CYP3A4
CYP3A4 to najważniejszy izoenzym cytochromu P450, odpowiedzialny za metabolizm około 50% stosowanych obecnie leków. Jest głównie zlokalizowany w wątrobie oraz błonie śluzowej jelita cienkiego, gdzie uczestniczy w pierwszej fazie biotransformacji ksenobiotyków.
Aktywność CYP3A4 charakteryzuje się dużą zmiennością międzyosobniczą, co wpływa na indywidualne różnice w metabolizmie leków. Czynniki takie jak polimorfizmy genetyczne, wiek, płeć, choroby wątroby oraz interakcje lekowe mogą znacząco modyfikować funkcję tego enzymu, prowadząc do zmian w stężeniach leków w osoczu.
Szczególnie istotne w praktyce klinicznej są interakcje lekowe na poziomie CYP3A4. Inhibitory enzymu (np. ketokonazol, erytromycyna, sok grejpfrutowy) mogą prowadzić do zwiększenia stężenia substratów i nasilenia działań niepożądanych, podczas gdy induktory (np. ryfampicyna, karbamazepina, ziele dziurawca) obniżają stężenia leków metabolizowanych przez CYP3A4, zmniejszając ich skuteczność terapeutyczną.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vasilip 10 mg
Symwastatyna, będąca prolekiem podawanym w formie nieaktywnego laktonu, ulega w organizmie hydrolizie do aktywnego beta-hydroksykwasu, który silnie hamuje reduktazę HMG-CoA. Po podaniu doustnym symwastatyna charakteryzuje się dobrym wchłanianiem, jednak z uwagi na intensywny efekt pierwszego przejścia w wątrobie, biodostępność aktywnego metabolitu wynosi mniej niż 5%. Maksymalne stężenie aktywnego inhibitora w osoczu osiągane jest po 1-2 godzinach. Lek wykazuje bardzo wysoki stopień wiązania z białkami osocza (>95%) oraz jest substratem transportera OATP1B1 i pompy BCRP, co wpływa na jego dystrybucję i eliminację. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie z udziałem enzymu CYP3A4, prowadząc do powstania beta-hydroksykwasu i czterech innych aktywnych metabolitów. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (60%) oraz moczem (13%) w ciągu 96 godzin po podaniu doustnym, a okres półtrwania beta-hydroksykwasu po podaniu dożylnym wynosi około 1,9 godziny.
BCRP, beta-hydroksykwas, białko osocza, biodostępność, Breast Cancer Resistance Protein, CYP3A4, cytochrom P450, dystrybucja leku, działanie terapeutyczne, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka, gen SLCO1B1, hepatocyt, lakton, OATP1B1, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, symwastatyna, wychwyt wątrobowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Serevent Dysk 50 mcg/dawkę inh.
Salmeterol, aktywny składnik Serevent Dysk, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mają kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej. Leki blokujące receptory β-adrenergiczne (zarówno selektywne, jak i nieselektywne) mogą antagonizować działanie bronchodylatacyjne salmeterolu, co czyni ich jednoczesne stosowanie przeciwwskazanym, chyba że istnieją ważne wskazania kliniczne. Ponadto, salmeterol może indukować hipokaliemię, szczególnie u pacjentów z ciężką astmą, a efekt ten jest nasilany przez pochodne ksantyny (np. teofilina, aminofilina), glikokortykosteroidy systemowe oraz diuretyki pętlowe i tiazydowe. W takich przypadkach zaleca się monitorowanie stężenia potasu i odpowiednią suplementację. Salmeterol jest metabolizowany przez CYP3A4, a silne inhibitory tego enzymu, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), itrakonazol, telitromycyna i rytonawir, mogą znacząco zwiększać stężenie leku w surowicy (np. ketokonazol powoduje 1,4-krotne zwiększenie Cmax i 15-krotne AUC), co podnosi ryzyko działań niepożądanych, w tym wydłużenia odstępu QTc i kołatania serca. Z tego względu jednoczesne stosowanie tych leków jest przeciwwskazane, chyba że korzyści przewyższają ryzyko. Umiarkowani inhibitory CYP3A4, jak erytromycyna (500 mg trzy razy na dobę), wykazują minimalny wpływ na farmakokinetykę salmeterolu i mogą być stosowane z zachowaniem standardowych środków ostrożności.
