cytochrom P450

Cytochrom P450 to nadrodzina enzymów zawierających hem, które odgrywają kluczową rolę w metabolizmie wielu substancji zarówno endogennych, jak i egzogennych, w tym leków, toksyn i związków chemicznych. Enzymy te są obecne we wszystkich tkankach organizmu, ale najwyższe stężenie występuje w wątrobie, gdzie stanowią główny element układu detoksykacyjnego.

W praktyce klinicznej znajomość działania cytochromu P450 jest niezwykle istotna ze względu na jego udział w interakcjach lekowych. Enzymy CYP450 mogą być induktorami (przyspieszającymi metabolizm) lub inhibitorami (hamującymi metabolizm) innych leków, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapeutycznej lub nasilenia działań niepożądanych. Szczególnie ważne w praktyce są izoformy CYP3A4, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP1A2.

Polimorfizm genetyczny enzymów cytochromu P450 jest przyczyną zmienności osobniczej w metabolizmie leków. W zależności od aktywności enzymatycznej pacjentów dzieli się na metabolizatorów: szybkich, pośrednich, wolnych i ultraszybkich. Znajomość tych różnic jest fundamentem medycyny spersonalizowanej i umożliwia dostosowanie dawkowania leków do indywidualnych potrzeb pacjenta, minimalizując ryzyko działań niepożądanych.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Felodypina – Właściwości farmakokinetyczne

Felodypina, dostępna w preparacie Plendil w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (5 mg i 10 mg), charakteryzuje się całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, jednak jej biodostępność ogólnoustrojowa wynosi około 15%, niezależnie od dawki terapeutycznej. Maksymalne stężenie w osoczu (tmax) osiągane jest po 3-5 godzinach, a dzięki formulacji o przedłużonym uwalnianiu stężenia terapeutyczne utrzymują się stabilnie przez 24 godziny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Felodypina wykazuje bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (~99%, głównie albuminami) oraz dużą objętość dystrybucji (10 l/kg). Metabolizm zachodzi intensywnie w wątrobie przez CYP3A4, a lek cechuje się wysokim klirensem (1200 ml/min) i okresem półtrwania około 25 godzin. Stan stacjonarny osiągany jest po 5 dniach regularnego stosowania, bez ryzyka kumulacji, co jest korzystne dla bezpieczeństwa terapii.
badanie farmakokinetyczne, biodostępność ogólnoustrojowa, cytochrom P450, dawka terapeutyczna, dystrybucja tkankowa leku, faza eliminacji, felodypina, hemodializa, izoenzym CYP3A4, klirens z krwi, kumulacja leku, liniowa zależność od dawki, metabolit, metabolizm wątrobowy, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, podeszły wiek, stan stacjonarny, stężenie terapeutyczne leku, stężenie w osoczu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, wchłanianie substancji, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ortanol Max 20 mg

Omeprazol, substancja czynna preparatu Ortanol MAX 20 mg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem w jelicie cienkim, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po 1-2 godzinach, z okresem wchłaniania trwającym 3-6 godzin. Biodostępność ogólnoustrojowa wynosi około 40% po jednorazowym podaniu doustnym i wzrasta do około 60% przy wielokrotnym dawkowaniu raz na dobę. Lek wykazuje wysokie powinowactwo do białek osocza (97%) oraz objętość dystrybucji około 0,3 l/kg masy ciała. Metabolizm omeprazolu odbywa się głównie w wątrobie przez układ cytochromu P450, przede wszystkim izoenzym CYP2C19, z udziałem CYP3A4. Polimorfizm genetyczny CYP2C19 wpływa na farmakokinetykę leku, powodując u tzw. „słabo metabolizujących” pacjentów 5-10-krotny wzrost AUC i 3-5-krotny wzrost maksymalnego stężenia w osoczu, jednak nie wymaga to modyfikacji dawkowania.
AUC, białko osocza, biodostępność, biodostępność ogólnoustrojowa, biotransformacja leku, CYP2C19, cytochrom P450, eliminacja z osocza, hamowanie kompetycyjne, hydroksyomeprazol, interakcja międzylekowa, izoenzym CYP3A4, kapsułka dojelitowa, klirens ogólnoustrojowy, metabolizm omeprazolu, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, omeprazol, osoba słabo metabolizująca, osoba szybko metabolizująca, polimorfizm genetyczny, stężenie maksymalne, sulfon omeprazolu, wydzielanie kwasu solnego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Metadon – Interakcje

Metadon wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym, wynikające głównie z jego metabolizmu przez izoenzym CYP3A4 oraz transportu przez glikoproteinę P. Induktory CYP3A4 (np. barbiturany, karbamazepina, efawirenz) mogą obniżać stężenie metadonu w osoczu nawet o 48-57% (np. efawirenz 600 mg/dobę), prowadząc do objawów abstynencji opioidowej i konieczności zwiększenia dawki. Z kolei inhibitory CYP3A4 (np. klarytromycyna, flukonazol, fluwoksamina) zwiększają stężenie metadonu, co wiąże się z ryzykiem przedawkowania. Hamowanie glikoproteiny P przez chinidynę, werapamil czy cyklosporynę również podnosi poziom metadonu w surowicy. Metamizol, indukując CYP3A4 i CYP2B6, obniża stężenie metadonu, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawki. Ponadto kannabidiol może zwiększać stężenie metadonu w osoczu, co wymaga uważnej obserwacji pacjenta.
arytmia serca, bariera krew-mózg, biodostępność, cytochrom P450, depresja oddechowa, depresja OUN, działanie hipotensyjne, dziurawiec zwyczajny, glikoproteina p, indukcja enzymatyczna, inhibitory MAO, izoenzym CYP3A4, klirens leku, metabolizm wątrobowy, niedrożność porażenna jelit, retencja CO₂, SNRI, SSRI, TCA, terapia antyretrowirusowa, tolerancja lekowa, torsade de pointes, uzależnienie fizyczne, wydłużenie odstępu QT, zespół serotoninowy, zwieracz Oddiego
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Treprostinil Reddy 1 mg/ml

Treprostynil Reddy, zawierający treprostynil sodowy, wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek od 2,5 do 125 ng/kg/min, z osiągnięciem stanu stacjonarnego w osoczu po 15-18 godzinach infuzji podskórnej lub dożylnej. Biorównoważność między tymi drogami podania potwierdzono przy dawce 10 ng/kg/min. Okres półtrwania treprostynilu w fazie eliminacji różni się w zależności od czasu trwania infuzji: od 1,32-1,42 godziny po 6-godzinnych infuzjach do 2,93 godziny po infuzjach trwających co najmniej trzy tygodnie. Objętość dystrybucji wynosi 1,11-1,22 l/kg, a klirens osoczowy 586,2-646,9 ml/kg/h, przy czym u pacjentów otyłych (BMI > 30 kg/m²) klirens jest istotnie zmniejszony. Charakterystyczny dobowy rytm stężeń leku wykazuje dwa maksima (około godz. 1 i 10) oraz minima (około godz. 7 i 16), z różnicą stężeń maksymalnych do minimalnych wynoszącą 20-30%.
biorównoważność, ciągła infuzja dożylna, ciągła infuzja podskórna, cytochrom P450, infuzja dożylna, infuzja podskórna, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP2C8, klirens osoczowy, kwas glukuronowy, łagodne zaburzenia wątroby, metakrezol, nadciśnienie płucne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, otyłość, produkt utleniania, profil farmakokinetyczny, stan stacjonarny, treprostynil sodowy, umiarkowane zaburzenia wątroby, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Oxyduo 5 mg + 2,5 mg

Produkt leczniczy Oxyduo, zawierający oksykodon i nalokson, wykazuje liczne istotne klinicznie interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie Oxyduo z lekami o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), takimi jak inne opioidy, gabapentynoidy, benzodiazepiny, leki przeciwdepresyjne, przeciwpsychotyczne, przeciwhistaminowe oraz przeciwwymiotne, co zwiększa ryzyko depresji oddechowej, sedacji, a nawet śpiączki. Ponadto, stosowanie Oxyduo u pacjentów przyjmujących inhibitory monoaminooksydazy (MAOI) lub leki serotoninergiczne (SSRI, SNRI) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko przełomu serotoninowego i nadciśnieniowego. Alkohol znacząco nasila depresyjne działanie Oxyduo na OUN, zwiększając ryzyko ciężkiej sedacji i depresji oddechowej, dlatego jego spożycie podczas terapii jest bezwzględnie przeciwwskazane. Współistniejące stosowanie leków przeciwzakrzepowych z grupy pochodnych kumaryny (np. warfaryna) może powodować istotne zmiany INR, wymagające częstszego monitorowania i dostosowania dawki.
antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, benzodiazepina, cytochrom P450, depresja oddechowa, dziurawiec zwyczajny, fenytoina, gabapentynoidy, hiperrefleksja, hipertermia, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, karbamazepina, ketokonazol, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwzakrzepowy, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, nalokson, objaw odstawienny, oksykodon, opioid, ośrodkowy układ nerwowy, pochodna kumaryny, powikłanie krwotoczne, pregabalina, ryfampicyna, sedacja, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, toksyczność serotoninowa, warfaryna, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Flukofemin One 150 mg

Flukofemin One, zawierający 150 mg flukonazolu w tabletce, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Przede wszystkim lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na flukonazol, inne azole lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (112,87 mg/tabletka). Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania związane z interakcjami lekowymi, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu terfenadyny (szczególnie przy dawkach flukonazolu ≥400 mg/dobę) oraz leków wydłużających odstęp QT metabolizowanych przez CYP3A4, takich jak cyzapryd, astemizol, pimozyd, chinidyna i erytromycyna, ze względu na ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca.
antybiotyk makrolidowy, astemizol, chinidyna, CYP3A4, cytochrom P450, cyzapryd, EKG, erytromycyna, flukonazol, interakcje flukonazolu, laktoza jednowodna, metabolizm wątrobowy, nadwrażliwość na flukonazol, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, pimozyd, terapia przeciwgrzybicza, terfenadyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, związki azolowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bellergot 0,3 mg + 0,1 mg + 20 mg

