Właściwości farmakokinetyczne
Egolanza 10 mg

Właściwości farmakokinetyczne olanzapiny

Olanzapina, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Egolanza, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jej zachowanie w organizmie pacjenta po podaniu. W niniejszym opracowaniu przedstawiono szczegółową analizę procesów, jakim podlega olanzapina w organizmie człowieka – od momentu jej wchłaniania, poprzez dystrybucję i metabolizm, aż po eliminację.¹

Wchłanianie olanzapiny

Olanzapina wykazuje dobrą absorpcję po podaniu drogą doustną. Po przyjęciu leku, maksymalne stężenie substancji czynnej w osoczu krwi osiągane jest w czasie 5-8 godzin. Istotną cechą olanzapiny jest fakt, że obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym nie wpływa na stopień jej wchłaniania, co ma znaczenie praktyczne w kontekście stosowania leku niezależnie od posiłków. Należy zaznaczyć, że w dotychczasowych badaniach nie przeprowadzono porównania bezwzględnej biodostępności olanzapiny po podaniu doustnym i dożylnym.²

Dystrybucja olanzapiny

Po wchłonięciu do krwiobiegu, olanzapina w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza. Stopień wiązania z białkami wynosi około 93% w zakresie stężeń od około 7 do około 1000 ng/ml. W osoczu krwi olanzapina wiąże się głównie z dwoma rodzajami białek: albuminami oraz α1-kwaśną glikoproteiną. Ta wysoka zdolność wiązania z białkami osocza ma istotne znaczenie dla dystrybucji leku w organizmie oraz dla jego dostępności do tkanek docelowych.³

Metabolizm olanzapiny

Olanzapina podlega intensywnemu metabolizmowi w wątrobie, gdzie zachodzą dwa główne procesy biotransformacji: sprzęganie oraz utlenianie. Głównym metabolitem olanzapiny, który można wykryć w krwiobiegu, jest 10-N-glukuronid. Warto podkreślić, że metabolit ten nie przenika przez barierę krew-mózg, co oznacza, że nie wykazuje aktywności ośrodkowej. W tworzenie innych metabolitów olanzapiny zaangażowane są izoenzymy cytochromu P450: CYP1A2 oraz CYP2D6. Enzymy te uczestniczą w powstawaniu metabolitów N-demetylowego i 2-hydroksymetylowego. Badania na modelu zwierzęcym wykazały, że metabolity te charakteryzują się znacząco mniejszą aktywnością biologiczną in vivo w porównaniu z substancją macierzystą. Należy podkreślić, że aktywność farmakologiczna preparatu Egolanza zależy głównie od związku macierzystego – olanzapiny.⁴

Eliminacja olanzapiny

Po podaniu doustnym, okres półtrwania olanzapiny w końcowej fazie eliminacji wykazuje zróżnicowanie w zależności od wieku i płci pacjenta. Badania bilansu masy wykazały, że około 57% znakowanej radioaktywnie olanzapiny jest wydalane z moczem, głównie w postaci metabolitów.⁵

Czynniki wpływające na farmakokinetykę olanzapiny

Wpływ wieku

Wiek pacjenta istotnie wpływa na parametry farmakokinetyczne olanzapiny. U osób w podeszłym wieku (≥65 lat) obserwuje się wydłużenie średniego okresu półtrwania leku w porównaniu z osobami młodszymi. Wartości te wynoszą odpowiednio 51,8 godzin u osób starszych i 33,8 godzin u osób młodszych. Jednocześnie u osób w podeszłym wieku notuje się zmniejszenie klirensu olanzapiny (17,5 l/h) w porównaniu do osób młodszych (18,2 l/h). Pomimo tych różnic, zmienność parametrów farmakokinetycznych u osób starszych mieści się w zakresie obserwowanym u osób młodszych. W badaniach klinicznych obejmujących 44 pacjentów ze schizofrenią w wieku powyżej 65 lat, którym podawano olanzapinę w dawkach od 5 do 20 mg/dobę, nie zaobserwowano żadnego szczególnego profilu zdarzeń niepożądanych związanego z wiekiem.⁶

