atopowe zapalenie skóry
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła, nawrotowa, zapalna dermatoza, charakteryzująca się intensywnym świądem, suchością skóry oraz typową morfologią i lokalizacją zmian skórnych. Choroba ta stanowi jedno z najczęstszych schorzeń dermatologicznych, dotykając 15-20% dzieci i 1-3% dorosłych w krajach rozwiniętych.
Patogeneza AZS jest złożona i obejmuje interakcję czynników genetycznych, immunologicznych oraz środowiskowych. Kluczową rolę odgrywa dysfunkcja bariery naskórkowej związana z mutacjami genu filagryny oraz zaburzenia odpowiedzi immunologicznej z przewagą odpowiedzi typu Th2. Mechanizm świądu, będącego dominującym i najbardziej uciążliwym objawem, wiąże się z nadmierną aktywacją włókien nerwowych oraz uwalnianiem mediatorów zapalnych, takich jak interleukiny, histamina i neuropeptydy.
Diagnostyka AZS opiera się na kryteriach klinicznych, uwzględniających obecność świądu, typową morfologię i lokalizację zmian, przewlekły i nawrotowy przebieg oraz współwystępowanie innych chorób atopowych. W leczeniu stosuje się podejście wielokierunkowe, obejmujące przywracanie funkcji bariery naskórkowej (emolienty), kontrolę stanu zapalnego (miejscowe glikokortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny), leczenie przeciwświądowe oraz terapie ogólnoustrojowe (cyklosporyna A, dupilumab, upadacytynib) w ciężkich przypadkach.
Nowoczesne strategie terapeutyczne w AZS koncentrują się na terapiach celowanych, ukierunkowanych na kluczowe szlaki immunologiczne. Leki biologiczne blokujące IL-4/IL-13 oraz małocząsteczkowe inhibitory JAK wykazują wysoką skuteczność w kontrolowaniu objawów i poprawie jakości życia pacjentów z umiarkowaną i ciężką postacią choroby. Odpowiednia edukacja pacjenta, identyfikacja i unikanie czynników zaostrzających przebieg schorzenia stanowią istotny element kompleksowego podejścia terapeutycznego.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Nienasycone kwasy tłuszczowe – Przeciwwskazania stosowania
Nienasycone kwasy tłuszczowe (C18:2), obecne w preparacie Linola w stężeniu 0,815 g na 100 g maści, są skutecznym składnikiem dermatologicznym stosowanym w leczeniu różnych schorzeń skóry. Głównym przeciwwskazaniem do ich stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą, w tym alkohol cetostearylowy, rafinowany i utwardzony olej arachidowy oraz lanolinę z butylohydroksytoluenem (BHT). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z alergią na orzeszki ziemne, atopowym zapaleniem skóry oraz u osób z historią reakcji alergicznych na tłuszcze roślinne, ze względu na ryzyko miejscowych reakcji skórnych i zaostrzenia objawów zapalnych.
alergen kontaktowy, alergia na orzeszki ziemne, alkohol cetostearylowy, atopowe zapalenie skóry, butylohydroksytoluen, kontaktowe zapalenie skóry, lanolina, miejscowa reakcja skórna, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, nienasycony kwas tłuszczowy C18:2, olej arachidowy, ostry stan zapalny skóry, preparat dermatologiczny, reakcja alergiczna skórna, reakcja nadwrażliwości, schorzenie skóry, test płatkowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Akneroxid 10 100 mg/g
Produkt leczniczy Akneroxid 10, zawierający 100 mg/g benzoilu nadtlenku, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze. Nie należy stosować go na uszkodzoną skórę, w tym rany, otarcia, ani u osób z atopowym zapaleniem skóry czy suchą skórą o ograniczonym wydzielaniu łoju, ze względu na ryzyko nasilenia podrażnień, suchości i stanu zapalnego. Preparat jest również przeciwwskazany do aplikacji w okolicach oczu, błon śluzowych oraz wrażliwych obszarach ust i nosa, gdzie może wywołać poważne podrażnienia i zapalenia. W praktyce klinicznej zaleca się odroczenie terapii po zabiegach dermatologicznych, ekspozycji na promieniowanie UV, stosowaniu innych drażniących preparatów lub leków fotouczulających.
antybiotyk miejscowy, atopowe zapalenie skóry, błona śluzowa, działanie niepożądane, kwas azelainowy, leczenie trądziku, lek fotouczulający, metoda fizykalna, nadtlenek benzoilu, nadwrażliwość, naruszenie ciągłości naskórka, objaw zapalny, okolica oczu, oparzenie słoneczne, peeling chemiczny, podrażnienie spojówki, problem skórny, procedura dermatologiczna, produkcja sebum, retinoid miejscowy, stan zapalny, substancja czynna, substancja pomocnicza, sucha skóra, uszkodzenie skóry, wydzielanie łoju - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na mleko – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Alergia na mleko krowie (CMA) jest jedną z najczęstszych alergii pokarmowych u dzieci, charakteryzującą się często przejściowym przebiegiem, jednak nabywanie tolerancji na białka mleka krowiego następuje później niż wcześniej sądzono. Dane wskazują, że około 50% dzieci nabywa tolerancję przed 5 rokiem życia, a mediana wieku nabywania tolerancji w grupie z atopowym zapaleniem skóry wynosi 67 miesięcy. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi utrzymywania się alergii są: natychmiastowe reakcje alergiczne, współistniejąca astma, obecność innych alergii pokarmowych oraz wysokie poziomy swoistych IgE (≥10,5 kU/L) i duże średnice bąbli w testach skórnych (≥9 mm). Swoiste IgE i testy skórne wykazują wysoką wartość predykcyjną (PPV >90%) w ocenie utrzymywania się alergii, a dodatkowo biomarkery immunologiczne, takie jak obniżona liczba limfocytów T regulatorowych (Treg), podwyższona częstość limfocytów T CD4+ wydzielających IL-4 oraz niski poziom witaminy D (<40 ng/ml) po pierwszej reakcji alergicznej, są istotnymi wskaźnikami prognostycznymi (AUC do 0,85). Model matematyczny opracowany przez Vanto i wsp. pozwala przewidywać nabycie tolerancji do 4 roku życia na podstawie nasilenia objawów i wyników testów immunologicznych.
alergia IgE-zależna, alergia na mleko krowie, alergia nie-IgE-zależna, alergia pokarmowa, anafilaksja, astma, atopowe zapalenie skóry, białko mleka krowiego, biomarker, choroba atopowa, czynnik prognostyczny, dodatnia wartość predykcyjna, doustna immunoterapia, drabina mleczna, FPIES, interwencja terapeutyczna, limfocyt T CD4+, limfocyt T regulatorowy, reakcja niepożądana, swoiste IgE, test skórny, wartość prognostyczna, witamina D, zaburzenie immunologiczne - Leksykon substancji czynnych
N-izopropylo-N’-fenylo-parafenylenodiamina – Przeciwwskazania stosowania
N-izopropylo-N’-fenylo-parafenylenodiamina jest składnikiem mieszaniny czarnej gumy (płatek nr 16) w systemie TRUE Test 36, stosowanym w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. W mieszaninie ta substancja występuje w stężeniu 75 μg/cm² (61 μg/płatek) w proporcji 2:5:5 względem N-cykloheksylo-N’-fenylo-parafenylenodiaminy i N,N’-difenylo-parafenylenodiaminy. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do wykonania testów płatkowych z jej udziałem są ciężkie lub uogólnione aktywne zapalenie skóry oraz nadwrażliwość na substancje pomocnicze plastra. Testy należy odłożyć u pacjentów z aktywnym zapaleniem skóry, stosujących leki przeciwzapalne lub po intensywnej ekspozycji na UV, aby uniknąć fałszywie dodatnich wyników i nasilenia objawów zapalnych. Szczególną ostrożność wymaga się u pacjentów z historią reakcji alergicznych na pochodne parafenylenodiaminy, ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych, zwłaszcza że w systemie TRUE Test 36 obecna jest również parafenylenodiamina (płatek nr 20) w stężeniu 80 μg/cm² (65 μg/płatek).