agonista receptora β2, antagonizm farmakodynamiczny, bronchodylatacja, ciśnienie tętnicze krwi, CYP3A4, diuretyk pętlowy, diuretyk tiazydowy, działanie ogólnoustrojowe, erytromycyna, glikokortykosteroid systemowy, hipokaliemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, interakcja lekowa, itrakonazol, ketokonazol, ketolid, kołatanie serca, lek przeciwgrzybiczy, odstęp QTc, pochodna ksantyny, receptor β-adrenergiczny, rytonawir, salmeterol, steroid, stężenie glukozy, suplementacja potasu, tachykardia, telitromycyna, zaburzenie rytmu serca, β-adrenolityk - Leksykon leków
Interakcje leku – Vardenafil Aristo 10 mg
Wardenafil, metabolizowany głównie przez izoformę CYP3A4 oraz częściowo przez CYP3A5 i CYP2C, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na te enzymy. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak indynawir (800 mg TID), rytonawir (600 mg BID), ketokonazol (200 mg) oraz prawdopodobnie itrakonazol, powodują znaczące zwiększenie stężenia wardenafilu w osoczu (Cmax wzrasta 4-16-krotnie, AUC 10-49-krotnie), co może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych. Szczególnie rytonawir wydłuża okres półtrwania wardenafilu do 25,7 godziny. Z tego względu jednoczesne stosowanie tych leków jest przeciwwskazane, zwłaszcza u mężczyzn powyżej 75 lat. Umiarkowane inhibitory CYP3A4, takie jak erytromycyna (500 mg TID) i klarytromycyna, również zwiększają ekspozycję na wardenafil (Cmax 3-4-krotnie, AUC 4-krotnie), co może wymagać dostosowania dawki. Inne substancje, takie jak cymetydyna, ranitydyna, digoksyna, warfaryna, glibenklamid czy alkohol (przy stężeniu 73 mg/dl), nie wykazują istotnego wpływu na farmakokinetykę wardenafilu.
alfuzosyna, alkohol etylowy, cymetydyna, CYP3A4, cytochrom P-450, digoksyna, dipirydamol, działanie hipotensyjne, erytromycyna, glibenklamid, indynawir, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, inhibitor fosfodiesterazy, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kwas acetylosalicylowy, lek alfa-adrenolityczny, lek zobojętniający, metformina, niedociśnienie ortostatyczne, nifedypina, nikorandyl, nitrogliceryna, obniżenie ciśnienia tętniczego, okres półtrwania, pochodna sulfonylomocznika, ranitydyna, riocyguat, rytonawir, sok grejpfrutowy, tamsulozyna, teofilina, terazosyna, wardenafil, warfaryna, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Klertis 12,5 mg
Leczenie sunitynibem (Klertis) powinno być prowadzone przez doświadczonych onkologów, z indywidualnym dostosowaniem dawki w zależności od wskazania, tolerancji pacjenta oraz interakcji lekowych. Standardowa dawka dla GIST i MRCC wynosi 50 mg/dobę w schemacie 4/2 (4 tygodnie leczenia, 2 tygodnie przerwy), z możliwością modyfikacji w zakresie 25-75 mg/dobę, zmienianej stopniowo o 12,5 mg. W pNET zalecana dawka to 37,5 mg/dobę podawana ciągle, z zakresem dawkowania 25-50 mg/dobę. W przypadku działań niepożądanych możliwe są przerwy w terapii oraz stopniowe zmiany dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami modulującymi CYP3A4: silne induktory mogą wymagać zwiększenia dawki do maksymalnie 87,5 mg/dobę (GIST/MRCC) lub 62,5 mg/dobę (pNET), natomiast silne inhibitory mogą wymagać redukcji dawki do minimum 37,5 mg/dobę (GIST/MRCC) lub 25 mg/dobę (pNET), zawsze z monitorowaniem tolerancji.
