zespół Cushinga
Zespół Cushinga, nazywany również hiperkortyzolemią, to rzadkie zaburzenie endokrynologiczne charakteryzujące się nadmiernym wydzielaniem kortyzolu – hormonu steroidowego produkowanego przez korę nadnerczy. Stan ten może być spowodowany przez guza przysadki mózgowej wydzielającego ACTH (choroba Cushinga), przez guza nadnerczy produkującego kortyzol, przez ektopowe wydzielanie ACTH przez nowotwory pozaprzysadkowe lub przez długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów w leczeniu różnych chorób.
Objawy zespołu Cushinga obejmują charakterystyczną otyłość centralną z odkładaniem się tkanki tłuszczowej na tułowiu, twarz księżycowatą, bawoli kark, rozstępy skórne o zabarwieniu fioletowym, osłabienie mięśniowe, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki węglowodanowej (nietolerancja glukozy lub cukrzyca), osteoporozę, zaburzenia psychiczne oraz zwiększoną podatność na infekcje. U kobiet często występują zaburzenia miesiączkowania i hirsutyzm.
Diagnostyka zespołu Cushinga obejmuje testy biochemiczne potwierdzające hiperkortyzolemię (poziom kortyzolu w surowicy, wolny kortyzol w dobowej zbiórce moczu, test hamowania deksametazonem), a następnie badania mające na celu określenie przyczyny (poziom ACTH, badania obrazowe przysadki i nadnerczy). Leczenie zależy od etiologii i może obejmować leczenie chirurgiczne (usunięcie guza przysadki lub nadnerczy), radioterapię, farmakoterapię hamującą syntezę kortyzolu lub stopniowe odstawianie glikokortykosteroidów w przypadku zespołu Cushinga jatrogennego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Comboterol (25 mcg + 250 mcg)/dawkę inh.
Produkt leczniczy Comboterol, zawierający salmeterol (długo działający β₂-agonista) oraz flutykazonu propionian (kortykosteroid wziewny), wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. β-adrenolityki, zarówno wybiórcze, jak i niewybiórcze, antagonizują działanie salmeterolu, co może prowadzić do zaostrzenia astmy i jest przeciwwskazane bez bezwzględnych wskazań. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę) i rytonawir (100 mg dwa razy na dobę), znacząco zwiększają ekspozycję na salmeterol (15-krotne zwiększenie AUC) oraz flutykazonu propionian (kilkusetkrotne zwiększenie stężenia), co wiąże się z ryzykiem wydłużenia odstępu QTc, kołatań serca, zespołu Cushinga i zahamowania czynności kory nadnerczy. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna 500 mg trzy razy na dobę) powodują nieistotne statystycznie zwiększenie ekspozycji na salmeterol (Cmax 1,4x, AUC 1,2x) i flutykazon, wymagając ostrożności przy długotrwałym stosowaniu. Ponadto, leki wywołujące hipokaliemię (diuretyki tiazydowe i pętlowe, pochodne ksantyny, kortykosteroidy ogólnoustrojowe) mogą nasilać hipokaliemiczne działanie salmeterolu, zwiększając ryzyko zaburzeń rytmu serca, co wymaga monitorowania stężenia potasu.
aminofilina, astma, beta-adrenolityki, bronchodylatacja, Comboterol, cytochrom P450 3A4, diuretyki, erytromycyna, flutykazonu propionian, glikokortykosteroidy, hiperkortyzolemii, hipokaliemia, ipratropium, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kołatanie serca, leki moczopędne, odstęp QTc, pochodne ksantyny, rytonawir, salmeterol, steroidy, tachykardia, telitromycyna, teofilina, tiotropium, zaburzenia rytmu serca, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Xirobud 3 mg
Budezonid, będący glikokortykosteroidem do stosowania miejscowego (kod ATC: A07EA06), jest dostępny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu zawierających 3 mg substancji czynnej (preparat Xirobud). Mechanizm działania opiera się na silnym efekcie przeciwzapalnym, głównie poprzez hamowanie uwalniania mediatorów zapalnych i cytokin. W badaniach klinicznych wykazano, że budezonid w dawce 9 mg/dobę jest równoważny klinicznie z prednizolonem 40 mg w indukcji remisji u pacjentów z łagodną do umiarkowanej chorobą Crohna (CDAI < 450), przy jednoczesnym mniejszym wpływie na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (m.in. mniejsze obniżenie porannego i dobowego stężenia kortyzolu) oraz mniejszym ryzyku osteoporozy. U dzieci dawka 9 mg/dobę wykazuje skuteczność porównywalną do prednizolonu, z tendencją do mniejszej częstości działań niepożądanych typowych dla GKS, takich jak trądzik czy zespół Cushinga. W badaniach pediatrycznych stosowano dawkowanie dostosowane do masy ciała (6 mg/dobę dla ≤25 kg, 9 mg/dobę dla >25 kg) z obserwowaną poprawą wskaźnika PCDAI oraz jakości życia (IMPACT 3) po 8 tygodniach terapii.
