atopowe zapalenie skóry
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła, nawrotowa, zapalna dermatoza, charakteryzująca się intensywnym świądem, suchością skóry oraz typową morfologią i lokalizacją zmian skórnych. Choroba ta stanowi jedno z najczęstszych schorzeń dermatologicznych, dotykając 15-20% dzieci i 1-3% dorosłych w krajach rozwiniętych.
Patogeneza AZS jest złożona i obejmuje interakcję czynników genetycznych, immunologicznych oraz środowiskowych. Kluczową rolę odgrywa dysfunkcja bariery naskórkowej związana z mutacjami genu filagryny oraz zaburzenia odpowiedzi immunologicznej z przewagą odpowiedzi typu Th2. Mechanizm świądu, będącego dominującym i najbardziej uciążliwym objawem, wiąże się z nadmierną aktywacją włókien nerwowych oraz uwalnianiem mediatorów zapalnych, takich jak interleukiny, histamina i neuropeptydy.
Diagnostyka AZS opiera się na kryteriach klinicznych, uwzględniających obecność świądu, typową morfologię i lokalizację zmian, przewlekły i nawrotowy przebieg oraz współwystępowanie innych chorób atopowych. W leczeniu stosuje się podejście wielokierunkowe, obejmujące przywracanie funkcji bariery naskórkowej (emolienty), kontrolę stanu zapalnego (miejscowe glikokortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny), leczenie przeciwświądowe oraz terapie ogólnoustrojowe (cyklosporyna A, dupilumab, upadacytynib) w ciężkich przypadkach.
Nowoczesne strategie terapeutyczne w AZS koncentrują się na terapiach celowanych, ukierunkowanych na kluczowe szlaki immunologiczne. Leki biologiczne blokujące IL-4/IL-13 oraz małocząsteczkowe inhibitory JAK wykazują wysoką skuteczność w kontrolowaniu objawów i poprawie jakości życia pacjentów z umiarkowaną i ciężką postacią choroby. Odpowiednia edukacja pacjenta, identyfikacja i unikanie czynników zaostrzających przebieg schorzenia stanowią istotny element kompleksowego podejścia terapeutycznego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wysypki u niemowląt i dzieci – Objawy
Wysypki u niemowląt i dzieci są najczęściej wynikiem infekcji wirusowych, które manifestują się różnorodnymi zmianami skórnymi, takimi jak czerwone plamy, guzki, pęcherzyki czy zmiany łuszczące się. Charakterystyczne choroby wirusowe to rumień nagły (gorączka do 40°C przez 3-5 dni, wysypka utrzymująca się 1-3 dni), rumień zakaźny (wysypka utrzymująca się 1-3 tygodnie), choroba bostońska, płonica, odra oraz ospa wietrzna. Wysypki bakteryjne, grzybicze, alergiczne oraz związane z chorobami zapalnymi skóry (np. atopowe zapalenie skóry) również występują, a ich rozpoznanie opiera się na obrazie klinicznym i wywiadzie. Wysypka meningokokowa, charakteryzująca się drobnymi czerwonymi lub purpurowymi plamkami (petechie) nie blednącymi pod naciskiem, wymaga natychmiastowej interwencji ze względu na ryzyko zagrażającej życiu infekcji. Choroba Kawasakiego, choć rzadka, manifestuje się wysoką gorączką utrzymującą się ponad 5 dni, rozległą czerwoną wysypką oraz objawami zapalnymi dłoni, stóp i węzłów chłonnych, co wymaga wczesnej diagnostyki i leczenia.
atopowe zapalenie skóry, choroba dłoni, stóp i jamy ustnej, choroba Kawasakiego, ciemieniucha, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, infekcja wirusowa, kontaktowe zapalenie skóry, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwzapalny, liszajec, łojotokowe zapalenie skóry, milia, odra, ospa wietrzna, petechie, pieluszkowe zapalenie skóry, pokrzywka, potówki, rumień nagły, rumień toksyczny noworodków, rumień zakaźny, środek przeciwgrzybiczny, szkarlatyna, test szklanki, toksyna erytrogenna, trądzik niemowlęcy, wysypka meningokokowa - Leksykon chorób i schorzeń
Impetigo – Zapobieganie i profilaktyka
Impetigo to wysoce zakaźna bakteryjna infekcja skóry, najczęściej dotykająca dzieci w wieku 2-5 lat, wywoływana głównie przez Staphylococcus aureus. Profilaktyka opiera się na rygorystycznej higienie osobistej, w tym regularnym myciu rąk ciepłą wodą i mydłem, stosowaniu środków dezynfekujących na bazie alkoholu, utrzymaniu krótkich paznokci oraz odpowiedniej pielęgnacji uszkodzeń skóry (oczyszczanie ran, stosowanie maści antybiotykowych, zakrywanie zmian opatrunkiem). W przypadku wystąpienia impetigo zaleca się izolację pacjenta do czasu ustąpienia zakaźności, co następuje po 24-48 godzinach od rozpoczęcia antybiotykoterapii i wyschnięciu zmian skórnych. Dodatkowo, ważne jest unikanie bliskiego kontaktu skóra-skóra, zwłaszcza z osobami o obniżonej odporności, oraz dezynfekcja środowiska domowego, w tym pranie odzieży i pościeli w temperaturze minimum 60°C.
antybiotyk, atopowe zapalenie skóry, bakteryjna infekcja skóry, czynnik etiologiczny, dikloksacylina, egzema, flora bakteryjna, gen mecA, higiena osobista, impetigo, iwermektyna, klindamycyna, kolonizacja MRSA, lek przeciwhistaminowy, maść antybiotykowa, miejscowy steroid, mupirocyna, mydło antybakteryjne, nosicielstwo bakterii, pielęgnacja rany, reakcja łańcuchowa polimerazy, retapamulina, rifampicyna, rozprzestrzenianie infekcji, roztwór wybielacza, sport kontaktowy, środek dezynfekujący, Staphylococcus aureus, świerzb, triklosan, wymaz z nosa, zmiana skórna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Crotamiton Farmapol 100 mg/g
Produkt leczniczy Crotamiton Farmapol w postaci maści zawiera 100 mg krotamitonu w 1 gramie i jest wskazany do miejscowego stosowania w leczeniu świerzbu (scabies) oraz objawowego leczenia świądu różnej etiologii. Świerzb, wywołany przez Sarcoptes scabiei var. hominis, jest skutecznie leczony preparatem dzięki jego działaniu przeciwpasożytniczemu, eliminującemu zarówno świerzbowce, jak i ich larwy. Maść zapewnia odpowiednią penetrację substancji czynnej przez warstwę rogową naskórka, co umożliwia długotrwałe działanie terapeutyczne w miejscu aplikacji.
atopowe zapalenie skóry, choroba pasożytnicza skóry, choroba skóry, działanie przeciwpasożytnicze, krotamiton, maść do stosowania na skórę, penetracja substancji czynnej, pokrzywka, praktyka dermatologiczna, reakcja alergiczna skóry, Sarcoptes scabiei, schorzenie dermatologiczne, schorzenie ogólnoustrojowe, stan kliniczny, stosowanie miejscowe na skórę, świąd, świąd alergiczny, świąd po ukąszeniu owadów, świerzb, świerzbowiec ludzki, terapia pierwszego rzutu, warstwa rogowa naskórka, właściwość przeciwświądowa, wyprysk kontaktowy - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg alergenowy – Działania niepożądane
Immunoterapia swoista (odczulanie) z użyciem wyciągów alergenowych wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, które można podzielić na reakcje miejscowe i układowe, pojawiające się odpowiednio w ciągu 30 minut lub do 24 godzin po iniekcji. Reakcje miejscowe, takie jak obrzęk, zaczerwienienie, ból, świąd, odbarwienie i krwiaki w miejscu podania, są bardzo częste i mogą być związane m.in. z zawartością glinu w preparatach typu depot (np. Alutard SQ). Reakcje układowe obejmują spektrum od łagodnego alergicznego nieżytu nosa do ciężkiego wstrząsu anafilaktycznego, który może wystąpić w ciągu kilku sekund do minut po podaniu alergenu i wymaga natychmiastowej interwencji z użyciem adrenaliny. Objawy alarmujące to m.in. świąd i uczucie gorąca w jamie ustnej oraz na dłoniach i stopach, tachykardia, duszność i nagły spadek ciśnienia tętniczego. Pacjenci powinni pozostawać pod obserwacją przez co najmniej 30 minut po iniekcji, a w przypadku wstrząsu anafilaktycznego – przez 24 godziny.