ciężkie zaburzenie czynności wątroby, CYP3A4, działanie niepożądane, hemodializa, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, interakcja lekowa, ketokonazol, klasyfikacja Child-Pugh, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, ryfampicyna, schyłkowa niewydolność nerek, sunitynib, terapia przeciwnowotworowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ketalar 50 50 mg/ml
Ketamina w preparacie Ketalar 50 (50 mg/ml) wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu pozajelitowym, co umożliwia szybki początek działania anestezjologicznego. Dystrybucja leku przebiega trójfazowo: początkowo do tkanek o wysokiej perfuzji (serce, płuca, mózg), następnie do mięśni i tkanek obwodowych, a ostatecznie kumuluje się w tkance tłuszczowej. Po dożylnym podaniu bolusowym 2,5 mg/kg masy ciała faza dystrybucyjna trwa około 45 minut, z okresem półtrwania 10-15 minut, co koreluje z czasem działania anestetycznego około 20 minut. Maksymalne stężenia ketaminy w osoczu wynoszą 1,8-2,0 μg/ml po 5 minutach od podania dożylnego 2 mg/kg oraz 1,7-2,2 μg/ml po 15 minutach od podania domięśniowego 6 mg/kg. W położnictwie stwierdzono transfer łożyskowy na poziomie 47% po podaniu domięśniowym 250 mg (około 4,2 mg/kg), z czasem porodu naturalnego około 12 minut od podania leku.
aktywność farmakologiczna, chlorowodorek ketaminy, CYP2B6, CYP2C9, CYP3A4, cytochrom P450, dystrybucja leku, efekt anestezjologiczny, hydroksylacja pierścienia, Ketalar, N-demetylacja, norketamina, okres półtrwania leku, podanie domięśniowe, podanie dożylne w bolusie, procedura anestezjologiczna, stężenie osoczowe ketaminy, tkanka o wysokiej perfuzji, transfer łożyskowy, związek macierzysty - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Meaxin 100 mg
Imatynib charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną na poziomie 98% oraz okresem półtrwania około 18 godzin, co uzasadnia dawkowanie raz na dobę. W osoczu wykazuje silne wiązanie z białkami (95%), głównie albuminą i kwaśną alfa-glikoproteiną. Głównym enzymem metabolizującym lek jest CYP3A4, a jego N-demetylowany metabolit, stanowiący 16% AUC imatynibu, wykazuje podobną aktywność farmakologiczną. Po podaniu doustnym około 81% dawki jest wydalane w ciągu 7 dni, głównie z kałem (68%) i w mniejszym stopniu z moczem (13%). Farmakokinetyka imatynibu wykazuje liniową zależność AUC w zakresie dawek 25-1000 mg, a kumulacja w stanie stacjonarnym wynosi 1,5-2,5-krotnie przy podawaniu raz na dobę.
