Właściwości farmakokinetyczne olanzapiny

Olanzapina w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (Zolaxa Rapid) wykazuje bioróżnoważność z olanzapiną w postaci tabletek powlekanych, charakteryzując się porównywalną szybkością i stopniem wchłaniania. Dzięki temu preparat Zolaxa Rapid może być stosowany zamiennie z tabletkami powlekanymi olanzapiny.¹

Wchłanianie olanzapiny

Olanzapina charakteryzuje się dobrym wchłanianiem po podaniu doustnym. Maksymalne stężenie w osoczu osiąga w ciągu 5-8 godzin od momentu przyjęcia. Istotną cechą preparatu jest fakt, że obecność pokarmu nie wpływa na proces wchłaniania substancji czynnej. W badaniach nie przeprowadzono jednak porównania bezwzględnej dostępności biologicznej olanzapiny po podaniu doustnym w stosunku do podania dożylnego.²

Dystrybucja olanzapiny

Olanzapina charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym około 93% dla zakresu stężeń od około 7 do około 1000 ng/ml. W osoczu wiąże się przede wszystkim z dwoma rodzajami białek: albuminami oraz α1-kwaśną glikoproteiną.³

Metabolizm olanzapiny

Biotransformacja olanzapiny odbywa się w wątrobie poprzez dwa główne mechanizmy: sprzęganie oraz utlenianie. Głównym metabolitem występującym w krwiobiegu jest 10-N-glukuronid, który nie przenika przez barierę krew-mózg. W procesie metabolizmu olanzapiny uczestniczą cytochromy P450: CYP1A2 oraz P450-2D6, które biorą udział w tworzeniu metabolitów N-demetylowego i 2-hydroksymetylowego. Badania na zwierzętach wykazały, że te metabolity charakteryzują się znamiennie mniejszą aktywnością in vivo niż związek macierzysty. Istotne jest, że aktywność farmakologiczna preparatu zależy przede wszystkim od olanzapiny, a nie jej metabolitów.⁴

Eliminacja olanzapiny

Po doustnym podaniu olanzapiny, średni okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji wykazuje zróżnicowanie zależne od wieku i płci pacjentów.⁵

Wpływ wieku na farmakokinetykę olanzapiny

U osób w podeszłym wieku (65 lat i starszych) obserwuje się wydłużenie średniego okresu półtrwania olanzapiny w porównaniu z młodszymi pacjentami (odpowiednio 51,8 i 33,8 godzin). Jednocześnie klirens leku jest zmniejszony u seniorów (17,5 l/h) w porównaniu z osobami młodszymi (18,2 l/h). Warto podkreślić, że zmienność parametrów farmakokinetycznych u osób starszych mieści się w granicach obserwowanych u osób młodszych. Badania kliniczne obejmujące 44 pacjentów ze schizofrenią w wieku powyżej 65 lat, którzy przyjmowali olanzapinę w dawkach od 5 mg do 20 mg na dobę, nie wykazały żadnego szczególnego profilu zdarzeń niepożądanych związanych z wiekiem.^{65 lat podawanie olanzapiny w dawkach od 5 mg do 20 mg na dobę nie było związane z żadnym szczególnym profilem zdarzeń niepożądanych.”>6}

Wpływ płci na farmakokinetykę olanzapiny

Parametry farmakokinetyczne olanzapiny wykazują zróżnicowanie zależne od płci. U kobiet obserwuje się nieco dłuższy średni okres półtrwania w fazie eliminacji (36,7 godziny) w porównaniu z mężczyznami (32,3 godziny). Jednocześnie klirens leku jest zmniejszony u kobiet (18,9 l/h) w porównaniu z mężczyznami (27,3 l/h). Pomimo tych różnic, profil bezpieczeństwa olanzapiny stosowanej w dawkach od 5 mg do 20 mg jest porównywalny zarówno w grupie kobiet (n = 467), jak i mężczyzn (n = 869).⁷

Wpływ niewydolności nerek na farmakokinetykę olanzapiny

U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min) nie występują znamienne różnice w porównaniu ze zdrowymi osobami w zakresie średniego okresu półtrwania w fazie eliminacji (odpowiednio 37,7 godzin i 32,4 godziny) oraz klirensu leku (odpowiednio 21,2 l/h i 25,0 l/h). Badania bilansu masy wykazały, że około 57% znakowanej radioaktywnie olanzapiny wydalane jest z moczem, głównie w postaci metabolitów.<sup data-drug="Zolaxa Rapid" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 8

Wpływ palenia tytoniu i zaburzeń czynności wątroby na farmakokinetykę olanzapiny

U osób palących z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby obserwuje się wydłużenie średniego okresu półtrwania w fazie eliminacji olanzapiny (39,3 godziny) oraz zmniejszenie klirensu (18,0 l/h) w porównaniu ze zdrowymi, niepalącymi osobami (odpowiednio 48,8 godziny i 14,1 l/h).⁹

Palenie tytoniu również istotnie wpływa na parametry farmakokinetyczne olanzapiny. U osób niepalących w porównaniu z osobami palącymi (zarówno kobiet, jak i mężczyzn) średni okres półtrwania w fazie eliminacji leku jest wydłużony (38,6 h w stosunku do 30,4 h), a klirens zmniejszony (18,6 l/h w stosunku do 27,7 l/h).¹⁰

Czynniki wpływające na klirens olanzapiny

Klirens osoczowy olanzapiny podlega wpływowi kilku czynników demograficznych i behawioralnych:

• jest mniejszy u osób w podeszłym wieku niż u osób młodszych
• jest mniejszy u kobiet niż u mężczyzn
• jest mniejszy u osób niepalących niż u osób palących

Należy jednak podkreślić, że wpływ wieku, płci czy palenia tytoniu na klirens olanzapiny i jej okres półtrwania jest stosunkowo niewielki w porównaniu z ogólną zmiennością osobniczą.¹¹

Wpływ przynależności etnicznej na farmakokinetykę olanzapiny

Badania porównawcze przeprowadzone z udziałem osób rasy kaukaskiej, Japończyków oraz Chińczyków nie wykazały istotnych różnic w parametrach farmakokinetycznych olanzapiny pomiędzy tymi trzema populacjami.¹²

Farmakokinetyka olanzapiny u dzieci i młodzieży

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone u młodzieży (w wieku od 13 do 17 lat) wykazały, że właściwości farmakokinetyczne olanzapiny są zasadniczo podobne do tych obserwowanych u osób dorosłych. Zaobserwowano jednak, że średnia ekspozycja na olanzapinę była o około 27% większa u młodzieży. Ta różnica może wynikać z odmiennych cech demograficznych występujących u młodzieży w porównaniu do osób dorosłych, przede wszystkim z mniejszej średniej masy ciała oraz mniejszej liczby osób palących w grupie nastolatków.¹³

Podsumowanie parametrów farmakokinetycznych olanzapiny w zależności od czynników demograficznych