adrenalina, alergiczny nieżyt nosa, aluminium, Alutard SQ, ampułkostrzykawka, atopowe zapalenie skóry, ciśnienie tętnicze, duszność, flush, glin, immunoterapia alergenowa, immunoterapia swoista, niedociśnienie, obrzęk, odczulanie, pokrzywka, produkt typu depot, reakcja immunologiczna, reakcja miejscowa, reakcja układowa, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, tachykardia, test skórny, wstrząs anafilaktyczny, zaczerwienienie, zawroty głowy, ziarniniak - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z propolisu – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Wyciąg z propolisu, obecny w preparacie Scaldex w stężeniu 30 mg/g maści, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości, obejmujących miejscowe zmiany skórne (wysypka, obrzęk, ostre kontaktowe zapalenie skóry, pokrzywka kontaktowa, rumień) oraz potencjalnie zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne. Szczególnie narażeni są pacjenci z alergią na produkty pszczele (miód, pyłek, mleczko pszczele) oraz osoby z atopowym zapaleniem skóry, u których stosowanie propolisu jest przeciwwskazane. Preparat nie powinien być aplikowany na rozległe rany ani w dużych dawkach ze względu na ryzyko nefrotoksyczności wynikającej z wchłaniania substancji aktywnych do krwiobiegu. Długotrwałe stosowanie może predysponować do nadkażeń bakteryjnych i grzybiczych, wymagających odpowiedniej terapii przeciwbakteryjnej lub przeciwgrzybiczej.
alergia kontaktowa, atopowe zapalenie skóry, bacytracyna, bezdech, działanie nefrotoksyczne, kontaktowe zapalenie skóry, lanolina, leczenie przeciwalergiczne, leczenie przeciwbakteryjne, leczenie przeciwgrzybicze, nadkażenie mikrobiologiczne, nadwrażliwość krzyżowa, nalewka z nagietka, niedociśnienie, obrzęk twarzy, podrażnienie spojówek, pokrzywka kontaktowa, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, utrata przytomności, wyciąg z propolisu, zaburzenie funkcji nerek, zatrzymanie krążenia - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sandimmun Neoral 25 mg
Sandimmun Neoral, zawierający cyklosporynę, jest lekiem immunosupresyjnym stosowanym przede wszystkim w profilaktyce i leczeniu odrzutu przeszczepów narządów miąższowych oraz allogenicznej transplantacji szpiku i komórek macierzystych, w tym w zapobieganiu i terapii choroby przeszczep przeciw gospodarzowi (GVHD). Ponadto, lek znajduje zastosowanie w leczeniu zapalenia błony naczyniowej oka (w tym w chorobie Behçet’a), steroidozależnego i steroidoopornego zespołu nerczycowego (nefropatie z minimalnymi zmianami, ogniskowe i segmentowe stwardnienie kłębuszków, błoniaste zapalenie kłębuszków nerkowych), ciężkiego reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycy oraz ciężkiego atopowego zapalenia skóry, szczególnie gdy inne metody terapeutyczne są nieskuteczne lub przeciwwskazane.
atopowe zapalenie skóry, błoniaste zapalenie kłębuszków nerkowych, choroba Behçeta, choroba przeszczep przeciw gospodarzowi, cyklosporyna, GVHD, kapsułka miękka, lek immunosupresyjny, łuszczyca, nefropatia z minimalnymi zmianami, odrzucanie przeszczepu, ogniskowe segmentowe stwardnienie kłębuszków, przeszczep szpiku, przeszczepianie narządów miąższowych, remisja, reumatoidalne zapalenie stawów, steroidozależny zespół nerczycowy, transplantacja allogeniczna, transplantacja komórek macierzystych, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie błony naczyniowej oka, zespół nerczycowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Depo-Medrol 40 mg/ml
Depo-Medrol, zawierający metyloprednizolonu octan, jest glikokortykosteroidem stosowanym głównie w terapii objawowej oraz jako leczenie substytucyjne w zaburzeniach endokrynologicznych, takich jak pierwotna i wtórna niedoczynność kory nadnerczy, wrodzony przerost nadnerczy czy ostra niedoczynność kory nadnerczy. Podawany domięśniowo, jest wskazany w licznych stanach zapalnych i autoimmunologicznych, m.in. w reumatoidalnym zapaleniu stawów, łuszczycowym zapaleniu stawów, toczniu rumieniowatym układowym, pęcherzycy, a także w ostrych i przewlekłych chorobach alergicznych, takich jak astma oskrzelowa czy atopowe zapalenie skóry. Lek znajduje zastosowanie także w leczeniu chorób oczu (np. zapalenie tęczówki, alergiczne zapalenie spojówek) oraz w ostrych stanach zapalnych przewodu pokarmowego, takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Crohna.
astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka i chłoniak, choroba Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, ganglion, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, hiperkalcemia, keloid, leczenie substytucyjne, liszaj płaski, liszaj prosty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczyca plackowata, łuszczycowe zapalenie stawów, łysienie plackowate, małopłytkowość, metyloprednizolon octan, mineralokortykosteroid, niedobór erytroblastów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, nieropne zapalenie tarczycy, obrzęk krtani, opryszczkowate zapalenie skóry, owrzodzenie rogówki, pęcherzyca, półpasiec oczny, proteinuria, reakcja nadwrażliwości, reakcja pokrzywkowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty krążkowy, toczeń rumieniowaty układowy, włośnica, wrodzony przerost nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie rozcięgna, zapalenie ścięgna, zapalenie siatkówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, ziarniniak obrączkowaty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Adapalen – Przeciwwskazania stosowania
Adapalen, stosowany głównie w terapii trądziku pospolitego, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem leczenia. Należą do nich nadwrażliwość na adapalen lub substancje pomocnicze, ciąża oraz planowanie ciąży ze względu na potencjalne działanie teratogenne retinoidów. Przeciwwskazania dermatologiczne obejmują ciężki trądzik, rozległe zmiany skórne, uszkodzenia skóry, oparzenia słoneczne oraz wypryski inne niż trądzikowe. Preparaty złożone, takie jak Epiduo, Epiduo Forte i Belakne Combi, zawierają dodatkowo nadtlenek benzoilu, co wymaga uwzględnienia nadwrażliwości na tę substancję. Substancje pomocnicze, takie jak metylu i propylu parahydroksybenzoesan oraz glikol propylenowy, mogą wywoływać reakcje alergiczne lub podrażnienia, co jest istotne przy doborze preparatu (np. Epiduo i Epiduo Forte zawierają 40 mg/g glikolu propylenowego). Epiduo Forte wyróżnia się wyższą dawką adapalenu 0,3% w porównaniu do standardowych 0,1%, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych i wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z wrażliwą skórą.
atopowe zapalenie skóry, ciężki trądzik pospolity, dermabrazja, działanie teratogenne, fotoprotekcja, glikol propylenowy, nadtlenek benzoilu, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, peeling chemiczny, podrażnienie skóry, poparzenie słoneczne, preparat przeciwtrądzikowy, promieniowanie UV, reakcja alergiczna, retinoid, substancja czynna, trądzik pospolity, uszkodzenie skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Celestone 4 mg/ml
Celestone, zawierający 4 mg/ml betametazonu w postaci betametazonu sodu fosforanu, jest glikokortykosteroidem stosowanym do krótkotrwałego leczenia ciężkich schorzeń wymagających szybkiej interwencji terapeutycznej. Wskazania obejmują zaburzenia endokrynologiczne, takie jak pierwotna i wtórna niedoczynność kory nadnerczy, ostra niewydolność kory nadnerczy, stany przedoperacyjne, wstrząs oporny na leczenie oraz wrodzony przerost nadnerczy. Preparat jest również stosowany w ostrym i nieropnym zapaleniu tarczycy, przełomie tarczycowym, wstrząsie różnego pochodzenia, zwiększonym ciśnieniu śródczaszkowym, a także w licznych chorobach reumatycznych, dermatologicznych (np. pęcherzyca, ciężka łuszczyca) oraz ciężkich stanach alergicznych i hematologicznych (np. małopłytkowość, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna). Ponadto, betametazon podawany matce przed porodem przedwczesnym przyspiesza dojrzewanie płuc płodu, zapobiegając zespołowi zaburzeń oddychania u noworodków.
alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, chłoniak skóry z komórek T, choroba błon szklistych, ciśnienie śródczaszkowe, glikokortykosteroid parenteralny, kontaktowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość samoistna, niedoczynność kory nadnerczy, nieropne zapalenie tarczycy, obrzęk krtani, obrzęk mózgu, odczyn poprzetoczeniowy, opryszczkowe pęcherzowe zapalenie skóry, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostra niewydolność kory nadnerczy, pęcherzyca, polipowatość nosa, przełom tarczycowy, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, wrodzony przerost nadnerczy, wyprysk alergiczny, zapalenie błony maziowej, zapalenie kaletek maziowych, zapalenie kości i stawów, zapalenie nadkłykcia, zapalenie pochewki ścięgna, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zaburzeń oddychania, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Dermografizm – Objawy
Dermografizm, znany również jako dermatographia lub urticaria factitia, to jedna z najczęstszych form pokrzywki fizykalnej, dotykająca 2-5% populacji. Charakteryzuje się pojawieniem podniesionych, zapalnych linii lub bąbli na skórze w miejscu mechanicznego drażnienia, które rozwijają się zwykle w ciągu 1-5 minut, osiągają maksimum w 5-10 minut i ustępują w ciągu 15-30 minut. Wyróżnia się dermografizm prosty (bez świądu) oraz objawowy, gdzie towarzyszy intensywny świąd, pieczenie i mrowienie, mogące utrzymywać się od kilku godzin do dni. Czynniki nasilające objawy to ekstremalne temperatury, suche powietrze, gorące kąpiele, stres, tarcie ubrań oraz wysiłek fizyczny. Różne typy dermografizmu obejmują m.in. dermografizm opóźniony, wywołany zimnem, czerwony, mieszkowy, wysiłkowy oraz rodzinny, zróżnicowane pod względem czasu trwania i nasilenia objawów.
atopowe zapalenie skóry, choroba autoimmunologiczna, choroba zapalna, dermografizm, dermografizm opóźniony, dermografizm prosty, mastocytoza układowa, mikrobiota jelitowa, objawowy dermografizm, obrzęk skóry, pokrzywka, pokrzywka fizykalna, świąd skóry, tarcie skóry, zaczerwienienie skóry, zespół aktywacji komórek tucznych, zespół hipereozynofilowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dolgit Gel 50 mg/g
Ibuprofen w postaci żelu (Dolgit Gel, 50 mg/g) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na ibuprofen lub którykolwiek ze składników pomocniczych, takich jak alkohol benzylowy, benzoesan benzylu, cytral, cytronelol, kumaryna, eugenol, farnezol, geraniol, limonen/d-limonen oraz linalol. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się miejscowym zaczerwienieniem, świądem, wysypką lub objawami systemowymi. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z alergią na kwas acetylosalicylowy lub inne NLPZ, ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych, które wykluczają stosowanie preparatu, nawet w formie żelu miejscowego.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, alkohol benzylowy, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, benzoesan benzylu, ibuprofen, kwas acetylosalicylowy, monoterpenoid, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieżyt nosa, NLPZ, olejek eteryczny, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, test płatkowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Vratizolin 30 mg/g
Krem Vratizolin zawiera denotywir w stężeniu 30 mg/g jako substancję czynną i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na denotywir lub jakikolwiek składnik pomocniczy preparatu. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się miejscowymi objawami skórnymi, takimi jak rumień, świąd czy obrzęk w miejscu aplikacji, które wykraczają poza typową reakcję na lek. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność substancji pomocniczych, które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub podrażnienia, w tym alkohol cetylowy (58,5 mg/g), alkohol stearylowy (58,5 mg/g), glikol propylenowy (175 mg/g), metylu parahydroksybenzoesan (1 mg/g), propylu parahydroksybenzoesan (0,5 mg/g) oraz sodu laurylosiarczan (10 mg/g). Pacjenci z historią atopowego zapalenia skóry lub innych chorób alergicznych skóry są szczególnie narażeni na ryzyko wystąpienia nadwrażliwości na te składniki.
alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, atopowe zapalenie skóry, choroba alergiczna skóry, denotywir, glikol propylenowy, kontaktowe zapalenie skóry, laurylosiarczan sodu, miejscowa reakcja skórna, nadwrażliwość na substancję czynną, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, podrażnienie skóry, reakcja nadwrażliwości, rumień skórny, świąd skóry, test płatkowy, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Olejek cedrowy – Działania niepożądane
Olejek cedrowy, stosowany miejscowo w preparatach takich jak Rub-Arom i Vicks VapoRub, może wywoływać działania niepożądane, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością skóry. Do najczęstszych reakcji należą rumień i podrażnienie skóry, które występują rzadko, ale mogą prowadzić do alergicznego zapalenia skóry lub oparzeń kontaktowych. Lotne składniki olejku mogą powodować podrażnienie oczu oraz górnych dróg oddechowych, a u osób wrażliwych istnieje ryzyko skurczu oskrzeli. Ogólnoustrojowe działania toksyczne są mało prawdopodobne przy prawidłowym stosowaniu, jednak niewłaściwe użycie, zwłaszcza doustne spożycie preparatów, może prowadzić do ciężkich zatruć objawiających się nudnościami, wymiotami, bólami brzucha, zawrotami głowy, drgawkami, a nawet porażeniem oddychania i śpiączką.
alergiczne zapalenie skóry, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, ból brzucha, ból głowy, dermatoza, drgawki, nadwrażliwość, nudności, olejek cedrowy, oparzenie kontaktowe, ostre zatrucie, podrażnienie górnych dróg oddechowych, podrażnienie oka, podrażnienie skóry, porażenie oddychania, przewlekła choroba płuc, rumień, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, śpiączka, uderzenie gorąca, wymioty, zawrót głowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Hydroxyzinum Espefa 25 mg
Hydroxyzinum Espefa w postaci tabletek powlekanych zawiera 25 mg chlorowodorku hydroksyzyny i jest wskazany do objawowego leczenia stanów lękowych u dorosłych, świądu o różnej etiologii u dzieci i dorosłych oraz jako premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi. Hydroksyzyna działa przeciwhistaminowo, co umożliwia skuteczne łagodzenie świądu towarzyszącego dermatozom, reakcjom alergicznym, pokrzywce czy atopowemu zapaleniu skóry. W leczeniu lęku hydroksyzyna pełni funkcję objawową i nie zastępuje kompleksowej terapii zaburzeń lękowych. Premedykacja z użyciem hydroksyzyny powinna być indywidualnie dostosowana do stanu klinicznego pacjenta oraz rodzaju planowanego zabiegu.
atopowe zapalenie skóry, chlorowodorek hydroksyzyny, dermatoza, działanie przeciwhistaminowe, farmakoterapia, lek przeciwlękowy, lęk przedoperacyjny, nietolerancja laktozy, objawowe leczenie lęku, pokrzywka, premedykacja przedoperacyjna, reakcja alergiczna, stan lękowy, świąd, tabletka powlekana, zaburzenie lękowe - Leksykon substancji czynnych
Metyloprednizolon aceponian – Wskazania do stosowania
Metyloprednizolon aceponian w stężeniu 1 mg/ml, dostępny w postaci roztworu na skórę pod nazwą Skinatan, jest miejscowym kortykosteroidem o działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym i obkurczającym naczynia. Preparat jest wskazany do leczenia zapalnych dermatoz skóry głowy u pacjentów dorosłych (≥18 lat), takich jak atopowe zapalenie skóry, wyprysk łojotokowy, kontaktowe zapalenie skóry, wyprysk pieniążkowaty oraz nieokreślony wyprysk. Roztwór zapewnia dobrą penetrację przez warstwę rogową naskórka, co jest szczególnie korzystne w terapii zmian na owłosionej skórze głowy, gdzie inne formy leku (maści, kremy) mogą być mniej efektywne i mniej komfortowe w aplikacji.