5-fluorouracyl, biodostępność, CYP3A4, cytochrom P450, czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia, dystrybucja leku, inhibitor konkurencyjny, klirens leku, kumulacja leku, kwaśna alfa-glikoproteina, maksymalne stężenie leku, N-demetylowa pochodna piperazyny, niewydolność wątroby, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, objętość dystrybucji, okres półtrwania leku, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, paklitaksel, przerzuty do wątroby, przewlekła białaczka szpikowa, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie hematologiczne, znakowanie izotopowe - Leksykon substancji czynnych
Reboksetyna – Właściwości farmakokinetyczne
Reboksetyna, substancja czynna Edronaxu, charakteryzuje się dobrą biodostępnością doustną (≥60%) oraz szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax ≈ 130 ng/ml po 2 godzinach po podaniu dawki 4 mg). Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (92-97%), głównie z α1 kwaśną glikoproteiną, bez nasycenia miejsc wiązania w zakresie terapeutycznym. Reboksetyna jest szeroko dystrybuowana, a jej eliminacja odbywa się głównie przez metabolizm wątrobowy, z wydalaniem 78% dawki w postaci radioaktywnej w moczu, przy czym tylko 10% dawki jest wydalane jako postać niezmieniona. Metabolizm obejmuje 2-O-dealkilację, hydroksylację pierścienia etoksyfenolowego oraz oksydację pierścienia morfolinowego, a metabolity ulegają sprzęganiu z kwasem glukuronowym lub sulfonowym. Lek występuje jako mieszanina racemiczna, z różnicami w stężeniach i wydalaniu enancjomerów, jednak o podobnych okresach półtrwania (~13 godzin). Stan stacjonarny osiągany jest po około 5 dniach stosowania.
biodostępność, biotransformacja wątrobowa, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dealkilacja, dystrybucja leku, enancjomer, farmakokinetyka liniowa, hydroksylacja, inhibitor CYP3A4, mieszanina racemiczna, niewydolność nerek, okres półtrwania, oksydacja, pacjent w podeszłym wieku, stan stacjonarny, stężenie leku w osoczu, wiązanie z białkami osocza, α1-kwaśna glikoproteina - Leksykon leków
Interakcje leku – Amlonor 10 mg
Amlodypina, metabolizowana głównie przez izoenzym CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami. Silne i umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. inhibitory proteazy, azole, makrolidy, werapamil, diltiazem) mogą zwiększać stężenie amlodypiny, co podnosi ryzyko nadmiernej hipotensji, szczególnie u osób starszych. Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, ziele dziurawca) obniżają stężenie amlodypiny, zmniejszając jej skuteczność. Spożycie grejpfruta lub soku grejpfrutowego zwiększa biodostępność amlodypiny, co może prowadzić do nadmiernego obniżenia ciśnienia tętniczego. Szczególnie niebezpieczna jest interakcja z dożylnym dantrolenem, która może wywołać hiperkaliemię, migotanie komór i zapaść krążeniową. Dodatkowo, amlodypina nasila działanie hipotensyjne innych leków przeciwnadciśnieniowych, co wymaga monitorowania ciśnienia i ewentualnej korekty dawek.
antagonista wapnia, atorwastatyna, azol przeciwgrzybiczny, biodostępność leku, choroba wątroby, cyklosporyna, CYP3A4, dantrolen, digoksyna, diltiazem, działanie hipotensyjne, działanie niepożądane, dziurawiec, ewerolimus, hiperkalemia, hipertermia złośliwa, hipotonia ortostatyczna, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy mTOR, inhibitor proteazy, kanał wapniowy, lek immunosupresyjny, makrolid, mTOR, obniżenie ciśnienia tętniczego, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, symwastatyna, syrolimus, takrolimus, temsyrolimus, warfaryna, wazodylatacja, werapamil - Leksykon leków
Interakcje leku – Zolafren 15 mg
Olanzapina jest metabolizowana głównie przez izoenzym CYP1A2, co powoduje, że jej stężenie w osoczu może ulegać znacznym zmianom pod wpływem inhibitorów (np. fluwoksamina, cyprofloksacyna) oraz induktorów (np. karbamazepina, palenie tytoniu). Inhibitory CYP1A2 mogą zwiększać Cmax i AUC olanzapiny nawet o 50-108%, co wymaga rozważenia zmniejszenia dawki początkowej leku. Z kolei induktory mogą obniżać stężenie olanzapiny, osłabiając jej efekt terapeutyczny, co może wymagać zwiększenia dawki. Węgiel aktywny zmniejsza biodostępność olanzapiny o 50-60%, dlatego powinien być podawany z co najmniej 2-godzinnym odstępem. Nie stwierdzono istotnych interakcji farmakokinetycznych z lekami metabolizowanymi przez inne izoenzymy CYP, takimi jak CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4.