Lek Bellergot w postaci tabletek drażowanych zawiera ergotaminę winian (0,3 mg), atropinę (0,1 mg) oraz fenobarbital (20,0 mg) i posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku, a także w schorzeniach neurologicznych (miastenia, choroba Parkinsona), układu oddechowego (niewydolność oddechowa, astma oskrzelowa, rozedma płuc), sercowo-naczyniowych (niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, choroba Raynauda, thrombangitis obliterans, arteritis luetica, thrombophlebitis), a także w niewydolności wątroby i nerek. Dodatkowo, lek jest przeciwwskazany u osób z uzależnieniem od alkoholu i leków, palących tytoń oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na teratogenne działanie fenobarbitalu i obkurczające macicę działanie ergotaminy. Preparat zawiera także laktozę jednowodną (16,0 mg) i sacharozę (31,897 mg), które mogą wywoływać reakcje alergiczne u predysponowanych pacjentów.
alkaloid tropanowy, astma oskrzelowa, choroba niedokrwienna serca, choroba Parkinsona, choroba Raynauda, cukrzyca, cytochrom P450, depresja OUN, działanie antycholinergiczne, działanie cholinolityczne, działanie indukcyjne, działanie mydriatyczne, działanie naczynioskurczowe, działanie teratogenne, ergotaminy winian, fenobarbital, jaskra z wąskim kątem, kiłowe zapalenie tętnic, laktoza jednowodna, miastenia, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na składniki, niedrożność dróg moczowych, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nikotynizm, objaw pozapiramidowy, obrzęk śluzowaty, porfiria, posocznica, przerost prostaty, receptor dopaminergiczny, receptor serotoninergiczny, rozedma płuc, sacharoza, skurcz macicy, świąd, transmisja nerwowo-mięśniowa, uzależnienie od alkoholu, uzależnienie od leków, zakrzepowe zapalenie żył
Leksykon substancji czynnych
Olejek cytryny zwyczajnej – Interakcje

Olejek cytryny zwyczajnej (Citrus limon L. aetheroleum) jest składnikiem produktu leczniczego Respero Myrtol, dostępnego w postaci kapsułek dojelitowych miękkich o dawce 300 mg. Produkt ten zawiera również olejki eteryczne z eukaliptusa, pomarańczy słodkiej oraz mirtu zwyczajnego. Aktualnie brak jest oficjalnych, klinicznych badań potwierdzających interakcje olejku cytryny zwyczajnej z innymi lekami, jednak teoretycznie możliwe są interakcje z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450, lekami przeciwzakrzepowymi, sedatywnymi oraz przeciwcukrzycowymi. Potencjalne mechanizmy obejmują inhibicję lub indukcję enzymów, wpływ na krzepnięcie krwi, działanie addytywne sedatywne oraz zmiany w metabolizmie glukozy. Zaleca się ostrożność kliniczną i monitorowanie parametrów krzepnięcia oraz glikemii u pacjentów przyjmujących jednocześnie te leki.
Citrus limon L. aetheroleum, cytochrom P450, działanie hepatotoksyczne, działanie sedatywne, indeks terapeutyczny, indukcja enzymu, inhibicja enzymu, interakcja farmakodynamiczna, kapsułka dojelitowa miękka, krzepnięcie krwi, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwzakrzepowy, lek sedatywny, metabolizm glukozy, nietolerancja fruktozy, olejek cytryny zwyczajnej, olejek eukaliptusowy, olejek mirtu zwyczajnego, olejek pomarańczy słodkiej
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Medical Valley 7,5 mg

Lenalidomid jest lekiem podawanym doustnie, charakteryzującym się szybkim wchłanianiem (Cmax osiągane w 0,5-2 godziny) oraz niskim stopniem wiązania z białkami osocza (23-29%). W farmakokinetyce obserwuje się liniowy wzrost Cmax i AUC wraz ze wzrostem dawki, bez istotnej kumulacji przy wielokrotnym podawaniu. Lek jest eliminowany głównie przez nerki, z 90% dawki wydalanej z moczem, w większości w postaci niezmienionej (82%). Metabolizm lenalidomidu jest minimalny, a lek nie jest substratem ani inhibitorem enzymów cytochromu P450 ani transporterów błonowych, co ogranicza ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Spożycie posiłków wysokotłuszczowych obniża AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak w badaniach klinicznych lek stosowano niezależnie od posiłków.
aktywne wydalanie, AUC, białko ekstruzji wielolekowej, białko oporności raka piersi, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, cytochrom P450, dializa, filtracja kłębuszkowa, klirens całkowity, klirens lenalidomidu, kumulacja leku, mieszanina racemiczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, stężenie w osoczu, szpiczak mnogi, szybkie wchłanianie, transporter anionów organicznych, transporter błonowy, transporter kationów organicznych, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zespół mielodysplastyczny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fenta MX 50 50 mcg/h

Produkt leczniczy Fenta MX w postaci systemu transdermalnego zapewnia kontrolowane uwalnianie fentanylu przez 72 godziny, z wysoką biodostępnością wynoszącą 92%. Po aplikacji plastra stężenie fentanylu w surowicy stabilizuje się po 12-24 godzinach i utrzymuje względnie stały poziom przez cały okres stosowania. Pełny stan stacjonarny osiągany jest pod koniec drugiego okresu aplikacji, z kumulacją skutkującą wzrostem AUC i Cmax o około 40%. Wchłanianie jest zależne od gradientu stężeń i temperatury skóry, gdzie podwyższenie temperatury może zwiększyć AUC nawet 2,2-krotnie. Fentanyl wykazuje dużą objętość dystrybucji (3-10 l/kg), silne wiązanie z białkami osocza (średnio 95%) oraz łatwe przenikanie przez barierę krew-mózg, łożyskową i do mleka. Metabolizm odbywa się głównie w wątrobie przez CYP3A4, a okres półtrwania po podaniu transdermalnym wynosi 20-27 godzin, co jest 2-3 razy dłuższe niż po podaniu dożylnym.
AUC, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność, Cmax, cytochrom P450, dystrybucja substancji, działanie niepożądane, enzym CYP3A4, fentanyl, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens fentanylu, maksymalne stężenie, marskość wątroby, matryca polimerowa, niewydolność nerek, norfentanyl, objętość dystrybucji, okres półtrwania, plaster przezskórny, pole pod krzywą stężenia, stan stacjonarny, stężenie terapeutyczne, system transdermalny, toksyczność fentanylu, tolerancja na opioidy
Leksykon substancji czynnych
Teriflunomid – Interakcje

Teriflunomid, stosowany w terapii stwardnienia rozsianego, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne wynikające z wpływu na enzymy CYP oraz białka transportowe. Silne induktory CYP (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, dziurawiec) obniżają ekspozycję na teriflunomid o około 40%, co wymaga ostrożności w ich stosowaniu. Cholestyramina i węgiel aktywowany powodują szybkie i istotne zmniejszenie stężenia teriflunomidu w osoczu, dlatego ich stosowanie jest przeciwwskazane, chyba że celem jest przyspieszona eliminacja leku. Teriflunomid działa jako inhibitor CYP2C8, zwiększając Cmax repaglinidu 1,7-krotnie i AUC 2,4-krotnie, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu substratów CYP2C8 (np. paklitaksel, pioglitazon). Ponadto, teriflunomid indukuje CYP1A2, zmniejszając Cmax kofeiny o 18% i AUC o 55%, co może obniżać skuteczność leków metabolizowanych przez ten enzym (np. duloksetyna, teofilina). Współpodawanie z warfaryną obniża maksymalną wartość INR o 25%, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów krzepnięcia.
atorwastatyna, AUC, białka transportowe, białko oporności raka piersi, cholestyramina, Cmax, cytochrom P450, daunorubicyna, doksorubicyna, doustne środki antykoncepcyjne, duloksetyna, działania niepożądane, etynyloestradiol, farmakokinetyka, funkcja wątroby, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hydroliza, induktor CYP1A2, inhibitor CYP2C8, inhibitor OAT3, inhibitor reduktazy HMG-CoA, INR, krążenie jelitowo-wątrobowe, lewonorgestrel, metotreksat, paklitaksel, polipeptydy transportujące aniony organiczne, prawastatyna, reduktaza HMG-CoA, stwardnienie rozsiane, substrat CYP1A2, substrat CYP2C8, sulfasalazyna, teofilina, topotekan, transporter anionów organicznych, tyzanidyna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lamilept 50 mg

Lamotrygina, substancja czynna produktu Lamilept 50 mg, charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po około 2,5 godziny. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 55%, a objętość dystrybucji mieści się w zakresie 0,92-1,22 l/kg. Metabolizm odbywa się głównie przez UDP-glukuronylotransferazy, bez istotnego wpływu na farmakokinetykę innych leków przeciwpadaczkowych. Pozorny klirens u osób zdrowych wynosi około 30 ml/min, a okres półtrwania średnio 33 godziny (zakres 14-103 h). Farmakokinetyka lamotryginy jest liniowa do dawki 450 mg. Wpływ leków indukujących glukuronidację skraca okres półtrwania do około 14 godzin, natomiast walproinian wydłuża go do około 70 godzin.
cytochrom P450, fenytoina, glukuronidacja, hemodializa, indukcja metabolizmu, induktor enzymatyczny, karbamazepina, klasyfikacja Child-Pugh, klirens, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, liniowość farmakokinetyki, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, padaczka, pochodna glukuronidowa, przewlekła niewydolność nerek, stężenie maksymalne, UDP-glukuronylotransferaza, walproinian, wiązanie z białkami osocza, zespół Gilberta
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Pixigan 150 mg

Tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu chlorowodorku bupropionu (Pixigan 150 mg) wykazują charakterystyczny profil farmakokinetyczny, z maksymalnym stężeniem w surowicy (Cmax) około 160 ng/ml osiąganym po 5 godzinach od podania dawki 300 mg. Biodostępność doustna jest wysoka (≥87%), a podawanie leku z posiłkiem nie wpływa na wchłanianie. Farmakokinetyka bupropionu i jego aktywnych metabolitów (hydroksybupropion, treohydrobupropion, erytrohydrobupropion) jest liniowa w dawkach 50-200 mg (pojedyncza dawka) oraz 300-450 mg/dobę (długotrwałe stosowanie). Hydroksybupropion osiąga Cmax po 7 godzinach i ma AUC 14-krotnie większe niż bupropion, natomiast treohydrobupropion i erytrohydrobupropion wykazują dłuższe okresy półtrwania (odpowiednio około 37 i 33 godzin). Stan stacjonarny osiągany jest po około 8 dniach terapii. Lek charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (~2000 L) i umiarkowanym wiązaniem z białkami osocza (bupropion 84%, hydroksybupropion 77%, treohydrobupropion 42%). Bupropion i metabolity przenikają przez barierę krew-mózg, łożyskową oraz do mleka matki, co ma znaczenie kliniczne w kontekście stosowania u kobiet karmiących i w ciąży.
bariera biologiczna, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność leku, chlorowodorek bupropionu, ciężka marskość wątroby, CYP2B6, CYP2D6, cytochrom P450, eliminacja leku, erytrohydrobupropion, farmakokinetyka leku, hydroksybupropion, indukcja enzymatyczna, interakcja metaboliczna, klirens leku, krańcowa niewydolność nerek, marskość wątroby, okres półtrwania leku, parametr farmakokinetyczny, profil farmakokinetyczny, stała inhibicji, stan stacjonarny leku, stężenie w surowicy, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, tomografia pozytonowa emisyjna, transporter dopaminy, treohydrobupropion, wiązanie z białkami osocza, właściwość farmakokinetyczna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Polygala – Interakcje

Substancja aktywna Polygala D4, obecna w preparacie homeopatycznym L52, nie wykazuje udokumentowanych interakcji farmakologicznych z innymi lekami na podstawie dostępnych danych klinicznych. Preparat zawiera Polygala D4 w stężeniu homeopatycznym, co znacząco ogranicza ryzyko istotnych klinicznie interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych. Kluczowym elementem wpływającym na potencjalne interakcje jest obecność 67,5% (v/v) etanolu w preparacie, co może nasilać działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy, zwiększać stężenie etanolu we krwi oraz powodować sumowanie działań niepożądanych związanych z alkoholem. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu leków działających depresyjnie na OUN, metronidazolu, disulfiramu, doustnych leków przeciwcukrzycowych oraz leków metabolizowanych przez cytochrom P450, ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych lub modyfikacji metabolizmu leków.
barbituran, benzodiazepina, CYP2E1, cytochrom P450, disulfiram, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie depresyjne na OUN, działanie niepożądane, działanie sedatywne, etanol, indeks terapeutyczny, indukcja enzymatyczna, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek działający depresyjnie na OUN, lek homeopatyczny, metronidazol, monitorowanie glikemii, opioid, Polygala D4, preparat L52, reakcja disulfiramowa, rozcieńczenie homeopatyczne, stężenie etanolu we krwi, stężenie glukozy we krwi
Leksykon leków
Interakcje leku – Systen Conti 3,2 mg + 11,2 mg

Produkt leczniczy Systen Conti, zawierający 3,2 mg estradiolu i 11,2 mg noretysteronu octanu w systemie transdermalnym, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne związane z indukcją enzymów cytochromu P450. Substancje takie jak barbiturany, hydantoina, karbamazepina, ryfampicyna, ryfabutyna, bozentan, newirapina, efawirenz oraz inhibitory proteazy (rytonawir, telaprewir, nelfinawir) mogą zwiększać metabolizm estrogenów i progestagenów, prowadząc do obniżenia ich stężenia i osłabienia efektu terapeutycznego, co wiąże się z ryzykiem nieplanowanych krwawień. Szczególną uwagę należy zwrócić na preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum), które również indukują enzymy P450 i mogą zmniejszać skuteczność terapii. W przypadku podawania przezskórnego efekt indukcji enzymatycznej może być mniej nasilony niż przy podaniu doustnym, jednak nadal wymaga monitorowania.
AlAT, barbiturany, cytochrom P450, dziurawiec zwyczajny, efekt pierwszego przejścia, estradiol, glukuronidacja, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, hormony steroidowe, inhibitory odwrotnej transkryptazy, inhibitory proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lamotrygina, leki przeciwgruźlicze, leki przeciwpadaczkowe, metabolizm węglowodanów, nadciśnienie płucne, napad padaczkowy, noretysteronu octan, ombitaswir, profil lipidowy, ryfampicyna, system transdermalny, test tolerancji glukozy, zakażenie HCV
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Montelukast Bluefish Pharma 4 mg

Montelukast wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, z Tmax wynoszącym 2 godziny dla tabletek do rozgryzania i żucia 4 mg u dzieci (2-5 lat) oraz 5 mg u dorosłych, a 3 godziny dla tabletek powlekanych 10 mg u dorosłych. Cmax u dzieci przy dawce 4 mg jest o 66% wyższe niż u dorosłych przy dawce 10 mg, natomiast Cmin jest niższe. Dostępność biologiczna wynosi 64% dla tabletek powlekanych 10 mg i 73% (na czczo) dla tabletek do rozgryzania i żucia 5 mg, z obniżeniem do 63% po posiłku. Montelukast wiąże się z białkami osocza w ponad 99%, ma ograniczoną dystrybucję (objętość dystrybucji 8-11 l) oraz minimalne przenikanie przez barierę krew-mózg. Metabolizm zachodzi głównie przez izoenzymy CYP450 3A4, 2A6 i 2C9, bez istotnej inhibicji tych enzymów przez terapeutyczne stężenia leku, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Lek jest eliminowany głównie z żółcią (86% w kale, <0,2% w moczu), a klirens osoczowy wynosi około 45 ml/min.
bariera krew-mózg, biodostępność leku, choroby układu oddechowego, cytochrom P450, farmakokinetyka leku, klirens osoczowy, metabolizm leku, mikrosomy wątrobowe, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, skala Childa-Pugha, stężenie leku w osoczu, teofilina, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, wpływ posiłków na biodostępność, zaburzenie czynności nerek
Leksykon substancji czynnych
Osika – Interakcje

Preparat Phytodolor zawiera wyciąg z kory i liści osiki (Populus tremula L.) w stężeniu (570 mg + 190 mg + 190 mg)/ml oraz znaczną ilość etanolu (43,3-47,9% V/V), co stanowi istotny czynnik ryzyka interakcji farmakologicznych. Mimo braku udokumentowanych, specyficznych interakcji, osika może wpływać na metabolizm leków poprzez modulację enzymów cytochromu P450 oraz wykazywać działanie addytywne z lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), przeciwzakrzepowymi (warfaryna, acenokumarol) i przeciwpłytkowymi (ASA, klopidogrel). Zawartość alkoholu w preparacie może nasilać depresję ośrodkowego układu nerwowego, szczególnie w połączeniu z lekami sedatywnymi, nasennymi, przeciwdepresyjnymi oraz podczas spożywania alkoholu, co zwiększa ryzyko sedacji, spowolnienia reakcji psychomotorycznych i działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.
benzodiazepina, cytochrom P450, dysfagia, działanie sedatywne, efekt addytywny, enzym wątrobowy, heparyna, indeks terapeutyczny, karbamazepina, krzepnięcie krwi, lek hipoglikemizujący, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwzakrzepowy, NLPZ, ośrodkowy układ nerwowy, Populus tremula, preparat ziołowy, promieniowanie UV, reakcja fotouczulająca, SSRI, sulfonylomocznik, warfaryna, właściwość przeciwzapalna, zawartość alkoholu
Leksykon substancji czynnych
Terbinafina – Właściwości farmakodynamiczne

Terbinafina, będąca alliloaminą, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, głównie poprzez selektywne hamowanie enzymu epoksydazy skwalenowej, co prowadzi do deficytu ergosterolu i kumulacji skwalenu w komórkach grzybów, skutkując ich śmiercią. Mechanizm ten nie wiąże się z układem cytochromu P450, co przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa i minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Terbinafina jest skuteczna zwłaszcza wobec dermatofitów (Trichophyton spp., Microsporum canis, Epidermophyton floccosum) z minimalnymi stężeniami hamującymi (MIC) w zakresie 0,0001–0,15 µg/ml, a także wykazuje aktywność wobec drożdżaków (Candida spp., Malassezia) oraz pleśni i grzybów dimorficznych. Po podaniu doustnym kumuluje się w skórze, włosach i paznokciach, utrzymując stężenia grzybobójcze przez 15-20 dni po zakończeniu terapii, co umożliwia krótsze schematy leczenia.
alliloamina, Alternaria, Aspergillus, biosynteza ergosterolu, błona komórkowa grzyba, Candida, Cryptococcus neoformans, cytochrom P450, dermatofit, drożdżak, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton floccosum, epoksydaza skwalenowa, Fusarium, grzyb dimorficzny, grzybica owłosionej skóry głowy, kandydoza skórna, Malassezia, Microsporum, minimalne stężenie hamujące, onychomykoza, oporność krzyżowa, oporność na leki przeciwgrzybicze, skwalen, Sporothrix, tinea corporis, tinea cruris, tinea pedis, Trichophyton
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Stomezul 40 mg

Ezomeprazol wykazuje szybkie wchłanianie z maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym po 1-2 godzinach, z biodostępnością zależną od dawki i schematu podawania: 64% po jednorazowej dawce 40 mg i 89% przy dawkowaniu wielokrotnym. Lek jest podawany w formie powlekanych granulek dojelitowych ze względu na nietrwałość w środowisku kwaśnym. Spożycie pokarmu opóźnia i zmniejsza wchłanianie, jednak nie wpływa istotnie na efekt terapeutyczny. Ezomeprazol wiąże się z białkami osocza w 97%, a jego pozorna objętość dystrybucji wynosi około 0,22 l/kg. Metabolizm zachodzi całkowicie w wątrobie, głównie przez izoenzymy CYP2C19 i CYP3A4, z powstawaniem nieaktywnych metabolitów. Klirens osoczowy u szybko metabolizujących wynosi około 17 l/h po dawce pojedynczej i 9 l/h po dawkach wielokrotnych, a okres półtrwania eliminacyjnego to około 1,3 godziny. Drogi wydalania obejmują głównie mocz (80% dawki w postaci metabolitów) i kał, z mniej niż 1% substancji macierzystej w moczu.
AUC, biodostępność ezomeprazolu, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, CYP2C19, CYP3A4, cytochrom P450, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja całkowita, farmakokinetyka nieliniowa, faza eliminacji, granulki dojelitowe, hamowanie wydzielania kwasu solnego, klirens osoczowy, kwaśność treści żołądkowej, maksymalne stężenie w osoczu, objętość dystrybucji, sulfon ezomeprazolu, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Interakcje leku – Aporoza 40 mg

