wrzód żołądka związany z leczeniem niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi
Wskazanie

Wrzody żołądka związane z leczeniem niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) to częste powikłanie długotrwałej terapii tymi lekami. NLPZ hamują aktywność cyklooksygenazy (COX), co prowadzi do zmniejszenia produkcji prostaglandyn odpowiedzialnych za ochronę błony śluzowej żołądka. W konsekwencji dochodzi do uszkodzenia bariery śluzówkowej, co zwiększa ryzyko powstania wrzodów. Najbardziej narażeni są pacjenci powyżej 65 roku życia, z wywiadem choroby wrzodowej, przyjmujący jednocześnie glikokortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe lub stosujący wysokie dawki NLPZ.

W leczeniu wrzodów żołądka związanych z NLPZ podstawową strategią jest odstawienie lub redukcja dawki leku przeciwzapalnego. Równocześnie stosuje się inhibitory pompy protonowej (IPP), które są lekami pierwszego wyboru. W Polsce dostępne są: omeprazol (Helicid, Gasec, Omeprazol), pantoprazol (Controloc, Nolpaza, IPP-Pharma), esomeprazol (Nexium, Emanera), lansoprazol (Lanzul) oraz rabeprazol (Zulbex). Alternatywnie można stosować antagonistów receptora H2: ranitydynę (Ranigast) lub famotydynę (Famotydyna), choć są one mniej skuteczne niż IPP.

W profilaktyce wrzodów u pacjentów wymagających długotrwałego stosowania NLPZ zaleca się inhibitory pompy protonowej lub zastosowanie selektywnych inhibitorów COX-2 (koksyby), takich jak celekoksyb (Celebrex) czy etorikoksyb (Arcoxia), które w mniejszym stopniu uszkadzają błonę śluzową żołądka. W niektórych przypadkach stosuje się także mizoprostol (Cytotec) – analog prostaglandyny E1, choć jego stosowanie ograniczają działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego.

Największe trudności w leczeniu wrzodów związanych z NLPZ stanowi konieczność kontynuacji terapii przeciwzapalnej u pacjentów z chorobami reumatologicznymi lub innymi stanami zapalnymi. Często balansowanie między skutecznym leczeniem przeciwzapalnym a ochroną przewodu pokarmowego wymaga indywidualizacji terapii. Problemem jest również niska współpraca pacjentów w przyjmowaniu leków gastroprotekcyjnych, zwłaszcza gdy nie odczuwają dolegliwości. Dodatkowo, u części chorych mimo stosowania profilaktyki rozwijają się powikłania wrzodowe, co może wynikać z interakcji lekowych lub obecności zakażenia Helicobacter pylori, które powinno być eradykowane przed rozpoczęciem długotrwałej terapii NLPZ.