Działania niepożądane
Temozolomide Fair-Med 100 mg

Działania niepożądane temozolomidu – charakterystyka profilu bezpieczeństwa

Temozolomid (Temozolomide FAIR-MED) wykazuje szereg działań niepożądanych, które personel medyczny powinien uwzględnić podczas prowadzenia terapii. W badaniach klinicznych zidentyfikowano najczęstsze działania niepożądane, których znajomość jest kluczowa w optymalnym prowadzeniu pacjenta onkologicznego.¹

Profil bezpieczeństwa ogólny

Najczęściej raportowane działania niepożądane temozolomidu obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe, neurologiczne oraz dermatologiczne. Mielosupresja stanowi istotne działanie toksyczne ograniczające dawkowanie, podobnie jak w przypadku większości leków cytotoksycznych.²

U pacjentów z glejakiem wykazującym wznowę lub progresję, nudności (43%) i wymioty (36%) miały zwykle charakter łagodny do umiarkowanego (stopień 1 lub 2), objawiając się 0-5 epizodami wymiotów w ciągu 24 godzin. Objawy te były zazwyczaj samoograniczające się lub łatwo poddawały się standardowemu leczeniu przeciwwymiotnemu. Ciężkie nudności i wymioty występowały stosunkowo rzadko – z częstością 4%.³

Zaburzenia hematologiczne

Szczególnej uwagi wymagają zaburzenia parametrów hematologicznych. Większość odchyleń hematologicznych stopnia 3. i 4. zgłaszano często.⁴ W przypadku glejaków złośliwych wykazujących wznowę lub progresję, trombocytopenia i neutropenia stopnia 3 lub 4 występowały odpowiednio u 19% i 17% pacjentów, co prowadziło do hospitalizacji i/lub przerwania leczenia temozolomidem u 8% pacjentów z powodu trombocytopenii oraz 4% z powodu neutropenii.⁵

Mielosupresja miała przewidywalny przebieg, występując zwykle w pierwszych kilku cyklach leczenia z największym nasileniem (nadir) między 21. a 28. dniem cyklu. Zazwyczaj ustępowała szybko, w ciągu 1-2 tygodni, bez tendencji do kumulacji w kolejnych cyklach.⁶ Należy pamiętać, że trombocytopenia zwiększa ryzyko krwawień, a neutropenia lub leukopenia podwyższają ryzyko zakażeń.⁷

Różnice w profilu bezpieczeństwa związane z płcią

Zaobserwowano istotne różnice w występowaniu niektórych działań niepożądanych w zależności od płci pacjenta. Analiza farmakokinetyczna wykazała, że u kobiet w pierwszym cyklu terapii częściej niż u mężczyzn występowała neutropenia 4. stopnia (ANC < 0,5 x 10^9/l) – 12% vs 5% oraz trombocytopenia (< 20 x 10^9/l) – 9% vs 3%.<sup data-drug="Temozolomide Fair-Med" data-section="Działania niepożądane" title="W analizie farmakokinetyki w populacji w badaniach klinicznych było 101 kobiet i 169 mężczyzn, u których wystąpił nadir liczby neutrofili obojętnochłonnych oraz 110 kobiet i 174 mężczyzn, u których wystąpił nadir liczby płytek krwi. U kobiet, w porównaniu do mężczyzn, w pierwszym cyklu terapii obserwowano większą częstość występowania neutropenii 4. stopnia (całkowita liczba granulocytów obojętnochłonnych – ANC < 0,5 x 109/l ) – 12% u kobiet w porównaniu do 5% u mężczyzn, oraz trombocytopenii (8

Podobną tendencję potwierdzono w badaniu 400 chorych z nawrotowym glejakiem, gdzie neutropenia 4. stopnia wystąpiła u 8% kobiet vs 4% u mężczyzn, a trombocytopenia 4. stopnia u 8% kobiet vs 3% u mężczyzn w pierwszym cyklu terapii.⁹

Profil bezpieczeństwa u pacjentów pediatrycznych

Temozolomid badano również w populacji pediatrycznej (3-18 lat) z nawracającym glejakiem pnia mózgu lub nawracającym wysoko złośliwym gwiaździakiem. Schemat dawkowania obejmował podawanie leku doustnie codziennie przez 5 dni co 28 dni. Mimo ograniczonych danych, wydaje się, że tolerancja leku u dzieci jest porównywalna do tolerancji u dorosłych.¹⁰ Bezpieczeństwo stosowania temozolomidu u dzieci poniżej 3 lat nie zostało ustalone.¹¹

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia kompletne zestawienie działań niepożądanych temozolomidu zaobserwowanych w badaniach klinicznych oraz zgłoszonych po wprowadzeniu leku do obrotu. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów narządowych oraz częstości występowania zgodnie z następującą konwencją:<sup data-drug="Temozolomide Fair-Med" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane zaobserwowane w badaniach klinicznych oraz zgłoszone po wprowadzeniu temozolomidu do obrotu wymieniono w Tabeli 4. Działania niepożądane przedstawiono według klasyfikacji układów narządowych i częstości. Częstość uporządkowano wg następującej konwencji: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do 1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (12

• bardzo często (≥1/10)
• często (≥1/100 do <1/10)
• niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• bardzo rzadko (<1/10 000)
• częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Zróżnicowanie działań niepożądanych w różnych typach glejaka

Nowo zdiagnozowany glejak wielopostaciowy

W przypadku pacjentów z nowo zdiagnozowanym glejakiem wielopostaciowym obserwowano mielosupresję, której profil zależał również od płci pacjenta. W badaniu obejmującym 288 pacjentów z nowo rozpoznanym glejakiem wielopostaciowym, neutropenia 4. stopnia wystąpiła u 3% kobiet w porównaniu do 0% u mężczyzn, a trombocytopenia 4. stopnia wystąpiła u 1% kobiet w porównaniu do 0% u mężczyzn w pierwszym cyklu terapii.¹³

Po zsumowaniu zaburzeń wyników laboratoryjnych i zdarzeń niepożądanych występujących w okresie leczenia skojarzonego i monoterapii stwierdzono, że zaburzenia liczby granulocytów obojętnochłonnych w stopniu 3. i 4., w tym neutropenia, wystąpiły u 8% pacjentów. Zaburzenia liczby trombocytów w stopniu 3. i 4, w tym trombocytopenia, wystąpiły u 14% pacjentów otrzymujących temozolomid.¹⁴

Glejak złośliwy wykazujący wznowę lub progresję

W przypadku glejaków złośliwych wykazujących wznowę lub progresję, zaburzenia hematologiczne były dominującym działaniem toksycznym. Trombocytopenia i neutropenia stopnia 3 lub 4 występowały odpowiednio u 19% i 17% pacjentów leczonych temozolomidem z powodu glejaka złośliwego.¹⁵

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu niezwykle istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania temozolomidu.¹⁶

Personel medyczny powinien zgłaszać wszystkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁷

Oprócz oficjalnej drogi zgłaszania, działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za produkt leczniczy.¹⁸