ACTH, adrenokortykotropina, budezonid, choroba Crohna, cytokiny, działania niepożądane, działanie przeciwzapalne, fosfataza zasadowa, gęstość kości, glikokortykosteroid, jakość życia, jelito kręte, kapsułka żelatynowa, kolagenowe zapalenie jelita grubego, kortyzol, leczenie podtrzymujące, limfocytowe zapalenie jelita grubego, mediatory zapalne, mineralizacja kości, nadnercza, okrężnica wstępująca, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, poprawa histologiczna, poziom glukozy, remisja kliniczna, stan zapalny, twarz księżycowata, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metypred
Metyloprednizolon, jako kortykosteroid, znacząco zwiększa ryzyko zakażeń, w tym wirusowych (np. ospa wietrzna, odra), bakteryjnych, grzybiczych, pierwotniakowych i pasożytniczych, co jest szczególnie istotne u pacjentów stosujących immunosupresyjne dawki lub w terapii skojarzonej. Zakażenia mogą mieć różny przebieg, od łagodnego do zagrażającego życiu, a ich częstość rośnie wraz ze wzrostem dawki leku. Szczepienia z użyciem żywych, osłabionych wirusów są przeciwwskazane, natomiast szczepionki inaktywowane mogą być mniej skuteczne. W przypadku gruźlicy leczenie metyloprednizolonem jest ograniczone do ciężkich postaci i wymaga jednoczesnej terapii przeciwgruźliczej oraz ścisłej obserwacji pacjentów z utajoną infekcją. Ponadto, stosowanie leku wiąże się z ryzykiem wystąpienia mięsaka Kaposiego, który może ulec remisji po odstawieniu leku.
chemioprofilaktyka, glikokortykosteroid, granulocyt obojętnochłonny, gruźlica rozsiana, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, metyloprednizolon, mięsak Kaposiego, niedoczynność tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, ospa wietrzna, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, terapia hormonalna, wstrząs septyczny, zaburzenie endokrynologiczne, zespół Cushinga, zespół odstawienia - Leksykon substancji czynnych
Mikonazol – Działania niepożądane
Mikonazol, stosowany w różnych postaciach farmaceutycznych, wykazuje profil bezpieczeństwa z dominującą częstością działań niepożądanych określaną jako bardzo rzadką (<1/10 000). Najpoważniejsze reakcje obejmują anafilaksję, obrzęk naczynioruchowy oraz reakcje nadwrażliwości immunologicznej. Doustna postać (Daktarin-oral) może wywoływać ciężkie reakcje polekowe, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka oraz DRESS. W populacji pediatrycznej obserwuje się wyższy odsetek działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności i wymiotów (13,0%). Miejscowe stosowanie mikonazolu wiąże się głównie z reakcjami skórnymi, takimi jak kontaktowe zapalenie skóry, pokrzywka, wysypka, rumień, świąd oraz uczucie pieczenia. Preparat Mycosolon, zawierający dodatkowo kortykosteroid mazipredon, niesie ryzyko działań niepożądanych charakterystycznych dla steroidów, w tym zaniku skóry, rozstępów, trądziku posteroidowego oraz zapalenia okołoustnego, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu.
alergia krzyżowa, dysfagia, dysgeuzja, działanie przeciwgrzybicze, kontaktowe zapalenie skóry, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mikonazol, obrzęk naczynioruchowy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, pokrzywka, preparat złożony, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozstępy skórne, rumień, teleangiektazja, trądzik posteroidowy, zanik skóry, zapalenie jamy ustnej, zapalenie okołoustne, zapalenie wątroby, zespół Cushinga, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Oxycort
Produkt leczniczy Oxycort, zawierający oksytetracyklinę i hydrokortyzon, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania miejscowego. Leczenie należy przerwać w przypadku podrażnienia skóry, braku poprawy po 7 dniach (ze względu na ryzyko maskowania objawów zakażenia przez hydrokortyzon) oraz nasilenia lub utrzymania się objawów zakażenia, co wymaga wdrożenia odpowiedniej terapii przeciwbakteryjnej lub przeciwgrzybiczej. Maksymalny czas ciągłego stosowania nie powinien przekraczać 2 tygodni, aby zapobiec rozwojowi oporności mikroorganizmów na oksytetracyklinę. Produkt nie powinien mieć kontaktu z oczami i błonami śluzowymi, a stosowanie na skórę twarzy, pach i pachwin jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych przypadkach ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak teleangiektazje czy dermatitis perioralis.
błony śluzowe, działanie ogólnoustrojowe, glikozuria, hiperglikemia, hydrokortyzon, kortykosteroid, leczenie przeciwgrzybicze, łuszczyca, nadkażenie skórne, oksytetracyklina, opatrunek okluzyjny, oporność mikroorganizmów, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, podrażnienie skóry, rozstępy, teleangiektazja, zaćma, zakażenie, zanik naskórka, zanik tkanki podskórnej, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Temozolomide Fair-Med 100 mg
Temozolomid wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dominującą mielosupresją, która ogranicza dawkowanie i wymaga monitorowania parametrów hematologicznych. W populacji pacjentów z glejakiem złośliwym częstość neutropenii i trombocytopenii stopnia 3 lub 4 wynosi odpowiednio 17% i 19%, co prowadziło do hospitalizacji lub przerwania leczenia u 4-8% chorych. Mielosupresja osiąga szczyt między 21. a 28. dniem cyklu i zwykle ustępuje w ciągu 1-2 tygodni bez kumulacji. U kobiet obserwuje się wyższą częstość ciężkiej neutropenii (ANC < 0,5 x 10^9/l) i trombocytopenii (< 20 x 10^9/l) w pierwszym cyklu terapii (odpowiednio 12% vs 5% i 9% vs 3% w porównaniu do mężczyzn). Najczęstsze działania niepożądane obejmują nudności (43%), wymioty (36%), biegunki, zaparcia, wysypkę, łysienie oraz objawy neurologiczne takie jak drgawki i niedowład połowiczny. W populacji pediatrycznej (3-18 lat) tolerancja leku jest porównywalna do dorosłych, jednak bezpieczeństwo u dzieci poniżej 3 lat nie zostało ustalone.
białaczka szpikowa, drgawki, dysfazja, erytrodermia, glejak wielopostaciowy, gorączka neutropeniczna, hiperglikemia, hipokaliemia, krwawienie, krwotok mózgowy, leukopenia, limfopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mielosupresja, moczówka prosta, neuropatia, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, parestezje, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, temozolomid, trombocytopenia, wymioty, zakrzepica żył głębokich, zapalenie płuc, zator tętnicy płucnej, zespół Cushinga, zespół DRESS, zespół mielodysplastyczny, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cyxodil 80 mcg/dawkę inh.
Cyklezonid, substancja czynna leku Cyxodil dostępnego w dawkach 80, 160 i 320 µg/dawkę inhalacyjną, wykazuje profil bezpieczeństwa z działaniami niepożądanymi u około 5% pacjentów stosujących dawki od 40 do 1280 µg/dobę. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane mają charakter łagodny i nie wymagają przerwania terapii. Do najczęstszych należą zaburzenia układu oddechowego (dysfonia, kaszel, paradoksalny skurcz oskrzeli), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, ból brzucha), reakcje miejscowe (suchość w jamie ustnej, reakcje w miejscu podania) oraz objawy ze strony układu nerwowego (ból głowy). Rzadziej obserwuje się obrzęk naczynioruchowy, nadwrażliwość, infekcje grzybicze jamy ustnej, a także zaburzenia psychiczne, szczególnie u dzieci. Paradoksalny skurcz oskrzeli, mogący wystąpić natychmiast po inhalacji, stanowi istotne zagrożenie i wymaga natychmiastowego zaprzestania stosowania leku.
ból brzucha, ból głowy, centralna surowicza chorioretinopatia, cyklezonid, Cyxodil, dysfonia, dyspepsja, infekcja grzybicza jamy ustnej, inhalator ciśnieniowy, jaskra, kołatanie serca, kortykosteroid wziewny, nadciśnienie tętnicze, nadmierna aktywność psychoruchowa, nadwrażliwość, nieprzyjemny smak, niewydolność nadnerczy, niewyraźne widzenie, nudności i wymioty, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, wyprysk, zaćma, zespół Cushinga, zespół cushingoidalny, zmniejszenie gęstości mineralnej kości - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Flixotide Dysk
Flixotide Dysk zawiera flutykazonu propionian, wziewny kortykosteroid stosowany w leczeniu astmy oskrzelowej, który nie jest przeznaczony do przerywania ostrych napadów duszności, a do długotrwałej kontroli zapalenia dróg oddechowych. Pacjenci z ciężką astmą wymagają regularnej oceny czynności płuc i monitorowania częstości stosowania krótko działających beta2-agonistów, gdyż ich wzrost wskazuje na pogorszenie kontroli choroby i konieczność modyfikacji terapii, w tym zwiększenia dawki kortykosteroidów wziewnych lub wprowadzenia doustnych. Należy zwrócić uwagę na ryzyko paradoksalnego skurczu oskrzeli, który wymaga natychmiastowego przerwania leku i zastosowania szybko działającego leku rozszerzającego oskrzela. Długotrwałe stosowanie dużych dawek flutykazonu (≥1000 µg/dobę) u dzieci i młodzieży poniżej 16 lat wiąże się z ryzykiem zahamowania wzrostu, zespołu Cushinga, zahamowania czynności kory nadnerczy oraz innych działań ogólnoustrojowych, dlatego dawkę należy minimalizować do skutecznej, najniższej możliwej.
agresja, alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, centralna chorioretinopatia surowicza, ciężka astma oskrzelowa, cushingoidalne rysy twarzy, depresja, flutykazonu propionian, gęstość mineralna kości, hipoglikemia, inhibitor CYP3A, jaskra, lęk, napad astmy, niedociśnienie tętnicze, nieostre widzenie, paradoksalny skurcz oskrzeli, przełom nadnerczowy, przewlekła obturacyjna choroba płuc, splątanie, spowolnienie wzrostu, szczytowy przepływ wydechowy, wyprysk, wziewny kortykosteroid, zaburzenia snu, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zapalenie płuc, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – AirFluSal Forspiro
Produkt leczniczy AirFluSal Forspiro, zawierający salmeterol (salmeterol ksynafonian) oraz flutykazon propionian, jest wskazany do leczenia astmy oskrzelowej i POChP, jednak nie jest przeznaczony do terapii ostrych zaostrzeń astmy. W trakcie stosowania należy monitorować pacjentów pod kątem pogorszenia kontroli objawów, zwiększonego zapotrzebowania na krótko działające leki rozszerzające oskrzela oraz wystąpienia paradoksalnego skurczu oskrzeli. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki oraz stopniowe zmniejszanie dawki pod kontrolą lekarza, aby uniknąć ryzyka zaostrzeń i działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynna lub przebytą gruźlicą, zakażeniami dróg oddechowych, zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, cukrzycą, nadczynnością tarczycy oraz hipokaliemią. Działania niepożądane obejmują m.in. zaburzenia rytmu serca, przemijające obniżenie stężenia potasu, drżenia, kołatanie serca, ból głowy oraz bardzo rzadko hiperglikemię.