antagonista dopaminy, biodostępność olanzapiny, biperyden, choroba Parkinsona, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, cyprofloksacyna, depresja oddechowa, diazepam, efekt sedatywny, fluoksetyna, fluwoksamina, indukcja CYP1A2, inhibitor CYP1A2, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP1A2, izoenzym cytochromu P450, karbamazepina, klirens olanzapiny, lit, mechanizm działania, niedociśnienie ortostatyczne, objaw pozapiramidowy, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, pole pod krzywą AUC, receptor dopaminowy, repolaryzacja komór serca, stężenie olanzapiny w osoczu, teofilina, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, walproinian, warfaryna, węgiel aktywny, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Interakcje leku – Ciprotic 3 mg/ml + 0,25 mg/ml
Produkt leczniczy Ciprotic, stosowany miejscowo w postaci kropli do uszu, charakteryzuje się minimalnym wchłanianiem ogólnoustrojowym substancji czynnych, co znacząco ogranicza ryzyko klinicznie istotnych interakcji farmakologicznych z innymi lekami. Pomimo braku udokumentowanych badań interakcji dla Ciproticu, należy uwzględnić potencjalne interakcje znane z ogólnoustrojowego stosowania chinolonów, takie jak nasilenie działania doustnych antykoagulantów (np. warfaryny), przejściowe podwyższenie poziomu kreatyniny u pacjentów przyjmujących cyklosporynę oraz hamowanie izoenzymów CYP1A2 i CYP3A4 wpływające na metabolizm metyloksantyn (kofeiny, teofiliny). Jednakże, ze względu na niskie stężenia cyprofloksacyny w osoczu po miejscowym podaniu, ryzyko tych interakcji jest minimalne i nie wymaga modyfikacji terapii. Istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania innych preparatów do uszu, aby zapobiec potencjalnym interakcjom miejscowym i zachować skuteczność leczenia.
aminoglikozyd, chinolon, cyklosporyna, CYP1A2, CYP3A4, cyprofloksacyna, diuretyk pętlowy, doustny antykoagulant, działanie niepożądane, fluocynolon acetonid, interakcja lekowa, kortykosteroid, kortykosteroid ogólnoustrojowy, lek ototoksyczny, metyloksantyna, ośrodkowy układ nerwowy, polipragmazja, wchłanianie ogólnoustrojowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Tadalafil SUN 20 mg
Tadalafil jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, co powoduje istotne interakcje farmakokinetyczne z inhibitorami tego enzymu, takimi jak ketokonazol (200 mg/dobę podwaja AUC tadalafilu 10 mg, a 400 mg/dobę zwiększa AUC 20 mg tadalafilu czterokrotnie) oraz ritonawir (dwukrotnie zwiększa AUC tadalafilu 20 mg). Induktory CYP3A4, np. ryfampicyna, zmniejszają AUC tadalafilu 10 mg o 88%, co może obniżać skuteczność terapeutyczną. Tadalafil nasila hipotensyjne działanie azotanów, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane; azotany można podać dopiero po 48 godzinach od ostatniej dawki tadalafilu. Jednoczesne stosowanie z doksazosyną (4-8 mg/dobę) znacząco nasila działanie hipotensyjne, zwiększając ryzyko omdleń, co stanowi przeciwwskazanie do kojarzenia tych leków. W przypadku innych leków blokujących receptory α-adrenergiczne (alfuzosyna, tamsulozyna) zaleca się ostrożność i rozpoczynanie terapii od najmniejszej dawki.