aktywne zapalenie skóry, alergen kontaktowy, alergia kontaktowa, alergia krzyżowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, lek immunosupresyjny, mieszanina czarnej gumy, N, N-cykloheksylo-N’-fenylo-parafenylenodiamina, N-izopropylo-N’-fenylo-parafenylenodiamina, N’-difenylo-parafenylenodiamina, parafenylenodiamina, pochodna parafenylenodiaminy, promieniowanie ultrafioletowe, reakcja krzyżowa, reakcja systemowa, test płatkowy, zmiana zapalna skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Motti
Produkt leczniczy Motti, zawierający 25 mg/g lidokainy i 25 mg/g prylokainy, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z dziedzicznym niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej oraz samoistną methemoglobinemią, ze względu na ryzyko indukcji methemoglobinemii, przy czym błękit metylenowy jest nieskuteczny i potencjalnie szkodliwy w tych przypadkach. Nie zaleca się stosowania kremu na otwarte rany, z wyjątkiem owrzodzeń kończyn dolnych, a także na świeżo ogoloną skórę, gdzie wchłanianie może być zwiększone. U pacjentów z atopowym zapaleniem skóry czas aplikacji powinien być ograniczony do 15-30 minut, aby uniknąć miejscowych reakcji naczyniowych, takich jak zaczerwienienie, wybroczyny i plamica. W okolicy oczu konieczne jest zachowanie ostrożności ze względu na ryzyko podrażnienia i uszkodzenia rogówki, a kontakt z okiem wymaga natychmiastowego przemycia.
amiodaron, atopowe zapalenie skóry, bąbel skórny, błękit metylenowy, działanie bakteriostatyczne, iniekcja śródskórna, lek przeciwarytmiczny klasy III, lidokaina i prylokaina, methemoglobina, methemoglobinemia, nakłucie pięty, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, olej rycynowy, ototoksyczność, otwarta rana, owrzodzenie kończyny dolnej, podrażnienie oka, samoistna methemoglobinemia, szczepienie BCG, uszkodzenie błony bębenkowej, zapis EKG - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na jajka – Diagnostyka i diagnoza
Alergia na jajka, dotykająca 0,5-2,5% populacji dziecięcej, najczęściej ma charakter IgE-zależny i manifestuje się natychmiastowymi reakcjami alergicznymi, takimi jak wysypka, pokrzywka, obrzęk, objawy ze strony układu oddechowego i przewodu pokarmowego, a w ciężkich przypadkach wstrząs anafilaktyczny. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie klinicznym, testach skórnych (SPT), oznaczeniu swoistych przeciwciał IgE w surowicy oraz zaawansowanej diagnostyce molekularnej (CRD), która pozwala na ocenę uczulenia na poszczególne białka jajka, takie jak owomukoida (Gal d 1) i owalbumina (Gal d 2). Wysokie poziomy IgE przeciwko Gal d 1 wskazują na trwałą alergię i reakcje na wszystkie formy jajka, w tym termicznie przetworzone, natomiast obecność IgE przeciwko Gal d 2 wiąże się z lepszym rokowaniem i tolerancją jajek pieczonych. Testy molekularne oraz test aktywacji bazofili (BAT) stanowią cenne narzędzia uzupełniające, szczególnie w trudnych przypadkach diagnostycznych lub u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry.
alergia IgE-zależna, alergia na jajka, alergia nie-IgE-zależna, atopowe zapalenie skóry, diagnostyka komponentowa, diagnostyka molekularna alergii, dieta eliminacyjna, doustna próba prowokacji, livetyna, lizozym, morfologia krwi, owalbumina, pokrzywka, próba prowokacji doustnej, przeciwciało IgE, reakcja anafilaktyczna, reaktywność krzyżowa, test punktowy skóry, wstrząs anafilaktyczny, wywiad kliniczny - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na orzeszki ziemne – Etiologia i przyczyny
Alergia na orzeszki ziemne jest IgE-zależną reakcją immunologiczną typu I, w której białka orzeszków ziemnych, głównie Ara h 1, Ara h 2, Ara h 3 i Ara h 6, wywołują odpowiedź alergiczną u ponad 50% pacjentów uczulonych. Mechanizm patofizjologiczny obejmuje aktywację komórek dendrytycznych przez reszty węglowodanowe, indukcję odpowiedzi limfocytów T pomocniczych typu 2 (TH2) oraz produkcję swoistych IgE, które po ponownym kontakcie z alergenem powodują degranulację komórek tucznych i uwolnienie histaminy. Częstość występowania alergii na orzeszki ziemne w USA wynosi około 1-2%, z wzrostem o 21% w latach 2010-2017. Czynniki ryzyka obejmują predyspozycje genetyczne (m.in. geny HLA-DR i -DQ), atopowe zapalenie skóry, astmę, alergię na jajka oraz opóźnione wprowadzenie orzeszków ziemnych do diety, co potwierdzają badania takie jak LEAP. Wczesne wprowadzenie orzeszków ziemnych (4-6 miesiąc życia) u niemowląt z wysokim ryzykiem znacząco redukuje ryzyko rozwoju alergii, co zostało uwzględnione w aktualnych wytycznych NIAID i AAP.
alergen orzeszka ziemnego, alergia pokarmowa, alergiczny nieżyt nosa, anafilaksja, astma, atopowe zapalenie skóry, egzema, epinefryna, epitop, gen HLA-DR, hipoteza higieniczna, histamina, immunoglobulina E, immunoterapia doustna, interleukina, katar sienny, komórka dendrytyczna, komórka tuczna, limfocyt B, limfocyt T, limfocyt T pomocniczy typu 2, mediator zapalny, obrzęk, przeciwciało IgE, reakcja alergiczna, reakcja immunologiczna typu I, reakcja Maillarda, reaktywność krzyżowa, roślina strączkowa, terapia desensytyzacyjna, układ immunologiczny, węzeł chłonny, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk, zanieczyszczenie krzyżowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Encorton 20 mg
Encorton, zawierający prednizon, jest glikokortykosteroidem o działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym, dostępnym w tabletkach o dawkach 1 mg, 5 mg, 10 mg oraz 20 mg. Lek znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu zaburzeń endokrynologicznych (np. choroba Addisona, wrodzona hiperplazja nadnerczy), ciężkich chorób alergicznych opornych na standardowe terapie, kolagenoz (np. toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie skórno-mięśniowe), dermatoz (np. łuszczyca, pęcherzyca), chorób przewodu pokarmowego (zaostrzenia wrzodziejącego zapalenia okrężnicy i choroby Leśniowskiego-Crohna), hematologicznych (np. niedokrwistości autoimmunologiczne, plamica małopłytkowa), a także w terapii paliatywnej nowotworów (białaczki, chłoniaki). W neurologii stosowany jest w zaostrzeniach stwardnienia rozsianego, a w okulistyce w ciężkich stanach zapalnych narządu wzroku, takich jak zapalenie tęczówki, naczyniówki czy nerwu wzrokowego. W pulmonologii prednizon jest wskazany m.in. w berylozie, sarkoidozie, astmie oskrzelowej oraz gruźlicy płuc (w połączeniu z leczeniem przeciwgruźliczym).
