zespoły toczniopodobne i immunozależną miopatię martwiczą. Monitorowanie parametrów wątrobowych i kinazy kreatynowej (CK >3x GGN u 2,5%, >10x GGN u 0,4%) jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii.
amnezja, anafilaksja, anoreksja, atorwastatyna, cholestaza, cukrzyca, dysfagia, dysguesja, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mialgia, miastenia, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Edronax 4 mg
Reboksetyna, substancja czynna leku Edronax, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały udokumentowane w badaniach klinicznych obejmujących ponad 2100 pacjentów, z czego około 250 stosowało lek przez co najmniej rok. Najczęściej obserwowane działania niepożądane o częstości bardzo częstej (≥1/10) to bezsenność, zawroty głowy, zaparcia, suchość błony śluzowej jamy ustnej oraz nadmierne pocenie się. Częstość występowania działań niepożądanych była wyższa w grupie reboksetyny (80%) w porównaniu do placebo (70%), a odsetek rezygnacji z terapii z powodu działań niepożądanych wynosił 9% vs. 5%. Szczególną uwagę należy zwrócić na powikłania urologiczne, które występowały u 31,4% mężczyzn leczonych reboksetyną, w tym uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza i zaburzenia mikcji, co jest istotne klinicznie. Ponadto, reboksetyna powodowała istotne przyspieszenie akcji serca (średnio +3,0 uderzeń/min w pozycji stojącej, +6,4 w siedzącej i +2,9 w leżącej) oraz tachykardię, która wymagała przerwania leczenia u 0,8% pacjentów.
agresja, akatyzja, alergiczne zapalenie skóry, bezsenność, ból głowy, drażliwość, dysfunkcja pęcherza moczowego, dysguesja, dyzuria, hiponatremia, kołatanie serca, mydriaza, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, nudności, omamy, opóźniona ejakulacja, parestezje, pobudzenie psychoruchowe, reboksetyna, suchość błony śluzowej jamy ustnej, tachykardia, wazodylatacja, wymioty, zaburzenia akomodacji, zaburzenia mikcji, zaburzenia seksualne, zakażenie układu moczowego, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty błędnikowe, zawroty głowy, zespół Raynauda, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Klacid 500 mg
Lek Klacid, zawierający 739,5 mg laktobionianu klarytromycyny odpowiadającego 500 mg klarytromycyny, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla makrolidów, z dominującymi objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak bóle brzucha, biegunka, nudności, wymioty oraz zaburzenia smaku. U pacjentów z obniżoną odpornością, w tym z AIDS, stosujących dawki do 1000 mg/dobę, obserwuje się dodatkowo wysypkę, wzdęcia, bóle głowy, zaparcia, zaburzenia słuchu oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz AspAT i AlAT w surowicy (około 2-3% przypadków). Rzadziej występują duszność, bezsenność i suchość w jamie ustnej. W badaniach laboratoryjnych u tej grupy pacjentów odnotowano także leukopenię, trombocytopenię oraz wzrost stężenia azotu mocznikowego we krwi.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antybiotyk makrolidowy, azot mocznikowy we krwi, bezsenność, biegunka, ból brzucha, duszność, dysfunkcja wątroby, dysguesja, infekcja oportunistyczna, kserostomia, laktobionian klarytromycyny, leukopenia, małopłytkowość, monitorowanie działań niepożądanych, nudność, rabdomioliza, reakcja skórna, upośledzenie słuchu, wymioty, wysypka skórna, zakażenie Mycobacterium, zaparcie, zespół nabytego niedoboru odporności - Leksykon substancji czynnych
Albumina ludzka – Działania niepożądane
Albumina ludzka, stosowana w terapii różnych stanów klinicznych, charakteryzuje się stosunkowo dobrym profilem bezpieczeństwa, jednak jej podawanie może wywołać działania niepożądane o różnym nasileniu. Do najczęstszych łagodnych reakcji należą zaczerwienienie twarzy, pokrzywka, gorączka oraz nudności, które zwykle ustępują po zmniejszeniu szybkości infuzji lub jej przerwaniu. Ciężkie działania niepożądane, takie jak wstrząs anafilaktyczny, reakcje anafilaktyczne czy obrzęk płuc, występują bardzo rzadko, ale wymagają natychmiastowej interwencji, w tym przerwania infuzji i wdrożenia standardowego leczenia w stanach zagrożenia życia. Zaburzenia układu immunologicznego, nerwowego, sercowo-naczyniowego, oddechowego, żołądkowo-jelitowego oraz skórne mogą pojawić się w trakcie terapii, a ich częstość występowania jest różna, często określana jako rzadka lub bardzo rzadka. Monitorowanie parametrów hemodynamicznych i stanu pacjenta jest kluczowe, zwłaszcza u osób z chorobami współistniejącymi.
albumina ludzka, ból głowy, bradykardia, czynnik zakaźny, dreszcze, duszność, dysguesja, gorączka, lek adrenergiczny, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, obrzęk Quinckego, parestezja, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, skurcz oskrzeli, świąd, tachykardia, układ immunologiczny, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zaburzenie świadomości, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kalium hypermanganicum Galena
Kalium hypermanganicum Galena w postaci tabletek 100 mg stosowany jest głównie do przygotowania roztworów do użytku zewnętrznego, takich jak płukanie jamy ustnej, gardła, przemywanie ran oraz aplikacja na skórę. Kluczowe jest unikanie wysokich stężeń roztworu nadmanganianu potasu, gdyż mogą one powodować podrażnienia skóry i błon śluzowych, objawiające się zaczerwienieniem, pieczeniem, świądem oraz nadmierną suchością. Długotrwała ekspozycja tkanek na preparat, nawet w odpowiednich stężeniach, zwiększa ryzyko nasilenia efektów drażniących, dlatego konieczne jest precyzyjne ustalenie czasu terapii oraz monitorowanie reakcji pacjenta. Szczególną uwagę należy zwrócić na edukację pacjenta, zwłaszcza w kontekście płukania jamy ustnej i gardła, gdzie bezwzględnie zabronione jest połykanie roztworu ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Cyxodil 320 mcg/dawkę inh.