alfuzosyna, białko transportujące, CYP3A4, czas protrombinowy, doksazosyna, działanie hipotensyjne azotanów, etynyloestradiol, finasteryd, induktor CYP3A4, inhibitor 5-alfa-reduktazy, inhibitor cytochromu P450, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor PDE5, inhibitor proteazy, ketokonazol, kwas acetylosalicylowy, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek blokujący kanał wapniowy, lek blokujący receptor angiotensyny II, lek blokujący receptor α-adrenergiczny, lek blokujący receptor β-adrenergiczny, niedociśnienie ortostatyczne, P-glikoproteina, R-warfaryna, riocyguat, ritonawir, ryfampicyna, substrat CYP1A2, substrat CYP2C9, tadalafil, tamsulozyna, teofilina, terbutalina, tiazydowy lek moczopędny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fokusin SR 0,4 mg
Fokusin SR zawiera tamsulosynę chlorowodorek w dawce 0,4 mg (0,367 mg tamsulosyny) w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, zapewniających stabilną ekspozycję farmakologiczną przez 24 godziny. Wchłanianie leku jest liniowe, z biodostępnością około 57% na czczo. Posiłki o wysokiej zawartości tłuszczu znacząco zwiększają AUC o 64% i Cmax o 149%, co należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po pojedynczej dawce wynosi około 6 ng/ml, a w stanie stacjonarnym wzrasta do około 11 ng/ml, osiągane w ciągu 4-6 godzin. Cmin stanowi około 40% Cmax, niezależnie od podania na czczo lub po posiłku. Występuje znaczna zmienność międzyosobnicza w stężeniach leku.
AUC, biodostępność leku, chlorowodorek tamsulosyny, Cmax, CYP2D6, CYP3A4, efekt pierwszego przejścia, enzymy mikrosomalne wątroby, farmakokinetyka liniowa, faza eliminacji, izoenzymy cytochromu P450, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stan stacjonarny, stężenie osoczowe, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tamsulosyna, wchłanianie jelitowe, wiązanie z białkami osocza, zmienność międzyosobnicza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Esomeprazol Towa
Podczas terapii ezomeprazolem (Esomeprazol Towa) należy zwrócić szczególną uwagę na objawy alarmowe takie jak znaczna niezamierzona utrata masy ciała, nawracające wymioty, zaburzenia połykania, wymioty z krwią oraz smołowate stolce, które mogą wskazywać na poważne schorzenia przewodu pokarmowego, w tym nowotwory. Długotrwałe stosowanie (>12 miesięcy) wymaga regularnej kontroli lekarskiej, zwłaszcza ze względu na ryzyko hipomagnezemii, która może manifestować się zmęczeniem, tężyczką, majaczeniem, drgawkami, zawrotami głowy i arytmią komorową. Należy monitorować stężenia magnezu u pacjentów stosujących inhibitory pompy protonowej (IPP) wraz z lekami takimi jak digoksyna czy diuretyki. Ponadto, IPP mogą obniżać wchłanianie witaminy B12, co wymaga monitorowania i ewentualnej suplementacji u pacjentów z niedoborami lub czynnikami ryzyka. Długotrwała terapia wiąże się także z podwyższonym ryzykiem złamań kości (biodro, nadgarstek, kręgosłup) o 10-40%, szczególnie u osób starszych i z osteoporozą, co wymaga odpowiedniej suplementacji wapnia i witaminy D.
achlorhydria, arytmia komorowa, atazanawir, Campylobacter, chromogranina A, cyjanokobalamina, CYP2C19, CYP3A4, dysfagia, guz neuroendokrynny, Helicobacter pylori, hipomagnezemia, inhibitor pompy protonowej, klopidogrel, nawracające wymioty, niedobór sacharozy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, nowotwór złośliwy, osteoporoza, rytonawir, Salmonella, SCLE, smołowaty stolec, terapia potrójna, tężyczka, toczeń rumieniowaty skórny, witamina B12, wrzód żołądka, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złamanie kości