Rozuwastatyna jest substratem transporterów wątrobowych OATP1B1 i BCRP, co determinuje jej liczne interakcje farmakokinetyczne. Leki hamujące te transportery, takie jak cyklosporyna (7,1-krotny wzrost AUC), sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir (7,4-krotny wzrost AUC), darolutamid (5,2-krotny wzrost AUC) czy regorafenib (3,8-krotny wzrost AUC), znacząco zwiększają ekspozycję na rozuwastatynę, co wymaga istotnej redukcji dawki (np. rozpoczęcie od 5 mg/dobę). Inhibitory proteazy (atazanawir 300 mg/rytonawir 100 mg) podnoszą AUC około 3-krotnie, a gemfibrozyl 600 mg BID podwaja Cmax i AUC, co wyklucza stosowanie rozuwastatyny w dawce 40 mg z fibratami. Interakcje z układem cytochromu P450 są minimalne, a rozuwastatyna nie wykazuje istotnego wpływu na izoenzymy CYP.
antagonista witaminy K, atazanawir z rytonawirem, AUC, cyklosporyna, cytochrom P450, czynność nerek, darolutamid, doustny środek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, fibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, inhibitor proteazy, INR, izoenzym cytochromu P450, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek zobojętniający, miopatia, norgestrel, rabdomioliza, regorafenib, rozuwastatyna, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, tikagrelor, transporter BCRP, transporter OATP1B1, warfaryna, wodorotlenek glinu
Leksykon substancji czynnych
Artykaina – Właściwości farmakokinetyczne

Artykaina, stosowana powszechnie w stomatologii w dawce 40 mg/ml z dodatkiem adrenaliny (5-10 µg/ml), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu podśluzówkowym, z Tmax wynoszącym 10-12 minut u dorosłych i 7,78 minuty u dzieci (po dawce 2 mg/kg). Maksymalne stężenia w surowicy (Cmax) wahają się od 400 do 2100 ng/ml u dorosłych oraz osiągają około 1382 ng/ml u dzieci. Artykaina wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~95%), głównie z albuminami (68,5-80,8%) i globulinami α/β (62,5-73,4%), a jej objętość dystrybucji wynosi około 4 l/kg, co wskazuje na szeroką dystrybucję tkankową. Dodatek adrenaliny spowalnia wchłanianie leku, wydłużając czas działania znieczulającego i zmniejszając ryzyko toksyczności systemowej.
adrenalina, artykaina z adrenaliną, białka osocza, cytochrom P450, eliminacja nerkowa, esterazy, faza eliminacji, glukuronid, kwas artykainowy, lek znieczulający miejscowo, metabolizm wątrobowy, mikrosomy wątroby, objętość dystrybucji, obkurczenie naczyń krwionośnych, okres półtrwania, podanie podśluzówkowe, stężenie maksymalne, stężenie w surowicy, T max, toksyczność systemowa, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, znieczulenie nasiękowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Egolanza 10 mg

Olanzapina, substancja czynna leku Egolanza, charakteryzuje się dobrą absorpcją po podaniu doustnym, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu w ciągu 5-8 godzin, niezależnie od obecności pokarmu. W osoczu olanzapina wiąże się w około 93% z białkami, głównie albuminami i α1-kwaśną glikoproteiną, co wpływa na jej dystrybucję i dostępność do tkanek. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, gdzie powstaje nieaktywny 10-N-glukuronid oraz metabolity powstające dzięki izoenzymom CYP1A2 i CYP2D6, które wykazują znacznie mniejszą aktywność biologiczną. Okres półtrwania olanzapiny w fazie eliminacji jest zmienny i zależy od wieku, płci oraz nałogu palenia tytoniu, wynosząc od około 30,4 do 51,8 godzin, a klirens waha się od 17,5 do 27,7 l/h. Wydalanie odbywa się głównie przez nerki, z około 57% dawki wydalanej w postaci metabolitów.
albumina, alfa-1 kwaśna glikoproteina, bariera krew-mózg, białko osocza, biodostępność leku, biotransformacja, CYP1A2, CYP2D6, cytochrom P450, ekspozycja na lek, faza eliminacji, glukuronid, klirens kreatyniny, klirens leku, klirens ogólnoustrojowy, klirens osoczowy, marskość wątroby, metabolit 2-hydroksymetylowy, metabolit N-demetylowy, metabolizm wątrobowy, niewydolność nerek, okres półtrwania, podanie doustne, schizofrenia, skala Childs Pugh, stężenie w osoczu, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Pirfenidone Sandoz 801 mg

Pirfenidone Sandoz jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na pirfenidon lub substancje pomocnicze, a także u osób, które doświadczyły obrzęku naczynioruchowego podczas wcześniejszej terapii tym lekiem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie fluwoksaminy, ze względu na jej zdolność do hamowania metabolizmu pirfenidonu i znaczące zwiększenie stężenia leku w osoczu, co może nasilać działania niepożądane. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby oraz u osób z ciężką niewydolnością nerek, definiowaną jako klirens kreatyniny (Clkr) poniżej 30 ml/min lub u pacjentów dializowanych, ze względu na ryzyko toksycznego nagromadzenia leku i nasilenia hepatotoksyczności oraz innych działań niepożądanych.
cytochrom P450, dializoterapia, fluwoksamina, hepatotoksyczność, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, klirens kreatyniny, krańcowa niewydolność nerek, łagodne zaburzenia wątroby, nadwrażliwość na pirfenidon, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parametry wątrobowe, pirfenidon, umiarkowana niewydolność nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Bortezomib Reddy 3,5 mg

Bortezomib jest metabolizowany głównie przez enzymy cytochromu P450, działając jako słaby inhibitor izoenzymów CYP1A2, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6 i CYP3A4. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z silnymi inhibitorami CYP3A4, takimi jak ketokonazol i rytonawir, które zwiększają AUC bortezomibu o 35% (CI90% 1,032–1,772), co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów. Z kolei silne induktory CYP3A4, np. ryfampicyna, zmniejszają AUC bortezomibu o 45%, co może obniżać skuteczność terapii i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Inhibitory CYP2C19, takie jak omeprazol, oraz słabi induktorzy CYP3A4, np. deksametazon, nie wykazują istotnego wpływu na farmakokinetykę bortezomibu. Współpodawanie melfalanu i prednizonu powoduje niewielkie, klinicznie nieistotne zwiększenie AUC o 17%.
AUC bortezomibu, bortezomib, Bortezomib Reddy, cytochrom P450, deksametazon, farmakokinetyka, fenobarbital, fenytoina, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2C19, inhibitor CYP3A4, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP, karbamazepina, ketokonazol, lek hipoglikemizujący, melfalan i prednizon, metabolizm CYP2D6, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, nudności i wymioty, omeprazol, ryfampicyna, rytonawir, stężenie glukozy, trombocytopenia, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, ziele dziurawca
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Velaxin ER 37,5 mg 37,5 mg

Wenlafaksyna, substancja czynna leku Velaxin ER, wykazuje farmakokinetykę charakteryzującą się intensywnym metabolizmem w wątrobie do aktywnego metabolitu O-demetylowenlafaksyny (ODV). Średni okres półtrwania wynosi odpowiednio 5 ± 2 godziny dla wenlafaksyny i 11 ± 2 godziny dla ODV, a stan stacjonarny osiągany jest po 3 dniach regularnego stosowania. Kinetyka jest liniowa w zakresie dawek 75-450 mg/dobę. Wenlafaksyna cechuje się wysokim wchłanianiem (≥92%) po podaniu doustnym, z biodostępnością 40-45%, zależną od metabolizmu pierwszego przejścia. Maksymalne stężenia (Cmax) po podaniu postaci o natychmiastowym uwalnianiu osiągane są po 2 godzinach (wenlafaksyna) i 3 godzinach (ODV), natomiast w formulacji o przedłużonym uwalnianiu odpowiednio po 5,5 i 9 godzinach, przy zachowaniu całkowitego stopnia absorpcji. Wenlafaksyna i ODV wykazują niskie wiązanie z białkami osocza (27% i 30%), a objętość dystrybucji wenlafaksyny wynosi 4,4 ± 1,6 l/kg. Metabolizm odbywa się głównie przez CYP2D6 (do ODV) oraz CYP3A4 (do N-demetylowenlafaksyny), przy czym wenlafaksyna jest słabym inhibitorem CYP2D6 i nie wpływa na inne izoenzymy P450. Eliminacja następuje głównie przez nerki, z wydaleniem 87% dawki w ciągu 48 godzin, w tym 5% w postaci niezmienionej, 29% jako niesprzężona ODV i 26% jako sprzężona ODV. Klirens osoczowy wynosi 1,3 ± 0,6 l/h/kg dla wenlafaksyny i 0,4 ± 0,2 l/h/kg dla ODV.
biodostępność substancji czynnej, cytochrom P450, enzym CYP2D6, hemodializa, izoenzym CYP3A4, kinetyka liniowa, klirens osoczowy, metabolizm ogólnoustrojowy, metabolizm pierwszego przejścia, N-demetylowenlafaksyna, natychmiastowe uwalnianie, O-demetylowenlafaksyna, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, polimorfizm genetyczny, przedłużone uwalnianie, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie wenlafaksyny w osoczu, Velaxin ER, wenlafaksyna, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Mycosyst 50 mg