alergiczne zapalenie spojówek, alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, choroba Addisona, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba Werlhofa, cukrzyca posteroidowa, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowych, hiperkalcemia, hipoplazja układu czerwonokrwinkowego, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość wtórna, miopatia, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, nadwrażliwość na leki, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, nieropne zapalenie tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, opryszczkowe zapalenie skóry, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, prednizon, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, włośnica, wrodzona hiperplazja nadnerczy, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, współczulne zapalenie naczyniówki, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie kaletki, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tęczówki, zespół Löfflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Świąd skóry (pruritus) – Leczenie
Świąd skóry (pruritus) wymaga kompleksowego podejścia terapeutycznego, które obejmuje zarówno metody niefarmakologiczne, jak i farmakologiczne, dostosowane do etiologii i nasilenia objawów. Podstawą leczenia są odpowiednia pielęgnacja skóry, w tym regularne stosowanie emolientów co najmniej 2 razy dziennie, unikanie gorących kąpieli oraz stosowanie delikatnych środków myjących. W przypadku silnego świądu pomocna może być terapia mokrymi opatrunkami (wet wrap therapy) oraz chłodzenie skóry zimnymi kompresami przez 5-10 minut. Leki miejscowe, takie jak kortykosteroidy (np. hydrokortyzon 1%, triamcynolon 0,025-0,1%) oraz inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus), stanowią pierwszą linię farmakoterapii. W leczeniu przewlekłego i uogólnionego świądu stosuje się leki ogólnoustrojowe, w tym przeciwhistaminowe (difenhydramina, loratadyna), przeciwdepresyjne (doksepina, SSRI), przeciwdrgawkowe (gabapentyna, pregabalina) oraz immunosupresyjne (cyklosporyna, azatiopryna). Specyficzne leki, takie jak difelikefalin (agonista receptora opioidowego kappa) zatwierdzony przez FDA do leczenia świądu u pacjentów hemodializowanych, oraz fototerapia UVB, są stosowane w wybranych przypadkach, np. świądu mocznicowego czy cholestatycznego.
akupunktura, aprepitant, atopowe zapalenie skóry, azatiopryna, cholestyramina, cyklosporyna, difenhydramina, doksepina, dupilumab, emolient, fototerapia, gabapentyna, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, kapsaicyna, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, krotamiton, lek przeciwhistaminowy, lek trójpierścieniowy, loratadyna, łuszczyca, mentol, metoda niefarmakologiczna, mykofenolan mofetylu, naltrekson, nemolizumab, notalgia paresthetica, owsianka koloidalna, pimekrolimus, pregabalina, promieniowanie UVB, przezskórna elektryczna stymulacja nerwów, rifampicyna, stan zapalny skóry, suchość skóry, świąd cholestatyczny, świąd mocznicowy, świąd skóry, takrolimus, terapia mokrymi opatrunkami, terapia poznawczo-behawioralna, wyprysk dyshidrotyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Hydroxyzinum PPH 10 mg
Hydroksyzyna chlorowodorek, dostępna w preparacie Hydroxizine Genoptim w formie tabletek powlekanych o dawkach 10 mg i 25 mg, wykazuje szerokie spektrum działania klinicznego. Główne wskazania obejmują objawowe leczenie lęku u dorosłych, gdzie hydroksyzyna działa anksjolitycznie na ośrodkowy układ nerwowy, leczenie świądu o różnej etiologii dzięki właściwościom przeciwhistaminowym oraz premedykację przed zabiegami chirurgicznymi, wykorzystując jej działanie uspokajające i przeciwlękowe. Tabletki 10 mg mają średnicę 5,6 mm i zawierają 56,12 mg laktozy jednowodnej, natomiast tabletki 25 mg mają średnicę 8,1 mm i zawierają 140,3 mg laktozy jednowodnej, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy.
atopowe zapalenie skóry, dermatoza, działania niepożądane, działanie anksjolityczne, hydroksyzyna chlorowodorek, interakcje lekowe, laktoza jednowodna, leczenie lęku, leczenie świądu, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, objawy lękowe, ośrodkowy układ nerwowy, pokrzywka, premedykacja, świąd, tabletki powlekane, właściwości przeciwhistaminowe, właściwości uspokajające, zaburzenia lękowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, znieczulenie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hascovir LIPOŻEL 50 mg/g
Stosowanie acyklowiru w postaci żelu (Hascovir LIPOŻEL, 50 mg/g) wiąże się głównie z miejscowymi działaniami niepożądanymi dotyczącymi skóry w miejscu aplikacji. Najczęściej obserwuje się łagodne wysuszenie lub złuszczenie skóry (często, ≥1/100 do <1/10), które zwykle nie wymaga przerwania terapii i może być łagodzone stosowaniem emolientów. Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) występują przemijające uczucia pieczenia, mrowienia lub świądu, które ustępują samoistnie. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) mogą pojawić się rumień i kontaktowe zapalenie skóry, co wymaga rozważenia przerwania leczenia i ewentualnego zastosowania miejscowych kortykosteroidów. Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić nagłe reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy, stanowiący zagrożenie życia i wymagający natychmiastowego przerwania terapii oraz pilnej interwencji medycznej z podaniem leków przeciwhistaminowych, kortykosteroidów i adrenaliny.
acyklowir w żelu, adrenalina, alergia kontaktowa, atopowe zapalenie skóry, działania niepożądane produktów leczniczych, emolient, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, MedDRA, monitorowanie bezpieczeństwa farmakoterapii, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, niedrożność dróg oddechowych, objawy niepożądane, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, pieczenie skóry, przewlekła dermatoza, reakcja nadwrażliwości, rumień, terapia przeciwwirusowa, wyprysk kontaktowy, złuszczenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Kontaktowe zapalenie skóry – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w kontaktowym zapaleniu skóry (KZS) jest zróżnicowane i zależy od etiologii, przestrzegania zaleceń oraz warunków środowiskowych i zawodowych. Izolowane przypadki KZS zwykle ustępują po eliminacji czynnika wywołującego, jednak przewlekłe formy mogą obniżać jakość życia i ograniczać aktywność zawodową. W przypadku kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia (ICD) odsetek całkowitego wyleczenia waha się od 18% do 72%, a poprawy od 41% do 84%. Rokowanie poprawia się po ograniczeniu narażenia, np. zmianie zawodu (dowody umiarkowane ++). Ostre reakcje na silne czynniki drażniące mogą przypominać oparzenia chemiczne, lecz przy odpowiednim leczeniu zwykle nie pozostawiają blizn. W alergicznym kontaktowym zapaleniu skóry (ACD) brak jest całkowicie skutecznego leczenia, a unikanie alergenu pozostaje kluczowe. Nawracające reakcje i trudności w identyfikacji alergenu pogarszają rokowanie, szczególnie w kontekście zawodowym.
alergia na lateks, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, anafilaksja, atopowe zapalenie skóry, ceramid, czynnik drażniący, hartowanie skóry, kontaktowe zapalenie skóry, kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, model predykcyjny, oparzenie chemiczne, oparzenie termiczne, przewlekły wyprysk, reakcja alergiczna, test płatkowy, warstwa rogowa naskórka, zakażenie bakteryjne i grzybicze, zakażenie skóry, zapalenie skóry rąk, zawodowe kontaktowe zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Olejek jałowcowy – Działania niepożądane
Olejek jałowcowy (Juniperi aetheroleum), stosowany m.in. w maści Aroma-Activ w stężeniu 0,5 g/100 g, wykazuje działanie lecznicze, jednak jego aplikacja wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Najczęściej obserwuje się miejscowe podrażnienia skóry, takie jak zaczerwienienie, świąd i pieczenie, a także reakcje alergiczne, w tym wyprysk kontaktowy i pokrzywkę, szczególnie u pacjentów z atopią lub chorobami dermatologicznymi (np. atopowe zapalenie skóry, łuszczyca). Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie inhalacji swobodnej, które może wywołać skurcz oskrzeli objawiający się dusznością, świszczącym oddechem i uczuciem ucisku w klatce piersiowej, stanowiący poważne zagrożenie dla pacjentów z astmą oskrzelową lub POChP. Bardzo rzadko mogą wystąpić reakcje alergiczne systemowe, takie jak obrzęk naczynioruchowy czy reakcje anafilaktyczne, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
adrenalina, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, choroba układu oddechowego, duszność, glikokortykosteroid, Juniperi aetheroleum, łuszczyca, obrzęk naczynioruchowy, olejek jałowcowy, POChP, podrażnienie skóry, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, wyprysk kontaktowy, β2-mimetyk - Leksykon chorób i schorzeń
Katar sienny – Objawy
Katar sienny (alergiczny nieżyt nosa) to IgE-zależna reakcja nadwrażliwości na alergeny powietrzne, takie jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, zarodniki pleśni czy sierść zwierząt. Objawy obejmują napadowe kichanie, wodnisty wyciek z nosa, świąd błon śluzowych, zaczerwienienie i łzawienie oczu oraz zatkanie nosa, które mogą występować sezonowo (wiosna-lato-jesień) lub całorocznie. Reakcja alergiczna przebiega w dwóch fazach: wczesnej (5-15 minut po ekspozycji) z degranulacją komórek tucznych i uwolnieniem histaminy oraz późnej (4-6 godzin po ekspozycji) z nasileniem stanu zapalnego i dalszym uwalnianiem cytokin (IL-4, IL-13). Nasilenie objawów zależy od czynników środowiskowych, takich jak pogoda, pora dnia, zanieczyszczenie powietrza oraz ekspozycja na wiele alergenów jednocześnie. U dzieci objawy mogą obejmować m.in. oddychanie przez usta, chrapanie i nawracające infekcje ucha środkowego, a u 10-40% pacjentów współistnieje astma, której objawy mogą się nasilać w sezonie pylenia.
alergen, alergiczne zapalenie spojówek, alergiczny salut, allergic shiners, anosmia, atopowe zapalenie skóry, całoroczny alergiczny nieżyt nosa, cytokiny, degranulacja komórek tucznych, glikokortykosteroid donosowy, histamina, immunoterapia, katar sienny, lek przeciwhistaminowy, marsz alergiczny, niedrożność nosa, POChP, reaktywność krzyżowa, remisja objawów, roztocza kurzu domowego, sezonowy alergiczny nieżyt nosa, stan zapalny, świszczący oddech, układ immunologiczny, układ odpornościowy, wyciek z nosa, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, zarodniki pleśni - Leksykon substancji czynnych
Kwas 5-aminosalicylowy – Działania niepożądane
Kwas 5-aminosalicylowy (mesalazyna) jest skutecznym lekiem w terapii chorób zapalnych jelit, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych obejmujących różne układy i narządy. Do najpoważniejszych należą ciężkie reakcje skórne typu SCAR (DRESS, SJS, TEN), które mogą prowadzić do rozległych uszkodzeń skóry i błon śluzowych oraz wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Rzadkie, ale groźne są także zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, pancytopenia) zwiększające ryzyko infekcji i krwawień, a także poważne powikłania sercowo-naczyniowe (zapalenie osierdzia, mięśnia sercowego) i oddechowe (alergiczne i zwłókniające reakcje płucne). Często obserwuje się działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, biegunka, nudności, a także rzadkie, ale zagrażające życiu ostre zapalenie trzustki. Mesalazyna może również indukować nefrotoksyczność (ostre i przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek) oraz hepatotoksyczność (cholestatyczne i komórkowe zapalenie wątroby), co wymaga regularnego monitorowania parametrów nerkowych i wątrobowych.
agranulocytoza, atopowe zapalenie skóry, ból stawów, cholestatyczne zapalenie wątroby, choroba zapalna jelit, ciężka reakcja skórna, ciężkie skórne działanie niepożądane, eozynofilia, kamica układu moczowego, kwas 5-aminosalicylowy, leczenie nerkozastępcze, leukopenia, mesalazyna, mialgia, nadwrażliwość na światło, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, oligospermia, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pancolitis, pancytopenia, przewlekła choroba nerek, reakcja nadwrażliwości, reakcja polekowa z eozynofilią, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wyprysk atopowy, zaburzenie morfologii krwi, zaburzenie rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zwiększona aktywność aminotransferaz, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pentasa 500 mg
Mesalazyna w dawce 500 mg, zawarta w leku Pentasa, może wywoływać liczne działania niepożądane, z których najczęstsze dotyczą przewodu pokarmowego (biegunka, ból brzucha, nudności, wymioty, wzdęcie) oraz skóry (wysypka, pokrzywka, wysypka rumieniowa). Rzadziej obserwuje się poważne reakcje alergiczne, takie jak DRESS, rumień wielopostaciowy, a także ciężkie skórne reakcje SCAR, w tym zespół Stevensa i Johnsona (SJS) oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Bardzo rzadkie, ale istotne działania niepożądane obejmują zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, neutropenia, pancytopenia), zapalenia narządów (mięśnia sercowego, osierdzia, trzustki, wątroby, nerek) o prawdopodobnym podłożu alergicznym, a także neuropatię obwodową i reakcje alergiczne w płucach (alergiczne zapalenie pęcherzyków, śródmiąższowa choroba płuc). Warto podkreślić, że mechanizmy niektórych powikłań pozostają nie do końca poznane, a objawy mogą nakładać się z manifestacją podstawowej choroby zapalnej jelit.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, eozynofilia, fotodermatoza, gorączka polekowa, kamica moczowa, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, mesalazyna, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, oligospermia, pancolitis, pancytopenia, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wyprysk atopowy, wysypka skórna, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon chorób i schorzeń
Łupież – Etiologia i przyczyny
Łupież to powszechny stan skóry owłosionej głowy, dotykający około 50% dorosłej populacji, z przewagą u mężczyzn. Etiopatogeneza jest wieloczynnikowa, z kluczową rolą drożdżopodobnych grzybów Malassezia, zwłaszcza Malassezia globosa i Malassezia restricta. Malassezia metabolizuje trójglicerydy sebum, produkując kwas oleinowy, który u około 50% osób wywołuje podrażnienie i stan zapalny skóry głowy, prowadząc do przyspieszonej odnowy komórek naskórka (5-14 dni vs. 21-28 dni u zdrowych osób) i powstawania charakterystycznych łusek. Poziom Malassezia jest u chorych 1,5-2 razy wyższy, a ostatnie badania wskazują na istotną rolę bakterii Staphylococcus capitis, których ilość może być nawet 100-krotnie zwiększona. Czynniki takie jak nadprodukcja sebum (związana z androgenami, stresem i wiekiem), predyspozycje genetyczne, czynniki środowiskowe (suchość powietrza, zanieczyszczenia) oraz styl życia (częstotliwość mycia włosów, stosowanie kosmetyków) wpływają na rozwój i nasilenie łupieżu.
atopowe zapalenie skóry, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, ciemieniucha, egzema, epilepsja, gruczoły łojowe, grzybica skóry głowy, HIV/AIDS, kontaktowe zapalenie skóry, kwas gamma-linolenowy, kwas oleinowy, łojotokowe zapalenie skóry, łupież, łuszczyca, Malassezia, Malassezia globosa, Malassezia restricta, mikrobiota skóry, odnowa komórek naskórka, sebum, Staphylococcus capitis, tinea capitis, układ immunologiczny, uraz mózgu, uszkodzenie rdzenia kręgowego, zapalenie skóry głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Łupież piersiowy – Diagnostyka i diagnoza
Łupież piersiowy (seborrheic dermatitis infantilis) to łagodne, nieinfekcyjne schorzenie skóry niemowląt, występujące najczęściej między 3. tygodniem a 3. miesiącem życia, z maksymalną częstością około 70% w 3. miesiącu. Charakteryzuje się obecnością tłustych, żółtych lub białych łusek na skórze głowy, zwłaszcza w obszarach bogatych w gruczoły łojowe (linia T twarzy, okolice czołowe, za uszami), bez towarzyszącego świądu, wysięku czy ropni, o ile nie wystąpią powikłania infekcyjne. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, bez konieczności wykonywania badań laboratoryjnych czy biopsji, z uwzględnieniem różnicowania z atopowym zapaleniem skóry, łuszczycą, grzybicą, świerzbiem oraz histiocytozą z komórek Langerhansa. W przypadku utrzymywania się zmian powyżej 12. miesiąca życia lub braku odpowiedzi na leczenie, wskazane jest rozszerzenie diagnostyki o badania mikologiczne, posiewy czy biopsję skóry.
atopowe zapalenie skóry, badanie fizykalne, badanie kliniczne, badanie laboratoryjne, badanie mikologiczne, biopsja skóry, ciemiączko, dermatoza, gruczoł łojowy, grzybica skóry głowy, histiocytoza z komórek Langerhansa, klasyfikacja ICD-10, kortykosteroid o niskiej mocy, krem przeciwgrzybiczny, łojotokowe zapalenie skóry niemowląt, łupież piersiowy, łuszczyca, nadkażenie bakteryjne, świerzb, szampon leczniczy, test KOH, tłusta łuska - Leksykon leków
Działania niepożądane – DX2LEK 20 mg/ml
Profil bezpieczeństwa leku DX2LEK (minoksydyl 20 mg/mL, płyn na skórę) charakteryzuje się występowaniem działań niepożądanych o różnej częstości, z istotnym zwiększeniem ich częstości u kobiet (około 5-krotnie częściej niż u mężczyzn). Najczęściej obserwowane są reakcje miejscowe, takie jak podrażnienie i świąd skóry, co może być związane z obecnością glikolu propylenowego (156 mg/mL) oraz etanolu (541,12 mg/mL) w składzie preparatu. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według systemu MedDRA i obejmują m.in. bóle głowy (często), niedociśnienie tętnicze (niezbyt często), kołatanie serca i tachykardię (rzadko), duszność (niezbyt często), nadmierne owłosienie (często), przemijające wypadanie włosów (niezbyt często), zmiany koloru i struktury włosów, łuszczenie się skóry, wysypki, trądzik oraz różne formy zapalenia skóry. Występują również obrzęki obwodowe i reakcje alergiczne o nieznanej częstości.
alergiczne zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, ból głowy, ból w klatce piersiowej, duszność, dystrofia włosa, glikol propylenowy, hipotensja, hirsutyzm, kołatanie serca, kontaktowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczenie skóry, łysienie przemijające, Medical Dictionary for Regulatory Activities, minoksydyl, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, omdlenie, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja miejscowa, retencja płynów, rumień, świąd skóry, system MedDRA, tachykardia, trądzik, wysypka krostkowa, wysypka rumieniowata, zapalenie skóry, zawrót głowy, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Cynk tlenek – Wskazania do stosowania
Cynk tlenek (Zinci oxidum) w preparacie Puder płynny, stosowanym miejscowo w stężeniu 180 mg/g wraz z mentolem 10 mg/g, wykazuje wielokierunkowe działanie ściągające, przeciwzapalne, kojące i przeciwświądowe. Preparat jest wskazany w leczeniu dermatoz, półpaśca (Herpes zoster), ospy wietrznej oraz zmian skórnych po ukąszeniach owadów, gdzie łagodzi świąd, zmniejsza wysięk i przyspiesza gojenie. Mentol dodatkowo wzmacnia efekt chłodzący i przeciwświądowy, co jest szczególnie istotne w intensywnych stanach zapalnych skóry. Preparat dostępny jest w formie zawiesiny ułatwiającej aplikację na zmienione chorobowo obszary skóry.
atopowe zapalenie skóry, cynk tlenek, dermatoza, działanie przeciwświądowe, działanie ściągające, gojenie zmian skórnych, herpes zoster, leczenie objawowe, mentol, odparzenie pieluszkowe, ospa wietrzna, podejście terapeutyczne, półpasiec, puder płynny, reakcja alergiczna, stan dermatologiczny, stan zapalny skóry, świąd skóry, trądzik, ukąszenie owada, właściwości przeciwzapalne, zawiesina na skórę - Leksykon chorób i schorzeń
Żylakiowe zapalenie skóry – Epidemiologia
Żylakowe zapalenie skóry (stasis dermatitis) jest przewlekłą, zapalną dermatozą kończyn dolnych, będącą zaawansowaną manifestacją przewlekłej niewydolności żylnej (CVI), najczęściej klasyfikowaną jako stopień C4 w systemie CEAP. Choroba dotyka około 6-7% populacji powyżej 50. roku życia, z częstością wzrastającą do 20% u osób powyżej 70. roku życia, a u pacjentów z owrzodzeniami żylnymi współwystępuje u 37-44%. Etiopatogeneza opiera się na przewlekłym nadciśnieniu żylnym spowodowanym niewydolnością zastawek żylnych, co prowadzi do obrzęku i reakcji zapalnej skóry. Czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, wiek, otyłość, ciążę, przebyte zakrzepice żył głębokich, siedzący tryb życia oraz choroby współistniejące, takie jak nadciśnienie tętnicze i niewydolność serca. Diagnostyka różnicowa jest istotna, gdyż choroba bywa mylona z cellulitis, atopowym zapaleniem skóry czy grzybicą, co może prowadzić do nieadekwatnego leczenia i zwiększonego obciążenia systemu opieki zdrowotnej.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, cellulitis, ciśnienie żylne, grzybica skóry, klasyfikacja CEAP, klinicysta szpitalny, kontaktowe zapalenie skóry, krążenie żylne, krem kortykosteroidowy, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie żylne, niewydolność serca, obrzęk nóg, owrzodzenie żylne, pończochy uciskowe, przewlekła niewydolność żylna, stasis dermatitis, terapia uciskowa, test płatkowy, tinea corporis, USG Doppler, zakrzepica żył głębokich, zapalenie tkanki łącznej, zastawka żylna, żylaki, żylakowe zapalenie skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Klindacin T 10 mg/g
Klindacin T to miejscowy preparat w formie żelu zawierający 10 mg/g klindamycyny fosforanu, stosowany w leczeniu trądziku pospolitego o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, zwłaszcza z przewagą zmian zapalnych (grudki, krosty). Klindamycyna, jako antybiotyk linkosamidowy, hamuje wzrost Cutibacterium acnes, co redukuje stan zapalny w obrębie zmian trądzikowych. Preparat umożliwia uzyskanie wysokiego stężenia antybiotyku miejscowo, minimalizując ekspozycję ogólnoustrojową i ryzyko działań niepożądanych. Zalecany jest zarówno w monoterapii, jak i terapii skojarzonej z nadtlenkiem benzoilu, retinoidami miejscowymi lub kwasem azelainowym, a także jako terapia podtrzymująca po antybiotykach doustnych. Stosowanie preparatu powinno trwać minimum 6-8 tygodni, z aplikacją 2 razy dziennie na oczyszczoną i suchą skórę.