Wpływ płci

Płeć pacjenta również wpływa na parametry farmakokinetyczne olanzapiny. U kobiet notuje się dłuższy średni okres półtrwania w fazie eliminacji (36,7 godzin) w porównaniu z mężczyznami (32,3 godzin). Jednocześnie u kobiet obserwuje się zmniejszony klirens leku (18,9 l/h) względem mężczyzn (27,3 l/h). Pomimo tych różnic, profil bezpieczeństwa olanzapiny stosowanej w dawkach 5-20 mg był porównywalny zarówno w grupie kobiet (n=467), jak i mężczyzn (n=869).⁷

Wpływ zaburzeń czynności nerek

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone u pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min) nie wykazały znamiennych różnic w średnim okresie półtrwania olanzapiny w fazie eliminacji w porównaniu z osobami zdrowymi. Wartości te wynosiły odpowiednio 37,7 godzin u pacjentów z niewydolnością nerek i 32,4 godziny u osób zdrowych. Podobnie, nie zaobserwowano istotnych różnic w klirensie leku, który wynosił 21,2 l/h u pacjentów z niewydolnością nerek i 25,0 l/h u osób zdrowych.⁸

Wpływ zaburzeń czynności wątroby

W małym badaniu oceniającym wpływ zaburzeń czynności wątroby na farmakokinetykę olanzapiny uczestniczyło 6 osób z klinicznie istotną marskością wątroby (klasyfikacja w skali Childs Pugh: A (n=5) i B (n=1)). Badanie wykazało niewielki wpływ tych zaburzeń na farmakokinetykę olanzapiny podawanej doustnie w pojedynczej dawce 2,5-7,5 mg. U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby zaobserwowano nieznacznie większy klirens ogólnoustrojowy oraz szybszy okres półtrwania w fazie eliminacji w porównaniu do pacjentów bez zaburzeń czynności wątroby (n=3). Warto zaznaczyć, że w grupie osób z marskością wątroby było więcej osób palących (4/6; 67%) niż w grupie osób bez zaburzeń czynności wątroby (0/3; 0%), co mogło wpłynąć na uzyskane wyniki.⁹

Wpływ palenia tytoniu

Palenie tytoniu ma istotny wpływ na farmakokinetykę olanzapiny. U osób niepalących obserwuje się wydłużenie średniego okresu półtrwania leku w fazie eliminacji (38,6 godzin) w porównaniu z osobami palącymi (30,4 godzin). Jednocześnie u osób niepalących notuje się zmniejszenie klirensu olanzapiny (18,6 l/h) względem osób palących (27,7 l/h). Podsumowując, klirens osoczowy olanzapiny jest mniejszy u osób:

• w podeszłym wieku niż u osób młodszych
• u kobiet niż u mężczyzn
• u osób niepalących niż u palących

Należy jednak podkreślić, że zakres wpływu wieku, płci lub palenia tytoniu na klirens olanzapiny i na okres jej półtrwania jest relatywnie niewielki w porównaniu z ogólną zmiennością osobniczą obserwowaną w populacji.¹⁰

Wpływ pochodzenia etnicznego

W badaniach farmakokinetycznych, w których uczestniczyły osoby rasy kaukaskiej, Japończycy oraz Chińczycy, nie stwierdzono istotnych różnic w parametrach farmakokinetycznych olanzapiny pomiędzy tymi trzema populacjami. Oznacza to, że pochodzenie etniczne nie ma znaczącego wpływu na farmakokinetykę olanzapiny.¹¹

Farmakokinetyka u dzieci i młodzieży

Przeprowadzone badania wykazały, że farmakokinetyka olanzapiny u młodzieży (w wieku od 13 do 17 lat) jest podobna do obserwowanej u osób dorosłych. Warto jednak zauważyć, że w badaniach klinicznych średnia ekspozycja na olanzapinę była o około 27% większa u młodzieży w porównaniu z osobami dorosłymi. Ta różnica może wynikać z czynników demograficznych charakterystycznych dla populacji młodzieży, takich jak:

• mniejsza średnia masa ciała
• mniejsza liczba osób palących

Czynniki te mogą przyczyniać się do większej średniej ekspozycji na olanzapinę obserwowanej w grupie młodzieży.¹²

Zestawienie parametrów farmakokinetycznych olanzapiny w różnych grupach pacjentów