Działania niepożądane leku Zolaxa Rapid

Lek Zolaxa Rapid zawierający olanzapinę jako substancję czynną charakteryzuje się złożonym profilem bezpieczeństwa, który wymaga szczególnej uwagi lekarza prowadzącego. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis działań niepożądanych obserwowanych podczas stosowania olanzapiny, ich nasilenie, częstość występowania oraz możliwe implikacje kliniczne, które należy uwzględnić podczas terapii.¹

Profil bezpieczeństwa u dorosłych

W badaniach klinicznych z olanzapiną najczęściej raportowane działania niepożądane (u ≥1% pacjentów) obejmowały szeroki zakres objawów. Z punktu widzenia klinicznego, szczególnie istotne są zaburzenia metaboliczne, neurologiczne oraz endokrynologiczne. Wśród najczęściej występujących należy wymienić: senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilię, hiperprolaktynemię, hiperlipidemię, hiperglikemię oraz zaburzenia pozapiramidowe.²

Szczególne zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi

Leczenie olanzapiną może wiązać się z wystąpieniem poważnych działań niepożądanych, które w niektórych przypadkach mogą stanowić zagrożenie dla życia pacjenta. Szczególnej uwagi wymagają:

• Zaburzenia metaboliczne – długotrwałe leczenie olanzapiną wiąże się z istotnym klinicznie zwiększeniem masy ciała, które może wystąpić u 64,4% pacjentów (przyrost o ≥7% wyjściowej masy ciała), a u 12,3% pacjentów może dojść do przyrostu masy ciała o ≥25%. Zaburzeniom tym często towarzyszą zaburzenia gospodarki lipidowej i węglowodanowej.³
• Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) – rzadkie, ale potencjalnie śmiertelne powikłanie, charakteryzujące się hipertermią, sztywnością mięśniową, zaburzeniami autonomicznymi i zmianami stanu psychicznego.⁴
• Zaburzenia sercowo-naczyniowe – w tym wydłużenie odstępu QT, które w rzadkich przypadkach może prowadzić do groźnych arytmii, takich jak częstoskurcz komorowy czy migotanie komór, a nawet nagłej śmierci sercowej.⁵
• Powikłania zakrzepowo-zatorowe – w tym zator tętnicy płucnej i zakrzepica żył głębokich, które stanowią istotne ryzyko, szczególnie u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka chorób zakrzepowo-zatorowych.⁶
• Reakcje hematologiczne – leukopenia, neutropenia i małopłytkowość, które wymagają monitorowania parametrów morfologii krwi, szczególnie na początku leczenia.⁷
• Hepatotoksyczność – przemijające zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych jest częstym działaniem niepożądanym, ale może też rozwinąć się zapalenie wątroby o charakterze cholestatycznym lub wątrobowokomórkowym.⁸
• Hiperglikemia i cukrzyca – mogące prowadzić do poważnych powikłań metabolicznych, w tym kwasicy ketonowej lub śpiączki, opisywano przypadki śmiertelne.⁹
• Ciężkie reakcje skórne – w tym polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS), które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia.¹⁰

Szczególne grupy pacjentów

Profil bezpieczeństwa olanzapiny może różnić się w zależności od populacji pacjentów. Szczególną ostrożność należy zachować u:

• Pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem – obserwowano zwiększoną częstość zgonów oraz zdarzeń naczyniowo-mózgowych w porównaniu z grupą placebo. Często występowały również: nieprawidłowy chód, upadki, zapalenie płuc, podwyższona temperatura ciała, letarg, omamy wzrokowe i nietrzymanie moczu.¹¹
• Pacjentów z chorobą Parkinsona – nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy występowały bardzo często i częściej niż w grupie placebo.¹²
• Pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową leczonych terapią skojarzoną – połączenie olanzapiny z walproinianem może zwiększać ryzyko neutropenii. Podczas leczenia skojarzonego z litem lub walproinianem częściej obserwowano drżenie, suchość błony śluzowej jamy ustnej, zwiększony apetyt i zwiększenie masy ciała.^{10%) występowanie drżenia, suchości błony śluzowej jamy ustnej, zwiększonego apetytu i zwiększenia masy ciała.”>13}
• Młodzieży (13-17 lat) – choć olanzapina nie jest wskazana do stosowania u osób poniżej 18. roku życia, warto odnotować, że w tej grupie wiekowej obserwowano zwiększoną częstość występowania działań niepożądanych metabolicznych, w tym istotnego klinicznie zwiększenia masy ciała, stężenia triglicerydów, cholesterolu oraz zwiększonego apetytu w porównaniu do pacjentów dorosłych.¹⁴