alergia kontaktowa, antybiotykoterapia systemowa, atopowe zapalenie skóry, choroba Leśniowskiego-Crohna, Cutibacterium acnes, fosforan klindamycyny, glikol propylenowy, kwas azelainowy, nadtlenek benzoilu, patogeneza trądziku, podrażnienie skóry, retinoidy miejscowe, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, terapia podtrzymująca, terapia skojarzona, trądzik piorunujący, trądzik pospolity, trądzik zapalny, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie jelit, zaskórniki - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Naproxen 12 mg/g
Lek Naproxen Hasco w postaci żelu zawiera 12 mg naproksenu sodowego na 1 g produktu i posiada szereg przeciwwskazań, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na naproksen sodowy lub substancje pomocnicze, takie jak glikol propylenowy i metylu parahydroksybenzoesan, a także reakcje krzyżowe u pacjentów uczulonych na inne NLPZ, w tym kwas acetylosalicylowy. Stosowanie leku jest przeciwwskazane u kobiet w trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko powikłań układu krążenia płodu oraz u dzieci poniżej 3 roku życia z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i ryzyka nadmiernej absorpcji przez skórę.
Wskazane jest również rozważenie odradzenia stosowania Naproxen Hasco żel u pacjentów z uszkodzeniami skóry w miejscu aplikacji, u osób stosujących jednocześnie inne NLPZ (miejscowo lub systemowo) oraz u pacjentów ze skłonnością do reakcji alergicznych skórnych lub atopowym zapaleniem skóry. U dzieci powyżej 3 lat zaleca się ostrożność i stosowanie na ograniczonej powierzchni skóry. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży stosowanie leku powinno być poprzedzone dokładną analizą korzyści i ryzyka oraz konsultacją lekarską. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla minimalizacji ryzyka działań niepożądanych i zapewnienia bezpieczeństwa terapii miejscowej naproksenem.
absorpcja substancji czynnej, atopowe zapalenie skóry, działanie niepożądane, glikol propylenowy, kwas acetylosalicylowy, metylu parahydroksybenzoesan, nadwrażliwość na NLPZ, nadwrażliwość na substancję czynną, naproksen sodowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, pierwszy trymestr ciąży, reakcja alergiczna skórna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, trzeci trymestr ciąży, układ krążenia płodu, uszkodzenie skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Laticort 0,1% 1 mg/ml
Laticort 0,1% (1 mg/ml hydrokortyzonu 17-maślanu, płyn na skórę) jest wskazany do leczenia podostrych i przewlekłych, niezakażonych stanów zapalnych skóry o różnej etiologii, zwłaszcza alergicznej. Preparat jest dedykowany do terapii zmian o średnim i ciężkim nasileniu, które wykazują odpowiedź na glikokortykosteroidy i charakteryzują się uporczywym świądem lub nadmiernym rogowaceniem. Wskazania obejmują m.in. łojotokowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, liszaj pokrzywkowy, wyprysk kontaktowy alergiczny, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty, łuszczycę zadawnioną oraz liszaj płaski. Preparat jest szczególnie zalecany w początkowej fazie leczenia, przed zastosowaniem maści, co umożliwia optymalizację terapii w zależności od charakteru zmian skórnych.
atopowe zapalenie skóry, błona śluzowa, choroba tkanki łącznej, dermatoza, glikokortykosteroid, gruczoł łojowy, hydrokortyzon 17-maślan, hydrokortyzon maślan, Laticort, liszaj płaski, liszaj pokrzywkowy, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, nadwrażliwość, rumień, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty, wyprysk kontaktowy alergiczny, zapalna choroba skóry, złuszczanie naskórka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Evertas 13,3 mg/24 h
Produkt leczniczy Evertas, zawierający rywastygminę w dawce 13,3 mg/24 h w formie systemu transdermalnego, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na rywastygminę, inne karbaminiany oraz substancje pomocnicze zawarte w plastrze. Szczególną uwagę należy zwrócić na wywiad alergologiczny, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych reakcji alergicznych skórnych, takich jak alergiczne kontaktowe zapalenie skóry manifestujące się rumieniem, świądem, obrzękiem, pęcherzami lub wykwitami skórnymi utrzymującymi się ponad 48 godzin po usunięciu plastra. Wystąpienie takich objawów stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania Evertas.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, aplikacja plastra, atopowe zapalenie skóry, Evertas, karbaminian, nadwrażliwość, obrzęk skóry, pęcherz skórny, reakcja alergiczna skórna, rumień, rywastygmina, substancja pomocnicza, świąd, system transdermalny, wykwit skórny, wywiad alergologiczny, zaburzenie funkcji skóry, zaburzenie poznawcze - Leksykon leków
Działania niepożądane – Salofalk 500 500 mg
Salofalk 500, zawierający 500 mg mesalazyny w postaci tabletek dojelitowych, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, które wymagają ścisłego monitorowania klinicznego. Najczęściej obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, biegunka, niestrawność, wzdęcia, nudności i wymioty (≥1/100 do <1/10). Rzadziej mogą wystąpić poważne powikłania, w tym ostre zapalenie trzustki, cholestatyczne zapalenie wątroby, zapalenie wątroby, a także zaburzenia hematologiczne, takie jak niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, pancytopenia, neutropenia, leukopenia i trombocytopenia (częstość bardzo rzadka <1/10 000). Szczególną uwagę należy zwrócić na ciężkie reakcje skórne (SCAR), w tym DRESS, zespół Stevensa-Johnsona (SJS) oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), które mogą zagrażać życiu. Mesalazyna może również indukować nadwrażliwość na światło, zwłaszcza u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry lub wypryskiem atopowym.
agranulocytoza, artralgia, atopowe zapalenie skóry, cholestatyczne zapalenie wątroby, eozynofilia płucna, fotowrażliwość, kamica układu moczowego, leukopenia, mesalazyna, mialgia, morfologia krwi, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, oligospermia, ostre zapalenie trzustki, pancolitis, pancytopenia, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty, trombocytopenia, wyprysk atopowy, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie pęcherzyków płucnych, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Dezoni – Wskazania do stosowania
Dezonid, będący kortykosteroidem o niskiej sile działania, jest substancją czynną kremu Locatop w stężeniu 1 mg/g, stosowanego miejscowo w leczeniu różnych dermatoz zapalnych. Wskazania obejmują m.in. wyprysk kontaktowy, atopowe zapalenie skóry, łuszczycę (z wyłączeniem bardzo nasilonych zmian), łojotokowe zapalenie skóry (z wyjątkiem zmian na twarzy), liszaj płaski, liszaj twardzinkowy i zanikowy, świerzbiaczkę ograniczoną, ziarniniaka obrączkowatego, toczeń rumieniowaty przewlekły, łuszczycę krostkową dłoni i stóp, objawowe leczenie świądu w ziarniniaku grzybiastym oraz duże odczyny po ukąszeniach owadów. Preparat jest odpowiedni do stosowania u niemowląt, dzieci, młodzieży i dorosłych, co wynika z niskiego stężenia substancji czynnej i korzystnego profilu bezpieczeństwa.
