Właściwości farmakokinetyczne
Ortanol Max 20 mg

Właściwości farmakokinetyczne omeprazolu

Omeprazol, substancja czynna preparatu Ortanol MAX 20 mg kapsułki dojelitowe twarde, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania omeprazolu w organizmie człowieka.¹

Wchłanianie

Omeprazol nie wykazuje trwałości w środowisku kwaśnym, co uzasadnia jego podawanie w postaci kapsułek dojelitowych zawierających powlekane peletki. Proces wchłaniania substancji czynnej przebiega szybko, przy czym maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po około 1-2 godzinach od momentu przyjęcia leku. Należy podkreślić, że absorpcja omeprazolu zachodzi w jelicie cienkim i trwa przez okres 3-6 godzin.²

Istotną cechą omeprazolu jest fakt, że jednoczesne przyjmowanie pokarmu nie wpływa na jego biodostępność. Ogólnoustrojowa biodostępność po jednorazowym podaniu doustnym wynosi około 40%, natomiast przy wielokrotnym podawaniu raz na dobę zwiększa się do około 60%.³

Dystrybucja

Po wchłonięciu do krwioobiegu omeprazol ulega dystrybucji w organizmie. Objętość dystrybucji u zdrowych osób wynosi około 0,3 l/kg masy ciała. Charakterystyczną cechą omeprazolu jest jego wysokie powinowactwo do białek osocza – wiąże się z nimi w 97%.⁴

Metabolizm

Metabolizm omeprazolu zachodzi w całości przy udziale układu cytochromu P450 (CYP). Głównym izoenzymem odpowiedzialnym za biotransformację leku jest polimorficzna postać CYP2C19, która odpowiada za powstanie głównego metabolitu obecnego w osoczu – hydroksyomeprazolu. Pozostała część metabolizmu zachodzi przy udziale izoenzymu CYP3A4, który odpowiada za powstawanie sulfonu omeprazolu.⁵

Omeprazol wykazuje silne powinowactwo do CYP2C19, co stwarza możliwość wystąpienia hamowania kompetycyjnego oraz metabolicznych interakcji międzylekowych z innymi substancjami będącymi substratami dla tego izoenzymu. Ze względu na małe powinowactwo do CYP3A4, omeprazol nie hamuje metabolizmu innych substratów tego izoenzymu. Ponadto, nie wywiera wpływu hamującego na aktywność głównych enzymów układu CYP.⁶

Istotnym aspektem metabolizmu omeprazolu jest występowanie polimorfizmu genetycznego w zakresie aktywności CYP2C19. U około 3% populacji kaukaskiej i 15-20% populacji azjatyckich obserwuje się brak czynnego enzymu CYP2C19 – osoby te określane są jako „słabo metabolizujące”. W tej grupie pacjentów metabolizm omeprazolu jest prawdopodobnie katalizowany głównie przez CYP3A4.⁷

U osób słabo metabolizujących, przy wielokrotnym podawaniu pojedynczej dawki dobowej omeprazolu wynoszącej 20 mg, średnie pole pod krzywą zależności stężenia od czasu (AUC) jest 5-10 razy większe niż u osób z czynną postacią izoenzymu CYP2C19 (osób szybko metabolizujących). Również średnie wartości maksymalnego stężenia w osoczu są większe od 3 do 5 razy. Pomimo tych różnic, dotychczas nie wykazano potrzeby modyfikacji dawkowania omeprazolu w oparciu o profil metaboliczny pacjenta.⁸

Wydalanie

Okres półtrwania omeprazolu w osoczu w fazie eliminacji jest zwykle krótszy niż 1 godzina, zarówno po podaniu pojedynczej dawki, jak i po wielokrotnym podawaniu pojedynczej dawki dobowej. Lek jest całkowicie eliminowany z osocza pomiędzy kolejnymi dawkami, bez tendencji do kumulacji przy stosowaniu raz na dobę.⁹

Główną drogą eliminacji omeprazolu jest wydalanie z moczem – tą drogą usuwane jest około 80% podanej doustnie dawki w postaci metabolitów. Pozostała część wydalana jest z kałem, głównie za pośrednictwem żółci.¹⁰

Istotną cechą farmakokinetyki omeprazolu jest nieliniowa zależność dawka-AUC po podaniu wielokrotnym. Wartość AUC dla omeprazolu zwiększa się w sposób zależny od dawki podczas podawania wielokrotnego. Ta zależność od czasu i dawki wynika ze zmniejszenia metabolizmu pierwszego przejścia oraz klirensu ogólnoustrojowego, prawdopodobnie spowodowanych hamowaniem izoenzymu CYP2C19 przez omeprazol i/lub jego metabolity (np. sulfon). Co ważne, nie stwierdzono żadnego wpływu metabolitów omeprazolu na wydzielanie kwasu solnego w żołądku.¹¹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby metabolizm omeprazolu jest osłabiony, co prowadzi do zwiększenia wartości AUC. Pomimo tego, omeprazol nie wykazuje tendencji do kumulacji przy podawaniu jeden raz na dobę, co ma istotne znaczenie kliniczne.¹²

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Farmakokinetyka omeprazolu, w tym ogólnoustrojowa biodostępność oraz tempo eliminacji, pozostaje niezmieniona u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Oznacza to, że w tej grupie chorych nie jest konieczna modyfikacja dawkowania leku.¹³

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku podeszłym (75-79 lat) tempo metabolizmu omeprazolu jest nieco zmniejszone. Ten fakt może potencjalnie wpływać na parametry farmakokinetyczne leku, jednak kliniczne znaczenie tych zmian jest ograniczone.¹⁴