Właściwości farmakokinetyczne
Stomezul 40 mg

Właściwości farmakokinetyczne ezomeprazolu

Charakterystyka farmakokinetyczna ezomeprazolu obejmuje szereg procesów od wchłaniania, poprzez dystrybucję i metabolizm, aż po wydalanie. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę tych właściwości, które determinują działanie leku w organizmie.¹

Wchłanianie

Ezomeprazol charakteryzuje się nietrwałością w środowisku kwaśnym, co uzasadnia jego podawanie w postaci powlekanych granulek dojelitowych. Wchłanianie substancji czynnej zachodzi szybko, a maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po 1-2 godzinach od przyjęcia dawki.²

Biodostępność ezomeprazolu zależy od dawki i schematu podawania. Po jednorazowym podaniu 40 mg całkowita biodostępność wynosi 64%, natomiast przy wielokrotnym dawkowaniu raz na dobę wzrasta do 89%. W przypadku dawki 20 mg, odpowiednie wartości biodostępności to 50% po pojedynczym podaniu i 68% przy dawkowaniu wielokrotnym.³

Istotne jest, że spożywanie pokarmu jednocześnie z lekiem powoduje zarówno opóźnienie, jak i zmniejszenie wchłaniania ezomeprazolu. Nie wpływa to jednak znacząco na podstawowy efekt terapeutyczny leku, jakim jest zmniejszenie kwaśności treści żołądkowej.⁴

Dystrybucja

U osób zdrowych pozorna objętość dystrybucji ezomeprazolu w stanie stacjonarnym wynosi około 0,22 l/kg masy ciała. Istotnym parametrem jest także stopień wiązania z białkami osocza, który w przypadku ezomeprazolu wynosi 97%.⁵

Metabolizm

Ezomeprazol podlega całkowitemu metabolizmowi przy udziale układu cytochromu P450. W procesie tym kluczową rolę odgrywa polimorficzny izoenzym CYP2C19, który odpowiada za powstawanie hydroksy- i demetylowych metabolitów substancji czynnej.⁶

Drugim istotnym izoenzymem uczestniczącym w metabolizmie ezomeprazolu jest CYP3A4. Jest on odpowiedzialny za powstanie sulfonu ezomeprazolu, który stanowi główny metabolit wykrywalny w osoczu.⁷

Warto podkreślić, że metabolity ezomeprazolu nie wykazują wpływu na podstawowe działanie terapeutyczne, jakim jest hamowanie wydzielania kwasu solnego w żołądku.⁸

Wydalanie

Parametry farmakokinetyczne ezomeprazolu odnoszą się przede wszystkim do osób z czynnym izoenzymem CYP2C19, określanych jako szybko metabolizujący. W tej grupie całkowity klirens osoczowy wynosi około 17 l/godzinę po podaniu dawki pojedynczej i około 9 l/godz. po dawkach wielokrotnych.⁹

Okres półtrwania ezomeprazolu w fazie eliminacji wynosi około 1,3 godziny przy wielokrotnym dawkowaniu raz na dobę. Istotne jest, że substancja czynna jest całkowicie usuwana z osocza w okresie między dawkami, nie wykazując tendencji do kumulacji przy dawkowaniu raz na dobę.¹⁰

Drogi wydalania ezomeprazolu przedstawiają się następująco: prawie 80% dawki doustnej jest wydalane w postaci metabolitów w moczu, a pozostała część z kałem. Mniej niż 1% substancji macierzystej jest wykrywane w moczu.¹¹

Liniowość i nieliniowość farmakokinetyki

Farmakokinetyka ezomeprazolu wykazuje cechy nieliniowości. Badania prowadzone dla dawek do 40 mg dwa razy na dobę wykazały, że pole pod krzywą zależności stężenia od czasu (AUC) zwiększa się podczas wielokrotnego dawkowania.¹²

Zwiększenie to jest zależne od dawki i powoduje większe niż proporcjonalne zwiększenie wartości AUC przy dawkowaniu wielokrotnym. Mechanizm tej zależności wynika ze zmniejszenia efektu pierwszego przejścia przez wątrobę oraz klirensu ustrojowego, co jest prawdopodobnie skutkiem hamowania izoenzymu CYP2C19 przez ezomeprazol i/lub jego sulfonowy metabolit.¹³

Właściwości farmakokinetyczne w szczególnych grupach pacjentów

Osoby wolno metabolizujące

Około 2,9±1,5% populacji charakteryzuje się brakiem czynnego izoenzymu CYP2C19 i określa się ich jako wolno metabolizujących. W tej grupie pacjentów metabolizm ezomeprazolu zachodzi głównie przy udziale izoenzymu CYP3A4.¹⁴

U osób wolno metabolizujących, po wielokrotnym podawaniu ezomeprazolu w dawce 40 mg raz na dobę, obserwuje się około dwukrotnie większą wartość pola pod krzywą zależności stężenia od czasu w porównaniu do osób z czynnym izoenzymem CYP2C19. Ponadto, średnie maksymalne stężenia w osoczu są większe o około 60%. Te różnice nie wymagają jednak modyfikacji dawkowania ezomeprazolu.¹⁵

Osoby w podeszłym wieku

Metabolizm ezomeprazolu nie ulega istotnym zmianom u osób w podeszłym wieku (71-80 lat).¹⁶

Różnice między płciami

Po podaniu pojedynczej dawki 40 mg ezomeprazolu, średnia wartość pola pod krzywą zależności stężenia od czasu jest o około 30% większa u kobiet niż u mężczyzn. Jednakże po wielokrotnym dawkowaniu raz na dobę nie obserwuje się różnic farmakokinetycznych zależnych od płci. Z tego względu nie jest wymagana modyfikacja dawkowania w zależności od płci pacjenta.¹⁷

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z lekkimi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby metabolizm ezomeprazolu może być zaburzony. Natomiast u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby obserwuje się zmniejszone tempo metabolizmu, co prowadzi do podwojenia wartości pola pod krzywą zależności stężenia od czasu.¹⁸

Z tego powodu u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby nie należy stosować dawki większej niż 20 mg. Ważne jest, że nawet w tej grupie pacjentów ezomeprazol i jego główne metabolity nie wykazują tendencji do kumulacji przy dawkowaniu raz na dobę.¹⁹

Zaburzenia czynności nerek

Nie przeprowadzono szczegółowych badań dotyczących farmakokinetyki ezomeprazolu u pacjentów ze zmniejszoną wydolnością nerek. Ponieważ nerki odpowiadają za wydalanie metabolitów ezomeprazolu, a nie samej substancji macierzystej, nie przewiduje się istotnych zmian w metabolizmie ezomeprazolu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.²⁰

Populacja pediatryczna

Badania przeprowadzone w grupie młodzieży w wieku od 12 do 18 lat wykazały, że po wielokrotnym podawaniu ezomeprazolu w dawce 20 mg i 40 mg, całkowita ekspozycja (AUC) oraz czas do uzyskania maksymalnego stężenia w osoczu (tmax) były podobne do wartości obserwowanych u osób dorosłych dla obu stosowanych dawek.²¹