fentanyl
Fentanyl to syntetyczny lek opioidowy, który działa jako agonista receptorów opioidowych μ. Charakteryzuje się wysoką potencją – jest około 50-100 razy silniejszy od morfiny. Ze względu na swoje właściwości jest stosowany w anestezjologii do znieczulenia ogólnego oraz w leczeniu bólu, szczególnie bólu przewlekłego u pacjentów z chorobą nowotworową.
W praktyce klinicznej fentanyl występuje w różnych postaciach, w tym jako iniekcja dożylna, plastry przezskórne, tabletki podpoliczkowe oraz aerozol donosowy. Farmakokinetyka fentanylu charakteryzuje się szybkim początkiem działania i stosunkowo krótkim czasem działania przy podaniu dożylnym, co czyni go wartościowym w procedurach operacyjnych.
Należy pamiętać o istotnych działaniach niepożądanych fentanylu, takich jak depresja oddechowa, sedacja, nudności, wymioty oraz ryzyko uzależnienia. W ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost nadużywania fentanylu i jego pochodnych, co przyczynia się do zwiększonej liczby zgonów z powodu przedawkowania opioidów. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów otrzymujących ten lek oraz przestrzeganie zasad bezpiecznego przepisywania opioidów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Hypnomidate
Hypnomidate (etomidat 2 mg/ml) jest lekiem dożylnym stosowanym w indukcji znieczulenia, wymagającym szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko przejściowego obniżenia ciśnienia tętniczego krwi, spowodowanego zmniejszeniem obwodowego oporu naczyniowego. Zaleca się ułożenie pacjenta w pozycji leżącej na wznak, zapewnienie dostępu dożylnego oraz powolne wstrzykiwanie leku w tempie 10 ml/min. U pacjentów osłabionych i w podeszłym wieku należy unikać stosowania dawek przekraczających zalecane, ze względu na ryzyko zmniejszenia pojemności minutowej serca. Etomidat może powodować przemijającą niewydolność nadnerczy i obniżenie stężenia kortyzolu, szczególnie przy dawkach wielokrotnych lub ciągłym wlewie, co wymaga rozważenia suplementacji kortyzolu u pacjentów w stanie ciężkiego stresu oraz ostrożności u chorych z posocznicą i niewydolnością kory nadnerczy.
aldosteron, bezdech, ciśnienie tętnicze, depresja oddechowa, diazepam, drgawki miokloniczne, etomidat, fentanyl, hipotensja, indukcja znieczulenia, kortyzol endogenny, kortyzol w surowicy, lek opioidowy, marskość wątroby, neuroleptyk, niewydolność nadnerczy, opór naczyniowy obwodowy, pojemność minutowa serca, posocznica, stan krytyczny, zaburzenia czynności kory nadnerczy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vellofent 533 mcg
Podczas terapii tabletkami podjęzykowymi Vellofent, zawierającymi fentanyl, mogą wystąpić działania niepożądane charakterystyczne dla opioidów, w tym najpoważniejsze: depresja oddechowa, depresja krążeniowa, hipotonia oraz wstrząs. Objawy te wymagają ścisłego monitorowania pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to nudności, wymioty, zaparcia, bóle głowy, senność i zawroty głowy, które zwykle ustępują lub zmniejszają się po dostosowaniu dawki. Występują one z częstością od bardzo częstych (≥1/10) do rzadkich (≥1/1000 do <1/100), zgodnie z klasyfikacją MedDRA, obejmując zaburzenia psychiczne, neurologiczne, naczyniowe, oddechowe, żołądkowo-jelitowe, skórne oraz ogólne. W trakcie terapii może pojawić się zespół odstawienia (nudności, wymioty, biegunka, niepokój, dreszcze, drżenie, potliwość) po nagłym odstawieniu lub gwałtownym zmniejszeniu dawki.
chwiejność emocjonalna, depersonalizacja, depresja krążeniowa, depresja oddechowa, diplopia, euforia, fentanyl, hipotonia, jadłowstręt, klasyfikacja MedDRA, majaczenie, mioklonia, niedociśnienie, niedrożność jelit, omam, opioid, parestezja, próchnica, przeczulica, splątanie, tabletka podjęzykowa, terapia opioidowa, tolerancja lekowa, uzależnienie lekowe, wstrząs, zatrzymanie moczu, zespół abstynencyjny noworodków, zespół odstawienia - Leksykon substancji czynnych
Etomidat – Działania niepożądane
Etomidat, stosowany do indukcji znieczulenia ogólnego, charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, z których najistotniejszym klinicznie jest supresja czynności kory nadnerczy. Lek hamuje 11β-hydroksylazę, co prowadzi do zahamowania syntezy kortyzolu i obniżenia jego stężenia we krwi przez około 3-6 godzin po pojedynczej dawce. Ta supresja jest bardzo częsta (≥1/10) i może powodować niestabilność hemodynamiczną, hiponatremię, hiperkaliemię oraz oporność na leki wazopresyjne, szczególnie u pacjentów w stanie krytycznym, z sepsą lub po rozległych zabiegach chirurgicznych. W związku z tym zaleca się monitorowanie funkcji nadnerczy oraz rozważenie suplementacji glikokortykoidami przy dłuższym stosowaniu etomidatu. Ponadto, często (≥1/10) obserwuje się mioklonie, które mogą utrudniać procedury intubacji i zwiększać ciśnienie śródczaszkowe, zwłaszcza u pacjentów bez premedykacji; ich wystąpienie można ograniczyć podając opioidy lub benzodiazepiny przed indukcją.
adrenalina, anestetyk ogólny, arytmia, benzodiazepiny, bezdech, ciśnienie śródczaszkowe, dyskineza, etomidat, fentanyl, glikokortykoidy, hiperkaliemia, hiponatremia, hipotensja, histamina, indukcja znieczulenia ogólnego, kora nadnerczy, kortyzol, kurcz krtani, lek przeciwhistaminowy, mioklonie, nudności i wymioty, opór naczyniowy obwodowy, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, supresja nadnerczy, synteza steroidów, wstrząs anafilaktyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vellofent 67 mcg
Produkt leczniczy Vellofent, zawierający fentanyl, wiąże się z typowymi dla opioidów działaniami niepożądanymi, które w większości przypadków ulegają złagodzeniu po ustaleniu optymalnej dawki. Najpoważniejsze powikłania obejmują depresję oddechową, depresję krążeniową, hipotonię oraz wstrząs, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów. Do często obserwowanych objawów należą nudności, wymioty, zaparcia, ból głowy, senność oraz zawroty głowy. W badaniach klinicznych i po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano również zaburzenia psychiczne (np. splątanie, omamy, depresję), neurologiczne (np. mioklonie, drgawki), naczyniowe (niedociśnienie), żołądkowo-jelitowe (np. niedrożność jelit) oraz skórne (świąd, wysypka). Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowano zgodnie z terminologią MedDRA, gdzie bardzo często oznacza ≥1/10 pacjentów, a rzadko <1/1000 do ≥1/10 000.
bezsenność, ból głowy, depersonalizacja, depresja krążeniowa, depresja oddechowa, drgawka, duszność, dyspepsja, euforia, fentanyl, hipotonia, jadłowstręt, lek opioidowy, majaczenie, mioklonia, nadużywanie leków, niedociśnienie, niedrożność jelit, nudność, obrzęk obwodowy, omam, parestezja, próchnica zębów, splątanie, tolerancja lekowa, uzależnienie lekowe, wstrząs, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawrót głowy, zespół odstawienny, złe samopoczucie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aprepitant Teva
Stosowanie aprepitantu u pacjentów z umiarkowanymi do ciężkich zaburzeniami czynności wątroby wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ograniczone dane kliniczne, zwłaszcza brak danych dla ciężkich zaburzeń. Lek ten wpływa na metabolizm substancji czynnych metabolizowanych przez CYP3A4, co jest istotne w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak immunosupresyjne (cyklosporyna, takrolimus, syrolimus, ewerolimus), opioidy (alfentanyl, fentanyl), pochodne alkaloidów sporyszu oraz chinidyna. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne nasilenie toksyczności irynotekanu podczas jednoczesnego stosowania. Ponadto, u pacjentów leczonych warfaryną konieczne jest ścisłe monitorowanie INR w trakcie terapii aprepitantem oraz przez 14 dni po zakończeniu 3-dniowego cyklu leczenia.
alfentanyl, alkaloidy sporyszu, aprepitant, cyklosporyna, ewerolimus, fentanyl, hormonalny środek antykoncepcyjny, irynotekan, lek immunosupresyjny, lek przeciwbólowy, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, sacharoza, syrolimus, takrolimus, układ enzymatyczny CYP3A4, warfaryna, wąski indeks terapeutyczny, zaburzenie czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – AuroFena 400 mcg
Produkt leczniczy AuroFena, zawierający fentanyl w dawkach 100, 200 lub 400 mikrogramów w formie tabletek podpoliczkowych, może istotnie wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn ze względu na działanie opioidowe. Pomimo braku dedykowanych badań klinicznych oceniających ten wpływ, znane są potencjalne objawy neurologiczne, takie jak senność, zawroty głowy oraz zaburzenia widzenia, które mogą upośledzać sprawność psychomotoryczną niezbędną do bezpiecznego wykonywania złożonych czynności. Wystąpienie tych objawów wymaga natychmiastowego zaprzestania prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, a lekarz ma obowiązek szczegółowo poinformować pacjenta o ryzyku oraz konieczności obserwacji indywidualnej reakcji na lek.
bezpieczeństwo farmakoterapii, działanie ośrodkowe, edukacja pacjenta, fentanyl, koordynacja psychoruchowa, koordynacja ruchowa, objaw neurologiczny, obniżony poziom czuwania, opioidowy lek przeciwbólowy, prowadzenie pojazdów, reakcja na lek, senność, sprawność psychomotoryczna, substancja czynna, tabletka podpoliczkowa, zaburzenie równowagi, zaburzenie widzenia, zawrót głowy - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Vellofent 133 mcg
Podczas przepisywania fentanylu w postaci tabletek podjęzykowych Vellofent (dostępnych w dawkach 67, 133, 267, 400, 533 i 800 mikrogramów fentanylu), lekarze powinni zwrócić szczególną uwagę na potencjalne ryzyko związane z prowadzeniem pojazdów i obsługą maszyn. Opioidowe działanie leku może powodować senność, zawroty głowy oraz zaburzenia widzenia, co znacząco obniża zdolności psychomotoryczne pacjenta. Brak specjalistycznych badań oceniających bezpośredni wpływ Vellofent na zdolność prowadzenia pojazdów wymaga od lekarza szczególnej ostrożności i indywidualnej oceny ryzyka, uwzględniającej dawkę (od 67 do 800 mikrogramów fentanylu), częstotliwość stosowania, wrażliwość pacjenta oraz współistniejące terapie, zwłaszcza te wpływające na ośrodkowy układ nerwowy.
cytrynian fentanylu, fentanyl, funkcja motoryczna, funkcja poznawcza, funkcja psychomotoryczna, koordynacja ruchowa, mikrogram, opioidowy lek przeciwbólowy, orientacja przestrzenna, ośrodkowy układ nerwowy, senność, tabletka podjęzykowa, Vellofent, zaburzenie widzenia, zawrót głowy, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fenta MX 50 50 mcg/h
System transdermalny Fenta MX 50, zawierający fentanyl w dawce 50 mikrogramów/godzinę (plaster o powierzchni 21 cm², zawierający 11,56 mg fentanylu), posiada istotne przeciwwskazania kliniczne. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na fentanyl, kalafonię uwodornioną, olej sojowy oczyszczony oraz orzeszki ziemne ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, w tym anafilaksji. Ponadto, Fenta MX 50 nie powinien być stosowany w leczeniu bólu ostrego lub pooperacyjnego z powodu braku możliwości szybkiego dostosowania dawki oraz wysokiego ryzyka ciężkiej hipowentylacji. U pacjentów z ciężką niewydolnością oddechową, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP), restrykcyjnymi chorobami płuc, hipowentylacją lub obniżoną rezerwą oddechową stosowanie tego systemu może prowadzić do śmiertelnej depresji ośrodka oddechowego.
alergia na orzeszki ziemne, anafilaksja, analgezja opioidowa, ból ostry, dawka analgetyczna, depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, fentanyl, hipoksemia, hipowentylacja, kalafonia uwodorniona, nadwrażliwość na substancje, niewydolność oddechowa, objętość oddechowa, olej sojowy oczyszczony, POChP, reakcja krzyżowa, restrykcyjna choroba płuc, rezerwa oddechowa, system transdermalny, uwalnianie substancji czynnej, warstwa przylepna, wywiad alergiczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Matrifen 50 mikrogramów/godzinę system transdermalny
Produkt Matrifen zawiera fentanyl, silny opioid o specyficznej farmakokinetyce, gdzie stężenie w surowicy zmniejsza się o około 50% dopiero po 20-27 godzinach od usunięcia plastra. Stosowanie leku wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów nieprzyjmujących wcześniej opioidów, osób w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, ze względu na ryzyko ciężkiej depresji oddechowej, która może utrzymywać się po usunięciu plastra. Konieczne jest monitorowanie pacjentów przez co najmniej 24 godziny po usunięciu plastra w przypadku wystąpienia działań niepożądanych. Produkt powinien być stosowany wyłącznie u pacjentów wykazujących tolerancję na opioidy, a jednoczesne stosowanie z lekami uspokajającymi, inhibitorami CYP3A4 czy serotoninergicznymi wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych, w tym zespołu serotoninowego i depresji oddechowej.
amiodaron, bradykardia, depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, erytromycyna, farmakokinetyka fentanylu, fentanyl, hiperalgezja, hiperalgezja wywołana opioidami, hipowentylacja, inhibitor cytochromu P450 3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, miastenia, niedociśnienie tętnicze, niedrożność porażenna jelit, nikardypina, ośrodkowy bezdech senny, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rytonawir, sedacja, tolerancja na leki, uzależnienie fizyczne, uzależnienie psychiczne, zaburzenia związane ze stosowaniem opioidów, zaparcie wywołane opioidami, zespół odstawienny, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vellofent 67 mcg
Vellofent jest lekiem wskazanym do leczenia bólu przebijającego (BTP) u dorosłych pacjentów onkologicznych, którzy są już na stabilnej opioidowej terapii podtrzymującej bólu przewlekłego. Preparat dostępny jest w formie tabletek podjęzykowych o dawkach fentanylu: 67, 133, 267, 400, 533 oraz 800 mikrogramów, co umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb. Substancją czynną jest fentanyl w postaci cytrynianu fentanylu, gdzie np. dawka 67 mikrogramów odpowiada 110 mikrogramom fentanylu cytrynianu. Warunkiem kwalifikacji do leczenia jest stosowanie opioidów w dawkach równoważnych co najmniej 60 mg morfiny doustnie lub 25 mikrogramów/godz. fentanylu przezskórnie przez minimum tydzień.
ból nowotworowy, ból podstawowy, ból przebijający, ból przewlekły, choroba nowotworowa, cytrynian fentanylu, działanie niepożądane, fentanyl, hydromorfon, leczenie bólu przewlekłego, morfina, oksykodon, opioidowa terapia podtrzymująca, pacjent onkologiczny, silny opioid, tabletka podjęzykowa, terapia opioidowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Matrifen 75 mikrogramów/godzinę system transdermalny 75 mcg/h
Przedawkowanie fentanylu w postaci systemu transdermalnego Matrifen (dawki 12, 25, 50, 75, 100 µg/h) stanowi stan zagrożenia życia, głównie z powodu ciężkiej depresji układu oddechowego, która może prowadzić do niewydolności oddechowej i zgonu. Dodatkowo opisano przypadki toksycznej leukoencefalopatii, będącej poważnym uszkodzeniem istoty białej mózgu. Inne objawy kliniczne to śpiączka, niedociśnienie tętnicze, bradykardia, hipotermia oraz szturmowa sztywność mięśniowa, które mogą wymagać intensywnej terapii i wsparcia układu oddechowego. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie odpowiednich działań terapeutycznych, w tym usunięcie plastra, stymulacja pacjenta oraz podanie naloksonu, pamiętając o możliwości przedłużonego działania fentanylu ze względu na jego wchłanianie przez skórę.
aminy katecholowe, antagonista opioidowy, bradykardia, depresja oddechowa, działanie narkotyczne, fentanyl, hipotermia, hipowolemnia, istota biała mózgu, Matrifen, nalokson, niedociśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, oddech kontrolowany, rurka dotchawicza, system transdermalny, sztywność mięśniowa, toksyczna leukoencefalopatia, wlew ciągły - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Durogesic 100 mcg/h
Dawkowanie fentanylu w systemie transdermalnym Durogesic wymaga indywidualnej oceny pacjenta, uwzględniającej wcześniejsze stosowanie opioidów, stan kliniczny, masę ciała, wiek oraz tolerancję na opioidy. Dostępne dawki plastra to 12, 25, 50, 75 i 100 μg/h, odpowiadające dobowym dawkom fentanylu około 0,3; 0,6; 1,2; 1,8 i 2,4 mg. U pacjentów z wcześniejszą opioidoterapią dawkę początkową ustala się na podstawie przeliczenia dobowej dawki opioidu na równoważną dawkę doustnej morfiny (Tabela 1), a następnie na dawkę fentanylu (Tabela 2 lub 3, w zależności od stabilności klinicznej). Terapia fentanylem transdermalnym nie jest zalecana u opioidowo-naïve, a w wyjątkowych przypadkach rozpoczyna się od dawki 12 μg/h z bardzo ścisłą obserwacją ze względu na ryzyko depresji oddechowej. Plastry wymienia się co 72 godziny, a dawkę dostosowuje się stopniowo co 12 lub 25 μg/h, monitorując skuteczność i tolerancję. Po zwiększeniu dawki pełne działanie analgetyczne może pojawić się dopiero po 6 dniach, co wymaga utrzymania nowej dawki przez co najmniej dwa pełne okresy 72-godzinne przed kolejną modyfikacją.
ból przebijający, ból przewlekły, dawka uśmierzająca ból, depresja oddechowa, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, fentanyl, hiperalgezja, hipowentylacja, kontrola bólu, krążenie ogólnoustrojowe, morfina doustna, objawy odstawienia, opioidowy lek przeciwbólowy, potencjał analgetyczny, przedawkowanie, przeliczanie potencjału analgetycznego, stężenie fentanylu w osoczu, stężenie fentanylu w surowicy, system transdermalny, tolerancja na opioidy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Durogesic 12 mcg/h
Produkt leczniczy Durogesic zawiera fentanyl, silny opioid o wysokim powinowactwie do receptorów μ-opioidowych, co zapewnia działanie analgetyczne i sedatywne poprzez blokowanie transmisji bodźców bólowych w ośrodkowym układzie nerwowym. Preparat dostępny jest w formie systemu transdermalnego, umożliwiającego kontrolowane uwalnianie fentanylu przez skórę. Dostępne dawki plastra to 12 µg/h (zawartość 2,1 mg fentanylu, powierzchnia 5,25 cm²), 25 µg/h (4,2 mg, 10,5 cm²), 50 µg/h (8,4 mg, 21 cm²), 75 µg/h (12,6 mg, 31,5 cm²) oraz 100 µg/h (16,8 mg, 42 cm²), z charakterystycznym oznakowaniem kolorystycznym i nadrukiem ułatwiającym identyfikację dawki. Należy zwrócić uwagę, że dawka 12 µg/h jest oznaczona celowo w ten sposób, mimo rzeczywistej dawki 12,5 µg/h, aby uniknąć pomyłek z dawką 125 µg/h stosowaną przy łączeniu plastrów.
bodziec bólowy, ból przewlekły, dawka początkowa, doustna morfina, działanie analgetyczne, działanie sedatywne, fentanyl, fenylopiperydyna, kontrolowane uwalnianie, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, populacja pediatryczna, powinowactwo receptorowe, receptor opioidowy μ, substancja czynna, system transdermalny - Leksykon leków
Interakcje leku – Propofol-Lipuro 2% (20 mg/ml) emulsja do wstrzykiwań lub infuzji 20 mg/ml
Propofol wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne podczas znieczulenia ogólnego i sedacji. Szczególnie ważne jest zmniejszenie dawki propofolu przy jednoczesnym stosowaniu znieczulenia regionalnego (rdzeniowego, nadtwardówkowego) ze względu na sumowanie efektów depresyjnych na układ krążenia i oddechowy. Wysokie ryzyko nasilenia działania sedacyjnego i depresji oddechowej występuje przy łączeniu propofolu z lekami premedykacji, takimi jak benzodiazepiny (midazolam, diazepam) i opioidy (fentanyl, remifentanyl). Podobnie wziewne środki anestetyczne (sewofluran, desfluran, izofluran) potęgują działanie znieczulające i depresyjne na układ krążenia, co wymaga redukcji dawki propofolu i/lub anestetyka wziewnego. W przypadku stosowania rifampicyny obserwuje się zwiększone ryzyko niedociśnienia tętniczego podczas indukcji znieczulenia, co wiąże się z indukcją enzymów cytochromu P450 i przyspieszonym metabolizmem propofolu. U pacjentów przyjmujących walproinian wskazane jest rozważenie zmniejszenia dawki propofolu, aby uniknąć działań niepożądanych.
benzodiazepiny, blokada nerwowo-mięśniowa, bupiwakaina, cytochrom P450, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, depresja OUN, depresja układu krążenia, dysfagia, działanie hipotensyjne, działanie sedacyjne, efekt sedacyjny, fentanyl, izofluran, leki przeciwdrobnoustrojowe, leki przeciwpadaczkowe, midazolam, niedociśnienie, premedykacja, propofol, rifampicyna, rokuronium, sewofluran, środki wazopresyjne, walproinian, znieczulenie nadtwardówkowe, znieczulenie ogólne, znieczulenie rdzeniowe, znieczulenie regionalne - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Vellofent 267 mcg
Vellofent, zawierający fentanyl w postaci tabletek podjęzykowych o dawkach od 67 do 800 μg, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych wpływających na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Kluczowe objawy to senność, zawroty głowy oraz zaburzenia widzenia, które mogą znacząco obniżać koncentrację, koordynację ruchową i ocenę sytuacji na drodze. Brak dedykowanych badań klinicznych oceniających bezpośredni wpływ Vellofent na sprawność psychomotoryczną nie wyklucza jego negatywnego oddziaływania. Lekarz powinien szczegółowo poinformować pacjenta o ryzyku oraz konieczności rezygnacji z prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn w przypadku wystąpienia wymienionych objawów.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Matrifen 75 mikrogramów/godzinę system transdermalny 75 mcg/h
Przeprowadzone badania przedkliniczne systemu transdermalnego Matrifen zawierającego fentanyl, uwalniającego substancję czynną w dawce 75 µg/h, wykazały brak istotnych zagrożeń toksycznych przy wielokrotnym podaniu. Ocena wpływu na rozrodczość i rozwój wykazała, że fentanyl nie wywołuje teratogenności u szczurów i królików, choć u samic szczurów zaobserwowano zmniejszoną płodność oraz zwiększoną śmiertelność zarodków, co wiązało się z toksycznością matczyną, a nie bezpośrednim działaniem na zarodek. Ponadto, pomimo znamiennego zmniejszenia przeżywalności potomstwa przy dawkach nieznacznie obniżających masę ciała matek, nie stwierdzono negatywnego wpływu na rozwój fizyczny i zachowanie potomstwa.
badanie in vitro, badanie in vivo, chlorowodorek fentanylu, działanie mutagenne, działanie onkogenne, działanie teratogenne, fentanyl, hodowla komórkowa, opioidowy lek przeciwbólowy, płodność, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rozwój płodowy i pourodzeniowy, śmiertelność zarodkowa, stężenie terapeutyczne, system transdermalny, toksyczność matczyna, toksyczność po wielokrotnym podaniu, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon substancji czynnych
Cisatrakurium – Właściwości farmakodynamiczne
Cisatrakurium, należące do grupy niedepolaryzacyjnych leków zwiotczających mięśnie szkieletowe (ATC M03AC11), działa poprzez konkurencyjne blokowanie receptorów cholinergicznych na płytce motorycznej, antagonizując acetylocholinę i wywołując blok nerwowo-mięśniowy o średnio długim czasie działania. Jego efekt jest odwracalny za pomocą inhibitorów acetylocholinoesterazy, takich jak neostygmina czy edrofonium. Kluczową cechą farmakodynamiczną jest brak uwalniania histaminy nawet przy dawkach do 8 × ED95, co przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa i stabilność hemodynamiczną pacjenta podczas znieczulenia.
antagonista acetylocholiny, blok przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, cisatrakurium, ED95, edrofonium, fentanyl, halotan, inhibitor acetylocholinoesterazy, lek zwiotczający mięśnie szkieletowe, midazolam, neostygmina, niedepolaryzacyjny blok nerwowo-mięśniowy, opioid, płytka motoryczna, praktyka anestezjologiczna, protokół znieczulenia, receptor cholinergiczny, stabilność hemodynamiczna, struktura benzylizochinolinowa, stymulacja nerwu łokciowego, tiopental, uwalnianie histaminy, wydzielanie histaminy, zabieg operacyjny, znieczulenie, znieczulenie halotanem, znieczulenie złożone, zwiotczenie mięśni - Leksykon leków
Działania niepożądane – AuroFena 100 mcg
Podczas terapii lekiem AuroFena, zawierającym fentanyl w postaci cytrynianu, obserwuje się liczne działania niepożądane charakterystyczne dla opioidów, w tym depresję oddechową, depresję krążeniową, niedociśnienie oraz wstrząs, które wymagają ścisłego monitorowania pacjenta. Wielokrotne stosowanie może prowadzić do rozwoju tolerancji i uzależnienia, nawet przy dawkach terapeutycznych, a ryzyko to zależy od indywidualnych czynników pacjenta, dawki i czasu terapii. Zespół odstawienia opioidów manifestuje się nudnościami, wymiotami, biegunką, niepokojem, dreszczami, drżeniem i potliwością. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano również reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka, rumień oraz obrzęk twarzy i warg. Przedawkowanie może skutkować utratą świadomości i zatrzymaniem oddychania, stanowiąc zagrożenie życia.
bradykardia, cytrynian, depresja krążeniowa, depresja oddechowa, drgawki, dyspepsja, dyzartria, fentanyl, halucynacje, hipogonadyzm, jadłowstręt, kandydoza jamy ustnej, letarg, migrena, nadciśnienie, nadmierna potliwość, nadwrażliwość, neutropenia, niedobór androgenów, niedociśnienie, niedoczulica, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość, niedrożność jelit, poszerzenie dróg żółciowych, przekrwienie spojówek, refluks żołądkowo-przełykowy, stan euforyczny, stan splątania, tachykardia, tolerancja na lek, trombocytopenia, utrata świadomości, uzależnienie, wstrząs, zaburzenia poznawcze, zaburzenia smaku, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie gardła, zapalenie przełyku, zatrzymanie moczu, zatrzymanie oddychania, zawroty głowy, zespół bezdechu sennego, zespół odstawienia opioidów, zespół odstawienny noworodka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Submena 200 mcg
Submena to lek zawierający fentanyl w postaci tabletek podjęzykowych dostępnych w dawkach 100, 200, 400 oraz 800 mikrogramów. Jest wskazany wyłącznie u pacjentów z potwierdzoną tolerancją na opioidy, definiowaną jako stosowanie przez co najmniej tydzień odpowiednich dawek opioidów (np. ≥60 mg morfiny doustnie/dobę, ≥25 µg fentanylu przezskórnie/godz., ≥30 mg oksykodonu doustnie/dobę). Tabletki należy umieszczać głęboko pod językiem, nie połykać ani nie żuć, a pacjent powinien powstrzymać się od jedzenia i picia do całkowitego rozpuszczenia leku. W przypadku suchości jamy ustnej można zwilżyć ją wodą przed podaniem. Proces dostosowywania dawki rozpoczyna się od 100 µg, z możliwością podania dodatkowej dawki 100 µg po 15-30 minutach, jeśli efekt analgetyczny jest niewystarczający. Dawkę zwiększa się stopniowo, uwzględniając indywidualną odpowiedź i tolerancję, nie przekraczając dwóch dawek na epizod bólu przebijającego. Dla dawek ≥400 µg druga dawka może wynosić 200 µg, co daje maksymalną dawkę do 1000 µg na epizod.
absorpcja substancji czynnej, biodostępność, ból przebijający, dawka analgetyczna, dostosowanie dawki, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, fentanyl, hydromorfon, kontrola bólu, morfina, oksykodon, profil bezpieczeństwa, profil wchłaniania, stan kliniczny, suchość jamy ustnej, tabletka podjęzykowa, tolerancja na opioidy, uporczywy ból nowotworowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Provive 20 mg/ml
Propofol, szeroko stosowany w anestezjologii, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie istotne są synergistyczne efekty z benzodiazepinami, opioidami (w tym fentanylem), lekami parasympatolitycznymi oraz wziewnymi środkami znieczulającymi, które mogą prowadzić do wydłużenia czasu znieczulenia, depresji układu oddechowego oraz nasilenia działań niepożądanych układu krążenia. W przypadku opioidów obserwuje się zwiększone ryzyko bezdechu i wydłużony czas jego trwania, a fentanyl dodatkowo może podnosić stężenie propofolu we krwi. Ryfampicyna może wywołać ciężkie niedociśnienie tętnicze po indukcji znieczulenia, natomiast suksametonium i neostygmina w połączeniu z propofolem mogą powodować bradykardię, a nawet zatrzymanie akcji serca. U pacjentów leczonych cyklosporyną istnieje ryzyko leukoencefalopatii związanej z emulsjami tłuszczowymi propofolu. Alkohol etylowy wykazuje synergistyczne działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy, co zwiększa ryzyko niewydolności oddechowej i krążeniowej oraz wydłuża czas wybudzania.
alkohol etylowy, anestezjologia, benzodiazepiny, bezdech, bradykardia, cyklosporyna, depresja oddechowa, fentanyl, hipotensja, leki przeciwbólowe, leukoencefalopatia, neostygmina, niedociśnienie tętnicze, opioidy, ośrodkowy układ nerwowy, premedykacja, propofol, ryfampicyna, środki znieczulające miejscowo, środki zwiotczające mięśnie, suksametonium, wziewne środki znieczulające, zatrzymanie czynności serca, znieczulenie ogólne, znieczulenie regionalne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Matrifen 50 mikrogramów/godzinę system transdermalny 50 mcg/h
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa leku Matrifen, zawierającego fentanyl w formie systemu transdermalnego, opiera się na szerokim spektrum badań toksykologicznych, genotoksycznych oraz reprodukcyjnych. Badania wielokrotnej toksyczności nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka, a testy reprodukcyjne wskazały na brak negatywnego wpływu na płodność samców oraz brak działania teratogennego u szczurów i królików. Zaobserwowano jednak zmniejszoną płodność u samic szczurów oraz zwiększoną śmiertelność zarodków, co przypisano toksyczności matczynej, a nie bezpośredniemu działaniu fentanylu. W badaniach rozwojowych stwierdzono obniżoną przeżywalność potomstwa przy dawkach powodujących niewielkie zmniejszenie masy ciała matek, co mogło wynikać z zaburzeń opieki matczynej lub bezpośredniego działania farmakologicznego, jednak bez wpływu na rozwój fizyczny i zachowanie potomstwa.
badanie genotoksyczności, badanie teratogenności, chlorowodorek fentanylu, działanie mutagenne, działanie onkogenne, działanie teratogenne, fentanyl, opioidowy lek przeciwbólowy, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, rozwój pourodzeniowy, śmiertelność zarodkowa, system transdermalny, toksyczność matczyna, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotna, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Matrifen 100 mikrogramów/godzinę system transdermalny 100 mcg/h
System transdermalny Matrifen, zawierający fentanyl, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na fentanyl lub substancje pomocnicze, a także u osób z historią reakcji alergicznych na opioidy ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Nie należy stosować go w leczeniu bólu ostrego lub pooperacyjnego, ponieważ farmakokinetyka plastra nie pozwala na szybkie dostosowanie dawki, co zwiększa ryzyko ciężkich zaburzeń oddechowych. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciężka depresja oddechowa, gdyż fentanyl może nasilić zaburzenia oddychania, stanowiąc zagrożenie życia. Lekarz powinien dokładnie przeanalizować historię medyczną pacjenta, zwłaszcza w kontekście chorób płuc i zaburzeń oddychania, oraz rozważyć ryzyko reakcji nadwrażliwości.
agonista receptora opioidowego, alergia na opioidy, analgezja opioidowa, ból ostry, choroba płuc, depresja oddechowa, farmakodynamika, farmakokinetyka, fentanyl, historia medyczna, leczenie przeciwbólowe, miareczkowanie dawki, nadwrażliwość na fentanyl, ośrodek oddechowy, reakcja krzyżowa, substancja czynna, system transdermalny, system transdermalny z fentanylem, zaburzenia oddechowe, zatrzymanie oddechu - Leksykon leków
Interakcje leku – Baclofen Polpharma 25 mg
Baklofen wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza w kontekście leków działających na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Synergistyczne działanie z benzodiazepinami, opioidami (w tym fentanylem) oraz neuroleptykami może prowadzić do nadmiernej sedacji, zaburzeń świadomości i depresji oddechowej, co wymaga monitorowania i ewentualnej redukcji dawek. Interakcje z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi nasilają działanie baklofenu, powodując znaczne zmniejszenie napięcia mięśniowego. U pacjentów z chorobą Parkinsona stosujących lewodopę z karbidopą możliwe są stany splątania i omamy. Ponadto, baklofen nasila działanie leków hipotensyjnych, co może skutkować nadmiernym spadkiem ciśnienia tętniczego, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie ciśnienia. Wydalanie baklofenu odbywa się głównie przez nerki, a stosowanie NLPZ (np. ibuprofenu) może opóźniać eliminację leku, zwiększając ryzyko toksyczności objawiającej się m.in. nadmierną sedacją i zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego.
alkohol etylowy, analgezja, baklofen, benzodiazepiny, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, ciśnienie tętnicze, depresja oddechowa, działanie hipotensyjne, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, fentanyl, interakcja lekowa, kwas gamma-aminomasłowy, lek hipotensyjny, lewodopa z karbidopą, nadczynność ruchowa, napięcie mięśniowe, neuroleptyki, niesteroidowy lek przeciwzapalny, opioidy, ośrodkowy układ nerwowy, receptor GABA-A, receptor GABA-B, sedacja, sole litu, splątanie, toksyczność baklofenu, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, zaburzenie koordynacji ruchowej, zaburzenie świadomości, zespół odstawienia - Leksykon substancji czynnych
Glikopironium – Interakcje
Glikopironium, substancja aktywna w produkcie Axhidrox (2,2 mg/dozę), wykazuje działanie antycholinergiczne, co implikuje potencjalne interakcje farmakologiczne, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków o podobnym mechanizmie działania. Brak dedykowanych badań klinicznych dotyczących interakcji tego preparatu wymaga ostrożności klinicznej. Leki takie jak topiramat, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (amitryptylina, imipramina), neuroleptyki (haloperidol, flupentiksol), leki przeciwpsychotyczne (klozapina, olanzapina), opioidy (morfina, kodeina) oraz przeciwhistaminowe pierwszej generacji mogą nasilać działania antycholinergiczne glikopironium, zwiększając ryzyko suchości błon śluzowych, zaburzeń widzenia, zaparć, zatrzymania moczu, hipertermii oraz sedacji. Alkohol może dodatkowo potęgować ośrodkowe efekty antycholinergiczne oraz wpływać na biodostępność glikopironium stosowanego miejscowo.
amitryptylina, difenhydramina, doksepina, działanie antycholinergiczne, działanie sedatywne, fentanyl, flupentiksol, glikopironium, haloperidol, hipertermia, hydroksyzyna, imipramina, inhibitor monoaminooksydazy, klemastyna, klozapina, kodeina, kwetiapina, lek antycholinergiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, moklobemid, morfina, neuroleptyk, objawy antycholinergiczne, objawy pozapiramidowe, olanzapina, opioid, sedacja, selegilina, suchość błon śluzowych, topiramat, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenie poznawcze, zaburzenie widzenia, zaparcie, zatrzymanie moczu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Vellofent 67 mcg
Fentanyl, będący aktywnym składnikiem leku Vellofent, jest silnym opioidowym analgetykiem z grupy pochodnych fenylopiperydyny, działającym głównie na receptor μ-opioidowy. Jego działanie przeciwbólowe jest ściśle zależne od stężenia w osoczu, które rośnie wraz z rozwojem tolerancji, co wymaga indywidualnego dostosowania dawki. Wśród działań niepożądanych fentanylu dominują depresja oddechowa, bradykardia, hipotermia, zaparcia, mioza oraz ryzyko uzależnienia fizycznego. Ponadto, lek może wpływać na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza i podwzgórze-przysadka-gonady, powodując wzrost prolaktyny oraz obniżenie kortyzolu i testosteronu w surowicy, co może manifestować się klinicznie. Fentanyl zwiększa napięcie mięśni gładkich układu moczowego, co u poszczególnych pacjentów może skutkować różnymi objawami dotyczącymi mikcji.
agonista receptora opioidowego, badanie podwójnie zaślepione, ból nowotworowy, ból przebijający, bradykardia, depresja oddechowa, dysuria, działanie przeciwbólowe, fentanyl, fentanylu cytrynian, hipotermia, intensywność bólu, kortyzol, mioza, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, prolaktyna, receptor opioidowy μ, różnica intensywności bólu, skurcze propulsywne, tabletka podjęzykowa, testosteron, uzależnienie fizyczne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Hypnomidate 2 mg/ml
Hypnomidate (etomidat 2 mg/ml) jest roztworem do wstrzykiwań do podania dożylnego, stosowanym do indukcji snu trwającego 4-5 minut. Standardowa dawka indukcyjna wynosi 0,3 mg/kg masy ciała, co u większości dorosłych pacjentów odpowiada jednej ampułce (20 mg etomidatu). Maksymalna dawka nie powinna przekraczać 30 ml (3 ampułek). U dzieci poniżej 15 roku życia może być konieczne zwiększenie dawki o około 30% w celu uzyskania porównywalnej głębokości i czasu trwania snu, natomiast u osób w podeszłym wieku zaleca się dawkę początkową 0,15-0,2 mg/kg, dostosowaną indywidualnie do reakcji pacjenta. Podanie leku powinno być powolne i wyłącznie dożylne, a stosowanie Hypnomidate wymaga obecności lekarza przeszkolonego w intubacji dotchawiczej oraz dostępu do sprzętu do sztucznego oddychania.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Durogesic 50 mcg/h
Fentanyl, będący pochodną fenylopiperydyny i aktywnym składnikiem leku Durogesic, jest silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym o wysokim powinowactwie do receptorów μ-opioidowych. Produkt dostępny jest w formie systemu transdermalnego o różnych mocach uwalniania: 12 μg/h, 25 μg/h, 50 μg/h, 75 μg/h oraz 100 μg/h, z powierzchniami plastrów odpowiednio od 5,25 cm² do 42,0 cm² i zawartością fentanylu od 2,1 mg do 16,8 mg. Charakterystyczne oznaczenia kolorystyczne i wielkości plastrów ułatwiają identyfikację dawki, a najmniejsza dawka 12 μg/h (rzeczywista 12,5 μg/h) została celowo oznaczona tak, aby uniknąć pomyłek z dawką 125 μg/h, która mogłaby wynikać z zastosowania kilku plastrów jednocześnie.
badanie kliniczne, bezpieczeństwo stosowania, ból przewlekły, dawka odpowiadająca, decyzja terapeutyczna, doustna morfina, Durogesic, działanie przeciwbólowe, efekt uspokajający, fentanyl, grupa wiekowa, kod ATC, leczenie opioidowe, opioidowy lek przeciwbólowy, pochodna fenylopiperydyny, receptor opioidowy typu μ, substancja czynna, system transdermalny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aprepitant Stada
Stosowanie aprepitantu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby, gdzie dane kliniczne są ograniczone, oraz jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami wątroby z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Ponadto, aprepitant jest metabolizowany przez cytochrom CYP3A4, co wymaga uwagi przy jednoczesnym stosowaniu leków o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanych przez ten enzym, takich jak cyklosporyna, takrolimus, syrolimus, ewerolimus, alfentanyl, fentanyl, pochodne alkaloidów sporyszu oraz chinidyna. Szczególną ostrożność należy zachować przy kojarzeniu aprepitantu z irynotekanem ze względu na ryzyko nasilenia toksyczności przeciwnowotworowej. U pacjentów przewlekle stosujących warfarynę konieczne jest ścisłe monitorowanie INR podczas terapii aprepitantem oraz przez 14 dni po zakończeniu 3-dniowego cyklu leczenia.
alfentanyl, alkaloid sporyszu, chinidyna, choroba autoimmunologiczna, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, cyklosporyna, cytochrom CYP3A4, działanie antyproliferacyjne, ewerolimus, fentanyl, hormonalny środek antykoncepcyjny, irynotekan, leczenie immunosupresyjne, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwnowotworowy, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, migrena, niedobór sacharozy-izomaltazy, niehormonalna metoda antykoncepcji, nietolerancja fruktozy, opioidowy lek przeciwbólowy, substrat CYP2C9, syrolimus, takrolimus, transplantacja narządów, umiarkowane zaburzenie czynności wątroby, warfaryna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Matrifen 75 mikrogramów/godzinę system transdermalny 75 mcg/h
System transdermalny Matrifen, zawierający fentanyl w dawkach 12, 25, 50, 75 oraz 100 µg/godz., zapewnia stałe uwalnianie silnego opioidu, co może znacząco wpływać na zdolności psychomotoryczne pacjenta. Działania niepożądane obejmują zaburzenia funkcji psychicznych (np. osłabienie koncentracji, zaburzenia świadomości), funkcji fizycznych (spowolnienie reakcji, zaburzenia koordynacji), senność, sedację oraz zaburzenia widzenia, które łącznie mogą obniżać bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Ryzyko tych zaburzeń wzrasta wraz z dawką leku, szczególnie przy 75 µg/godz. (8,25 mg fentanylu, powierzchnia plastra 25,2 cm²) i 100 µg/godz. (11,0 mg fentanylu, 33,6 cm²), a także u osób starszych, z chorobami współistniejącymi oraz stosujących inne leki działające na ośrodkowy układ nerwowy.
benzodiazepiny, choroby współistniejące, działania niepożądane, działanie sedatywne, fentanyl, funkcje kognitywne, funkcje poznawcze, leki działające na OUN, opioid, politerapia, sedacja, sprawność manualna, substancja czynna, system transdermalny, tolerancja na opioidy, zaburzenia funkcji psychicznych, zaburzenia koncentracji, zaburzenia koordynacji ruchowej, zaburzenia psychofizyczne, zaburzenia psychomotoryczne, zaburzenia świadomości, zaburzenia widzenia, zdolności poznawcze - Leksykon leków
Działania niepożądane – Durogesic 25 mcg/h
Profil bezpieczeństwa systemu transdermalnego Durogesic (fentanyl) oceniono w 11 badaniach klinicznych obejmujących 1565 dorosłych i 289 dzieci z przewlekłym bólem nowotworowym i nienowotworowym. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) to nudności (35,7%), wymioty (23,2%), zaparcia (23,1%), senność (15,0%), zawroty głowy (13,1%) i ból głowy (11,8%), co odpowiada typowym efektom opioidowym na OUN i przewód pokarmowy. W populacji pediatrycznej profil działań niepożądanych jest podobny, z częstością wymiotów 33,9%, nudności 23,5%, bólu głowy 16,3%, zaparć 13,5%, biegunki i świądu po 12,8%. Klasyfikacja działań niepożądanych uwzględnia częstość ich występowania od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), a także reakcje anafilaktyczne, zaburzenia neurologiczne, psychiczne, sercowo-naczyniowe i oddechowe, w tym depresję oddechową, bezdech i hipowentylację, które wymagają natychmiastowej interwencji.
bezdech, bradykardia, depresja oddechowa, fentanyl, hipowentylacja, kontaktowe zapalenie skóry, majaczenie, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedobór androgenów, niedociśnienie tętnicze, niedrożność jelit, niedrożność jelit częściowa, objawy odstawienia opioidów, ośrodkowy układ nerwowy, przewlekły ból nowotworowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sinica, system transdermalny Durogesic, tachykardia, tolerancja na lek, uzależnienie od leku, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia erekcji, zatrzymanie moczu, zespół odstawienia, zespół odstawienia u noworodków, zespół serotoninowy, zespół zaburzeń oddechowych - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Vellofent 800 mcg
Vellofent to lek w postaci tabletek podjęzykowych zawierających fentanyl w dawkach od 67 do 800 μg, stosowany w terapii bólu przebijającego u pacjentów onkologicznych. Terapia powinna być prowadzona pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w stosowaniu opioidów, z uwzględnieniem ryzyka nadużywania. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest ustabilizowanie bólu przewlekłego opioidami oraz usunięcie innych preparatów fentanylu stosowanych w BTP. Dawkowanie rozpoczyna się od 133 μg, z możliwością podania dodatkowej tabletki 133 μg po 15-30 minutach w przypadku niedostatecznego efektu. Maksymalnie w pojedynczym epizodzie bólu można podać 2 tabletki, a dawkę należy dostosowywać indywidualnie, nie stosując zamiany 1:1 z innymi produktami fentanylu ze względu na różnice w farmakokinetyce. Maksymalna dawka stosowana w badaniach klinicznych to 800 μg.
blister leku, ból przebijający, ból przewlekły, dawka podtrzymująca, działania niepożądane, działanie przeciwbólowe, epizod bólu przebijającego, fentanyl, hiperalgezja, kserostomia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, opioidy, tabletka podjęzykowa, terapia opioidowa, toksyczność fentanylu, zespół odstawienny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Submena
Produkt leczniczy Submena zawiera fentanyl, silny opioid o wysokim ryzyku toksyczności, szczególnie u dzieci, u których dawka może być zagrażająca życiu. Konieczne jest przechowywanie leku w miejscu niedostępnym dla dzieci oraz ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarskich. Przed rozpoczęciem terapii należy ustabilizować długotrwałe leczenie opioidami. Długotrwałe stosowanie fentanylu wiąże się z ryzykiem rozwoju tolerancji, uzależnienia fizycznego i psychicznego oraz zaburzeń związanych z używaniem opioidów (OUD). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, palaczy tytoniu oraz osób z zaburzeniami psychicznymi. Monitorowanie obejmuje ocenę zachowań poszukujących lek oraz przegląd jednocześnie stosowanych opioidów i leków psychoaktywnych, zwłaszcza benzodiazepin. W przypadku objawów OUD wskazana jest konsultacja ze specjalistą od uzależnień.
bradyarytmia, bradykardia, depresja oddechowa, fentanyl, hiperalgezja wywołana opioidami, hiperkapnia, hiperrefleksja, hipertermia, hipoksemia, hipowolemia, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, lek serotoninergiczny, miastenia gravis, niedociśnienie tętnicze, ośrodkowy bezdech senny, podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, przewlekła obturacyjna choroba płuc, tachykardia, zaburzenia związane ze stosowaniem opioidów, zapalenie błony śluzowej, zespół serotoninowy