atopowe zapalenie skóry, chłoniak skóry z komórek T, choroba autoimmunologiczna, choroba zapalna skóry, dermatoza, dezonid, działanie przeciwzapalne i przeciwświądowe, liszaj płaski, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, nadwrażliwość, profil bezpieczeństwa, schorzenie dermatologiczne, substancja czynna leku, świerzbiączka ograniczona, ukąszenie owada, wyprysk kontaktowy, zapalenie skóry, ziarniniak grzybiasty, ziarniniak obrączkowaty - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia pokarmowa – Epidemiologia
Alergia pokarmowa stanowi istotny i narastający problem zdrowia publicznego, szczególnie w krajach rozwiniętych, z częstością występowania IgE-zależnych alergii pokarmowych szacowaną na około 10% populacji ogólnej. Epidemiologia wskazuje na zróżnicowanie w zależności od wieku, z najwyższą zapadalnością u dzieci w wieku około 1 roku (6-8%) i wzrostem częstości wśród dorosłych do 10,8%. Występują także istotne różnice geograficzne i etniczne, z wyższą częstością alergii u populacji afroamerykańskiej (8,5% dorosłych) oraz w obszarach zurbanizowanych. Wzrost zachorowalności na alergie pokarmowe jest dynamiczny – od 1997 do 2021 roku obserwowano dwukrotny wzrost częstości występowania, co potwierdzają dane z USA i innych krajów zachodnich. Najczęstsze alergeny to mleko, jaja, orzeszki ziemne, orzechy drzewne, pszenica, soja, ryby, skorupiaki oraz sezam, który od 2021 roku jest uznawany za główny alergen w USA. Diagnostyka opiera się na złotym standardzie, jakim jest doustna próba prowokacyjna, jednak częstość występowania alergii potwierdzonych tą metodą jest niższa (1-3%) niż w badaniach opartych na samoocenie (10-15%).
alergia na jajka, alergia na mleko krowie, alergia na orzechy drzewne, alergia na orzeszki ziemne, alergia pokarmowa IgE-zależna, anafilaksja pokarmowa, atopowe zapalenie skóry, badanie epidemiologiczne, ciężka reakcja alergiczna, doustna próba prowokacyjna, enterokolitis, immunoterapia alergenowa, mechanizm IgE-zależny, nadwrażliwość pokarmowa, omalizumab, podwójnie ślepa kontrolowana placebo próba prowokacyjna, reakcja alergiczna typu I, remisja, swoiste IgE, test skórny punktowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Allergovit dawki do leczenia początkowego: stężenie A – 1000 TU/ml, stężenie B – 10 000 TU/ml; dawka do leczenia podtrzymującego: stężenie B – 10 000 TU/ml
Preparat Allergovit, zawierający alergoidy pyłków roślin, wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się występowaniem zarówno reakcji miejscowych (rumień, świąd, obrzęk w miejscu wstrzyknięcia), jak i ogólnoustrojowych, w tym reakcji anafilaktycznych, które mogą pojawić się w ciągu kilku sekund do kilku godzin po podaniu. W badaniach klinicznych z udziałem 578 pacjentów stosujących standardowy schemat dawkowania (7 iniekcji) Allergovit Trawy 100% najczęściej obserwowano działania niepożądane takie jak ból głowy (często), rumień i świąd w miejscu iniekcji (bardzo często), a także reakcje anafilaktyczne (niezbyt często). Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest porównywalny z dorosłymi. Przyspieszone schematy dawkowania (4 iniekcje stężenia A+B lub 3 iniekcje stężenia B) wiążą się z wyższą częstością działań niepożądanych, głównie w ciągu 30 minut po podaniu, jednak nasilenie reakcji systemowych nie przekraczało tego obserwowanego w schemacie standardowym. Wśród działań niepożądanych dominowały reakcje miejscowe, pokrzywka, spadek szczytowego przepływu wydechowego oraz objawy ze strony układu oddechowego i nerwowego.
alergen pyłku chwastów, alergen pyłku drzew, alergen pyłku traw, alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, alergiczne zapalenie spojówek, alergoid pyłków roślin, atopowe zapalenie skóry, duszność, dysfagia, hipotonia ortostatyczna, krwotok w miejscu wstrzyknięcia, natężona objętość wydechowa, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka uogólniona, pokrzywka w miejscu wstrzyknięcia, reakcja alergiczna systemowa, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, schemat dawkowania, schemat zwiększania dawki, spadek ciśnienia tętniczego, stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia, świąd uogólniony, szczytowy przepływ wydechowy, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Impetigo – Etiologia i przyczyny
Liszajec zakaźny (impetigo) to powierzchowna, wysoce zakaźna infekcja bakteryjna skóry, najczęściej dotykająca dzieci w wieku 2-5 lat. Etiologia obejmuje głównie Staphylococcus aureus (około 80% przypadków niepryszczykowego liszajca) oraz Streptococcus pyogenes (około 10%), z infekcjami mieszanymi w 10%. Liszajec pęcherzowy wywołuje niemal wyłącznie S. aureus, szczególnie szczepy koagulazo-dodatnie, produkujące toksyny złuszczające (eksfoliatyny A i B). Drogi zakażenia to przede wszystkim przerwanie ciągłości skóry (rany, otarcia, ukąszenia owadów) oraz współistniejące dermatozy (AZS, świerzb, ospa wietrzna). Czynniki predysponujące to m.in. wiek, ciepły i wilgotny klimat, zaburzenia immunologiczne, bliski kontakt w skupiskach ludzkich, niedożywienie i nieodpowiednia higiena. Nosicielstwo S. aureus i S. pyogenes, zwłaszcza w jamie nosowej, zwiększa ryzyko zakażenia i transmisji.
atopowe zapalenie skóry, doksycyklina, eksfoliatyna, gorączka reumatyczna, gronkowiec złocisty, kłębuszkowe zapalenie nerek, klindamycyna, kontaktowe zapalenie skóry, liszajec pęcherzowy, liszajec zakaźny, minocyklina, MRSA, ospa wietrzna, paciorkowiec grupy A, paciorkowiec ropotwórczy, PSGN, ropień skórny, świerzb, toksyna złuszczająca, tropizm tkankowy, wszawica, wyprysk, zakażenie HIV - Leksykon chorób i schorzeń
Odparzenie pieluszkowe – Objawy
Odparzenie pieluszkowe (diaper dermatitis) to zapalne uszkodzenie skóry w obszarach pokrytych pieluszką, najczęściej dotyczące pośladków, ud i okolic narządów płciowych niemowląt do 2 lat, ze szczytem zachorowań między 9. a 12. miesiącem życia. Objawy obejmują zaczerwienienie (od różowego do intensywnie czerwonego), obrzęk, bolesność, suchość, łuszczenie, grudki, krosty i pęcherzyki, a także dyskomfort dziecka manifestujący się płaczliwością i niepokojem. Odparzenia klasyfikuje się według nasilenia: od łagodnych różowych zmian bez bólu, przez umiarkowane z wyraźnym zaczerwienieniem i dyskomfortem, do ciężkich z intensywnym zaczerwienieniem, obrzękiem, pęcherzykami, owrzodzeniami i silnym bólem. Typowo zmiany nie obejmują fałdów skórnych, co pozwala różnicować je z wtórnymi zakażeniami grzybiczymi (Candida albicans) i bakteryjnymi (Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes), które charakteryzują się m.in. obecnością satelitarnych wykwitów, sączeniem ropnym i ostrymi granicami wysypki.