atopowe zapalenie skóry, dermatoza skóry głowy, dermatoza zapalna, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid miejscowy, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, metyloprednizolon aceponian, neurodermit, nieokreślony wyprysk, obkurczanie naczyń krwionośnych, roztwór na skórę, warstwa rogowa naskórka, wyprysk łojotokowy, wyprysk pieniążkowaty - Leksykon chorób i schorzeń
Atopowe zapalenie skóry – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła, zapalna dermatoza charakteryzująca się suchością, świądem i podrażnieniem skóry, z okresami zaostrzeń i remisji. Występuje u 10-30% dzieci i 2-10% dorosłych globalnie, rozpoczynając się zwykle we wczesnym dzieciństwie. Kompleksowa ocena pielęgniarska powinna obejmować ocenę stanu skóry (kolor, faktura, temperatura, nawilżenie), stopień nasilenia AZS (łagodny, umiarkowany, ciężki), obecność infekcji, czynniki wyzwalające (alergeny, drażniące substancje), poziom świądu i dyskomfortu oraz edukację pacjenta i rodziny. Kluczowe diagnozy pielęgniarskie to zaburzenie integralności skóry, ryzyko infekcji, zaburzenia komfortu i snu związane ze świądem oraz niska samoocena. Celem terapii jest utrzymanie integralności skóry, redukcja stanu zapalnego i świądu, zapobieganie infekcjom oraz edukacja pacjenta w zakresie samodzielnego zarządzania chorobą.
alergeny skórne, atopowe zapalenie skóry, dupilumab, egzema herpeticum, emolient, fototerapia, immunosupresant, infekcja skóry, inhibitor kalcyneuryny, integralność skóry, lek biologiczny, lek przeciwhistaminowy, miejscowy kortykosteroid, mokry opatrunek, niska samoocena, ocena pielęgniarska, pielęgniarka dermatologiczna, problem psychologiczny, przerwanie ciągłości naskórka, remisja choroby, ryzyko infekcji, środek przeciwdrobnoustrojowy, stan skóry, sucha skóra, świąd skóry, terapia systemowa, wirus opryszczki zwykłej, współpraca interdyscyplinarna, wywiad motywacyjny, zaburzenia snu, zapalna choroba skóry, zespół multidyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie gronkowcowe – Zapobieganie i profilaktyka
Zakażenia wywołane przez Staphylococcus aureus, w tym szczepy MRSA, stanowią poważne zagrożenie kliniczne, prowadząc do inwazyjnych infekcji krwi, stawów, kości, płuc i serca. Kluczowe w profilaktyce jest utrzymanie higieny osobistej, w tym mycie rąk wodą i mydłem przez 15-20 sekund oraz stosowanie środków dezynfekujących na bazie alkoholu (minimum 60%). Rany należy natychmiast oczyszczać i zabezpieczać jałowymi opatrunkami, a przedmioty osobiste, takie jak ręczniki czy golarki, nie powinny być współdzielone. W środowisku szpitalnym niezbędne są procedury izolacji pacjentów z MRSA, rygorystyczna higiena rąk personelu, dezynfekcja powierzchni oraz badania przesiewowe w kierunku nosicielstwa S. aureus, umożliwiające wdrożenie dekolonizacji mupirocyną donosową i kąpieli chlorheksydyną, co znacząco redukuje ryzyko zakażeń okołooperacyjnych i u pacjentów dializowanych.
atopowe zapalenie skóry, badanie przesiewowe, całkowita artroplastyka stawu, infekcja miejsca operowanego, kąpiel z chlorheksydyną, kolonizacja bakteryjna, MRSA, mupirocyna donosowa, nawracające zakażenie, nosiciel S. aureus, oddział intensywnej opieki neonatologicznej, profilaktyka antybiotykowa, środek do dezynfekcji rąk, środek ochrony osobistej, Staphylococcus aureus, terapia fagowa, zakażenie gronkowcowe, zakażenie protezy stawowej, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zakażenie szpitalne, zatrucie pokarmowe, zespół wstrząsu toksycznego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Salaza 1000 mg
Mesalazyna w dawce 1000 mg w postaci czopków (Salaza) może wywoływać szeroki zakres działań niepożądanych, zróżnicowanych pod względem częstości i nasilenia. Najczęstsze objawy dotyczą układu pokarmowego i obejmują dyskomfort i ból brzucha, biegunkę, wzdęcia, nudności oraz wymioty (rzadko). Bardzo rzadkie, ale poważne powikłania to ostre zapalenie trzustki oraz nasilenie objawów zapalenia jelita grubego. Wśród działań niepożądanych o bardzo rzadkiej częstości (<1/10 000) znajdują się ciężkie reakcje skórne typu SCAR (DRESS, SJS, TEN), śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek, zespół nerczycowy, zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia, a także hematologiczne zaburzenia takie jak agranulocytoza, pancytopenia, leukopenia, neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość aplastyczna. Zaburzenia czynności wątroby, w tym podwyższenie aminotransferaz i cholestaza, również wymagają monitorowania, podobnie jak reakcje alergiczne w obrębie płuc i układu immunologicznego.
Zaleca się regularne monitorowanie morfologii krwi, parametrów czynności wątroby i nerek, szczególnie na początku terapii. Niezbędna jest edukacja pacjentów w zakresie wczesnego rozpoznawania ciężkich reakcji skórnych oraz natychmiastowego zgłaszania objawów. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z istniejącymi chorobami skóry (atopowe zapalenie skóry, wyprysk atopowy) ze względu na ryzyko nasilonej nadwrażliwości na światło. W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, takich jak SCAR, zapalenie trzustki, zaburzenia hematologiczne czy nefrotoksyczność, wskazane jest natychmiastowe przerwanie leczenia. Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych do odpowiednich organów jest kluczowe dla ciągłego monitorowania bezpieczeństwa stosowania produktu Salaza.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, artralgia, atopowe zapalenie skóry, cholestatyczne zapalenie wątroby, ciężkie skórne działania niepożądane, DRESS, eozynofilowe zapalenie płuc, fotowrażliwość, gorączka polekowa, kamica nerkowa, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, mesalazyna, mialgia, morfologia krwi, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, oligospermia, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wyprysk alergiczny, wyprysk atopowy, zaburzenia czynności wątroby, zapalenie jelita grubego, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zapalenie wątroby, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Hydrokortyzon – Wskazania do stosowania
Hydrokortyzon, jako glikokortykosteroid o działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym i przeciwalergicznym, znajduje szerokie zastosowanie w terapii substytucyjnej niewydolności kory nadnerczy (np. choroba Addisona, zespół Sheehana, zespół Nelsona) oraz w stanach nagłych wymagających szybkiego podania glikokortykosteroidów, takich jak wstrząsy różnego pochodzenia (pourazowy, kardiogenny, anafilaktyczny), ciężkie stany spastyczne oskrzeli czy ostre reakcje alergiczne. Doustne preparaty (tabletki) stosuje się głównie w leczeniu substytucyjnym, natomiast pozajelitowe (iniekcje, infuzje) w stanach nagłych i profilaktycznie przed zabiegami operacyjnymi u pacjentów z niedomogą nadnerczy. Hydrokortyzon jest także wykorzystywany w leczeniu przewlekłych chorób alergicznych, dermatologicznych, endokrynologicznych, hematologicznych, nowotworowych, układu oddechowego i reumatycznych, jednak po dokładnej ocenie wskazań przez lekarza.