astma oskrzelowa, cechy cushingoidalne, centralna chorioretinopatia surowicza, częstoskurcz nadkomorowy, duszność, flutykazon, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, hipoglikemia, hipokaliemia, inhibitor CYP3A, jaskra, ketokonazol, kobicystat, kołatanie serca, kortykosteroid wziewny, lek rozszerzający oskrzela, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, nietolerancja laktozy, ostry przełom nadnerczowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rytonawir, salmeterol, świszczący oddech, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie rytmu serca, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie dróg oddechowych, zaostrzenie astmy, zapalenie płuc, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fluticomb
Produkt leczniczy Fluticomb, zawierający salmeterol (w postaci salmeterolu ksynafonianu) oraz flutykazon propionian, nie jest wskazany do leczenia ostrych napadów astmy i wymaga stosowania równoległego szybko działającego leku rozszerzającego oskrzela. Leczenie nie powinno być rozpoczynane podczas zaostrzenia astmy ani przy nagłym pogorszeniu stanu pacjenta. W trakcie terapii należy monitorować objawy, zwracając uwagę na zwiększone zapotrzebowanie na leki doraźne oraz pogorszenie kontroli astmy, co wymaga rewizji schematu leczenia. Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki po uzyskaniu kontroli objawów, unikając nagłego odstawienia ze względu na ryzyko zaostrzenia choroby. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z infekcjami dróg oddechowych, gruźlicą, zaburzeniami rytmu serca, cukrzycą, nadczynnością tarczycy oraz hipokaliemią. Działania niepożądane obejmują rzadkie zaburzenia rytmu serca, przemijające drżenia, kołatanie serca, bóle głowy oraz możliwe zmniejszenie stężenia potasu w surowicy przy dużych dawkach.
astma oskrzelowa, centralna chorioretinopatia surowicza, cushingoidalne rysy twarzy, częstoskurcz nadkomorowy, flutykazonu propionian, gruźlica płuc, hipoglikemia, hipokaliemia, inhibitor CYP3A, jaskra, komora inhalacyjna, kortykosteroid wziewny, lek rozszerzający oskrzela, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, ostry przełom nadnerczowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, salmeterolu ksynafoniat, skurcz dodatkowy, spowolnienie wzrostu, wydłużenie odstępu QTc, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Duexon (25 mcg + 50 mcg)/dawkę odmierzoną
Duexon, aerozol inhalacyjny zawierający salmeterol (w postaci salmeterolu ksynafonianu) oraz flutykazonu propionian, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla obu składników, bez dodatkowych interakcji wynikających z ich jednoczesnego stosowania. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują kandydozę jamy ustnej i gardła, zapalenie płuc i oskrzeli (częstość ≥1/100 do <1/10), ból głowy, podrażnienie gardła, chrypkę oraz skurcze mięśni i złamania pourazowe. Rzadziej występują reakcje nadwrażliwości, obrzęk naczynioruchowy, zespół Cushinga, zahamowanie czynności kory nadnerczy, hiperglikemia, lęk, drżenie, tachykardia, migotanie przedsionków oraz paradoksalny skurcz oskrzeli, który wymaga natychmiastowego odstawienia leku i wdrożenia leczenia rozszerzającego oskrzela. Zaleca się płukanie jamy ustnej po inhalacji w celu zmniejszenia ryzyka kandydozy, a w przypadku jej wystąpienia stosowanie miejscowych leków przeciwgrzybiczych.
beta2-mimetyk, ból głowy, cushingoidalne rysy twarzy, dysfonia, flutykazon, hiperglikemia, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, kołatanie serca, księżycowata twarz, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, nadpobudliwość psychoruchowa, obrzęk naczynioruchowy, otyłość centralna, paradoksalny skurcz oskrzeli, podrażnienie gardła, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, salmeterol, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie snu, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zespół Cushinga, złamanie pourazowe, zmniejszenie gęstości mineralnej kości - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Salmex
Salmex, zawierający flutykazonu propionian (100-500 μg) oraz salmeterol (50 μg) w dawce inhalacyjnej, jest wskazany w leczeniu astmy oskrzelowej i POChP, jednak wymaga ścisłego monitorowania i stosowania zgodnie z zasadami leczenia stopniowanego. Nie jest lekiem doraźnym w ostrych atakach astmy, gdzie konieczne jest stosowanie szybko działających leków rozszerzających oskrzela. W trakcie terapii należy zwracać uwagę na objawy pogorszenia kontroli choroby, takie jak zwiększone użycie leków doraźnych, co wymaga rewizji leczenia. Nagłe przerwanie terapii jest niewskazane ze względu na ryzyko zaostrzenia choroby i powinno odbywać się stopniowo pod nadzorem lekarza. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z gruźlicą płuc, zaburzeniami układu krążenia, cukrzycą, nadczynnością tarczycy oraz hipokaliemią. W przypadku wystąpienia paradoksalnego skurczu oskrzeli po inhalacji, podawanie Salmexu należy natychmiast przerwać i wdrożyć alternatywne leczenie.
astma oskrzelowa, cukrzyca, cushingoidalne rysy twarzy, flutykazonu propionian, gruźlica płuc, hipokaliemia, inhibitory CYP3A, jaskra, kortykosteroid wziewny, laktoza jednowodna, lek rozszerzający oskrzela, nadczynność tarczycy, nadmierna aktywność psychoruchowa, niewydolność kory nadnerczy, osteoporoza, ostry atak astmy, ostry przełom nadnerczowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, salmeterol, spirometria, spowolnienie wzrostu, wskaźnik masy ciała, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zaostrzenie astmy, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluticomb (25 mcg + 50 mcg)/dawkę odmierzoną
Fluticomb to lek złożony zawierający salmeterol (25 µg) i flutykazon propionian w dawkach 50, 125 lub 250 µg na dawkę odmierzoną. Profil bezpieczeństwa odzwierciedla działania niepożądane obu składników, bez synergistycznego nasilenia efektów niepożądanych. Najczęściej obserwowanymi działaniami są kandydoza jamy ustnej i gardła (często), zapalenie płuc i oskrzeli (często), bóle głowy (bardzo często) oraz objawy ogólnoustrojowe związane z kortykosteroidami, takie jak zespół Cushinga, zahamowanie czynności kory nadnerczy, spowolnienie wzrostu u dzieci i zmniejszenie gęstości mineralnej kości (często). Występują także zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hiperglikemia, niezbyt często) oraz objawy ze strony układu nerwowego i psychicznego, w tym lęk i zaburzenia snu (niezbyt często). Paradoksalny skurcz oskrzeli, choć rzadki, wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i interwencji.
