Właściwości farmakokinetyczne leku Elicea Q-Tab

Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych escytalopramu, substancji czynnej zawartej w produkcie leczniczym Elicea Q-Tab (tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej), dostępnym w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg. Escytalopram występuje w postaci szczawianu, a jego farmakokinetyka charakteryzuje się specyficznym profilem wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji.¹

Wchłanianie i biodostępność

Escytalopram cechuje się bardzo dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, niezależnie od przyjmowania pokarmu. Proces ten jest niemal całkowity, co oznacza wysoką dostępność biologiczną substancji. Średni czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu (Tmax) wynosi około 4 godziny po wielokrotnym podaniu dawki. Bezwzględna biodostępność escytalopramu szacowana jest na około 80%, co odpowiada wartościom obserwowanym dla mieszaniny racemicznej cytalopramu.²

Dystrybucja w organizmie

Po podaniu doustnym escytalopram charakteryzuje się pozorną objętością dystrybucji (Vd,β/F) wynoszącą od 12 do 26 l/kg masy ciała. Ta stosunkowo duża objętość dystrybucji wskazuje na dobrą penetrację substancji do tkanek. Wiązanie z białkami osocza zarówno escytalopramu, jak i jego głównych metabolitów jest umiarkowane – wynosi mniej niż 80%, co może wpływać na biodostępność leku w tkankach.³

Metabolizm

Metabolizm wątrobowy escytalopramu prowadzi do powstania kilku metabolitów, z których dwa posiadają aktywność farmakologiczną. Główne procesy metaboliczne obejmują:

• Demetylację, prowadzącą do powstania metabolitu demetylowanego (aktywnego farmakologicznie)
• Didemetylację, w wyniku której powstaje metabolit didemetylowany (aktywny farmakologicznie)
• Potencjalne utlenianie azotu, prowadzące do metabolitu w postaci N-tlenku
• Częściową glukuronidację zarówno substancji macierzystej, jak i metabolitów

Po wielokrotnym podaniu dawki, średnie stężenia aktywnych metabolitów w osoczu stanowią odpowiednio 28-31% (metabolit demetylowany) i poniżej 5% (metabolit didemetylowany) stężenia escytalopramu. Fakt ten ma znaczenie dla całkowitego efektu terapeutycznego preparatu.<sup data-drug="Elicea Q-Tab" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Escytalopram jest metabolizowany w wątrobie do metabolitu demetylowanego oraz didemetylowanego. Obydwa metabolity są farmakologicznie czynne. Jest również możliwe, że azot ulega utlenieniu tworząc metabolit w postaci N-tlenku. Zarówno substancja macierzysta, jak i metabolity, są częściowo wydalane w postaci glukuronidów. Po wielokrotnym podaniu dawki średnie stężenia metabolitu demetylowanego i didemetylowanego wynoszą zazwyczaj odpowiednio 28-31% i 4

Udział izoenzymów cytochromu P450

W metabolizmie escytalopramu uczestniczą głównie następujące izoenzymy układu cytochromu P450:

• CYP2C19 – odpowiedzialny przede wszystkim za demetylację escytalopramu
• CYP3A4 – wykazuje dodatkowy udział w metabolizmie
• CYP2D6 – wykazuje dodatkowy udział w metabolizmie

Udział poszczególnych izoenzymów ma znaczenie kliniczne, szczególnie w kontekście polimorfizmu genetycznego oraz potencjalnych interakcji lekowych.⁵

Eliminacja

Escytalopram charakteryzuje się stosunkowo długim okresem półtrwania w fazie eliminacji (t½ β), który po wielokrotnym podaniu dawki wynosi około 30 godzin. Klirens osoczowy po podaniu doustnym (Cloral) jest umiarkowany i wynosi około 0,6 l/min. Metabolity główne cechują się znacząco dłuższym okresem półtrwania niż substancja macierzysta.⁶

Eliminacja escytalopramu i jego metabolitów zachodzi dwoma drogami:

• Drogą wątrobową (metaboliczną)
• Drogą nerkową

Przeważająca część dawki wydalana jest z moczem w postaci metabolitów.⁷

Liniowa farmakokinetyka i stan stacjonarny

Farmakokinetyka escytalopramu ma charakter liniowy, co oznacza, że wzrost dawki prowadzi do proporcjonalnego wzrostu stężenia leku w osoczu. Stan stacjonarny stężenia w osoczu jest osiągany po około tygodniu regularnego stosowania preparatu. Przy dawce dobowej 10 mg średnie stężenia w stanie stacjonarnym wynoszą około 50 nmol/l, przy czym obserwuje się znaczną zmienność międzyosobniczą (zakres od 20 do 125 nmol/l).⁸

Farmakokinetyka w populacjach specjalnych

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 10-53 ml/min) obserwuje się modyfikację profilu farmakokinetycznego. Na podstawie badań przeprowadzonych dla racemicznej mieszaniny cytalopramu stwierdzono:

• Wydłużenie okresu półtrwania
• Niewielkie zwiększenie ekspozycji na lek

Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono specyficznych badań dotyczących stężeń metabolitów escytalopramu w osoczu u pacjentów z zaburzeniami nerek, jednak można przypuszczać, że mogą być one zwiększone. Fakt ten może mieć znaczenie kliniczne i uzasadnia dostosowanie dawkowania w tej grupie pacjentów.⁹

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (klasyfikacja Childa-Pugha, kategoria A i B) obserwuje się znaczące zmiany parametrów farmakokinetycznych escytalopramu:

• Okres półtrwania jest około dwukrotnie dłuższy niż u osób z prawidłową czynnością wątroby
• Ekspozycja na lek jest około 60% większa w porównaniu z grupą kontrolną

Te istotne zmiany farmakokinetyczne uzasadniają modyfikację dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.¹⁰

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się spowolnienie procesu eliminacji escytalopramu w porównaniu z młodszymi pacjentami. Skutkuje to znaczącym wzrostem ekspozycji na lek – wartość pola pod krzywą stężenie-czas (AUC) jest o około 50% większa u osób w podeszłym wieku w porównaniu z młodymi zdrowymi ochotnikami. Te różnice farmakokinetyczne stanowią podstawę do dostosowania dawkowania w populacji geriatrycznej.¹¹

Polimorfizm genetyczny

Znaczący wpływ na farmakokinetykę escytalopramu ma polimorfizm genetyczny dotyczący izoenzymów cytochromu P450:

• CYP2C19: u osób wolno metabolizujących leki z udziałem tego izoenzymu stężenie escytalopramu w osoczu jest dwukrotnie wyższe niż u osób z szybkim metabolizmem
• CYP2D6: u osób z wolniejszym metabolizmem przy udziale tego izoenzymu nie zaobserwowano istotnych zmian ekspozycji na escytalopram

Powyższe różnice wskazują na dominującą rolę izoenzymu CYP2C19 w metabolizmie escytalopramu i mogą uzasadniać dostosowanie dawkowania u pacjentów będących wolnymi metabolizerami CYP2C19.¹²

Podsumowanie głównych parametrów farmakokinetycznych