adrenalektomia, atopowe zapalenie skóry, choroba Addisona, choroba autoimmunologiczna, glikokortykosteroid, hemoroidy, lek przeciwgrzybiczny, liszaj płaski, liszaj rumieniowaty, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca owłosionej skóry, neurodermatitis, niedoczynność przysadki, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, odczyn polekowy, pokrzywka, rumień wielopostaciowy, stan astmatyczny, stan spastyczny oskrzeli, stan wstrząsowy, substancja przeciwzapalna, świąd odbytu, świerzbiączka, szczelina odbytu, terapia substytucyjna, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs kardiogenny, wstrząs pourazowy, wyprysk kontaktowy alergiczny, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zapalenie brzegów powiek, zapalenie przewodu słuchowego zewnętrznego, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tarczycy, zapalenie woreczka łzowego, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół Nelsona, zespół Sheehana, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na pszenicę – Patofizjologia i mechanizm
Alergia na pszenicę jest wynikiem uwalniania mediatorów zapalnych (histamina, leukotrieny) z komórek tucznych i bazofili, indukowanego przez reakcję IgE lub mechanizmy nie-IgE zależne. Główne alergeny to białka pszenicy, w tym alfa-purothionina, inhibitory alfa-amylazy/trypsyny, gliadyny i gluteniny, z omega-5-gliadyną jako kluczowym alergenem w anafilaksji indukowanej wysiłkiem (WDEIA). Reakcje IgE-zależne pojawiają się szybko (minuty do 4 godzin) po ekspozycji, natomiast reakcje nie-IgE mogą rozwijać się do 48 godzin i są związane z eozynofilowym zapaleniem przełyku (EOE) lub żołądka (EG). Diagnostyka opiera się na testach skórnych (SPT) i oznaczeniu swoistych IgE, z czułością odpowiednio 73% i 83%, choć swoistość jest niższa (73% i 43%).
alergiczne zapalenie spojówek, anafilaksja indukowana wysiłkiem, astma piekarzy, atopowe zapalenie skóry, autoprzeciwciało, bazofil, biopsja dwunastnicy, czynnik aktywujący płytki krwi, eozynofilowe zapalenie przełyku, eozynofilowe zapalenie żołądka, histamina, immunoterapia, inhibitor proteazy serynowej, komórka tuczna, leukotrien, limfocyt śródbłonkowy, mediator zapalny, nieżyt nosa, obrzęk naczynioruchowy, odpowiedź typu Th2, omega-5 gliadyna, pokrzywka kontaktowa, receptor o wysokim powinowactwie, skurcz oskrzeli, test skórny, tolerancja pokarmowa, transcytoza, transglutaminaza tkankowa, wyprysk, zanik kosmków - Leksykon substancji czynnych
Błękit zawiesinowy 106 – Przeciwwskazania stosowania
Błękit zawiesinowy 106 jest składnikiem panelu TRUE Test 36, stosowanym w testach płatkowych do diagnozowania alergii kontaktowej, obecny w stężeniu 50 µg/cm² (41 µg/płatek). Jego użycie jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkim lub uogólnionym aktywnym zapaleniem skóry oraz u osób z nadwrażliwością na substancje pomocnicze zawarte w teście. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów leczonych glikokortykosteroidami, immunosupresantami, w fazie zaostrzenia chorób alergicznych skóry oraz u osób z historią ciężkich reakcji alergicznych na barwniki. Wskazane jest odroczenie testu w przypadku aktywnych zmian skórnych, intensywnej ekspozycji na UV oraz stosowania silnych leków przeciwhistaminowych systemowych.
absorpcja systemowa, alergia kontaktowa, atopowe zapalenie skóry, glikokortykosteroid, lek immunosupresyjny, lek przeciwhistaminowy, nadwrażliwość, promieniowanie UV, reakcja alergiczna, reakcja systemowa, substancja pomocnicza, test płatkowy, TRUE Test, uogólnione zapalenie skóry, wartość diagnostyczna, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Brzoza – Przeciwwskazania stosowania
Preparaty zawierające brzozę (Betula sp.) są szeroko stosowane w różnych formach farmaceutycznych, takich jak nalewki, soki, wyciągi alergoidów pyłku brzozowego oraz mieszanki ziołowe. Podstawowym przeciwwskazaniem do ich stosowania jest nadwrażliwość na brzozę oraz rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae). Ze względu na działanie moczopędne, preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów z obrzękami spowodowanymi niewydolnością serca lub nerek oraz w stanach wymagających ograniczenia podaży płynów. W immunoterapii swoistej alergoidami pyłku brzozy (np. Perosall D, Pollinex Tree) przeciwwskazania obejmują m.in. choroby autoimmunologiczne, nowotworowe, niedobory immunologiczne, aktywną gruźlicę, ostre infekcje z gorączką, ciężką astmę z FEV1 <70%, niestabilne choroby układu krążenia, stałe leczenie beta-adrenolitykami oraz wiek poniżej 5-6 lat w zależności od preparatu.
alergoid pyłku brzozy, alkaptonuria, astma niestabilna, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beta-adrenolityk, choroba autoimmunologiczna, choroba nowotworowa, choroba reumatoidalna, choroba wieńcowa, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, działanie moczopędne, epinefryna, gruźlica czynna, immunoterapia swoista, inhibitor ACE, L-tyrozyna, leczenie immunosupresyjne, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na rośliny astrowate, nalewka, niedobór immunologiczny, niewydolność nerek, niewydolność serca, ostra choroba infekcyjna, preparat leczniczy, pyłek brzozy, reakcja anafilaktyczna, równowaga elektrolitowa, rozedma płuc, rozstrzenie oskrzelowe, spirometria FEV1, tyrozynemia, zaburzenie przemiany tyrozyny, zakażenie ostre - Leksykon substancji czynnych
Olejek etanolowy – Działania niepożądane
Olejek etanolowy, główny składnik aktywny Melisana Klosterfrau Original, zawiera 65 mg olejków lotnych w 66,8% (V/V) etanolu i może wywoływać działania niepożądane, które wymagają monitorowania przez lekarza. Najczęściej obserwowane są dolegliwości żołądkowe, takie jak nudności, zgaga i zmęczenie, pojawiające się głównie na początku terapii i łagodniejące po przyjmowaniu leku po posiłku. Rzadziej występują objawy neurologiczne, w tym zawroty głowy i drętwienie kończyn, które mogą wymagać modyfikacji dawkowania lub przerwania leczenia. Reakcje skórne, w tym świąd i podrażnienia wywołane aldehydem cynamonowym, są rzadkie, ale istotne, zwłaszcza przy długotrwałej ekspozycji na promieniowanie UV, co może prowadzić do fototoksyczności i uszkodzeń skóry. Miejscowa aplikacja olejku może powodować nadmierne wysuszenie skóry, szczególnie u pacjentów z wrażliwą skórą, co wymaga stosowania emolientów i ograniczenia częstotliwości aplikacji.
aldehyd cynamonowy, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, choroba wrzodowa, diagnostyka neurologiczna, dolegliwości przewodu pokarmowego, dolegliwości żołądkowe, drętwienie kończyn, działanie neurotoksyczne, działanie niepożądane, etanol, farmakoterapia, kora cynamonowca, lek osłonowy, łuszczyca, monitorowanie działań niepożądanych, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, nudności, odwodnienie, olejek etanolowy, parestezja, podrażnienie skóry, promieniowanie UV, reakcja fotosensybilizująca, reakcja fototoksyczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień, świąd, test płatkowy, uczucie ciepła, wysuszenie skóry, zaburzenie elektrolitowe, zawroty głowy, zmiana przedrakowa - Leksykon chorób i schorzeń
Brodawki podeszwowe – Epidemiologia
Brodawki podeszwowe (verrucae plantaris) są wywoływane przez wirusa HPV i stanowią powszechne zmiany skórne o rocznej zachorowalności około 14%. Epidemiologia wskazuje na zróżnicowanie geograficzne i demograficzne, z wyższą częstością u dzieci i młodzieży (10-20%) oraz u osób rasy białej. Występują częściej w miesiącach zimowych i u mieszkańców obszarów miejskich. Czynniki ryzyka obejmują obniżoną odporność komórkową (np. HIV, immunosupresja), sportowców, osoby pracujące w wilgotnych warunkach oraz wcześniejsze występowanie brodawek i bliski kontakt z zakażonymi. Brodawki mają wysoki potencjał zakaźny, a transmisja odbywa się zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio przez fomity, z okresem inkubacji 2-6 miesięcy. Wpływ na jakość życia jest umiarkowany do ciężkiego (średni DLQI 9,4±5,4), szczególnie u młodych mężczyzn z przewlekłymi zmianami.