arytmia, bezsenność, ból mięśni, ból stawów, choroba niedokrwienna serca, chrypka, częstoskurcz nadkomorowy, flutykazon, hiperglikemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, kołatanie serca, kortykosteroid, lek beta-mimetyczny, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, nadpobudliwość, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, paradoksalny skurcz oskrzeli, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, salmeterol, skłonność do siniaków, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia widzenia, zaćma, zapalenie gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zespół Cushinga, zespół cushingoidalny, złamanie - Leksykon leków
Przedawkowanie – Oxycort (5 mg + 1,67 mg)/ml
Przedawkowanie leku Oxycort, zawierającego 9,30 mg oksytetracykliny chlorowodorku oraz 3,10 mg hydrokortyzonu w 1 g zawiesiny, może prowadzić do ogólnoustrojowych działań niepożądanych wynikających z nadmiernego wchłaniania obu składników aktywnych. Czynniki zwiększające ryzyko przedawkowania to aplikacja na rozległe powierzchnie skóry, stosowanie dawek przekraczających zalecenia, używanie opatrunków okluzyjnych oraz aplikacja na uszkodzoną skórę. Objawy przedawkowania hydrokortyzonu obejmują zespół Cushinga, zaburzenia gospodarki węglowodanowej (hiperglikemia, glikozuria), zaburzenia elektrolitowe (retencja sodu, hipokaliemia), nadciśnienie tętnicze, supresję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz zwiększoną podatność na infekcje. Oksytetracyklina może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe, fotosensytywność oraz zaburzenia mikroflory prowadzące do nadkażeń, zwłaszcza grzybiczych.
antybiotyk tetracyklinowy, aplikacja leku, dysbioza jelitowa, dysfagia, działanie ogólnoustrojowe, fotosensytywność, glikozuria, hiperglikemia, hipokaliemia, hydrokortyzon, kortykosteroid, nadciśnienie tętnicze, nadkażenie grzybicze, niewydolność nadnerczy, oksytetracyklina chlorowodorek, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, penetracja substancji aktywnej, przedawkowanie leku, retencja sodu, uszkodzenie skóry, zaburzenie elektrolitowe, zespół Cushinga, zespół odstawienia - Leksykon substancji czynnych
Medroksyprogesteron – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Medroksyprogesteron, syntetyczny progestagen, stosowany jest w różnych formach farmaceutycznych, jednak wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne działania niepożądane i konieczność monitorowania pacjentek. U pacjentek z nadwrażliwością na steroidy lub substancje pomocnicze (np. metylu parahydroksybenzoesan E218, propylu parahydroksybenzoesan E216) istnieje ryzyko reakcji alergicznych. Należy zwracać uwagę na nieoczekiwane krwawienia z dróg rodnych, które mogą wymagać diagnostyki, w tym biopsji endometrium, zwłaszcza jeśli utrzymują się po odstawieniu leku. Medroksyprogesteron może powodować retencję płynów, co jest istotne u pacjentek z padaczką, migreną, astmą, zaburzeniami serca i nerek. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie stanu psychicznego, zwłaszcza u pacjentek z depresją w wywiadzie, oraz kontrola glikemii u chorych na cukrzycę. Lek może wpływać na obniżenie stężeń hormonów steroidowych i gonadotropin oraz wymaga oceny funkcji nadnerczy przed testem metyraponowym. W przypadku nagłych objawów okulistycznych (utrata wzroku, wytrzeszcz, podwójne widzenie) należy przerwać leczenie i wykonać badania okulistyczne.
astma, badanie histopatologiczne, biopsja endometrium, cukrzyca, depresja przedmiesiączkowa, endometrioza, estrogen, gęstość mineralna tkanki kostnej, globulina wiążąca hormony płciowe, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, kontrola glikemii, kortyzol, krwawienie z dróg rodnych, medroksyprogesteron, metylu parahydroksybenzoesan, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na steroidy, nietolerancja laktozy, niewydolność nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, oś przysadkowo-nadnerczowa, osteoporoza, otoskleroza, padaczka, progestagen, progesteron, propylu parahydroksybenzoesan, rak endometrium, reakcja alergiczna, retencja płynów, rozrost błony śluzowej trzonu macicy, testosteron, toczeń rumieniowaty układowy, twarz księżycowata, wytrzeszcz, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności serca, zaburzenie tolerancji glukozy, zespół Cushinga, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Mieszana choroba tkanki łącznej – Leczenie
Mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD) to rzadkie schorzenie autoimmunologiczne charakteryzujące się nakładaniem objawów tocznia rumieniowatego układowego, twardziny układowej oraz zapalenia wielomięśniowego. Leczenie MCTD jest zindywidualizowane i opiera się na kontroli objawów oraz zapobieganiu powikłaniom, gdyż brak jest terapii całkowicie eliminującej chorobę. W łagodnych przypadkach stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) takie jak ibuprofen, naproksen czy celekoksyb, a także leki przeciwmalaryczne (hydroksychlorochina) i niskie dawki glikokortykosteroidów (np. prednizon 1 mg/kg/dobę w cięższych postaciach). W przypadku zajęcia narządów wewnętrznych, zwłaszcza śródmiąższowej choroby płuc (ILD), stosuje się immunosupresanty takie jak metotreksat, azatiopryna, mykofenolan mofetylu, cyklofosfamid oraz rytuksymab, który w badaniu RECITAL wykazał porównywalną skuteczność do cyklofosfamidu z mniejszą liczbą działań niepożądanych. Włóknienie płuc można spowolnić nintedanibem, który istotnie zmniejsza roczny spadek natężonej pojemności życiowej (FVC). Leczenie objawu Raynauda obejmuje blokery kanału wapniowego (nifedypina, amlodypina) oraz inhibitory fosfodiesterazy 5 (sildenafil, tadalafil). Nadciśnienie płucne, będące główną przyczyną zgonów w MCTD, wymaga specjalistycznej terapii z użyciem inhibitorów fosfodiesterazy 5, antagonistów receptora endoteliny i prostaglandyn.
