Specjalne ostrzeżenia
Zolaxa Rapid

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Zolaxa Rapid

Podczas leczenia preparatem Zolaxa Rapid (olanzapina) należy uwzględnić, że poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach terapii. W tym czasie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu zdrowia pacjenta¹.

Psychoza i zaburzenia zachowania związane z otępieniem

Stosowanie olanzapiny u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem nie jest zalecane. Badania kliniczne wykazały dwukrotnie zwiększoną śmiertelność u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy placebo (3,5% vs 1,5%). Zwiększona śmiertelność nie była związana z dawkowaniem olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg) ani czasem trwania leczenia².

Czynniki ryzyka predysponujące do zwiększonej śmiertelności obejmują:

• wiek powyżej 65 lat
• utrudnione połykanie
• sedacja
• niedożywienie i odwodnienie
• choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Warto jednak podkreślić, że większa śmiertelność w grupie leczonej olanzapiną występowała również u pacjentów bez wymienionych czynników ryzyka^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy występującej u pacjentów z chorobą Parkinsona, którzy przyjmują agonistów dopaminy. W badaniach klinicznych u tych pacjentów obserwowano częste nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, przy czym olanzapina nie wykazała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych⁵.

W badaniach tych wymagano, aby pacjenci byli w stabilnym stanie podczas przyjmowania najmniejszej skutecznej dawki leków przeciw parkinsonizmowi (agonistów dopaminy), oraz aby przez cały okres badania przyjmowali te same leki w stałych dawkach. Leczenie olanzapiną rozpoczynano od dawki 2,5 mg/dobę, a następnie zwiększano dawkowanie według decyzji badacza, maksymalnie do 15 mg/dobę⁶.

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny jest stanem zagrażającym życiu, związanym z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Kliniczne objawy ZZN obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia krwi, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Ponadto mogą wystąpić zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek⁷.

W przypadku wystąpienia objawów podmiotowych i przedmiotowych wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, bez innych klinicznych objawów ZZN, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę⁸.

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często podczas stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy z występującą sporadycznie kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki śmiertelne. Wcześniejsze zwiększenie masy ciała może być czynnikiem predysponującym⁹.

Zalecane jest odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjenta zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego. Należy oznaczać poziom glukozy we krwi:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie raz na rok

Pacjentów otrzymujących Zolaxa Rapid należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii, takich jak nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie. Pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy należy regularnie badać w celu wykrycia pogorszenia kontroli glikemii¹⁰.

Masę ciała należy kontrolować regularnie:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie raz na kwartał

¹¹

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniu lipidów. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów oraz u pacjentów, u których występują czynniki ryzyka rozwoju takich zaburzeń¹².

U wszystkich pacjentów otrzymujących Zolaxa Rapid należy regularnie badać stężenie lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie co 5 lat

¹³

Aktywność antycholinergiczna

Chociaż wykazano aktywność antycholinergiczną olanzapiny in vitro, doświadczenia z badań klinicznych ujawniły małą częstość występowania objawów z tym związanych. Jednakże, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne ze stosowaniem olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przepisując produkt leczniczy pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• podobnymi chorobami

¹⁴

Czynność wątroby

Często obserwowano przemijające i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych – AlAT i AspAT, zwłaszcza w początkowym etapie podawania leku. Należy zachować ostrożność i wykonać badania kontrolne u pacjentów:

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (w tym wątrobowokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną¹⁵.

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny, a także u pacjentów:

• przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• z przebytym zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki
• z zahamowaniem czynności szpiku kostnego spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

Często zgłaszano występowanie neutropenii u pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem¹⁶.

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności
• wymioty

¹⁷

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF<500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100). Nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych w porównaniu z placebo¹⁸.

Należy zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u pacjentów:

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

¹⁹

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zgłaszano przemijające występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Związek przyczynowy pomiędzy zakrzepami z zatorami a leczeniem olanzapiną nie został ustalony. Jednakże, ze względu na częste występowanie czynników ryzyka zakrzepu z zatorami u pacjentów ze schizofrenią, należy wcześniej rozpoznać wszystkie możliwe czynniki ryzyka, np. unieruchomienie, oraz podjąć odpowiednie działania prewencyjne²⁰.

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na działanie olanzapiny przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Ze względu na antagonizm olanzapiny wobec dopaminy wykazany in vitro, możliwe jest działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy²¹.

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom, które mogą obniżać próg drgawkowy. Napady drgawek zgłaszano niezbyt często u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków zgłaszano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia²².

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających 1 rok lub krócej, późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością podczas stosowania olanzapiny. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie jednak wraz z czasem trwania leczenia. Jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku Zolaxa Rapid. Po odstawieniu olanzapiny objawy te mogą przemijająco ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić²³.

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w podeszłym wieku obserwowano w trakcie badań klinicznych niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów w wieku powyżej 65 lat²⁴.

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano występowanie nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących olanzapinę. W retrospektywnym, obserwacyjnym, kohortowym badaniu ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwa razy większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Wykazano porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego w przypadku stosowania olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej²⁵.

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat występowały różne działania niepożądane, w tym:

• zwiększenie masy ciała
• zmiana parametrów metabolicznych
• zwiększenie stężenia prolaktyny

²⁶

Zawartość aspartamu

Tabletki Zolaxa Rapid ulegające rozpadowi w jamie ustnej zawierają aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. Ten produkt leczniczy może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią²⁷.