Flukonazol, substancja czynna leku Mycosyst, jest silnym inhibitorem izoenzymu CYP2C19 oraz umiarkowanym inhibitorem CYP2C9 i CYP3A4, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych. Jego działanie hamujące enzymy utrzymuje się przez 4-5 dni po odstawieniu, co wymaga uwzględnienia w terapii skojarzonej. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie flukonazolu z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. cyzapryd, terfenadyna, astemizol, pimozyd, chinidyna, erytromycyna), ze względu na ryzyko torsades de pointes i nagłej śmierci sercowej. Flukonazol zwiększa stężenia wielu leków, w tym amiodaronu, leków przeciwzakrzepowych (np. warfaryny – dwukrotne wydłużenie czasu protrombinowego), benzodiazepin (midazolam, triazolam – AUC wzrost 3,7-4,4-krotny), statyn metabolizowanych przez CYP3A4 i CYP2C9 (zwiększone ryzyko miopatii i rabdomiolizy), a także leków immunosupresyjnych (takrolimus – nawet 5-krotny wzrost stężenia). Konieczne jest monitorowanie stężeń leków i dostosowanie dawek, zwłaszcza przy dawkach flukonazolu ≥200 mg/dobę.
abrocytynib, alfentanyl, alkaloidy barwinka, amitryptylina, antagonista wapnia, benzodiazepiny, celekoksyb, cyklosporyna, cytochrom P450, czas protrombinowy, depresja oddechowa, diureza, ewerolimus, fentanyl, fenytoina, flukonazol, guz rzekomy mózgu, hepatotoksyczność, hipoglikemia, hydrochlorotiazyd, izoenzymy cytochromu P450, karbamazepina, midazolam, nagła śmierć sercowa, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność kory nadnerczy, nifedypina, ostra niewydolność nerek, pochodne sulfonylomocznika, prednizon, rabdomioliza, ryfampicyna, statyny, syrolimus, takrolimus, teofilina, tolwaptan, torsade de pointes, triazolam, warfaryna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zapalenie błony naczyniowej oka, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Osaver HCT 40 mg + 25 mg

Preparat Osaver HCT, zawierający olmesartan medoksomil (antagonista receptora angiotensyny II) oraz hydrochlorotiazyd (diuretyk tiazydowy), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są przeciwwskazane lub wysoce niewskazane jednoczesne stosowania z litem (zwiększone ryzyko toksyczności i konieczność ścisłego monitorowania stężenia litu), inhibitorami ACE, innymi antagonistami receptora angiotensyny II oraz aliskirenem (podwójna blokada układu RAA zwiększa ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i niewydolności nerek). Ponadto, preparat może wchodzić w interakcje z lekami wpływającymi na gospodarkę potasową, co wymaga monitorowania stężenia potasu ze względu na ryzyko hiperkaliemii lub hipokaliemii. Istotne jest także unikanie jednoczesnego stosowania z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), które mogą osłabiać działanie przeciwnadciśnieniowe i pogarszać funkcję nerek, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.
antagonista receptora angiotensyny II, arytmia, beta-adrenolityk, cytochrom P450, diuretyk kaliuretyczny, diuretyk oszczędzający potas, diuretyk tiazydowy, dna moczanowa, działanie hiperglikemizujące, działanie mielosupresyjne, działanie wazorelaksacyjne, farmakodynamika, farmakokinetyka, glikokortykosteroid, glikozyd naparstnicy, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, inhibitor cyklooksygenazy, klirens nerkowy, kwas acetylosalicylowy, kwas moczowy w surowicy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeczyszczający, lek zwiotczający mięśnie, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, olmesartan medoksomil, ostra niewydolność nerek, podwójna blokada układu RAA, reakcja nadwrażliwości, tolerancja glukozy, torsade de pointes, układ renina-angiotensyna-aldosteron, żywica jonowymienna
Leksykon leków
Interakcje leku – Sylimarol 35 mg 35 mg

Preparat Sylimarol 35 mg, zawierający 50 mg wyciągu suchego z łuski ostropestu plamistego, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa pod względem interakcji lekowych. Dotychczasowe badania kliniczne oraz doświadczenie medyczne nie potwierdziły istotnych interakcji z innymi produktami leczniczymi, co eliminuje konieczność modyfikacji schematów terapeutycznych przy jego stosowaniu. Mimo potencjalnej, teoretycznej interakcji sylimaryny z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450, brak jest dowodów klinicznych na jej znaczenie, dlatego zaleca się jedynie standardowe monitorowanie efektów terapeutycznych, szczególnie u pacjentów z upośledzoną funkcją wątroby oraz przy lekach o wąskim indeksie terapeutycznym.
choroba przewlekła, cytochrom P450, działanie hepatoprotekcyjne, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakologiczna, interakcje lekowe, metabolizm leku, parametry biochemiczne, politerapia, profil bezpieczeństwa, schorzenie wątroby, Sylimarol, sylimaryna, terapia złożona, układ enzymatyczny, upośledzona funkcja wątroby, wąski indeks terapeutyczny, wyciąg z ostropestu plamistego
Leksykon substancji czynnych
Moksyfloksacyna – Właściwości farmakokinetyczne

Moksyfloksacyna, fluorochinolon o szerokim spektrum działania, charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną (~91%) oraz liniową farmakokinetyką w dawkach 50-800 mg. Po podaniu doustnym dawki 400 mg osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 3,1 mg/l w ciągu 0,5-4 godzin, a w stanie stacjonarnym Cmax wynosi 3,2 mg/l, z minimalnym stężeniem 0,6 mg/l między dawkami. Po podaniu dożylnym 400 mg infuzją trwającą godzinę, Cmax wynosi około 4,1 mg/l, a AUC około 39 mg·godz./l, co jest zgodne z wysoką biodostępnością. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (Vss ~2 l/kg) i umiarkowane wiązanie z białkami osocza (40-42%). Penetracja do tkanek jest znaczna, szczególnie w układzie oddechowym (np. makrofagi pęcherzykowe 56,7 mg/kg, płyn powlekający nabłonek dróg oddechowych 20,7 mg/l) oraz w zatokach i żeńskich narządach płciowych, co ma istotne znaczenie kliniczne w leczeniu zakażeń tych obszarów.
biodostępność, cytochrom P450, dysfagia, ekspozycja ogólnoustrojowa, fluorochinolon, glukuronid, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, makrofagi pęcherzykowe, metabolit M1, metabolizm wątrobowy, moksyfloksacyna, nabłonek dróg oddechowych, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, penetracja do tkanek, płyn śródmiąższowy, siarczan, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, wchłanianie kanalikowe, wiązanie z białkami osocza, zatoka sitowa, zatoka szczękowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ximve 40 mg

Symwastatyna, substancja czynna leku Ximve, jest podawana w formie nieaktywnego laktonu, który w wątrobie ulega hydrolizie do aktywnego beta-hydroksykwasu – silnego inhibitora reduktazy HMG-CoA. Po podaniu doustnym, symwastatyna charakteryzuje się dobrym wchłanianiem, jednak efekt pierwszego przejścia w wątrobie powoduje, że do krążenia ogólnego trafia mniej niż 5% aktywnej formy leku. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po 1-2 godzinach, a proces wchłaniania nie jest modyfikowany przez posiłki. Lek wykazuje bardzo wysoki stopień wiązania z białkami osocza (>95%) oraz nie ulega kumulacji po wielokrotnym podaniu. Metabolizm symwastatyny odbywa się głównie przez izoenzym CYP3A4, co ma istotne znaczenie kliniczne ze względu na potencjalne interakcje lekowe. Eliminacja zachodzi przede wszystkim drogą żółciową (60% dawki w kale) oraz w mniejszym stopniu nerkową (13% w moczu) w ciągu 96 godzin od podania.
BCRP, beta-hydroksykwas, biodostępność, CYP3A4, cytochrom P450, działanie niepożądane, efekt pierwszego przejścia, farmakogenetyka, gen SLCO1B1, hydroliza, interakcje lekowe, lakton, metabolizm leku, OATP1B1, okres półtrwania, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, substancja czynna, symwastatyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Roswera 10 mg

Rozuwastatyna jest substratem transporterów wątrobowych OATP1B1 i BCRP, a jej farmakokinetyka może być znacząco modyfikowana przez inhibitory tych białek, co prowadzi do istotnego wzrostu ekspozycji (AUC) leku. Najwyższe ryzyko interakcji obserwuje się przy jednoczesnym stosowaniu cyklosporyny (7,1-krotne ↑ AUC), leków przeciwwirusowych sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir (7,4-krotne ↑ AUC), darolutamidu (5,2-krotne ↑ AUC) oraz regorafenibu (3,8-krotne ↑ AUC). W takich przypadkach zaleca się przeciwwskazanie lub znaczne zmniejszenie dawki rozuwastatyny, rozpoczynając terapię od 5 mg/dobę, aby nie przekroczyć ekspozycji odpowiadającej dawce 40 mg stosowanej bez leków interakcyjnych. Ponadto, leki takie jak gemfibrozyl (1,9-krotne ↑ AUC) i eltrombopag (1,6-krotne ↑ AUC) również zwiększają stężenie rozuwastatyny, co wymaga ostrożności i monitorowania działań niepożądanych, zwłaszcza miopatii.
antagonista witaminy K, AUC rozuwastatyny, baicalina, białko transportujące, cyklosporyna, cytochrom P450, darolutamid, darunawir rytonawir, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, eltrombopag, enzymy wątrobowe, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, fenofibrat, fibrat, flukonazol, fosamprenawir, gemfibrozyl, glekaprewir/pibrentaswir, hepatotoksyczność, inhibitor proteazy, ketokonazol, kinaza fosfokreatynowa, klopidogrel, kwas fusydowy, lek przeciwwirusowy, lek zobojętniający, lopinawir/rytonawir, metabolizm wątrobowy, miopatia, norgestrel, rabdomioliza, regorafenib, ryfampina, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, sylimaryna, tikagrelor, transporter BCRP, transporter OATP1B1, warfaryna, wskaźnik INR, wydalanie nerkowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Goldesin alerstop 5 mg