antagonista receptora endoteliny, azatiopryna, belimumab, bisfosfonian, bloker kanału wapniowego, chlorochina, cyklofosfamid, cyklosporyna, dysfagia, fizjoterapia, glikokortykosteroid, hydroksychlorochina, inhibitor fosfodiesterazy 5, inhibitor pompy protonowej, interleukina-6, lek prokinetyczny, metotreksat, miażdżyca, mieszana choroba tkanki łącznej, mykofenolan mofetylu, nadciśnienie płucne, niedokrwienie, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nifedypina, nintedanib, objaw Raynauda, osteoporoza, prednizon, prostaglandyna, refluks żołądkowo-przełykowy, rytuksymab, śródmiąższowa choroba płuc, terapia zajęciowa, tocilizumab, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, zapalenie stawów, zapalenie wielomięśniowe, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przedawkowanie – Oxycort (30 mg + 10 mg)/g
Przedawkowanie leku Oxycort, zawierającego oksytetracyklinę chlorowodorek (30 mg/g) oraz hydrokortyzon octan (10 mg/g), może wystąpić w wyniku długotrwałego stosowania, aplikacji na duże powierzchnie skóry, użycia opatrunku okluzyjnego lub aplikacji na uszkodzoną skórę. Wchłanianie ogólnoustrojowe obu substancji aktywnych może prowadzić do objawów takich jak zespół Cushinga, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, hiperglikemia, nadciśnienie tętnicze, immunosupresja, zaburzenia elektrolitowe oraz osteoporoza (w przypadku hydrokortyzonu), a także zaburzenia żołądkowo-jelitowe, reakcje nadwrażliwości, fotosensytyzacja i zaburzenia mikroflory (w przypadku oksytetracykliny). Ryzyko przedawkowania wzrasta szczególnie przy stosowaniu preparatu na uszkodzoną skórę, pod opatrunkiem okluzyjnym oraz przy długotrwałym i rozległym stosowaniu.
antybiotyk tetracyklinowy, fotosensytyzacja, glikokortykosteroid, hiperglikemia, hydrokortyzon, immunosupresja, kortykosteroid, księżycowata twarz, nadciśnienie tętnicze, oksytetracyklina, oksytetracyklina chlorowodorek, opatrunek okluzyjny, osteoporoza, otyłość centralna, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie mikroflory, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrocortisonum AFP 10 mg/g
Lek Hydrocortisonum AFP w postaci kremu 10 mg/g, zawierający octan hydrokortyzonu, może wywoływać liczne działania niepożądane, zwłaszcza przy terapii trwającej powyżej 14 dni. Miejscowe działania obejmują zmiany atroficzne skóry, zaburzenia rogowacenia, pigmentacji, reakcje alergiczne, trądzik posteroidowy, opóźnione gojenie ran, teleangiektazje oraz ryzyko nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych. Szczególnie wrażliwe są okolice o delikatnej skórze, takie jak twarz, powieki, pachy i pachwiny. Długotrwałe stosowanie w okolicy oczu może prowadzić do jaskry i zaćmy. Ryzyko działań niepożądanych wzrasta przy stosowaniu na dużą powierzchnię skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym oraz u dzieci, u których skóra jest bardziej przepuszczalna dla substancji czynnych.
alergia kontaktowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, dermatitis perioralis, działanie immunosupresyjne, hiperglikemia, hiperkortyzolemia, hirsutyzm, jaskra, nadkażenie, octan hydrokortyzonu, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, plamica posteroidowa, rozstęp, teleangiektazja, trądzik posteroidowy, wchłanianie systemowe, wybroczyna, zaburzenie rogowacenia, zaćma, zakażenie grzybicze, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zespół Cushinga - Leksykon chorób i schorzeń
Osteoporoza – Etiologia i przyczyny
Osteoporoza to przewlekła choroba metaboliczna kości, charakteryzująca się zmniejszoną gęstością mineralną oraz zaburzeniami mikroarchitektury tkanki kostnej, co prowadzi do zwiększonej kruchości i podatności na złamania. Etiologicznie dzieli się na pierwotną (młodzieńczą, idiopatyczną, pomenopauzalną typu I i starczą typu II) oraz wtórną, związaną z chorobami podstawowymi lub lekami. Patomechanizm opiera się na zaburzeniu równowagi między resorpcją a tworzeniem kości, z kluczową rolą osteoklastów i osteoblastów oraz regulacją przez układ RANKL/osteoprotegeryny. Czynniki ryzyka obejmują m.in. płeć (kobiety 4-krotnie bardziej narażone), wiek, rasę, budowę ciała, historię rodzinną oraz czynniki hormonalne, zwłaszcza niedobór estrogenów po menopauzie, który może powodować utratę do 20% masy kostnej w ciągu 5-7 lat. Wtórna osteoporoza jest związana z chorobami reumatycznymi, zaburzeniami endokrynologicznymi, przewlekłymi chorobami nerek, wątroby, cukrzycą, POChP oraz długotrwałym stosowaniem leków takich jak glikokortykosteroidy, leki przeciwpadaczkowe czy inhibitory pompy protonowej.
celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba reumatyczna, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroid, hiperkalciuria, hipogonadyzm, inhibitor pompy protonowej, lek przeciwpadaczkowy, masa kostna, mikroarchitektura tkanki kostnej, nadczynność przytarczyc, nadczynność tarczycy, niedobór witaminy D, osteoporoza pomenopauzalna, osteoprotegeryna, przewlekła choroba nerek, przewlekła choroba wątroby, przewlekła obturacyjna choroba płuc, resorpcja kości, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, tkanka kostna, uraz rdzenia kręgowego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół Cushinga, zespół złego wchłaniania - Leksykon leków
Przedawkowanie – Alpicort (2 mg + 4 mg)/ml
Produkt leczniczy Alpicort w postaci płynu na skórę zawiera prednizolon (2 mg/ml) oraz kwas salicylowy (4 mg/ml) i jest przeznaczony do stosowania miejscowego. Przedawkowanie może wystąpić głównie w wyniku przypadkowego doustnego spożycia, szczególnie niebezpiecznego u dzieci ze względu na obecność alkoholu izopropylowego, który może wywołać depresję ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenia świadomości, nudności, wymioty, bóle brzucha, a w ciężkich przypadkach śpiączkę i depresję oddechową. Przy długotrwałym stosowaniu na dużych powierzchniach skóry możliwa jest nadmierna absorpcja prednizolonu, prowadząca do objawów ogólnoustrojowego działania kortykosteroidów, takich jak supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza czy zespół Cushinga. Kwas salicylowy może powodować miejscowe podrażnienia, a przy znacznej absorpcji ogólnoustrojowej objawy takie jak szum w uszach, nudności i zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej. Glikol propylenowy, jako substancja pomocnicza, może wywołać podrażnienia skóry przy ekspozycji na dużej powierzchni.
alkohol izopropylowy, dawka toksyczna, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie ogólnoustrojowe kortykosteroidów, glikol propylenowy, hiperwentylacja, intensywna terapia, intoksykacja, kwas salicylowy, płukanie żołądka, podrażnienie skóry, prednizolon, reakcja kontaktowa, śpiączka, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, toksyczność ogólnoustrojowa, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie świadomości, zatrucie, zespół Cushinga - Leksykon chorób i schorzeń
Paraneoplastyczne zespoły nerwowe – Etiologia i przyczyny
Paraneoplastyczne zespoły nerwowe (PNS) to rzadkie, autoimmunologiczne zaburzenia neurologiczne powstające w przebiegu nowotworów, najczęściej drobnokomórkowego raka płuca (SCLC), raka piersi, jajnika, jąder oraz chłoniaków. Patogeneza PNS wiąże się z nieprawidłową ekspresją antygenów onkoneuronalnych przez komórki nowotworowe, co prowadzi do produkcji przeciwciał skierowanych przeciwko tym antygenom, które krzyżowo reagują z tkanką nerwową. Przeciwciała te dzieli się na wysokiego ryzyka (związane z nowotworem w >70% przypadków) oraz pośredniego i niskiego ryzyka (30-70% i <30%). Mechanizmy immunologiczne obejmują zarówno odpowiedź humoralną, jak i komórkową, z udziałem cytotoksycznych limfocytów T, co tłumaczy często oporny na leczenie charakter PNS. Objawy neurologiczne rozwijają się zwykle ostro lub podostro, często poprzedzając rozpoznanie nowotworu (w około 60% przypadków), i obejmują m.in. neuropatie obwodowe, zapalenie mózgu limbicznego, zespół Lamberta-Eatona, miastenię gravis, dysautonomię oraz zwyrodnienie móżdżkowe. Diagnostyka opiera się na wykrywaniu specyficznych autoprzeciwciał w surowicy lub płynie mózgowo-rdzeniowym oraz wykluczeniu innych przyczyn neurologicznych, a także na obrazowaniu PET w celu lokalizacji guza.
antygen onkoneuronalny, drobnokomórkowy rak płuca, dysautonomia, dyskrazja komórek plazmatycznych, hiperkalcemia nowotworowa, immunoglobulina G, immunoterapia, limfocyt T, mechanizm immunologiczny, miastenia gravis, mielopatia, neuromiotonia, neuropatia obwodowa, paraneoplastyczny zespół nerwowy, plazmafereza, płyn mózgowo-rdzeniowy, polineuropatia, pozytronowa tomografia emisyjna, zapalenie mózgu i rdzenia, zespół Cushinga, zespół miasteniczny Lamberta-Eatona, zespół opsoklonii-mioklonii, zespół sztywności uogólnionej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fludrocortisone Adamed
Fludrokortyzon, zawarty w leku Fludrocortisone Adamed, jest silnym mineralokortykoidem o działaniu kortykosteroidowym, stosowanym głównie w terapii zastępczej. Zaleca się stosowanie najmniejszych skutecznych dawek, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza związanych z aktywnością glikokortykotropową. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nieleczoną niewydolnością serca. W trakcie terapii konieczna jest regularna kontrola elektrolitów i sodu, aby zapobiec nadciśnieniu tętniczemu, obrzękom i przyrostowi masy ciała; w razie potrzeby wskazana jest dieta niskosodowa i zwiększone spożycie potasu. Fludrokortyzon może powodować fałszywie ujemne wyniki testu z błękitem nitrotetrazolowym.
