wrzód dwunastnicy związany z leczeniem niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi u pacjentów z grupy ryzyka
Wskazanie

Wrzód dwunastnicy związany z leczeniem niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) jest poważnym powikłaniem farmakoterapii, występującym szczególnie u pacjentów z grupy ryzyka. NLPZ hamują syntezę prostaglandyn, które pełnią funkcję ochronną dla błony śluzowej przewodu pokarmowego, co prowadzi do osłabienia jej bariery ochronnej i zwiększa ryzyko rozwoju owrzodzeń.

Pacjentami z grupy wysokiego ryzyka są osoby powyżej 65. roku życia, z wywiadem choroby wrzodowej, przyjmujące jednocześnie glikokortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe, inne NLPZ lub kwas acetylosalicylowy, osoby z ciężkimi chorobami współistniejącymi oraz zakażone Helicobacter pylori. U tych pacjentów ryzyko wystąpienia wrzodu dwunastnicy podczas terapii NLPZ jest kilkukrotnie wyższe.

W profilaktyce i leczeniu wrzodów dwunastnicy związanych z NLPZ stosuje się inhibitory pompy protonowej (IPP), które skutecznie hamują wydzielanie kwasu solnego. Na polskim rynku dostępne są: Controloc, Nolpaza, Emanera, Loseprazol, Helicid (omeprazol), Gasec (omeprazol), Lanzul (lansoprazol), Zalanzo (lansoprazol), IPP (pantoprazol). W przypadku zakażenia H. pylori konieczna jest eradykacja bakterii przy użyciu antybiotyków (np. Klacid, Fromilid, Amoksiklav) w połączeniu z IPP.

Alternatywą dla IPP są antagoniści receptora H2 (ranitydyna – Ranigast, famotydyna – Famogast), jednak ich skuteczność w prewencji i leczeniu wrzodów indukowanych przez NLPZ jest niższa. W przypadkach konieczności długotrwałego stosowania NLPZ u pacjentów wysokiego ryzyka, zaleca się również rozważenie leków z grupy selektywnych inhibitorów COX-2 (Celebrex, Aclexa), które wykazują mniejsze działanie ulcerogenne.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z wrzodami dwunastnicy związanymi z NLPZ dotyczą przede wszystkim konieczności kontynuacji leczenia przeciwzapalnego, np. u pacjentów z chorobami reumatologicznymi. Innym wyzwaniem jest współistnienie zakażenia H. pylori, które wymaga równoległej eradykacji. Problemem może być również niedostateczna adherencja pacjentów do zaleceń profilaktycznych oraz interakcje lekowe przy politerapii. Dodatkowo, u starszych pacjentów, często występują powikłania krwotoczne wrzodów, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia i wymagać pilnej interwencji endoskopowej.