Desloratadyna (Goldesin alerstop 5 mg) nie wykazuje klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych z erytromycyną i ketokonazolem, co pozwala na ich bezpieczne jednoczesne stosowanie bez konieczności modyfikacji dawki. Badania kliniczne potwierdzają brak nasilenia działania alkoholu na sprawność psychofizyczną podczas terapii desloratadyną, jednak w praktyce zgłaszano przypadki nietolerancji i zatrucia alkoholem, dlatego zaleca się ostrożność przy jednoczesnym spożyciu alkoholu. Brak danych dotyczących interakcji u dzieci i młodzieży wymaga szczególnej uwagi podczas terapii w tych grupach wiekowych. Ponadto, należy unikać łączenia desloratadyny z innymi lekami przeciwhistaminowymi ze względu na potencjalne addytywne działanie antyhistaminowe oraz zachować ostrożność przy stosowaniu leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy z powodu ryzyka nasilenia efektów sedatywnych.
antybiotyk makrolidowy, bloker kanału wapniowego, cytochrom P450, desloratadyna, działanie antyhistaminowe, działanie sedatywne, erytromycyna, Goldesin alerstop, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, ketokonazol, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji, ośrodkowy układ nerwowy, zatrucie alkoholem
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Helicid Forte 40 mg

Omeprazol w dawce 40 mg (Helicid Forte) charakteryzuje się szybkim wchłanianiem w jelicie cienkim, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po 1-2 godzinach, z biodostępnością około 40% po pierwszej dawce i wzrostem do 60% przy kolejnych dawkach, co wynika z nasycenia metabolizmu. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (97%) oraz niewielką objętość dystrybucji (~0,3 l/kg). Metabolizm omeprazolu odbywa się głównie w wątrobie przez izoenzymy CYP2C19 i CYP3A4, z istotnym wpływem polimorfizmu genetycznego CYP2C19, co u osób wolno metabolizujących prowadzi do 5-10-krotnie wyższej wartości AUC i 3-5-krotnie wyższego maksymalnego stężenia leku, jednak bez konieczności zmiany dawkowania. Okres półtrwania eliminacyjnego jest krótki (<1 godzina), a lek nie kumuluje się przy dawkowaniu dobowym; metabolity wydalane są głównie przez nerki (80%) i częściowo z kałem.
biodostępność, CYP2C19, CYP3A4, cytochrom P450, dystrybucja, efekt pierwszego przejścia, eliminacja, farmakokinetyka nieliniowa, faza eliminacji, hamowanie kompetycyjne, hydroksyomeprazol, interakcja metaboliczna, kapsułka dojelitowa, klirens ustrojowy, kumulacja leku, metabolizm, objętość dystrybucji, okres półtrwania, omeprazol, peletki dojelitowe, pole pod krzywą, polimorfizm genetyczny, powinowactwo enzymatyczne, proces farmakokinetyczny, stężenie w osoczu, sulfon omeprazolu, wchłanianie, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Męczennica cielista – Interakcje

Męczennica cielista (Passiflora incarnata) jest stosowana w preparatach uspokajających i nasennych, dostępnych m.in. jako syrop (Sedalia – Passiflora incarnata 3 DH) oraz kapsułki miękkie (Valused – wyciąg suchy z ziela, DER 2-3:1, DER natywny 4-6:1, ekstrakt etanolowy 90% V/V). Preparaty te wykazują potencjalne interakcje farmakologiczne, zwłaszcza Valused, który zawiera dodatkowo wyciągi z kozłka lekarskiego i chmielu, co zwiększa ryzyko nasilenia działania sedatywnego. Nie zaleca się łączenia Valused z innymi lekami uspokajającymi, w tym benzodiazepinami, barbituranami, opioidami, lekami przeciwdepresyjnymi o działaniu sedatywnym, lekami przeciwhistaminowymi I generacji oraz innymi preparatami ziołowymi o podobnym działaniu. Spożywanie alkoholu podczas terapii preparatami z męczennicą cielistą jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko nasilenia sedacji, zaburzeń koordynacji, upadków, a także potencjalnych zaburzeń oddychania i funkcji poznawczych.
barbiturany, benzodiazepiny, ciśnienie tętnicze, cytochrom P450, depresja oddechowa, depresja OUN, działanie hipotensyjne, działanie sedatywne, działanie uspokajające, efekt synergistyczny, funkcje poznawcze, korzeń kozłka, kozłek lekarski, leki hipotensyjne, leki przeciwdepresyjne, leki przeciwdrobnoustrojowe, leki przeciwhistaminowe, leki przeciwpadaczkowe, leki przeciwzakrzepowe, męczennica cielista, opioidowe leki przeciwbólowe, ośrodkowy układ nerwowy, parametry krzepnięcia, szyszki chmielu, warfaryna, zaburzenia oddychania, zaburzenia psychoruchowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Aribit 30 mg

Arypiprazol, metabolizowany głównie przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Silne inhibitory CYP2D6 (chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) mogą zwiększać AUC arypiprazolu nawet o 107%, a silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) podnoszą AUC o 63% i Cmax o 37%, co wymaga zmniejszenia dawki arypiprazolu o około 50%. Z kolei silne induktory CYP3A4 (karbamazepina, ryfampicyna, fenytoina, fenobarbital, ziele dziurawca) obniżają Cmax i AUC arypiprazolu o 68-73%, co wskazuje na konieczność podwojenia dawki. Słabe inhibitory CYP3A4 i CYP2D6 powodują niewielkie wzrosty stężenia leku, zwykle nie wymagające korekty dawkowania. Famotydyna zmniejsza szybkość wchłaniania arypiprazolu bez wpływu na biodostępność, nie wymaga więc zmiany dawki. Walproinian, lit i lamotrygina nie wpływają istotnie na farmakokinetykę arypiprazolu.
antagonistyczne działanie, arypiprazol, biodostępność, chinidyna, cytochrom P450, dehydroarypiprazol, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, lamotrygina, lek przeciwnadciśnieniowy, ośrodkowy układ nerwowy, paroksetyna, ryfampicyna, sedacja, SNRI, SSRI, walproinian, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Loratadyna Pylox 10 mg

Loratadyna Pylox zawiera 10 mg loratadyny w formie tabletek, które charakteryzują się szybkim i dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, z Tmax dla loratadyny wynoszącym 1-1,5 godziny, a dla aktywnego metabolitu desloratadyny 1,5-3,7 godziny. Loratadyna wykazuje bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (97-99%), natomiast desloratadyna umiarkowane (73-76%). Średni okres półtrwania loratadyny wynosi 8,4 godziny (zakres 3-20 godzin), a desloratadyny 28 godzin (zakres 8,8-92 godzin), co wpływa na utrzymanie efektu terapeutycznego. Lek podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia głównie przez CYP3A4 i CYP2D6, a eliminacja odbywa się zarówno drogą nerkową (około 40% dawki w moczu, z czego 27% w ciągu pierwszych 24 godzin), jak i wątrobową (około 42% dawki w kale), przy czym mniej niż 1% loratadyny i desloratadyny wydalane jest w postaci niezmienionej.
AUC, biodostępność leku, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, desloratadyna, hemodializa, loratadyna, metabolit, metabolity sprzężone, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, poalkoholowa choroba wątroby, przewlekła niewydolność nerek, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami, wydalanie nerkowe, wydalanie wątrobowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Leflunomide Aurovitas 10 mg

Leflunomid wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza w kontekście hepatotoksyczności i hematotoksyczności. W badaniu z udziałem 30 pacjentów z RZS, jednoczesne stosowanie leflunomidu (10-20 mg/dobę) i metotreksatu (10-25 mg/tydzień) prowadziło do 2-3-krotnego wzrostu aktywności enzymów wątrobowych u 5 pacjentów oraz ponad 3-krotnego wzrostu u kolejnych 5, co wymaga monitorowania parametrów wątrobowych. Interakcje z warfaryną i pochodnymi kumaryny skutkowały wydłużeniem czasu protrombinowego i 25% spadkiem szczytowego INR, co wymaga ścisłej kontroli. Leflunomid jest inhibitorem CYP2C8 i OAT3, co powoduje wzrost stężeń leków takich jak repaglinid (Cmax 1,7x, AUC 2,4x), cefaklor (Cmax 1,43x, AUC 1,54x) oraz rosuwastatyna (Cmax 2,65x, AUC 2,51x), a także induktorem CYP1A2, co może obniżać stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym (np. kofeina: Cmax -18%, AUC -55%). W przypadku rosuwastatyny zaleca się ograniczenie dawki do 10 mg/dobę. Nie zaleca się stosowania cholestyraminy i węgla aktywnego ze względu na szybkie zmniejszenie stężenia aktywnego metabolitu A771726.
alosetron, atorwastatyna, białko oporności raka piersi, cefaklor, cholestyramina, cymetydyna, cyprofloksacyna, cytochrom P450, daunorubicyna, doksorubicyna, duloksetyna, enzym wątrobowy, etynyloestradiol, furosemid, hepatotoksyczność, indometacyna, induktor CYP1A2, inhibitor reduktazy HMG-CoA, ketoprofen, kofeina, kortykosteroid, leflunomid, lewonorgestrel, metabolit A771726, metotreksat, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, nateglinid, niesteroidowy lek przeciwzapalny, paklitaksel, penicylina benzylowa, pioglitazon, prawastatyna, repaglinid, reumatoidalne zapalenie stawów, rosuwastatyna, roziglitazon, ryfampicyna, sulfasalazyna, symwastatyna, teofilina, tyzanidyna, warfaryna, węgiel aktywny, zydowudyna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Memantin NeuroPharma 10 mg

Memantyna, substancja czynna preparatu Memantin NeuroPharma, charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością (~100%) oraz osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (tmax) w zakresie 3-8 godzin po podaniu doustnym. W stanie stacjonarnym, przy dawce 20 mg/dobę, stężenia w osoczu wahają się od 70 do 150 ng/ml (0,5-1 μmol), z dużą zmiennością indywidualną. Lek wykazuje szeroką dystrybucję (objętość dystrybucji około 10 l/kg) oraz umiarkowane wiązanie z białkami osocza (~45%). Współczynnik rozdziału płyn mózgowo-rdzeniowy/osocze wynosi 0,52, co potwierdza efektywne przenikanie przez barierę krew-mózg. Metabolizm wątrobowy jest ograniczony, z około 80% dawki pozostającej w postaci niezmienionej, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (ponad 99% wydalane z moczem), z okresem półtrwania 60-100 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę.
5-dimetylogludantan, alkalizacja moczu, bariera krew-mózg, biodostępność, choroba Alzheimera, cytochrom P450, dystrybucja leku, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka liniowa, filtracja kłębuszkowa, hydroksymemantyna, interakcja lekowa, klirens nerkowy, mechanizm działania leku, memantyna znakowana izotopowo, N-3, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, receptor N-metylo-D-asparaginowy, receptor NMDA, stała hamowania, stężenie leku w osoczu, wchłanianie zwrotne kanalikowe, wiązanie z białkami osocza, wydalanie kanalikowe, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zmienność osobnicza
Leksykon leków
Interakcje leku – Arpixor 30 mg