alergia pokarmowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, antybiotykoterapia, atopowe zapalenie skóry, biegunka u niemowląt, Candida albicans, ciężkie odparzenie pieluszkowe, granuloma gluteale infantum, kandydoza skóry, kontaktowe zapalenie skóry, łagodne odparzenie pieluszkowe, łojotokowe zapalenie skóry, łuszcząca się skóra, łuszczyca, odparzenie pieluszkowe, papule, pleśniawki, potówki, reakcja alergiczna, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, ząbkowanie, zaczerwienienie skóry, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie pochwy, zakażenie układu moczowego, zapalenie skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Methylprednisolone Sopharma 250 mg
Methylprednisolone Sopharma, dostępny w dawkach 40 mg i 250 mg w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, jest glikokortykosteroidem stosowanym głównie objawowo, z wyjątkiem leczenia substytucyjnego w zaburzeniach endokrynologicznych. Wskazania obejmują pierwotną i wtórną niedoczynność kory nadnerczy (często w skojarzeniu z mineralokortykosteroidami), wstrząs nadnerczowy, wrodzony przerost nadnerczy, hiperkalcemię w przebiegu chorób nowotworowych oraz liczne choroby reumatyczne, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa czy toczeń rumieniowaty układowy. Lek jest również stosowany w ciężkich chorobach dermatologicznych (np. pęcherzyca, łuszczyca), alergicznych (astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry) oraz w stanach zapalnych i alergicznych oczu (np. zapalenie tęczówki, zapalenie rogówki). Ponadto, preparat znajduje zastosowanie w leczeniu chorób układu oddechowego (sarkoidoza, beryloza, gruźlica płuc), hematologicznych (autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, idiopatyczna plamica małopłytkowa) oraz w terapii paliatywnej nowotworów hematologicznych i zespołu nerczycowego bez mocznicy.
alergiczny nieżyt nosa, aplazja czysto czerwonokrwinkowa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, chłoniak, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, metyloprednizolon, nefropatia toczniowa, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk mózgu, ostra białaczka, pęcherzowe zapalenie skóry, pęcherzyca, pneumocystoza, półpasiec oczny, przerost nadnerczy, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, transplantacja narządów, uraz rdzenia kręgowego, włośnica, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tarczycy, zapalenie tęczówki, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Olejek terpentynowy – Działania niepożądane
Olejek terpentynowy (Terebinthini aetheroleum), stosowany miejscowo w preparatach przeciwbólowych i rozgrzewających (np. Viprosal B, Rub-Arom, Vicks VapoRub), może wywoływać liczne działania niepożądane, głównie dermatologiczne i oddechowe. Najczęstsze reakcje skórne obejmują podrażnienia, zapalenie skóry, wysuszenie i złuszczanie naskórka, rumień, pokrzywkę, nadżerki oraz owrzodzenia. W układzie oddechowym obserwuje się rzadkie, ale poważne skurcze oskrzeli, szczególnie u pacjentów z astmą oskrzelową, a także podrażnienia górnych dróg oddechowych. Bardzo rzadkie, lecz ciężkie reakcje obejmują skurcz krtani, napady astmy, wstrząs anafilaktyczny oraz ogólnoustrojowe objawy zatrucia przy przypadkowym spożyciu, takie jak nudności, wymioty, drgawki, porażenie oddychania i śpiączka.
astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, ból brzucha, drgawki, duszność, działanie przeciwbólowe i rozgrzewające, nadwrażliwość na lek, nadżerka, napad astmy, nudność, obrzęk tkanek, olejek terpentynowy, oparzenie kontaktowe, oparzenie w miejscu aplikacji, ostre zatrucie, owrzodzenie, podrażnienie dróg oddechowych, pokrzywka, porażenie oddychania, reakcja alergiczna, reakcja ogólnoustrojowa, reakcja skórna, rozszerzenie naczyń krwionośnych, rumień, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, śpiączka, Terebinthini aetheroleum, wstrząs, wstrząs anafilaktyczny, wykwit pokrzywkowy, wymioty, wysypka rumieniowata, zaczerwienienie skóry, zapalenie skóry, zapalenie spojówek, złuszczenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Chlorek kobaltu – Przeciwwskazania stosowania
Chlorek kobaltu, stosowany w testach płatkowych, m.in. w produkcie TRUE Test 36 w dawce 20 µg/cm² (16 µg/płatek), jest cennym narzędziem diagnostycznym w wykrywaniu alergii kontaktowej. Wykonanie testu jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkim lub uogólnionym aktywnym zapaleniem skóry, nadwrażliwością na substancje pomocnicze oraz w obecności aktywnych zmian skórnych w miejscu aplikacji. Test należy odłożyć u chorych z ostrym stanem zapalnym skóry, a szczególną ostrożność zachować u pacjentów z potwierdzoną alergią na kobalt, rozległymi zmianami skórnymi lub stosujących leki immunosupresyjne, które mogą maskować reakcję alergiczną i prowadzić do fałszywie ujemnych wyników.
alergen kontaktowy, alergia kontaktowa, alergia na kobalt, atopowe zapalenie skóry, chlorek kobaltu, choroba autoimmunologiczna, dermatoza, dysfagia, fałszywie ujemny wynik, fałszywy wynik, lek immunosupresyjny, łuszczyca, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, promieniowanie UV, reakcja alergiczna, stan zapalny skóry, substancja czynna, test płatkowy, TRUE Test 36, zaburzenie odporności, zapalenie skóry, zmiany skórne - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie skóry – Epidemiologia
Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest jedną z najczęstszych dermatoz o przewlekłym, nawracającym przebiegu, dotykającą globalnie około 2,6% populacji (204,05 mln osób), w tym 2,0% dorosłych (101,27 mln) i 4,0% dzieci (102,78 mln). W krajach rozwiniętych częstość występowania u dzieci sięga 15-30%, a u dorosłych 2-10%. W USA około 31,6 mln osób cierpi na zapalenie skóry, z czego 16,5 mln dorosłych i 9,6 mln dzieci ma AZS, a 6,6 mln dorosłych oraz jedna trzecia dzieci prezentuje umiarkowaną do ciężką postać choroby. Czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, pochodzenie etniczne (większa częstość i ciężkość u Afroamerykanów i rdzennych Amerykanów), historię atopową w rodzinie (37-56% pacjentów) oraz czynniki środowiskowe, takie jak zanieczyszczenie i warunki miejskie. AZS rozpoczyna się najczęściej we wczesnym dzieciństwie (80% przed 6 r.ż.), z 20-50% przypadków utrzymujących się w dorosłości, a 25% dorosłych zgłasza początek objawów w wieku dorosłym. Kontaktowe zapalenie skóry, szczególnie zawodowe, jest powszechne w grupach zawodowych narażonych na drażniące substancje, z roczną zachorowalnością do 46,9/10 000 u fryzjerów.
alergia pokarmowa, alergiczny nieżyt nosa, atopowe zapalenie skóry, biomarker, choroby atopowe, choroby współistniejące, ciężka postać choroby, częstość występowania AZS, dystrybucja choroby, historia rodzinna, kontaktowe zapalenie skóry, lata życia skorygowane niepełnosprawnością, lichenifikacja, nadzór epidemiologiczny, opieka zdrowotna, podrażnieniowe kontaktowe zapalenie skóry, remisja, rozpowszechnienie choroby, substancje drażniące, wyprysk rąk, zachorowalność, zaostrzenie choroby, zapalenie skóry, zawodowe kontaktowe zapalenie skóry, zmiany sączące, zmienność sezonowa