W badaniach klinicznych z zastosowaniem cyklezonidu w inhalatorze ciśnieniowym (pMDI) w dawkach od 40 do 1280 µg/dobę działania niepożądane wystąpiły u około 5% pacjentów, głównie o łagodnym charakterze, nie wymagającym przerwania terapii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane o częstości niezbyt częstej (>1/1000, <1/100) obejmowały kołatanie serca (często związane z jednoczesnym stosowaniem leków kardiotropowych, np. teofiliny lub salbutamolu), nudności, wymioty, ból brzucha, dyspepsję, suchość i reakcje w miejscu podania, infekcje grzybicze jamy ustnej, ból głowy, wyprysk, wysypkę oraz nadciśnienie tętnicze. Rzadko występowały obrzęk naczynioruchowy i nadwrażliwość. Częstość nieznana dotyczyła zaburzeń psychicznych (np. nadmierna aktywność psychoruchowa, zaburzenia snu, lęk, depresja, agresja, zwłaszcza u dzieci) oraz zaburzeń oka, takich jak niewyraźne widzenie i centralna surowicza chorioretinopatia. Paradoksalny skurcz oskrzeli, potencjalnie zagrażający życiu, może pojawić się natychmiast po inhalacji i wymaga natychmiastowej interwencji oraz rozważenia zaprzestania leczenia.
ból głowy, centralna surowicza chorioretinopatia, cyklezonid, duszność, dysfonia, dysguesja, dyspepsja, infekcja grzybicza jamy ustnej, inhalator ciśnieniowy, jaskra, kołatanie serca, kortykosteroid wziewny, nadciśnienie tętnicze, nadpobudliwość psychoruchowa, niewydolność nadnerczy, nudności i wymioty, obrzęk naczynioruchowy, opóźnienie wzrostu, paradoksalny skurcz oskrzeli, zaburzenia snu, zaćma, zespół Cushinga, zespół cushingoidalny, zmniejszenie gęstości mineralnej kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Briglau PPH 2 mg/ml
Brymonidyny winian 2 mg/ml (Briglau PPH) stosowany w leczeniu jaskry i innych schorzeń okulistycznych wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze to suchość jamy ustnej, przekrwienie gałki ocznej oraz pieczenie i kłucie oczu, występujące u 22-25% pacjentów. Reakcje alergiczne dotyczące oczu pojawiają się u 12,7% chorych i są główną przyczyną przerwania terapii (11,5%), szczególnie w okresie 3-9 miesięcy stosowania. Wśród działań niepożądanych o różnej częstości występują także bóle głowy, senność, zawroty głowy, zaburzenia rytmu serca, a także objawy ze strony układu oddechowego i przewodu pokarmowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na dzieci w wieku 2-7 lat, u których senność występuje u 55%, a u dzieci o masie ciała ≤20 kg nawet u 63%, co wymaga ostrożności i monitorowania. U noworodków i niemowląt obserwowano objawy przedawkowania, takie jak bradykardia, hipotermia i bezdech, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania leku w tej grupie wiekowej.
alergiczne zapalenie powiek, alergiczne zapalenie spojówek, arytmia, bezdech, bezsenność, ból głowy, bradykardia, brymonidyny winian, depresja, duszność, dysguesja, grudkowe zapalenie spojówek, hipotensja, hipotermia, jaskra, lek beta-adrenolityczny, letarg, mioza, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, obrzęk twarzy, omdlenie, podrażnienie gałki ocznej, przekrwienie gałki ocznej, reakcja alergiczna, reakcja alergiczna oka, rozszerzenie naczyń krwionośnych, senność, sinica, suchość błony śluzowej nosa, suchość jamy ustnej, suchość oczu, świąd powiek, światłowstręt, utrata przytomności, wysypka, zahamowanie oddechu, zamglone widzenie, zapalenie błony naczyniowej przedniego odcinka oka, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Octefortan (1 mg + 20 mg)/g
Preparat Octefortan, zawierający 1 mg oktenidyny dichlorowodorku oraz 20 mg fenoksyetanolu na gram roztworu do stosowania na skórę, charakteryzuje się stosunkowo niskim profilem działań niepożądanych. Najczęściej zgłaszane objawy dotyczą układu rozrodczego i pokarmowego, przy czym zaburzenia układu rozrodczego, takie jak uczucie ciepła i pieczenia pochwy, występują rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000) i mają charakter przejściowy. Zaburzenia smaku, manifestujące się gorzkim posmakiem po stosowaniu preparatu do płukania jamy ustnej, mają nieokreśloną częstość występowania i utrzymują się około godziny po aplikacji, nie wymagając interwencji medycznej ani przerwania terapii.
bezpieczeństwo farmakoterapii, dysguesja, fenoksyetanol, klasyfikacja MedDRA, monitoring działań niepożądanych, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, oktenidyna dichlorowodorek, pharmacovigilance, pieczenie pochwy, płukanie jamy ustnej, profil bezpieczeństwa, roztwór na skórę, substancja czynna, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, zaburzenia smaku, zaburzenia układu rozrodczego, zaburzenia żołądka