Arypiprazol, substancja czynna leku Arpixor, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Jego antagonizm wobec receptorów adrenergicznych α1 może nasilać działanie leków przeciwnadciśnieniowych, co wymaga monitorowania ciśnienia tętniczego. Arypiprazol metabolizowany jest głównie przez CYP2D6 i CYP3A4, a silne inhibitory tych enzymów (np. chinidyna, fluoksetyna, ketokonazol) zwiększają AUC arypiprazolu odpowiednio o 107% i 63%, co wymaga zmniejszenia dawki o około 50%. Z kolei silne induktory CYP3A4, takie jak karbamazepina, obniżają stężenie arypiprazolu o około 70%, co wymaga podwojenia dawki. Słabsze inhibitory CYP3A4 i CYP2D6 powodują niewielkie wzrosty stężenia, zwykle bez konieczności korekty dawki. Famotydyna zmniejsza szybkość wchłaniania, jednak bez znaczenia klinicznego.
antagonista receptora H2, cytochrom P450, dehydroarypiprazol, efekt hipotensyjny, enzym CYP2D6, enzym CYP3A4, farmakokinetyka arypiprazolu, farmakolog kliniczny, inhibitor proteazy HIV, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, interakcja z alkoholem, lek przeciwnadciśnieniowy, ośrodkowy układ nerwowy, pole pod krzywą stężenia, receptor adrenergiczny α1, selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, stężenie maksymalne, walproinian, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie schizoafektywne, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Flucorta

Flukonazol, substancja czynna leku Flucorta, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby, ze względu na ryzyko toksycznego uszkodzenia wątroby, które może prowadzić do zgonu, zwłaszcza u chorych z ciężkimi schorzeniami podstawowymi. Monitorowanie funkcji wątroby jest niezbędne, a w przypadku objawów takich jak znaczna astenia, jadłowstręt, nudności, wymioty czy żółtaczka, należy natychmiast przerwać terapię. Flukonazol nie jest zalecany w leczeniu grzybicy skóry owłosionej głowy u dzieci, gdzie skuteczność nie przekracza 20%, ani w kryptokokozie pozauśrodkowonaczyniowej i głębokich grzybicach endemicznych, ze względu na ograniczone dane dotyczące skuteczności i dawkowania. Ponadto, flukonazol może wydłużać odstęp QT w EKG, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami mięśnia sercowego, zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia) oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków wydłużających QT lub metabolizowanych przez CYP3A4.
astenia, azol przeciwgrzybiczny, brak laktazy, choroba mięśnia sercowego, cukrzyca, CYP2C19, CYP2C9, CYP3A4, cytochrom P450, dziedziczna nietolerancja galaktozy, flukonazol, głęboka grzybica endemiczna, gryzeofulwina, grzybica skóry owłosionej głowy, halofantryna, hipokaliemia, hipomagnezemia, histoplazmoza, inwazyjne zakażenie grzybicze, jadłowstręt, kryptokokoza, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nudności, ośrodkowy układ nerwowy, parakokcydioidomikoza, powierzchowna grzybica, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, sporotrychoza limfatyczno-skórna, terfenadyna, toksyczne uszkodzenie wątroby, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka
Leksykon leków
Interakcje leku – Seroxat 20 mg

Paroksetyna, jako silny inhibitor CYP2D6 i selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie z inhibitorami MAO, co jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkiego zespołu serotoninowego. Ponadto, paroksetyna znacząco zwiększa stężenia leków metabolizowanych przez CYP2D6, takich jak pimozyd (2,5-krotny wzrost stężenia przy dawce 60 mg paroksetyny) i tiorydazyna, co może prowadzić do wydłużenia odstępu QT i groźnych arytmii typu torsade de pointes. Wskazane jest unikanie kojarzenia paroksetyny z lekami serotoninergicznymi (np. tryptany, tramadol, linezolid, dziurawiec), fentanylem oraz tamoksyfenem, gdzie obserwuje się zmniejszenie stężenia aktywnego metabolitu tamoksyfenu (endoksyfenu) o 65-75%, co może obniżać skuteczność przeciwnowotworową terapii. W przypadku leków przeciwzakrzepowych, NLPZ i kwasu acetylosalicylowego, paroksetyna zwiększa ryzyko krwawień, co wymaga ścisłej kontroli klinicznej i ewentualnej modyfikacji dawkowania.
atomoksetyna, błękit metylenowy, buprenorfina, chlorek metylotioniny, cholinesteraza osoczowa, CYP2D6, cytochrom P450, dezypramina, doustny lek przeciwzakrzepowy, dziurawiec zwyczajny, endoksyfen, fenobarbital, fentanyl, fenytoina, flekainid, fozamprenawir, inhibitor COX-2, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, klomipramina, klozapina, kwas acetylosalicylowy, linezolid, lit, metoprolol, miwakurium, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, nortryptylina, objawy antycholinergiczne, odstęp QT, perfenazyna, petydyna, pimozyd, pochodna fenotiazyny, prawastatyna, procyklidyna, propafenon, ryfampicyna, rysperydon, rytonawir, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, suksametonium, tamoksyfen, tiorydazyna, torsade de pointes, tramadol, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, tryptany, tryptofan, walproinian sodu, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Welbox 150 mg

Bupropion, substancja czynna produktu Welbox, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez hamowanie izoenzymu CYP2D6 oraz wpływ na układ katecholaminergiczny. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z inhibitorami MAO ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych; zaleca się zachowanie odstępu 14 dni po nieodwracalnych i 24 godzin po odwracalnych inhibitorach MAO. Bupropion silnie hamuje CYP2D6, co może powodować 2-5-krotny wzrost stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym, np. dezypraminy, SSRI (np. cytalopram – wzrost Cmax o 30% i AUC o 40%) oraz leków przeciwpsychotycznych i beta-adrenolityków, co wymaga dostosowania dawek i monitorowania pacjenta. Interakcje z lekami serotoninergicznymi niosą ryzyko zespołu serotoninowego, a z digoksyną – zmniejszenie jej stężenia i konieczność monitorowania po odstawieniu bupropionu. Leki indukujące CYP2B6 (karbamazepina, fenytoina, rytonawir, efawirenz) mogą obniżać ekspozycję na bupropion o 20-80%, co może wymagać zwiększenia dawki, nie przekraczając maksymalnej zalecanej wartości.
amantadyna, beta-adrenolityk, CYP2B6, CYP2D6, cytalopram, cytochrom P450, dezypramina, efawirenz, hydroksybupropion, indeks terapeutyczny, induktor enzymatyczny, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, lewodopa, próg drgawkowy, rytonawir, SNRI, SSRI, szlak katecholaminergiczny, zatrucie digoksyną, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Matrifen 50 mikrogramów/godzinę system transdermalny 50 mcg/h

Fentanyl, zawarty w systemie transdermalnym Matrifen, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Farmakodynamicznie, leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (np. opioidy, benzodiazepiny, leki nasenne, gabapentynoidy) mogą nasilać sedację, depresję oddechową i niedociśnienie, co wymaga ograniczenia stosowania i ścisłego nadzoru. Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) są przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich, nieprzewidywalnych interakcji, a po ich odstawieniu należy odczekać minimum 14 dni przed rozpoczęciem terapii fentanylem. Leki serotoninergiczne (SSRI, SNRI) zwiększają ryzyko zespołu serotoninowego, co wymaga ostrożności i monitorowania pacjenta. Opioidy o mieszanym mechanizmie działania (buprenorfina, nalbufina, pentazocyna) mogą antagonizować działanie fentanylu i wywoływać objawy odstawienia, dlatego ich łączenie nie jest zalecane.
benzodiazepiny, cytochrom P450, depresja oddechowa, fentanyl przezskórny, gabapetynoidy, hipowentylacja, induktory CYP3A4, inhibitory CYP3A4, inhibitory monoaminooksydazy, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, interakcje farmakodynamiczne, interakcje farmakokinetyczne, izoenzym CYP3A4, klirens fentanylu, leki przeciwhistaminowe, niedociśnienie tętnicze, ośrodkowy układ nerwowy, pochodne fenotiazyny, sedacja, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, substancja czynna, system transdermalny, zespół odstawienia, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Kostarox 90 mg

Etorykoksyb, substancja czynna leku Kostarox, wykazuje niemal całkowitą dostępność biologiczną (~100%) po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cₘₐₓ) wynoszącym 3,6 µg/ml osiąganym około 1 godziny po dawce 120 mg na czczo. Pole pod krzywą (AUC₀₋₂₄h) wynosi średnio 37,8 µg·h/ml. Farmakokinetyka etorykoksybu jest liniowa w zakresie dawek klinicznych, a posiłek bogatotłuszczowy zmniejsza Cₘₐₓ o 36% i wydłuża Tₘₐₓ o 2 godziny, jednak zmiany te nie mają istotnego znaczenia klinicznego. Lek charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (~92%) oraz dużą objętością dystrybucji (~120 l), co wskazuje na dobre przenikanie do tkanek. Okres półtrwania fazy kumulacji wynosi około 22 godzin, a stężenia w stanie stacjonarnym osiągane są po 7 dniach stosowania dawki 120 mg raz na dobę. Klirens osoczowy po podaniu dożylnym 25 mg wynosi około 50 ml/min.
bariera krew-mózg, ciężkie zaburzenia wątroby, COX-1, CYP3A4, cytochrom P450, dostępność biologiczna, duszność, etorykoksyb, farmakokinetyka liniowa, hemodializa, inhibitor COX-2, izoenzymy cytochromu P450, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, krańcowa niewydolność nerek, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą, posiłek bogatotłuszczowy, skala Childa-Pugha, stężenie w osoczu, stężenie w stanie stacjonarnym, substancja czynna, umiarkowane zaburzenia wątroby, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Irinotecan Accord 20 mg/ml