błękit nitrotetrazolowy, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba nowotworowa, choroba wrzodowa, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, drgawki, działanie glikokortykotropowe, działanie kortykosteroidowe, działanie mineralokortykotropowe, fludrokortyzon, jaskra, marskość wątroby, miastenia, mineralokortykoid, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność serca, opryszczka oczna, ospa wietrzna, osteoporoza, perforacja rogówki, półpasiec, terapia zastępcza, ujemny bilans azotowy, węgorek jelitowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wykwit skórny, zaburzenie psychiczne, zaćma tylna podtorebkowa, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie nerek, zapalenie uchyłków, zespół Cushinga, zespolenie jelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Rectodelt 100 mg
Stosowanie leku Rectodelt 100 mg (prednizon) w formie czopków wiąże się z różnorodnymi działaniami niepożądanymi, które należy rozróżnić w zależności od czasu terapii. Krótkotrwałe leczenie stanów ostrych zwykle nie powoduje istotnych działań niepożądanych poza możliwymi reakcjami nadwrażliwości. Natomiast długotrwała terapia prednizonem może prowadzić do objawów zespołu Cushinga, takich jak twarz księżycowata, otyłość tułowia, retencja sodu z obrzękami, zwiększone wydalanie potasu, zmniejszona tolerancja glukozy, osteoporoza, atrofia mięśni, zmiany skórne oraz zaburzenia psychiczne i endokrynologiczne. Szczególnie istotne są ryzyka zahamowania wzrostu u dzieci, jaskry, nieostrego widzenia oraz bradykardii przy dużych dawkach. Działania te są zależne od dawki, czasu ekspozycji oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.
atrofia mięśni, bradykardia, cukrzyca posteroidowa, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroid, jaskra, kortyzol, kruchość naczyń, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nieostre widzenie, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, prednizon, Rectodelt, retencja sodu, tolerancja glukozy, trądzik posteroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, wydalanie potasu, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zahamowanie wzrostu, zakażenie oportunistyczne, zapalenie trzustki, zespół Cushinga, złamanie patologiczne, zmiany psychiczne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Chlorchinaldin H (30 mg + 10 mg)/g
Chlorchinaldin H w postaci maści zawiera 30 mg chlorochinaldolu oraz 10 mg hydrokortyzonu octanu na gram preparatu. Stosowanie tego leku może powodować liczne miejscowe działania niepożądane, takie jak przemijające podrażnienie skóry, wysuszenie naskórka, zaczerwienienie, świąd, pieczenie, kontaktowe zapalenie skóry oraz reakcje uczuleniowe związane z chlorochinaldolem. Hydrokortyzon octan może dodatkowo wywoływać miejscowe objawy takie jak atrofia skóry, teleangiektazje, zaburzenia pigmentacji, zmiany trądzikopodobne oraz nadkażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze, zwłaszcza przy stosowaniu pod opatrunkami zamkniętymi. Szczególną ostrożność należy zachować przy aplikacji na skórę twarzy, gdzie może dojść do dermatitis perioralis, zanikowego zapalenia skóry oraz utrwalonego rozszerzenia naczyń krwionośnych.
atrofia skóry, chlorochinaldol, dermatitis perioralis, hydrokortyzon octan, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, nadkażenie, odczyn uczuleniowy, opatrunek zamknięty, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, rozszerzenie naczyń, teleangiektazja, zaburzenie pigmentacji, zanik skóry, zanikowe zapalenie skóry, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne - Leksykon substancji czynnych
Megestrol – Działania niepożądane
Megestrol octan, substancja czynna preparatu Megace, wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które wymagają ścisłego monitorowania klinicznego, zwłaszcza przy długotrwałej terapii. Do najważniejszych należą zaburzenia endokrynologiczne, takie jak niewydolność nadnerczy, objawy zespołu Cushinga oraz pełnoobjawowy zespół Cushinga, które mogą pojawić się szczególnie po nagłym odstawieniu leku. Ponadto, megestrol może indukować zaburzenia metaboliczne, w tym cukrzycę, hiperglikemię i zaburzenia tolerancji glukozy, co wymaga regularnej kontroli parametrów biochemicznych. Istotnym powikłaniem są również powikłania zakrzepowo-zatorowe, takie jak zakrzepowe zapalenie żył i zatorowość płucna, które mogą mieć przebieg zagrażający życiu. Częstym efektem ubocznym jest zwiększenie masy ciała, wynikające ze zwiększonego łaknienia, co jest wykorzystywane terapeutycznie u pacjentów z anoreksją lub niezamierzoną utratą masy ciała. Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego obejmują nudności, wymioty, biegunkę i wzdęcia (częstość ≥1/100 do <1/10), a także zaparcia, szczególnie przy wyższych dawkach.
biegunka, cukrzyca, częstomocz, duszność, funkcja nadnerczy, hiperglikemia, hiperkalcemia, impotencja, krwawienie z macicy, letarg, łysienie, nabyty zespół niedoboru odporności, nadciśnienie tętnicze, niewydolność krążenia, niewydolność nadnerczy, nudności, octan megestrolu, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, suplementacja glikokortykosteroidami, uderzenie gorąca, wymioty, wysypka, wzdęcia, zaburzenie psychiczne, zaburzenie tolerancji glukozy, zakrzepowe zapalenie żył, zaparcie, zatorowość płucna, zespół cieśni nadgarstka, zespół Cushinga, zwiększenie masy ciała, zwiększone łaknienie