atopowe zapalenie skóry, brodawka okołopaznokciowa, brodawka płaska, brodawka podeszwowa, brodawka zwykła, choroba autoimmunologiczna, choroba Hecka, cukrzyca, DLQI, genotyp HPV, HPV, keratynocyt, lek immunosupresyjny, leki immunosupresyjne, mikrouraz skóry, nadmierna potliwość stóp, odporność komórkowa, ogniskowy przerost nabłonka, rak szyjki macicy, reakcja łańcuchowa polimerazy, remisja, samoistne ustąpienie, samozakażenie, szczepionka dziewięciowalentna, szczepionka przeciwko HPV, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus HPV - Leksykon chorób i schorzeń
Świąd odbytu – Zapobieganie i profilaktyka
Świąd odbytu (pruritus ani) to uciążliwy objaw, który może znacząco obniżać jakość życia pacjenta. Kluczowe w profilaktyce i leczeniu jest utrzymanie właściwej higieny okolicy odbytu, obejmującej delikatne mycie wodą bez mydła, dokładne osuszanie oraz unikanie drażniących produktów higienicznych, takich jak perfumowane mydła, dezodoranty czy zapachowy papier toaletowy. Zaleca się noszenie luźnej, bawełnianej bielizny, unikanie obcisłych ubrań z materiałów syntetycznych oraz codzienną zmianę bielizny. Dieta powinna być bogata w błonnik (np. łuski babki jajowatej, metyloceluloza) i odpowiednio nawodniona, aby zapobiegać zaparciom i utrzymać regularne, uformowane stolce. Należy unikać produktów nasilających świąd, takich jak kofeina, alkohol, ostre przyprawy, czekolada czy owoce cytrusowe. Drapanie okolicy odbytu jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko uszkodzenia skóry i nasilenia objawów; zaleca się stosowanie wilgotnych, chłodnych kompresów oraz utrzymanie krótko obciętych paznokci.
alergen kontaktowy, atopowe zapalenie skóry, biegunka, dermatolog, emolient, hemoroidy, infekcja grzybicza, infekcja pasożytnicza, krem steroidowy, krem z hydrokortyzonem, krwawienie z odbytu, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpasożytniczy, łuszczyca, maść z tlenkiem cynku, metyloceluloza, owsiki, proktolog, pruritus ani, ścieńczenie skóry, środek zmiękczający stolec, świąd odbytu, wydzielina ropna, wyprysk kontaktowy, zakażenie pasożytnicze, zaparcie - Leksykon substancji czynnych
Parafenylenodiamina – Przeciwwskazania stosowania
Parafenylenodiamina (PPD) w stężeniu diagnostycznym 80 mikrogramów/cm² (65 mikrogramów/płatek) jest składnikiem panelu nr 2 w plastrach TRUE Test 36, wykorzystywanych w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Przed aplikacją testu należy dokładnie ocenić stan pacjenta, uwzględniając przeciwwskazania takie jak ciężkie lub uogólnione aktywne zapalenie skóry, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, leczenie immunosupresyjne, intensywną ekspozycję na promieniowanie UV, a także ciążę i karmienie piersią, jeśli test nie jest niezbędny. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry, skłonnością do podrażnień, zaostrzeniem innych dermatoz oraz u osób z historią silnych reakcji alergicznych na PPD, zwłaszcza o charakterze uogólnionym. Należy również uwzględnić możliwość reakcji krzyżowych PPD z pochodnymi parafenylenodiaminy zawartymi w mieszance czarnej gumy (pozycja 16 panelu nr 2).
Decyzja o zastosowaniu testu powinna opierać się na szczegółowym wywiadzie alergologicznym, ocenie stanu skóry w miejscu aplikacji oraz wykluczeniu stosowania leków miejscowych i ogólnych, które mogą wpływać na wynik testu (kortykosteroidy, leki immunosupresyjne, preparaty fotouczulające). Konieczne jest poinformowanie pacjenta o ryzyku wystąpienia silnych reakcji alergicznych oraz monitorowanie objawów podczas trwania testu. Dokumentacja medyczna powinna zawierać informacje o przeciwwskazaniach, stanie skóry, wcześniejszych ekspozycjach na PPD oraz stosowanych lekach. Przy zachowaniu powyższych środków ostrożności, testy płatkowe z PPD stanowią wartościowe narzędzie diagnostyczne w alergologicznym kontakcie skóry, umożliwiając precyzyjną identyfikację nadwrażliwości i optymalizację dalszego postępowania terapeutycznego.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alergologia, atopowe zapalenie skóry, farba do włosów, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, mieszanina czarnej gumy, N, N-cykloheksylo-N’-fenylo-parafenylenodiamina, N-izopropylo-N’-fenylo-parafenylenodiamina, N’-difenylo-parafenylenodiamina, nadwrażliwość, parafenylenodiamina, promieniowanie ultrafioletowe, reakcja alergiczna, reakcja fotoalergiczna, reakcja fototoksyczna, reakcja krzyżowa, reakcja podrażnieniowa, test płatkowy, TRUE Test, wywiad medyczny, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Neomycyna siarczan – Wskazania do stosowania
Neomycyna siarczan, aminoglikozydowy antybiotyk stosowany miejscowo w preparacie Flucinar N (zawierającym 5 mg neomycyny siarczanu i 0,25 mg fluocynolonu acetonidu na 1 g maści), wykazuje skuteczność w leczeniu zakażeń bakteryjnych wtórnych do stanów zapalnych skóry. Połączenie neomycyny z kortykosteroidem fluocynolonem acetonidem zapewnia synergistyczne działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i przeciwświądowe. Preparat jest wskazany w dermatozach takich jak łojotokowe i atopowe zapalenie skóry, liszaj pokrzywkowy, wyprysk kontaktowy alergiczny, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty, łuszczyca zadawniona oraz liszaj płaski, szczególnie gdy zmiany mają charakter suchy, są powikłane nadkażeniem bakteryjnym i przebiegają z nadmiernym rogowaceniem oraz uporczywym świądem.
antybiotyk aminoglikozydowy, atopowe zapalenie skóry, choroba tkanki łącznej, dermatoza, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwświądowe, fluocynolon acetonid, glikol propylenowy, infekcja bakteryjna, infekcja bakteryjna wtórna, kortykosteroid, liszaj płaski, liszaj pokrzywkowy, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, nadmierne rogowacenie, neomycyna siarczan, oporność bakteryjna, podłoże alergiczne, reakcja alergiczna, reakcja zapalna skóry, rogowacenie skóry, rumień wielopostaciowy, stan zapalny skóry, świąd, toczeń rumieniowaty, wyprysk kontaktowy alergiczny, zakażenie skórne, zakażenie wtórne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Solu-Medrol 500 mg
Solu-Medrol, zawierający metyloprednizolon w postaci soli sodowej bursztynianu, jest glikokortykosteroidem dostępnym w dawkach 40 mg, 125 mg, 500 mg oraz 1000 mg. Preparat znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu endokrynologicznym (np. niedoczynność kory nadnerczy, wrodzony przerost nadnerczy), reumatologicznym (m.in. reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa), dermatologicznym (pęcherzyca, ciężka postać łuszczycy), alergicznym (astma oskrzelowa, reakcje nadwrażliwości), okulistycznym (zapalenia tęczówki, naczyniówki, rogówki), gastroenterologicznym (zaostrzenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna), pulmonologicznym (sarkoidoza, beryloza, zapalenie płuc Pneumocystis jiroveci u pacjentów z AIDS) oraz hematologicznym i onkologicznym. W neurologii stosuje się go m.in. w obrzęku mózgu, zaostrzeniach stwardnienia rozsianego i ostrych urazach rdzenia kręgowego (terapię należy rozpocząć w ciągu 8 godzin od urazu). Podawanie leku może odbywać się dożylnie lub domięśniowo, z wyjątkiem idiopatycznej plamicy małopłytkowej, gdzie domięśniowe podanie jest przeciwwskazane.
astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, blok podpajęczynówkowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, glikokortykosteroid, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, metyloprednizolon, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, nieropne zapalenie tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk mózgu, pęcherzowe opryszczkowate zapalenie skóry, pęcherzyca, Pneumocystis jiroveci, półpasiec oczny, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, układowe zapalenie wielomięśniowe, włośnica, wrodzony przerost nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie naczyniówki i siatkówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie tęczówki, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Swędzenie odbytu – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Swędzenie odbytu (pruritus ani) to powszechny objaw, dotykający 1-5% populacji, częściej mężczyzn w wieku 40-60 lat, charakteryzujący się intensywnym świądem okolicy odbytu, nasilającym się zwłaszcza nocą i po wypróżnieniu. Objawom towarzyszą podrażnienie, pieczenie, zaczerwienienie, obrzęk, owrzodzenia i wysypka. Etiologia jest zróżnicowana i obejmuje przyczyny pierwotne (idiopatyczne) oraz wtórne, które stanowią 50-75% przypadków. Do najczęstszych przyczyn wtórnych należą zaburzenia higieny, choroby dermatologiczne (wyprysk kontaktowy, łuszczyca, liszaj płaski), infekcje (grzybicze, bakteryjne, pasożytnicze, w tym owsiki u dzieci), schorzenia odbytu i odbytnicy (hemoroidy, szczeliny, przetoki, nietrzymanie stolca), a także czynniki dietetyczne i choroby systemowe (cukrzyca, choroby wątroby, tarczycy, hematologiczne). Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad, badanie fizykalne, badanie per rectum, anoskopię oraz badania dodatkowe, takie jak testy na owsiki, posiewy, badania krwi i biopsję skóry w razie potrzeby.
anoskopia, antybiotyk, atopowe zapalenie skóry, białaczka, chłoniak, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wątroby, choroby przenoszone drogą płciową, cukrzyca, drożdżyca, hemoroidy, hydrokortyzon, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, infekcja paciorkowcowa, kłykciny kończyste, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lichenifikacja skóry, liszaj płaski, liszaj twardzinowy, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, nadczynność tarczycy, nieswoiste zapalenie jelit, nietrzymanie stolca, niewydolność nerek, opryszczka, owsiki, przetoka okołoodbytnicza, przewlekła biegunka, rzeżączka, świąd odbytu, szczelina odbytu, tlenek cynku, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk kontaktowy, zakażenie owsikami, żylaki odbytu - Leksykon substancji czynnych
N-cykloheksylo-N’-fenylo-parafenylenodiamina – Przeciwwskazania stosowania
N-cykloheksylo-N’-fenylo-parafenylenodiamina jest składnikiem mieszaniny czarnej gumy w preparacie TRUE Test 36, stosowanym w diagnostyce alergii kontaktowej, obecna w stężeniu 75 μg/cm² (61 μg/płatek). Ze względu na potencjał alergizujący i ryzyko reakcji krzyżowych z innymi pochodnymi parafenylenodiaminy (PPD), stosowanie tego testu wymaga szczególnej ostrożności. Przeciwwskazania obejmują aktywne, ciężkie lub uogólnione zapalenia skóry, zaostrzenia chorób alergicznych, stosowanie immunosupresji ogólnoustrojowej, terapię miejscowymi kortykosteroidami lub immunomodulatorami oraz obecność uszkodzeń skóry w miejscu aplikacji. Zaleca się odroczenie testu do ustąpienia ostrych objawów dermatologicznych, takich jak ostry wyprysk kontaktowy, atopowe zapalenie skóry, uogólnione zmiany łuszczycowe czy aktywny trądzik.
alergia kontaktowa, atopowe zapalenie skóry, choroba alergiczna skóry, emolient, fałszywie dodatni wynik, kortykosteroid miejscowy, kortykosteroid ogólnoustrojowy, leczenie przeciwhistaminowe, lek immunomodulujący, lek immunosupresyjny, mieszanina czarnej gumy, N, N-cykloheksylo-N’-fenylo-parafenylenodiamina, N-izopropylo-N’-fenylo-parafenylenodiamina, N’-difenylo-parafenylenodiamina, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, parafenylenodiamina, pimekrolimus, preparat steroidowy, promieniowanie UV, reakcja krzyżowa, takrolimus, terapia biologiczna, test płatkowy, TRUE Test 36, wyprysk kontaktowy, zapalenie skóry, zmiany łuszczycowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Axhidrox 2,2 mg/dozę
Axhidrox, zawierający glikopironiowy bromek w stężeniu 2,2 mg na dawkę (270 mg kremu), wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla leków o działaniu antycholinergicznym. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to reakcje miejscowe (15,3%), suchość jamy ustnej (12,3%), suchość oczu (3,3%), ból głowy (1,3%), suchość skóry (1,3%), suchość jamy nosowej (1,5%), zaparcia (1,3%) oraz niewyraźne widzenie (1,1%). W trakcie długotrwałej terapii (do 72 tygodni) nasilenie suchości jamy ustnej wykazuje tendencję do zmniejszania się, natomiast częstość i charakter pozostałych działań niepożądanych pozostają stabilne. Preparat zawiera również substancje pomocnicze, takie jak alkohol cetostearylowy (21,6 mg), alkohol benzylowy (2,7 mg) oraz glikol propylenowy (8,1 mg) na dawkę, które mogą przyczyniać się do działań niepożądanych miejscowych.
alkohol benzylowy, alkohol cetostearylowy, anizokoria, atopowe zapalenie skóry, bilirubina, bromek glikopironiowy, działanie antycholinergiczne, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, glikol propylenowy, glikopironium, hiperhidroza, klasyfikacja MedDRA, kserostomia, małopłytkowość, MCH, MCV, mydriaza, obrzęk naczynioruchowy, reakcja miejscowa, reakcja nadwrażliwości, rozedma brzucha, suchość jamy ustnej, suchość oczu, tachykardia, wydłużenie odcinka QT, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia mikcji, zaburzenia okulistyczne, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenia wątrobowe, zaburzenia widzenia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie mieszków włosowych, zawroty błędnikowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Depulol (5 g + 5 g + 6 g)/100 g
Depulol, żel o stężeniu 5% olejku eukaliptusowego, 5% olejku rozmarynowego oraz 6% balsamu peruwiańskiego, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na którykolwiek ze składników, w tym na 1,8-cyneol – główny alergen olejku eukaliptusowego, oraz na propolis, ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Preparat nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 6 miesiąca życia ze względu na wrażliwość układu oddechowego i skóry niemowląt. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest również historia napadów padaczkowych, zarówno gorączkowych, jak i innych etiologii, z uwagi na potencjał olejków eterycznych do obniżania progu drgawkowego i prowokowania napadów u predysponowanych pacjentów.
8-cyneol, alergen kontaktowy, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, balsam peruwiański, etiologia, Eucalyptus globulus, Myroxylon balsamum, nadwrażliwość, napad padaczkowy, olejek eukaliptusowy, olejek rozmarynowy, patofizjologia, próg drgawkowy, propolis, reakcja krzyżowa, Rosmarinus officinalis, skłonność do alergii, skurcz oskrzeli, układ oddechowy, wywiad alergologiczny - Leksykon chorób i schorzeń
Astma – Zapobieganie i profilaktyka
Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych dotykającą około 300 milionów osób globalnie, z prognozowanym wzrostem do 400 milionów do 2025 roku. Kluczowym elementem zarządzania astmą jest indywidualny, pisemny plan postępowania, który obejmuje samokontrolę objawów i pomiar PEF, schemat przyjmowania leków oraz działania w przypadku zaostrzeń. Leki kontrolujące, takie jak kortykosteroidy wziewne (ICS) stosowane zwykle dwa razy dziennie, oraz długo działające beta-2-agonisty (LABA) w połączeniu z ICS, stanowią podstawę terapii. Unikanie czynników wyzwalających, takich jak alergeny (kurz, pyłki, roztocza), dym tytoniowy, zanieczyszczenia powietrza, infekcje wirusowe (np. RSV, grypa) oraz stres, jest niezbędne w profilaktyce zaostrzeń. Nowe wytyczne GINA 2024 odrzucają monoterapię SABA ze względu na ryzyko poważnych zaostrzeń, rekomendując stosowanie ICS u wszystkich dorosłych i młodzieży z astmą.