Irynotekan, podawany dożylnie w dawce 350 mg/m², wykazuje złożoną farmakokinetykę charakteryzującą się znaczną zmiennością międzyosobniczą, szczególnie w przypadku aktywnego metabolitu SN-38. Po infuzji 30-minutowej osiąga średnie szczytowe stężenia 7,7 µg/ml dla irynotekanu i 56 ng/ml dla SN-38, z AUC odpowiednio 34 µg·godz./ml i 451 ng·godz./ml. Lek wykazuje rozległą dystrybucję (Vss 157 l/m²) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (65% dla irynotekanu, 95% dla SN-38). Metabolizm obejmuje hydrolizę do SN-38, glukuronidację oraz przemiany oksydacyjne przez CYP3A, a eliminacja przebiega w modelu dwufazowym lub trójfazowym z klirensem 15 l/godz./m² i okresami półtrwania: 12 min, 2,5 h i 14,2 h dla irynotekanu oraz 13,8 h dla SN-38. U pacjentów z podwyższoną bilirubiną (1,5-3x ULN) klirens irynotekanu zmniejsza się o 40%, co wymaga redukcji dawki do 200 mg/m², aby uniknąć toksyczności.
białe krwinki, biegunka, bilirubina, chlorowodorek trójwodny, cytochrom P450, dezaktywacja metaboliczna, glukuronid SN-38, glukuronidacja, irynotekan, karboksyloesteraza, klirens osoczowy, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, neutrofil, neutropenia, objętość dystrybucji, pole powierzchni pod krzywą stężenia, przemiana oksydacyjna, rak jelita grubego z przerzutami, SN-38, transferaza urydynowo-difosfoglukuronianowa, UGT1A1*28, zespół Criglera-Najjara, zespół Gilberta
Leksykon leków
Interakcje leku – Voriconazole Sandoz 200 mg

Worykonazol jest silnym inhibitorem enzymów cytochromu P450, w szczególności CYP3A4, CYP2C19 i CYP2C9, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych. Jako substrat i inhibitor tych enzymów, worykonazol może zwiększać stężenia leków metabolizowanych przez CYP3A4, co wiąże się z ryzykiem toksyczności, zwłaszcza wydłużenia odstępu QTc i zaburzeń rytmu serca (np. torsade de pointes) przy jednoczesnym stosowaniu z lekami takimi jak astemizol, cyzapryd, pimozyd, chinidyna, terfenadyna i iwabradyna — ich koadministracja jest przeciwwskazana. Z kolei induktory CYP450, takie jak karbamazepina i długo działające barbiturany, mogą obniżać stężenie worykonazolu, zmniejszając skuteczność terapii. Badania interakcji przeprowadzono głównie u zdrowych mężczyzn przy dawce 200 mg p.o. dwa razy dziennie, jednak wyniki mają zastosowanie także do innych populacji i postaci podania, w tym dożylnej.
astemizol, benzodwuazepina, bloker kanału wapniowego, chinidyna, cyklosporyna, CYP2C19, CYP2C9, CYP3A4, cytochrom P450, cyzapryd, efawirenz, fenobarbital, flukonazol, funkcja wątroby, induktor CYP450, inhibitor enzymatyczny, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor odwrotnej transkryptazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, iwabradyna, karbamazepina, lek immunosupresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, makrolid, metadon, miopatia, odstęp QTc, opiat, pimozyd, ryfampicyna, statyna, substrat enzymatyczny, takrolimus, terfenadyna, torsade de pointes, uszkodzenie wątroby, warfaryna, worykonazol, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia widzenia, zawroty głowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Entecavir Ranbaxy 1 mg

Entekawir wykazuje liniową farmakokinetykę w dawkach terapeutycznych 0,1-1 mg, z szybkim wchłanianiem (Cmax osiągane w 0,5-1,5 h) i biodostępnością co najmniej 70%. Stan równowagi dynamicznej uzyskuje się po 6-10 dniach stosowania raz na dobę, z kumulacją około 2-krotną. Cmax i Cmin w stanie równowagi dla dawki 0,5 mg wynoszą odpowiednio 4,2 i 0,3 ng/ml, a dla 1 mg – 8,2 i 0,5 ng/ml. Podanie leku z posiłkiem opóźnia wchłanianie o 1-1,5 h i zmniejsza Cmax o 44-46% oraz AUC o 18-20%, co jest klinicznie nieistotne u pacjentów nieleczonych analogami nukleozydów, ale może wpływać na skuteczność u pacjentów opornych na lamiwudynę. Entekawir charakteryzuje się niskim wiązaniem z białkami osocza (~13%) i nie jest metabolizowany przez układ cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z około 75% dawki wydalanej w postaci niezmienionej, a klirens nerkowy (360-471 ml/min) wskazuje na udział filtracji kłębuszkowej i wydzielania kanalikowego. Okres półtrwania wynosi 128-149 godzin, a efektywny okres półtrwania w fazie kumulacji to około 24 godziny, co uzasadnia dawkowanie raz na dobę.
analog nukleozydu, antygen HBeAg, białka osocza, biodostępność leku, biorównoważność tabletek, cyklosporyna A, cytochrom P450, dializa otrzewnowa, ekspozycja na lek, entekawir, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lamiwudyna, lek przeciwwirusowy, maksymalne stężenie w osoczu, metabolit utleniony, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, populacja pediatryczna, przeszczepienie wątroby, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, stan równowagi dynamicznej, takrolimus, wydzielanie kanalikowe, wyrównana czynność wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Solu-Medrol 125 mg

Metyloprednizolon, główny składnik preparatu Solu-Medrol, jest metabolizowany przede wszystkim przez enzym CYP3A4, dominujący w wątrobie dorosłych. Interakcje lekowe związane z tym enzymem dzielą się na inhibitory, induktory oraz substraty CYP3A4, które odpowiednio zwiększają lub zmniejszają stężenie metyloprednizolonu w osoczu, co wymaga dostosowania dawki w celu uniknięcia toksyczności lub utraty efektu terapeutycznego. Przykładowo, inhibitory CYP3A4 takie jak izoniazyd, itrakonazol czy inhibitory proteazy HIV znacząco podwyższają stężenie metyloprednizolonu, natomiast induktory jak ryfampicyna czy leki przeciwdrgawkowe (karbamazepina, fenobarbital, fenytoina) obniżają jego poziom. Ponadto, metyloprednizolon wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne, m.in. antagonizm z lekami antycholinergicznymi i antycholinesterazami, co może prowadzić do ostrej miopatii lub nasilenia objawów miastenii, a także wpływa na metabolizm glukozy, co wymaga monitorowania i dostosowania terapii przeciwcukrzycowej.
antycholinesteraza, CYP3A4, cytochrom P450, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie niepożądane, glikokortykoidy, hipoglikemia, hipokaliemia, hydroksylacja steroidów, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, klirens wątrobowy, kortykosteroidy endogenne, krwawienie z przewodu pokarmowego, krzepliwość krwi, leczenie przeciwgruźlicze, lek antykoncepcyjny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgrzybiczny, metyloprednizolon, miastenia, osteoporoza, ostra miopatia, owrzodzenie żołądka, pankuronium, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, sól sodowa bursztynianu metyloprednizolonu, SOLU-MEDROL, substrat CYP3A4, supresja nadnerczy, układ immunologiczny, zgodność farmaceutyczna
Leksykon substancji czynnych
Tianeptyna – Interakcje

Tianeptyna, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, metabolizowana głównie przez β-oksydację i w mniejszym stopniu przez cytochrom P450, cechuje się ograniczonym potencjałem interakcji lekowych. Najważniejszym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie z nieodwracalnymi inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO), które może prowadzić do zapaści krążeniowej, napadowego nadciśnienia tętniczego, hipertermii, drgawek, a nawet zgonu. Zalecany odstęp czasowy między zakończeniem terapii IMAO a rozpoczęciem tianeptyny wynosi minimum 2 tygodnie, natomiast przy zmianie z tianeptyny na IMAO wystarczy 24-godzinna przerwa. Ponadto, tianeptyna wykazuje istotne interakcje z alkoholem, nasilając ryzyko depresji ośrodka oddechowego, zaburzeń koordynacji i świadomości oraz zwiększając ryzyko uzależnienia, szczególnie u osób poniżej 50. roku życia. Wskazana jest całkowita abstynencja alkoholowa podczas terapii tianeptyną.
barbiturany, benzodiazepiny, cytochrom P450, depresja ośrodka oddechowego, drgawki, działanie sedatywne, hipertermia, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek psychotropowy, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, niewydolność oddechowa, ośrodkowy układ nerwowy, pochodne morfiny, przedawkowanie tianeptyny, stan splątania, suchość błony śluzowej, zaburzenie koordynacji psychoruchowej, zaburzenie świadomości, zapaść krążeniowa, β-oksydacja
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Uralex 5 mg

Oksybutynina chlorowodorek, substancja czynna leku Uralex, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym, niezależnym od obecności pokarmu. Efekt pierwszego przejścia jest wysoki (>90%), co skutkuje tym, że mniej niż 10% dawki dociera do krążenia ogólnoustrojowego w formie niezmienionej. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w ciągu 1-1,5 godziny, przy dużej zmienności międzyosobniczej. Lek wykazuje szeroką dystrybucję w organizmie, z objętością dystrybucji wynoszącą 100-200 litrów, co wskazuje na znaczne przenikanie do tkanek pozanaczyniowych. Metabolizm oksybutyniny zachodzi głównie w wątrobie przez enzymy cytochromu P450, zwłaszcza CYP3A4, prowadząc do powstania aktywnego metabolitu N-dietylooksybutyniny oraz nieaktywnego kwasu fenylocykloheksyglikolowego.
AUC, biodostępność, CYP 3A4, cytochrom P450, dystrybucja leku, działanie niepożądane, efekt pierwszego przejścia, eliminacja leku, farmakokinetyka, metabolit aktywny, metabolizm wątrobowy, N-dietylooksybutynina, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksybutynina chlorowodorek, stężenie maksymalne, wchłanianie leku, zmienność międzyosobnicza