Szczegółowa tabela działań niepożądanych związanych ze stosowaniem olanzapiny

Zaburzenia metaboliczne – szczególnie istotne działania niepożądane

Zaburzenia metaboliczne związane z olanzapiną wymagają szczególnej uwagi ze względu na ich częstość i potencjalne konsekwencje zdrowotne. Dane kliniczne wskazują na następujące prawidłowości:¹⁵

• Przyrost masy ciała obserwuje się we wszystkich kategoriach wyjściowego BMI
• Po krótkotrwałym leczeniu (około 47 dni) zwiększenie masy ciała o ≥7% występuje u 22,2% pacjentów
• Podczas długotrwałej terapii (≥48 tygodni) przyrost masy ciała o ≥7% stwierdza się u 64,4% pacjentów
• Zaburzenia stężenia lipidów są bardziej nasilone u pacjentów bez wyjściowych zaburzeń lipidowych
• Obserwuje się zwiększenie częstości przejścia z prawidłowych wartości do wysokich (patologicznych) dla cholesterolu całkowitego, triglicerydów i glukozy<sup data-drug="Zolaxa Rapid" data-section="Działania niepożądane" title="Obserwowane w przypadku zwiększenia początkowego stężenia mierzonego na czczo z wartości prawidłowych (<5,17 mmol/l) do dużych wartości (≥6,2 mmol/l). Zmiany początkowego stężenia cholesterolu całkowitego na czczo z wartości granicznych (≥5,17 do <6,2 mmol/l) do dużych wartości (≥6,2 mmol/l) występowały bardzo często. […] Obserwowane zwiększenie początkowych prawidłowych wartości mierzonych na czczo (<5,56 mmol/l) do dużych wartości (≥7 mmol/l). Zmiany początkowego stężenia glukozy na czczo z wartości granicznych (≥5,56 do <7 mmol/l) do dużych wartości (≥7 mmol/l) występowały bardzo często. […] Obserwowane w przypadku zwiększenia początkowego stężenia mierzonego na czczo z wartości prawidłowych (<1,69 mmol/l) do dużych wartości (≥2,26 mmol/l). Zmiany stężenia triglicerydów mierzonego na czczo z wartości granicznych (≥1,69 do 16

Zaburzenia pozapiramidowe i dyskineza późna

Choć zaburzenia pozapiramidowe występują rzadziej niż w przypadku klasycznych neuroleptyków, olanzapina może powodować parkinsonizm, akatyzję i dystonię. W badaniach klinicznych częstość parkinsonizmu i dystonii u pacjentów leczonych olanzapiną liczebnie przewyższała grupę placebo, jednak różnice nie były statystycznie istotne. W porównaniu z haloperydolem stosowanym w stopniowo zwiększanych dawkach, olanzapina wywołuje mniej objawów pozapiramidowych.¹⁷

Zespół odstawienia

Nagłe przerwanie stosowania olanzapiny może prowadzić do wystąpienia ostrych objawów odstawiennych, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty. Dla zminimalizowania ryzyka tych objawów zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki leku.¹⁸

Szczególne uwagi dotyczące młodzieży

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia. Należy jednak zauważyć, że w przypadku stosowania leku w tej grupie wiekowej, obserwowano wyraźnie wyższą częstość i nasilenie działań niepożądanych metabolicznych:¹⁹

• Zwiększenie masy ciała – występuje istotnie częściej u młodzieży niż u dorosłych
• Zaburzenia metaboliczne – zwiększenie stężenia triglicerydów i cholesterolu zgłaszane bardzo często
• Sedacja – uspokojenie polekowe (senność, letarg) zgłaszane bardzo często
• Zaburzenia wątrobowe – zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych występuje bardzo często

Monitorowanie bezpieczeństwa leczenia

W celu wczesnego wykrycia i minimalizacji ryzyka działań niepożądanych związanych ze stosowaniem olanzapiny, zaleca się regularne monitorowanie kliniczne obejmujące:²⁰

• Parametry metaboliczne (masa ciała, BMI, obwód talii, profil lipidowy, glikemia na czczo)
• Funkcje wątroby (enzymy wątrobowe)
• Morfologię krwi (szczególnie przy terapii skojarzonej)
• Ciśnienie tętnicze (szczególnie na początku leczenia)
• Objawy neurologiczne (objawy pozapiramidowe, objawy złośliwego zespołu neuroleptycznego)
• Stan psychiczny (objawy depresji, myśli samobójcze)

Pacjenci przyjmujący olanzapinę powinni być poinformowani o możliwych działaniach niepożądanych oraz konieczności niezwłocznego zgłaszania niepokojących objawów lekarzowi prowadzącemu. Jakiekolwiek podejrzewane działania niepożądane należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²¹