alergen, alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna, astma indukowana wysiłkiem, astma niekontrolowana, atopowe zapalenie skóry, czynność płuc, długo działający beta-agonista, immunoterapia podjęzykowa, immunoterapia podskórna, infekcja dróg oddechowych, infekcja rinowirusem, kortykosteroid wziewny, krótko działający beta-2-agonista, lek antycholinergiczny, lek antyleukotrienowy, lek ratunkowy, marsz atopowy, miernik szczytowego przepływu, mikrobiom dróg oddechowych, montelukast, omalizumab, pneumokok, przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych, przewlekła obturacyjna choroba płuc, refluks żołądkowo-przełykowy, stabilizator komórek tucznych, świszczący oddech, syncytialny wirus oddechowy, tiotropium - Leksykon substancji czynnych
żyto zwyczajne – Przeciwwskazania stosowania
Immunoterapia alergenowa z wykorzystaniem żyta zwyczajnego (Secale cereale) wymaga szczegółowej oceny przeciwwskazań przed rozpoczęciem leczenia. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na substancje pomocnicze, ciężkie niedobory immunologiczne (wrodzone i nabyte, w tym po immunosupresji), choroby nowotworowe, ostre i przewlekłe stany zapalne oraz infekcje (np. czynna gruźlica, gorączka). Szczególną uwagę zwraca się na choroby autoimmunologiczne – preparaty Perosall T13 i Pollinex + Rye są przeciwwskazane u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby, nerek, układu nerwowego, tarczycy i chorobami reumatoidalnymi, natomiast Catalet T może być stosowany u chorych z cukrzycą typu I i stwardnieniem rozsianym. Przeciwwskazania dotyczą także ciężkich chorób układu oddechowego, takich jak niestabilna astma oskrzelowa i nieodwracalna obturacja (FEV1 < 70% wartości należnej), a także wtórnych zmian narządu oddechowego (rozedma, rozstrzenie oskrzeli w przypadku Pollinex + Rye).
adrenalina, atopowe zapalenie skóry, beta-adrenolityk, choroba autoimmunologiczna, choroba infekcyjna, choroba nowotworowa, choroba układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca typu I, FEV1, gruźlica czynna, immunoterapia alergenowa, inhibitor ACE, leczenie immunosupresyjne, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, niedobór immunologiczny, reakcja anafilaktyczna, rozedma płuc, rozstrzenie oskrzelowe, Secale cereale, stan zapalny, stwardnienie rozsiane, żyto zwyczajne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sallevia 110 mg/ml
Preparat Sallevia w formie syropu o stężeniu 110 mg/ml zawiera płynny wyciąg z ziela tymianku (Thymi extractum fluidum) i posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na tymianek (Thymus vulgaris L. i/lub Thymus zygis L.) oraz na inne rośliny z rodziny jasnowatych (Lamiaceae), takie jak lawenda, mięta, szałwia, rozmaryn, melisa czy bazylia, ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Syrop zawiera 3,1% (V/V) etanolu, co wymaga ostrożności lub unikania stosowania u pacjentów z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką, kobiet w ciąży i karmiących oraz u osób przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem. Obecność sorbitolu (E 420) stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z dziedziczną nietolerancją fruktozy oraz może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe i wpływać na kontrolę glikemii u diabetyków.
alkoholizm, astma oskrzelowa alergiczna, atopowe zapalenie skóry, choroba ośrodkowego układu nerwowego, choroba refluksowa przełyku, choroba wątroby, dziedziczne zaburzenie, interakcja lekowa z alkoholem, kontrola glikemii, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja fruktozy, padaczka, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, wodorotlenek amonowy, wyciąg z ziela tymianku, zaburzenie żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clemastinum Aflofarm 0,5 mg/5 ml
Klemastyna w postaci syropu (Clemastinum Aflofarm 0,5 mg/5 ml) jest lekiem przeciwhistaminowym pierwszej generacji, stosowanym głównie w leczeniu objawowym alergicznego nieżytu nosa oraz alergicznych chorób skóry, takich jak pokrzywka, zapalenie kontaktowe skóry, wyprysk atopowy, świąd skóry i obrzęk Quinckego. Substancją czynną jest fumaranu klemastyny, działająca antagonizująco na receptory H1, co skutkuje łagodzeniem objawów takich jak wodnista wydzielina z nosa, kichanie, łzawienie i świąd. Standardowa dawka dla dorosłych i młodzieży to 0,5 mg klemastyny w 5 ml syropu. Lek jest szczególnie wskazany w przypadku nasilonych objawów alergii sezonowej lub całorocznej, niewystarczającej skuteczności leków miejscowych oraz współwystępowania objawów skórnych i nosowych.
alergia sezonowa, alergiczna choroba skóry, alergiczny nieżyt nosa, atopowe zapalenie skóry, dermatoza alergiczna, działanie przeciwhistaminowe, fumaran klemastyny, lek przeciwhistaminowy, nietolerancja fruktozy, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, pokrzywka, pyłkowica, receptor H1, wodnista wydzielina z nosa, wyprysk atopowy, wyprysk kontaktowy, zapalenie kontaktowe skóry, zapalenie spojówek - Leksykon substancji czynnych
Mocznik – Wskazania do stosowania
Mocznik jest substancją o szerokim spektrum działania dermatologicznego, której efektywność terapeutyczna zależy od stężenia i kombinacji z innymi składnikami. W niskich stężeniach około 20 mg/g (np. emoliumLEK z glicerolem 200 mg/g) wykazuje działanie nawilżające i zmiękczające, stosowane w leczeniu suchej skóry u pacjentów wszystkich grup wiekowych. W stężeniu około 100 mg/g (np. Hasceral z kwasem salicylowym 50 mg/g) wykazuje działanie keratolityczne, wskazane w leczeniu zaburzeń rogowacenia takich jak rybia łuska, łuszczyca, łupież czerwony mieszkowy, a także w dermatozach zapalnych jak atopowe zapalenie skóry, neurodermit i wyprysk dłoni. W wysokim stężeniu 400 mg/g (np. Canespor Onychoset z bifonazolem 10 mg/g) mocznik działa keratolitycznie na płytkę paznokciową, umożliwiając bezurazowe usunięcie zainfekowanych tkanek w leczeniu onychomikozy, jednocześnie wspomagając działanie przeciwgrzybicze bifonazolu.
atopowe zapalenie skóry, bifonazol, dermatologia, dermatoza, działanie keratolityczne, grzybica paznokci, kwas salicylowy, lichenifikacja, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca, nadmierna suchość skóry, nadmierne rogowacenie, neurodermit, onychomikoza, płytka paznokciowa, rogowacenie mieszkowe, rybia łuska, sucha skóra, TEWL, transepidermalna utrata wody, właściwości nawilżające, właściwości przeciwgrzybicze, wyprysk dłoni, wysuszenie skóry, zaburzenie rogowacenia - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dermitopic
Dermitopic 0,03% maść zawiera takrolimus jednowodny w dawce 0,3 mg/g i jest inhibitorem kalcyneuryny stosowanym miejscowo w terapii atopowego zapalenia skóry (AZS). Ze względu na ryzyko zwiększonej absorpcji i potencjalnych działań niepożądanych, stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania środków ostrożności, w tym unikania ekspozycji na promieniowanie UV (słońce, solarium, terapia PUVA) oraz stosowania ochrony przeciwsłonecznej. Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z podejrzeniem zmian nowotworowych skóry, wadami bariery skórnej (np. zespół Nethertona, rybia łuska blaszkowata), u osób z upośledzeniem odporności oraz u pacjentów leczonych immunosupresyjnie. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci, zwłaszcza poniżej 2 lat, oraz przy długotrwałym stosowaniu na rozległe zmiany skórne, z zaleceniem regularnej kontroli lekarskiej i oceny konieczności kontynuacji terapii po 12 miesiącach.
atopowe zapalenie skóry, chłoniak, choroba przeszczep przeciw gospodarzowi, herpes simplex, inhibitor kalcyneuryny, leczenie UVB, lek immunosupresyjny, limfadenopatia, mononukleoza zakaźna, niewydolność wątroby, nowotwór złośliwy skóry, opatrunek okluzyjny, opryszczka wargowa, opryszczka zwykła, powiększenie węzłów chłonnych, promieniowanie ultrafioletowe, PUVA, ropne zgorzelinowe zapalenie skóry, rybia łuska blaszkowata, takrolimus jednowodny, wrodzone upośledzenie odporności, wyprysk, wyprysk opryszczkowy, wysiew ospopodobny Kaposiego, zapalenie mieszków włosowych, zespół Nethertona, zmiana przednowotworowa