Działania niepożądane
Ekstrakt z nagietka lekarskiego

Ekstrakt z nagietka lekarskiego (Calendula officinalis L.) stosowany w preparatach dermatologicznych, takich jak Maść nagietkowa, cechuje się generalnie dobrym profilem bezpieczeństwa, jednak może wywoływać reakcje alergiczne skórne, głównie alergię kontaktową. Objawy obejmują miejscowy rumień, świąd, obrzęk, wysypkę kontaktową, a w rzadkich przypadkach pęcherze lub złuszczanie naskórka. Działania niepożądane występują niezbyt często do rzadko, z częstotliwością od „niezbyt często” do „bardzo rzadko”, a ich nasilenie waha się od łagodnego do umiarkowanego, z wyjątkiem reakcji krzyżowych u osób uczulonych na rośliny z rodziny Asteraceae, które mogą mieć charakter umiarkowany do ciężkiego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry, uszkodzoną barierą naskórkową oraz uczulonych na rośliny astrowate.

  1. Działania niepożądane ekstraktu z nagietka lekarskiego
    1. Reakcje alergiczne
    2. Częstotliwość występowania działań niepożądanych
    3. Monitorowanie bezpieczeństwa i zgłaszanie działań niepożądanych
    4. Tabela działań niepożądanych ekstraktu z nagietka lekarskiego
    5. Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
    6. Grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych
    7. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane ekstraktu z nagietka lekarskiego

Ekstrakt z nagietka lekarskiego (Calendula officinalis L.) jest substancją pochodzenia roślinnego stosowaną w preparatach dermatologicznych, takich jak Maść nagietkowa. Pomimo generalnie dobrego profilu bezpieczeństwa, substancja ta może wywoływać określone działania niepożądane, które personel medyczny powinien uwzględnić przy przepisywaniu preparatów zawierających ten składnik.1

Reakcje alergiczne

Głównym działaniem niepożądanym związanym ze stosowaniem ekstraktu z nagietka lekarskiego są reakcje alergiczne skórne. Najczęściej obserwowaną formą tych reakcji jest alergia kontaktowa, która może manifestować się różnorodnymi objawami dermatologicznymi u pacjentów predysponowanych do nadwrażliwości na składniki nagietka.2

Objawy alergii kontaktowej mogą obejmować:

3

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane związane z ekstraktem z nagietka lekarskiego występują stosunkowo rzadko, jednak brak jest precyzyjnych danych epidemiologicznych określających dokładną częstotliwość ich występowania. Reakcje alergiczne notuje się sporadycznie, głównie u osób z predyspozycjami do nadwrażliwości na związki obecne w roślinach z rodziny astrowatych (Asteraceae).4

Monitorowanie bezpieczeństwa i zgłaszanie działań niepożądanych

Ze względu na konieczność ciągłej oceny stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktów zawierających ekstrakt z nagietka lekarskiego, istotne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych. Personel medyczny powinien raportować zaobserwowane reakcje niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49-21-301, fax: +48 22 49-21-309, e-mail: [email protected]).5

Alternatywnie, działania niepożądane można zgłaszać bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu leczniczego zawierającego ekstrakt z nagietka lekarskiego na rynek.6

Tabela działań niepożądanych ekstraktu z nagietka lekarskiego

Rodzaj działania niepożądanego Opis objawów Częstotliwość występowania Poziom ciężkości
Alergia kontaktowa Zaczerwienienie, świąd, pieczenie w miejscu aplikacji preparatu Niezbyt często Łagodny do umiarkowanego
Kontaktowe zapalenie skóry Wysypka, rumień, obrzęk, pęcherzyki Rzadko Umiarkowany
Reakcje krzyżowe (u osób uczulonych na rośliny z rodziny Asteraceae) Uogólniona reakcja alergiczna Bardzo rzadko Umiarkowany do ciężkiego
Podrażnienie skóry u osób z wrażliwą skórą Miejscowe zaczerwienienie, dyskomfort Niezbyt często Łagodny

Przedstawiona tabela opiera się na dostępnych danych klinicznych oraz obserwacjach z praktyki medycznej dotyczących działań niepożądanych związanych ze stosowaniem ekstraktu z nagietka lekarskiego w postaci Maści nagietkowej. Należy zauważyć, że rzeczywista częstotliwość występowania poszczególnych działań niepożądanych może różnić się w zależności od wielu czynników, w tym indywidualnej wrażliwości pacjenta, koncentracji ekstraktu w preparacie oraz sposobu aplikacji.7

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku zaobserwowania objawów nadwrażliwości na ekstrakt z nagietka lekarskiego należy:

  1. Natychmiast przerwać stosowanie preparatu
  2. Przemyć miejsce aplikacji letnią wodą
  3. W razie nasilonych objawów zastosować miejscowe preparaty przeciwalergiczne (po konsultacji lekarskiej)
  4. W przypadku ciężkich reakcji skierować pacjenta do dermatologa lub alergologa

8

Grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych

Szczególną ostrożność przy stosowaniu preparatów zawierających ekstrakt z nagietka lekarskiego należy zachować u następujących grup pacjentów:

9

Należy zauważyć, że choć działania niepożądane ekstraktu z nagietka lekarskiego są stosunkowo rzadkie, to systematyczne monitorowanie i zgłaszanie wszelkich niepokojących reakcji ma kluczowe znaczenie dla pełnej oceny profilu bezpieczeństwa tej substancji aktywnej.10

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl