fentanyl
Fentanyl to syntetyczny lek opioidowy, który działa jako agonista receptorów opioidowych μ. Charakteryzuje się wysoką potencją – jest około 50-100 razy silniejszy od morfiny. Ze względu na swoje właściwości jest stosowany w anestezjologii do znieczulenia ogólnego oraz w leczeniu bólu, szczególnie bólu przewlekłego u pacjentów z chorobą nowotworową.
W praktyce klinicznej fentanyl występuje w różnych postaciach, w tym jako iniekcja dożylna, plastry przezskórne, tabletki podpoliczkowe oraz aerozol donosowy. Farmakokinetyka fentanylu charakteryzuje się szybkim początkiem działania i stosunkowo krótkim czasem działania przy podaniu dożylnym, co czyni go wartościowym w procedurach operacyjnych.
Należy pamiętać o istotnych działaniach niepożądanych fentanylu, takich jak depresja oddechowa, sedacja, nudności, wymioty oraz ryzyko uzależnienia. W ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost nadużywania fentanylu i jego pochodnych, co przyczynia się do zwiększonej liczby zgonów z powodu przedawkowania opioidów. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów otrzymujących ten lek oraz przestrzeganie zasad bezpiecznego przepisywania opioidów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Vellofent 67 mcg
Vellofent, zawierający fentanyl w dawkach od 67 do 800 mikrogramów w formie tabletek podjęzykowych, jest silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym, który może znacząco wpływać na zdolności psychomotoryczne pacjenta. Pomimo braku szczegółowych badań klinicznych dotyczących wpływu Vellofentu na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn, znany profil farmakologiczny opioidów wskazuje na ryzyko wystąpienia senności, zawrotów głowy oraz zaburzeń widzenia, które mogą upośledzać funkcje poznawcze i motoryczne niezbędne do bezpiecznego wykonywania tych czynności. Szczególnie narażone są osoby starsze oraz pacjenci stosujący jednocześnie inne leki działające na ośrodkowy układ nerwowy, a ryzyko nasila się wraz ze wzrostem dawki (400, 533, 800 mikrogramów).
biodostępność, cytrynian fentanylu, dysfagia, działanie sedatywne, fentanyl, funkcja psychomotoryczna, funkcje poznawcze i motoryczne, koordynacja ruchowa, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, senność, substancja czynna, tabletka podjęzykowa, Vellofent, zaburzenie równowagi, zaburzenie sprawności psychicznej, zaburzenie widzenia, zawrót głowy, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Vellofent 533 mcg
Produkt leczniczy Vellofent zawiera fentanyl w postaci cytrynianu i jest dostępny w formie tabletek podjęzykowych o dawkach 67, 133, 267, 400, 533 oraz 800 mikrogramów. Ze względu na silne działanie opioidowe, lek może powodować istotne zaburzenia funkcji psychomotorycznych, takie jak senność, zawroty głowy oraz zaburzenia widzenia, które bezpośrednio wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Brak jest specjalistycznych badań oceniających wpływ Vellofentu na te zdolności, jednak na podstawie ogólnej wiedzy o opioidach i danych z nadzoru farmakoterapii, zaleca się szczególną ostrożność. Wystąpienie wymienionych objawów stanowi przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi urządzeń mechanicznych w ruchu.
bezpieczeństwo farmakoterapii, cytrynian fentanylu, fentanyl, funkcja motoryczna, funkcja poznawcza, funkcja psychomotoryczna, objaw niepożądany, opioid, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, senność, silny opioid, tabletka podjęzykowa, Vellofent, wrażliwość na opioidy, zaburzenie sprawności psychicznej, zaburzenie widzenia, zawrót głowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Matrifen 75 mikrogramów/godzinę system transdermalny 75 mcg/h
System transdermalny Matrifen, zawierający fentanyl, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na fentanyl lub substancje pomocnicze, a także w leczeniu ostrego i pooperacyjnego bólu ze względu na brak możliwości szybkiej modyfikacji dawki. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciężka depresja oddechowa, gdyż fentanyl może nasilić niewydolność oddechową, prowadząc do zatrzymania oddechu. System dostępny jest w pięciu dawkach: 12, 25, 50, 75 i 100 μg/h, z różną powierzchnią plastra (od 4,2 do 33,6 cm²) i zawartością fentanylu (od 1,38 do 11,0 mg), co ma istotne znaczenie przy ocenie ryzyka depresji oddechowej.
ból pooperacyjny, depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, działanie niepożądane, farmakokinetyka, fentanyl, leczenie przeciwbólowe, nadwrażliwość na fentanyl, niewydolność oddechowa, obrzęk, opioid, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, substancja czynna, świąd, system transdermalny, wysypka skórna, zaburzenie oddechowe, zaburzenie oddychania, zatrzymanie oddechu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Durogesic 12 mcg/h
System transdermalny Durogesic, zawierający fentanyl, był badany na 1565 dorosłych i 289 dzieci w 11 badaniach klinicznych, w tym badaniu z podwójnie ślepą próbą i grupą placebo. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) u dorosłych to nudności (35,7%), wymioty (23,2%), zaparcia (23,1%), senność (15,0%), zawroty głowy (13,1%) oraz ból głowy (11,8%). Profil bezpieczeństwa u dzieci jest podobny, z najczęstszymi działaniami niepożądanymi: wymioty (33,9%), nudności (23,5%), ból głowy (16,3%), zaparcia (13,5%), biegunka (12,8%) i świąd (12,8%). Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania, z uwzględnieniem m.in. zaburzeń układu nerwowego, psychicznych, sercowo-naczyniowych i oddechowych. Wielokrotne stosowanie może prowadzić do tolerancji i uzależnienia, a nagłe odstawienie – do objawów odstawienia, w tym u noworodków matek stosujących fentanyl w ciąży.
alergiczne zapalenie skóry, badanie z podwójnie ślepą próbą, bezdech, bezsenność, ból nienowotworowy, ból nowotworowy, bradykardia, depresja, depresja oddechowa, drgawki kloniczne, fentanyl, grupa kontrolna placebo, hipowentylacja, jadłowstręt, kontaktowe zapalenie skóry, majaczenie, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, napad grand mal, niedobór androgenów, niedociśnienie tętnicze, niedrożność jelit, niedrożność jelit częściowa, objaw odstawienny, obrzęk obwodowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sinica, stan splątania, substancja czynna, system transdermalny, tachykardia, tolerancja lekowa, układ serotoninergiczny, uzależnienie lekowe, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie erekcji, zatrzymanie moczu, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół zaburzeń oddechowych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vellofent
Produkt leczniczy Vellofent, zawierający fentanyl, wymaga szczególnej ostrożności w przechowywaniu i stosowaniu ze względu na wysokie ryzyko przypadkowego zatrucia, w tym śmiertelnego, zwłaszcza u dzieci. Terapia powinna być prowadzona wyłącznie u pacjentów z ustaloną długotrwałą terapią opioidową w leczeniu uporczywego bólu, z koniecznością ścisłego monitorowania dawki i stanu klinicznego. Fentanyl może wywoływać ciężką depresję oddechową, szczególnie u pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, zaburzeniami oddychania podczas snu (w tym centralnym bezdechem sennym) oraz u osób z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym. Należy zwrócić uwagę na ryzyko hiperalgezji opioidowej, bradykardii oraz zmienioną farmakokinetykę u pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek, co może prowadzić do nasilenia i przedłużenia działania leku.
benzodiazepiny, bradykardia, centralny bezdech senny, depresja oddechowa, farmakokinetyka, fentanyl, hiperalgezja wywołana opioidami, hipovolemia, inhibitory monoaminooksydazy, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, klirens leku, niewydolność wątroby i nerek, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rany jamy ustnej, retencja dwutlenku węgla, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, środek ostrożności, tolerancja na leki, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Fenta MX 100 100 mcg/h
Fenta MX to system transdermalny w postaci plastra, który uwalnia fentanyl w kontrolowanym tempie, dostępny w czterech dawkach: 25, 50, 75 oraz 100 μg/godz. Każdy plaster różni się powierzchnią wchłaniania (od 10,5 do 42 cm²) oraz zawartością fentanylu (od 5,78 do 23,12 mg), co wpływa na szybkość uwalniania substancji czynnej. Plastry zawierają również olej sojowy oczyszczony jako substancję pomocniczą, kalafonię, żywicę uwodornioną oraz polimery zapewniające odpowiednią adhezję i stabilność systemu. Produkt ma postać przezroczystego, zaokrąglonego plastra o złożonej strukturze warstwowej, w tym warstwy zabezpieczającej, matrycowej zawierającej fentanyl oraz warstwy nośnikowej nieprzepuszczalnej dla wody.
fentanyl, kalafonia, mikrogram fentanylu, odpady medyczne, olej sojowy, plaster medyczny, poli etyloheksyloakrylan, polietylenu tereftalan, powierzchnia wchłaniania, substancja opioidowa, substancja pomocnicza, sylikonowany polietylenu tereftalan, system transdermalny, utylizacja medyczna, uwalnianie fentanylu, warstwa matrycowa, warstwa zabezpieczająca - Leksykon leków
Interakcje leku – Zyvoxid 600 mg
Linezolid, zawarty w preparacie Zyvoxid, jest odwracalnym, nieselektywnym inhibitorem monoaminooksydazy (IMAO), co predysponuje do licznych interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych. Szczególnie istotne są interakcje z lekami sympatykomimetycznymi (np. pseudoefedryna, fenylopropanolamina), które mogą powodować wzrost ciśnienia skurczowego o 30-40 mmHg, znacznie przekraczając wzrosty obserwowane przy monoterapii. Jednoczesne stosowanie linezolidu z lekami serotoninergicznymi (SSRI, opioidy, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, tryptany) niesie wysokie ryzyko rozwoju zespołu serotoninowego, dlatego jest zdecydowanie niewskazane. Ponadto, linezolid może wchodzić w interakcje z pokarmami bogatymi w tyraminę, jednak przy dawkach tyraminy <100 mg nie obserwowano istotnego wzrostu ciśnienia tętniczego. Zaleca się unikanie nadmiernego spożycia dojrzałych serów, wyciągów z drożdży, niedestylowanych napojów alkoholowych oraz fermentowanych produktów sojowych.
ciśnienie skurczowe, cytochrom P450, dekstrometorfan, działanie wazodylatacyjne, fenelzyna, fentanyl, fenylopropanolamina, fluoksetyna, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, lek serotoninergiczny, lek sympatykomimetyczny, lek wazopresyjny, maksymalne stężenie w osoczu, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, moklobemid, monoterapia, nadciśnienie tętnicze, paroksetyna, pole pod krzywą stężenia, przełom nadciśnieniowy, pseudoefedryna, receptor dopaminergiczny, receptor serotoninowy, ryfampicyna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, stężenie stacjonarne, tramadol, tranylcypromina, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, tryptan, tyramina, warfaryna, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Fentanyl Kalceks 0,05 mg/ml
Przedawkowanie fentanylu, silnego opioidu o działaniu przeciwbólowym, stanowi bezpośrednie zagrożenie życia, głównie z powodu depresji ośrodka oddechowego, która może manifestować się od spowolnienia oddechu do całkowitego bezdechu. Kluczowe objawy kliniczne obejmują spadek częstości oddechów, obniżenie saturacji, sztywność mięśni utrudniającą wentylację, toksyczną leukoencefalopatię oraz niedociśnienie tętnicze. Mechanizmy patofizjologiczne wynikają z depresyjnego wpływu fentanylu na ośrodek oddechowy, układ nerwowo-mięśniowy oraz naczynia krwionośne. Warto podkreślić, że toksyczne działanie fentanylu na istotę białą mózgu może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych, a nasilenie objawów jest zmienne i zależy od indywidualnej wrażliwości pacjenta.
antagonista receptorów opioidowych, bezdech, blokada receptorów opioidowych, bradypnoe, częstość oddechowa, depresja oddechowa, fentanyl, hipowolemia, istota biała mózgu, lek opioidowy, lek wazoaktywny, lek zwiotczający mięśnie, nalokson, napięcie mięśniowe, niedociśnienie tętnicze, ośrodek oddechowy, płyn infuzyjny, płynoterapia, saturacja tlenu, sztywność mięśniowa, toksyczna leukoencefalopatia, układ nerwowo-mięśniowy, wentylacja wspomagana - Leksykon leków
Interakcje leku – Submena 800 mcg
Submena (fentanyl) wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne i wymagają szczególnej uwagi podczas terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie hydroksymaślanu sodu z fentanylem ze względu na ryzyko ciężkiej depresji oddechowej i zgonu. Fentanyl jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, co powoduje interakcje z inhibitorami (np. erytromycyna, ketokonazol, rytonawir, sok grejpfrutowy) prowadzącymi do zwiększenia stężenia fentanylu i ryzyka toksyczności, oraz z induktorami CYP3A4 (np. ryfampina, karbamazepina, ziele dziurawca), które obniżają skuteczność leku. Induktory wymagają monitorowania i ewentualnej korekty dawki, a ich efekt utrzymuje się do 2 tygodni po odstawieniu. Ponadto, jednoczesne stosowanie fentanylu z lekami depresyjnymi na OUN (benzodiazepiny, barbiturany, inne opioidy, leki nasenne, gabapentynoidy) zwiększa ryzyko sedacji, depresji oddechowej i zgonu, co wymaga ograniczenia dawki i ścisłego monitorowania pacjenta.
antybiotyk makrolidowy, biodostępność fentanylu, cytochrom CYP3A4, częściowy agonista opioidowy, depresja oddechowa, depresja OUN, dziurawiec zwyczajny, fentanyl, gabapentynoidy, hydroksymaślan sodu, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, klirens fentanylu, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwpsychotyczny, lek serotoninergiczny, niedociśnienie, pochodna azolu przeciwgrzybicza, receptor opioidowy, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – AuroFena 200 mcg
Lek AuroFena, zawierający fentanyl w postaci cytrynianu w tabletkach podpoliczkowych o dawkach 100, 200 i 400 µg, posiada ściśle określone przeciwwskazania, które należy bezwzględnie przestrzegać. Nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na fentanyl lub substancje pomocnicze, w tym 67,1 mg sorbitolu na tabletkę, co jest istotne u osób z nietolerancją fruktozy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest brak leczenia podtrzymującego opioidami, gdyż brak tolerancji na opioidy zwiększa ryzyko ciężkiej depresji oddechowej i zgonu. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ostrą depresją oddechową, ostrą chorobą obturacyjną płuc oraz u osób stosujących jednocześnie hydroksymaślan sodu ze względu na ryzyko nasilonej depresji ośrodkowego układu nerwowego i potencjalnie śmiertelne powikłania.
ból nowotworowy, ból przebijający, choroba obturacyjna płuc, cytrynian fentanylu, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, fentanyl, hydroksymaślan sodu, narkolepsja, nietolerancja fruktozy, niewydolność oddechowa, ośrodkowy układ nerwowy, reakcja nadwrażliwości, sorbitol, tabletka podpoliczkowa, tolerancja na opioidy, wstrząs anafilaktyczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – AuroFena 100 mcg
Lek AuroFena w formie tabletek podpoliczkowych zawiera fentanyl w dawkach 100, 200 i 400 μg (cytrynian fentanylu) i jest przeznaczony do leczenia bólu przebijającego u pacjentów onkologicznych. Terapia powinna być prowadzona pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w stosowaniu opioidów. Dawkowanie wymaga indywidualnego dostosowania, gdyż skuteczna dawka fentanylu nie koreluje bezpośrednio z dawką opioidów podtrzymujących. U opioidowo-naïwnych pacjentów dawka początkowa wynosi 100 μg, z możliwością stopniowego zwiększania do maksymalnie 800 μg na epizod bólu, przy zachowaniu minimum 4-godzinnego odstępu między dawkami. W przypadku przejścia z innych preparatów fentanylu nie stosuje się przelicznika 1:1 ze względu na różnice farmakokinetyczne. Proces doboru dawki opiera się na ocenie analgezji po 30 minutach od podania, z możliwością podania drugiej tabletki o tej samej mocy, a następnie zwiększenia dawki przy kolejnych epizodach bólu przebijającego. W trakcie leczenia podtrzymującego dawkę należy zwiększyć, jeśli konieczne jest stosowanie więcej niż jednej tabletki podczas kilku epizodów bólu.
analgezja, błona śluzowa jamy ustnej, ból przebijający, choroba nowotworowa, cytrynian, działanie niepożądane, fentanyl, geriatria, hiperalgezja, lek opioidowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pacjent onkologiczny, podrażnienie błony śluzowej, progresja choroby, przedawkowanie fentanylu, suchość jamy ustnej, tabletka podpoliczkowa, terapia uzupełniająca, tolerancja na leki, zespół odstawienny - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Durogesic 25 mcg/h
Produkt leczniczy Durogesic, zawierający fentanyl w postaci systemu transdermalnego, dostępny jest w dawkach 12 μg/h, 25 μg/h, 50 μg/h, 75 μg/h oraz 100 μg/h, odpowiadających powierzchniom plastrów od 5,25 cm² do 42,0 cm² i zawartości fentanylu od 2,1 mg do 16,8 mg. Ze względu na silne działanie opioidowe, lek może powodować istotne zaburzenia zdolności psychomotorycznych, w tym spowolnienie reakcji, upośledzenie koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz zaburzenia oceny sytuacji, co znacząco wpływa na bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn. W szczególności dawki od 50 μg/h wzwyż wiążą się z poważnymi do bardzo poważnych zaburzeniami sprawności psychofizycznej, co skutkuje zaleceniem całkowitego powstrzymania się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Nawet dawka 12 μg/h wymaga zachowania ostrożności, a dawka 25 μg/h wskazuje na konieczność znacznego ograniczenia aktywności wymagającej pełnej sprawności.
alternatywne metody leczenia, dawka leku, Durogesic, farmakoterapia, fentanyl, interakcje lekowe, koordynacja wzrokowo-ruchowa, leki hamujące OUN, ośrodkowy układ nerwowy, plaster leczniczy, substancja czynna, system transdermalny, system transdermalny Durogesic, terapia transdermalna, upośledzenie sprawności psychofizycznej, zaburzenia psychomotoryczne, zaburzenia sprawności psychofizycznej, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Durogesic 50 mcg/h
System transdermalny Durogesic, zawierający fentanyl, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na fentanyl lub składniki plastra, a także w leczeniu ostrego bólu i bólu pooperacyjnego ze względu na brak możliwości szybkiego dostosowania dawki, co zwiększa ryzyko ciężkich zaburzeń oddechowych. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest również ciężka depresja oddechowa, gdyż fentanyl może pogłębiać zaburzenia oddychania, prowadząc do zatrzymania oddechu i zgonu. Przed zastosowaniem leku konieczne jest dokładne zebranie wywiadu alergicznego oraz ocena funkcji układu oddechowego pacjenta.
ból pooperacyjny, ból przewlekły, ciężka depresja oddechowa, fentanyl, leczenie przeciwbólowe, medycyna paliatywna, nadwrażliwość na fentanyl, opioid, ostry ból, reakcja nadwrażliwości, silny opioid, substancja czynna, system transdermalny, układ oddechowy, wywiad alergiczny, zaburzenia oddechowe, zatrzymanie oddechu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Fentanyl WZF 50 mcg/ml
Fentanyl WZF to roztwór do wstrzykiwań zawierający 50 µg fentanylu w 1 ml, pozbawiony środków konserwujących, co wymaga szczególnej ostrożności przy podawaniu i przechowywaniu. Lek stosuje się wyłącznie w warunkach szpitalnych z pełnym monitorowaniem i wsparciem układu oddechowego, podawany przez doświadczony personel. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od wieku, masy ciała, stanu klinicznego, chorób współistniejących oraz rodzaju zabiegu i znieczulenia. Dla dorosłych dawki początkowe przy spontanicznym oddychaniu wynoszą 50-200 µg, a przy oddychaniu wspomaganym 300-3500 µg, z dawkami dodatkowymi odpowiednio 50 µg i 100-200 µg. W premedykacji stosuje się 50-100 µg domięśniowo na 45 minut przed indukcją. W znieczuleniu dożylnym bolus 500 µg zapewnia analgezję około godziny, a dawka 50 µg/kg mc. działa 4-6 godzin. U dzieci 2-11 lat dawki wynoszą 1-3 µg/kg mc. (początkowa) i 1-1,25 µg/kg mc. (dodatkowa). U osób starszych i osłabionych zaleca się redukcję dawki, a u otyłych dawkowanie powinno bazować na beztłuszczowej masie ciała. W przypadku niewydolności nerek konieczna jest ostrożność i monitorowanie toksyczności.
analgezja kontrolowana przez pacjenta, anestezjologia, beztłuszczowa masa ciała, bradykardia, fentanyl, indukcja znieczulenia, intubacja, lek cholinolityczny, niewydolność nerek, niezgodność chemiczna, oddychanie wspomagane, podanie podpajęczynówkowe, podanie zewnątrzoponowe, premedykacja, sedacja i analgezja, spontaniczne oddychanie, sztywność klatki piersiowej, szybkie wstrzyknięcie dożylne, toksyczność fentanylu, wlew ciągły - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Matrifen 25 mikrogramów/godzinę system transdermalny
Preparat Matrifen zawiera fentanyl, silny opioid o wysokim potencjale farmakologicznym, stosowany w formie systemu transdermalnego. Ze względu na specyfikę farmakokinetyki (spadek stężenia fentanylu w surowicy o około 50% w ciągu 20-27 godzin po usunięciu plastra) oraz ryzyko ciężkiej depresji ośrodka oddechowego, stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń i monitorowania pacjentów, zwłaszcza po usunięciu plastra przez co najmniej 24 godziny. Produkt jest wskazany wyłącznie dla pacjentów z udokumentowaną tolerancją na opioidy, gdyż u opioidowo-naïwnych, szczególnie z bólem nienowotworowym, istnieje ryzyko zagrażającej życiu hipowentylacji nawet przy najmniejszych dawkach. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych, z zaburzeniami czynności wątroby, nerek, POChP oraz u pacjentów stosujących jednocześnie leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (np. benzodiazepiny), co może nasilać sedację i depresję oddechową. Ponadto, ze względu na ryzyko przedawkowania, plastry muszą być przechowywane w miejscu niedostępnym dla dzieci i osób postronnych.
allodynia, bradyarytmia, ciśnienie śródczaszkowe, depresja oddechowa, dysfagia, fentanyl, hiperalgezja, hiperalgezja wywołana opioidami, hiperrefleksja, hipowentylacja, inhibitory cytochromu P450, inhibitory monoaminooksydazy, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, miastenia, niedrożność porażenna jelit, ośrodkowy bezdech senny, przewlekła obturacyjna choroba płuc, surowica krwi, system transdermalny, zaburzenia związane ze stosowaniem opioidów, zdarzenia niepożądane, zespół odstawienny, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Submena 400 mcg
Produkt leczniczy Submena zawiera fentanyl w postaci mikronizowanego cytrynianu fentanylu i jest dostępny w formie tabletek podjęzykowych o dawkach 100, 200, 400 oraz 800 mikrogramów. Zawartość cytrynianu fentanylu mikronizowanego wynosi odpowiednio 157, 314, 628 oraz 1257 mikrogramów. Tabletki różnią się kształtem (okrągła, owalna, romb, kapsułka) oraz wymiarami (od 6 mm do 10 x 6 mm), co ułatwia ich identyfikację i minimalizuje ryzyko błędów dawkowania. Substancje pomocnicze, takie jak mannitol, celuloza mikrokrystaliczna, krzemionka koloidalna bezwodna, kroskarmeloza sodowa oraz magnezu stearynian, zapewniają odpowiednią strukturę, stabilność oraz szybkie rozpuszczanie tabletek podjęzykowych.
- Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Submena 200 mcg
Produkt leczniczy Submena, zawierający fentanyl w dawkach 100, 200, 400 lub 800 mikrogramów, jest silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym, który może znacząco upośledzać funkcje psychomotoryczne. W trakcie terapii należy poinformować pacjenta o ryzyku związanym z prowadzeniem pojazdów mechanicznych oraz obsługą maszyn wymagających wzmożonej koncentracji. Chociaż nie przeprowadzono dedykowanych badań oceniających wpływ Submeny na zdolność prowadzenia pojazdów, znany profil działań niepożądanych opioidów wskazuje na możliwość wystąpienia zawrotów głowy, senności oraz zaburzeń widzenia, które stanowią istotne przeciwwskazania do wykonywania tych czynności. Forma podjęzykowa leku zapewnia szybkie wchłanianie, co może powodować gwałtowne pojawienie się objawów niepożądanych.
działanie niepożądane, farmakokinetyka, fentanyl, funkcja motoryczna, funkcja poznawcza, funkcja psychomotoryczna, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, senność, Submena, tabletka podjęzykowa, tolerancja na lek, upośledzenie sprawności psychicznej, wrażliwość na lek, zaburzenia równowagi, zaburzenia widzenia, zawroty głowy, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – AuroFena 100 mcg
Fentanyl w postaci tabletek podpoliczkowych (AuroFena) w dawkach 100, 200 i 400 mikrogramów wykazuje istotny wpływ na funkcje poznawcze i zdolności psychomotoryczne, co może znacząco obniżać bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Pomimo braku bezpośrednich badań dotyczących wpływu AuroFeny na te zdolności, farmakologiczne właściwości fentanylu oraz obserwowane objawy niepożądane, takie jak senność, zawroty głowy i zaburzenia widzenia, wskazują na ryzyko upośledzenia sprawności psychofizycznej. Nawet niewielkie dawki mogą powodować deficyty w koncentracji, koordynacji i czasie reakcji, co wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia lub przy zmianie dawki.
AuroFena, benzodiazepina, cytrynian fentanylu, działanie sedatywne, fentanyl, funkcja poznawcza, funkcja psychofizyczna, koordynacja psychoruchowa, lek przeciwhistaminowy, opioid, opioidowy lek przeciwbólowy, podwójne widzenie, rozmazane widzenie, senność, tabletka podpoliczkowa, terapia wielolekowa, zaburzenie widzenia, zawrót głowy, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Przedawkowanie – Vellofent 800 mcg
Przedawkowanie fentanylu w formie tabletek podjęzykowych Vellofent stanowi stan zagrożenia życia, manifestujący się objawami takimi jak depresja oddechowa, niewydolność oddechowa, zatrzymanie oddechu i serca, a także zmiany psychiczne (dezorientacja, splątanie, halucynacje) oraz śpiączka. Szczególnie u pacjentów z niewydolnością serca obserwuje się oddech Cheyne-Stoke’sa. Rzadkim, ale poważnym powikłaniem jest toksyczna leukoencefalopatia. Wczesne rozpoznanie i natychmiastowa interwencja są kluczowe, gdyż przedawkowanie może prowadzić do zgonu. Objawy rozwijają się etapami, od zmian psychicznych i utraty świadomości, przez zaburzenia oddychania, aż do krytycznych stanów zatrzymania oddechu i serca.
antagonista opioidów, depresja oddechowa, dezorientacja, dostęp żylny, fentanyl, halucynacja, hipoksja, hipotonia, hipowolemia, intubacja wewnątrztchawicza, nalokson, niewydolność oddechowa, objawy przedawkowania, oddech Cheyne-Stokesa, opioid, ostry zespół z odstawienia, podanie podjęzykowe, przedawkowanie fentanylu, śpiączka, splątanie, sztywność mięśni, tabletka podjęzykowa, toksyczna leukoencefalopatia, utrata świadomości, wentylacja wspomagana, zaburzenie oddychania, zatrzymanie serca, zmiana psychiczna - Leksykon leków
Przedawkowanie – Fentanyl WZF 50 mcg/ml
Fentanyl WZF w stężeniu 50 mikrogramów/ml jest silnym opioidem, którego przedawkowanie prowadzi przede wszystkim do depresji oddechowej o różnym nasileniu, od spowolnienia oddechu po całkowity bezdech, stanowiący bezpośrednie zagrożenie życia. Dodatkowo mogą wystąpić hipowentylacja, sztywność mięśniowa utrudniająca wentylację, niedociśnienie tętnicze oraz poważne powikłanie neurologiczne w postaci toksycznej leukoencefalopatii. Obraz kliniczny jest uzależniony od indywidualnej wrażliwości pacjenta oraz dawki leku, co wymaga szczegółowego monitorowania stanu pacjenta, zwłaszcza pod kątem funkcji oddechowych i neurologicznych.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cisatracurium Accord 2 mg/ml
Cisatracurium Accord jest niedepolaryzującym środkiem zwiotczającym mięśnie szkieletowe o strukturze benzylizochinolinowej, działającym poprzez konkurencyjne blokowanie receptorów cholinergicznych w płytce motorycznej. Mechanizm działania polega na antagonizmie acetylocholiny, co prowadzi do zahamowania przewodnictwa nerwowo-mięśniowego. Blok ten jest odwracalny za pomocą inhibitorów acetylocholinoesterazy, takich jak neostygmina czy edrofonium. W warunkach znieczulenia złożonego (tiopental/fentanyl/midazolam) u dorosłych, dawka ED95 wynosi 0,05 mg/kg masy ciała, natomiast u dzieci znieczulonych halotanem jest nieco niższa i wynosi 0,04 mg/kg masy ciała.
antagonista acetylocholiny, blok niedepolaryzacyjny, blok przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, cisatrakurium, ED95, edrofonium, fentanyl, inhibitor acetylocholinoesterazy, lek zwiotczający mięśnie szkieletowe, midazolam, mięsień przywodziciel kciuka, neostygmina, płytka motoryczna, receptor cholinergiczny, struktura benzylizochinolinowa, stymulacja nerwu łokciowego, tiopental, uwalnianie histaminy, znieczulenie halotanem, znieczulenie złożone - Leksykon leków
Interakcje leku – Alprazolam Aurovitas 1 mg
Alprazolam, będący benzodiazepiną, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Farmakodynamicznie, jednoczesne stosowanie alprazolamu z lekami psychotropowymi (np. neuroleptykami, opioidami, lekami nasennymi, uspokajającymi, przeciwdepresyjnymi) może prowadzić do nasilonej depresji ośrodkowego układu nerwowego, zwiększając ryzyko sedacji, depresji oddechowej, a nawet śpiączki i zgonu. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcję z klozapiną, która może skutkować zatrzymaniem oddechu i akcji serca. Spożywanie alkoholu podczas terapii alprazolamem jest przeciwwskazane ze względu na znaczne nasilenie działania uspokajającego i ryzyko poważnych zaburzeń funkcji poznawczych i motorycznych. Dodatkowo, alprazolam może nasilać działanie leków zwiotczających mięśnie, co zwiększa ryzyko upadków, zwłaszcza na początku leczenia.
antybiotyk makrolidowy, benzodiazepina, cymetydyna, dekstropropoksyfen, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, dezypramina, digoksyna, diltiazem, disulfiram, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, erytromycyna, fentanyl, fenytoina, fluoksetyna, fluwoksamina, imipramina, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klozapina, kodeina, lek nasenny i uspokajający, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, lek przeciwhistaminowy uspokajający, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek zwiotczający mięśnie, morfina, nefazodon, neuroleptyk, oksykodon, opioid, opioidowy lek przeciwbólowy, pozakonazol, propranolol, ryfampicyna, rytonawir, sertralina, środek przeciwdepresyjny, środek znieczulający, telitromycyna, tramadol, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, troleandomycyna, warfaryna, worykonazol, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie oddechu - Leksykon chorób i schorzeń
Ból w klatce piersiowej – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Ból w klatce piersiowej jest częstym objawem wymagającym szybkiej i kompleksowej oceny, gdyż może wskazywać na stany od łagodnych po zagrażające życiu, takie jak ostry zespół wieńcowy czy zator tętnicy płucnej. Kluczowa jest szczegółowa ocena pielęgniarska obejmująca wywiad według schematu PQRST, monitorowanie parametrów życiowych (ciśnienie tętnicze, tętno, częstość oddechów, saturacja), badanie EKG oraz identyfikację czynników ryzyka. W przypadku ostrego bólu w klatce piersiowej zaleca się podanie aspiryny w dawce 162-325 mg doustnie, tlen przy saturacji poniżej 90%, nitrogliceryny oraz, w razie potrzeby, opioidów (morfina, fentanyl). Pozycja półsiedząca (Fowlera), ciągły monitoring rytmu serca i parametrów życiowych oraz szybkie wykonanie 12-odprowadzeniowego EKG w ciągu 10 minut od zgłoszenia bólu są standardem postępowania. Diagnozy pielęgniarskie obejmują m.in. ostry ból wieńcowy, zmniejszony rzut serca, lęk oraz ryzyko nieskutecznej perfuzji tkankowej, co determinuje indywidualny plan opieki.
badanie elektrokardiograficzne, beta-bloker, bloker kanału wapniowego, ból ściany klatki piersiowej, ból w klatce piersiowej, choroba sercowo-naczyniowa, ciśnienie tętnicze, dławica piersiowa, EKG 12-odprowadzeniowe, fentanyl, hipoksemia, kwas acetylosalicylowy, lek trombolityczny, morfina, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność oddechowa, nitrogliceryna, obrzęk obwodowy, ocena kliniczna, opioidowy lek przeciwbólowy, ostry zespół wieńcowy, perfuzja obwodowa, pozycja Fowlera, pozycja półsiedząca, rehabilitacja kardiologiczna, saturacja krwi, statyna, troponina, wskaźnik masy ciała, zator tętnicy płucnej, zawał serca, zespół interdyscyplinarny - Leksykon substancji czynnych
Baklofen – Interakcje
Baklofen, jako lek działający na ośrodkowy układ nerwowy, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie istotne jest nasilenie działania sedatywnego przy jednoczesnym stosowaniu leków uspokajających, nasennych oraz przeciwhistaminowych, co wymaga monitorowania pacjentów pod kątem pogłębionej sedacji. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne potęgują miorelaksacyjne działanie baklofenu, co może prowadzić do nadmiernej relaksacji mięśniowej. U pacjentów z chorobą Parkinsona stosujących lewodopę z karbidopą obserwuje się zwiększone ryzyko stanów splątania, omamów i pobudzenia. Baklofen wydłuża również analgezję fentanylu, co ma znaczenie przy ustalaniu dawkowania opioidów. Ponadto, lek może nasilać działanie hipotensyjne leków obniżających ciśnienie tętnicze, a niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen) mogą opóźniać jego wydalanie, zwiększając ryzyko toksyczności. Interakcje z solami litu mogą nasilać objawy nadczynności ruchowej, a łączna terapia z alkoholem, zwłaszcza przy dawkach baklofenu ≥100 mg, wiąże się z wysokim ryzykiem depresji oddechowej i zespołu ośrodkowego bezdechu sennego.
analgezja, baklofen, choroba Parkinsona, ciśnienie tętnicze krwi, depresja oddechowa, działanie miorelaksacyjne, działanie toksyczne, efekt sedatywny, fentanyl, funkcja nerek, funkcje poznawcze, ibuprofen, lek nasenny, lek przeciwhistaminowy, lek uspokajający, lewodopa z karbidopą, mięśnie gładkie, nadczynność ruchowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, sole litu, spastyczność, stan splątania, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, układ sercowo-naczyniowy, uzależnienie od alkoholowe, zaburzenie koordynacji ruchowej, zespół ośrodkowego bezdechu sennego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – AuroFena 200 mcg
Przeprowadzone badania przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa fentanylu, substancji czynnej leku AuroFena (dostępnego w dawkach 100, 200 i 400 µg w formie tabletek podpoliczkowych), nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka. Standardowe testy farmakologiczne, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz rakotwórczości potwierdziły brak działań niepożądanych. Badania toksyczności rozwojowej u szczurów i królików w okresie organogenezy nie wykazały wad rozwojowych ani zmian rozwojowych. Wysokie dawki (300 µg/kg/dobę, podskórnie) u szczurów wywołały specyficzne efekty na męski układ rozrodczy, interpretowane jako wynik działania uspokajającego fentanylu. Ponadto, toksyczne dawki u matek powodowały obniżenie przeżywalności potomstwa oraz opóźnienia rozwojowe, zaburzenia sensoryczne, odruchowe i behawioralne, co mogło wynikać z bezpośredniego wpływu substancji lub pośrednio z pogorszonej opieki matczynej.
badanie farmakologiczne, charakterystyka produktu leczniczego, cytrynian fentanylu, działanie uspokajające, fentanyl, genotoksyczność, laktacja, mysz transgeniczna, opóźnienie rozwoju, organogeneza, płodność, potencjał onkogenny, potencjał rakotwórczy, preparat histologiczny, profil bezpieczeństwa, rakotwórczość, tabletka podpoliczkowa, toksyczność matczyna, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność przewlekła, toksyczność rozwojowa, toksyczność zarodka i płodu, układ rozrodczy męski, wada rozwojowa, wskaźnik przeżycia, zaburzenie czucia, zaburzenie odruchów, zaburzenie zachowania - Leksykon leków
Interakcje leku – Propofol 1% Fresenius 10 mg/ml
Propofol wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z lekami stosowanymi w anestezjologii, które mają istotne znaczenie kliniczne. Benzodiazepiny (np. midazolam) oraz opioidy (np. fentanyl) nasilają sedację i depresję oddechową, co wymaga zmniejszenia dawki propofolu i ścisłego monitorowania oddechu. Wziewne leki znieczulające i parasympatykolityki przedłużają działanie znieczulające i zmniejszają częstość oddechów, co również wymaga dostosowania dawki i monitorowania funkcji oddechowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko bradykardii i zatrzymania akcji serca przy jednoczesnym stosowaniu suksametonium lub neostygminy z propofolem, co wymaga intensywnego monitorowania kardiologicznego. U pacjentów leczonych ryfampicyną obserwuje się znaczne niedociśnienie tętnicze po indukcji propofolem, a u osób przyjmujących walproinian wskazane jest rozważenie zmniejszenia dawki propofolu ze względu na wzrost jego efektu.
anestezjologia, benzodiazepiny, bezdech, bradykardia, cyklosporyna, depresja oddechowa, działanie hipotensyjne, emulsja lipidowa, farmakodynamika, farmakokinetyka, fentanyl, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, leki zwiotczające mięśnie, leukoencefalopatia, midazolam, narkotyczne leki przeciwbólowe, neostygmina, niedociśnienie tętnicze, niewydolność układu oddechowego, opioidy, ośrodkowy układ nerwowy, parasympatykolityki, premedykacja, propofol, ryfampicyna, sukcynylocholina, suksametonium, walproinian, wziewne leki znieczulające, zatrzymanie czynności serca, znieczulenie, znieczulenie rdzeniowe, znieczulenie regionalne, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Submena 800 mcg
Fentanyl w postaci tabletek podjęzykowych Submena powinien być stosowany u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią wyłącznie po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Badania na modelach zwierzęcych wskazują na potencjalne szkodliwe działanie na procesy reprodukcyjne, jednak brak jest jednoznacznych danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w ciąży. Długotrwałe stosowanie fentanylu w ciąży może prowadzić do zespołu odstawiennego u noworodka, objawiającego się drażliwością, nadmierną płaczliwością, zaburzeniami snu, wzmożonym napięciem mięśniowym oraz problemami z karmieniem. Stosowanie fentanylu podczas porodu, w tym cięcia cesarskiego, jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko depresji oddechowej u noworodka, wynikającej z przenikania leku przez łożysko.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Durogesic 12 mcg/h
System transdermalny Durogesic zawierający fentanyl jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na fentanyl lub składniki pomocnicze, w ostrym i pooperacyjnym bólu oraz w ciężkiej depresji oddechowej. Ze względu na silne działanie opioidowe fentanylu, które jest około 100 razy silniejsze od morfiny, stosowanie tego leku w wymienionych stanach klinicznych niesie ryzyko ciężkich powikłań, w tym zagrażających życiu reakcji alergicznych i depresji oddechowej prowadzącej do zatrzymania oddychania. W przypadku bólu ostrego brak możliwości szybkiego dostosowania dawki oraz czas potrzebny na osiągnięcie stabilnego stężenia leku w surowicy stanowią istotne ograniczenia stosowania Durogesic.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Submena 800 mcg
Przedawkowanie fentanylu zawartego w tabletkach podjęzykowych Submena (dostępnych w dawkach 100, 200, 400 i 800 µg) prowadzi do ciężkiej depresji oddechowej, która może szybko przejść w zatrzymanie oddechu i śpiączkę, stanowiąc bezpośrednie zagrożenie życia. Szczególnie narażeni są pacjenci z niewydolnością serca, u których może wystąpić oddech Cheyne’a-Stokesa. Dodatkowo, sztywność mięśni utrudniająca wentylację oraz niedociśnienie tętnicze wymagają specjalistycznego postępowania. Objawy te wynikają z przedłużonego działania farmakologicznego fentanylu i mogą prowadzić do hipoksji, uszkodzenia mózgu oraz wstrząsu hipowolemicznego.
antagonista opioidów, depresja oddechowa, drożność dróg oddechowych, działanie farmakologiczne, fentanyl, hipoksemia, hipoksja, hipowolemie, intubacja dotchawicza, lek zwiotczający mięśnie, nalokson, niedociśnienie tętnicze, oddech Cheyne’a-Stokesa, oddział intensywnej terapii, ośrodek oddechowy, ostry zespół odstawienny, płynoterapia pozajelitowa, rurka ustno-gardłowa, rurka wewnątrztchawicza, śpiączka, sztywność mięśni, tabletka podjęzykowa, wentylacja mechaniczna, zatrzymanie oddechu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Vellofent 533 mcg
Vellofent, zawierający fentanyl w postaci cytrynianu, jest silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym z grupy pochodnych fenylopiperydyny (ATC: N02AB03), dostępnym w tabletkach podjęzykowych o dawkach od 67 do 800 µg fentanylu. Mechanizm działania opiera się na agonizmie receptorów opioidowych µ, co skutkuje efektem analgetycznym oraz działaniem uspokajającym. Fentanyl wywołuje również działania niepożądane, takie jak depresja oddechowa, bradykardia, hipotermia, zaparcia, mioza oraz ryzyko uzależnienia fizycznego. Skuteczność przeciwbólowa koreluje ze stężeniem leku w osoczu, a rozwój tolerancji wymaga indywidualnego dostosowania dawki. Opioidy wpływają także na napięcie mięśni gładkich układu moczowego i przewodu pokarmowego oraz modulują osie hormonalne, powodując zmiany stężenia prolaktyny, kortyzolu i testosteronu, co może manifestować się zaburzeniami cyklu miesiączkowego, libido i nastroju.
ból nowotworowy, ból przebijający, bradykardia, cytrynian fentanylu, depresja oddechowa, działanie analgetyczne, działanie toksyczne, fentanyl, hipotermia, intensywność bólu, kortyzol w osoczu, mioza, objawy odstawienne, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, prolaktyna w surowicy, receptor opioidowy μ, różnica intensywności bólu, stężenie w osoczu krwi, tabletki podjęzykowe, testosteron w osoczu, tolerancja na opioidy, trudności w mikcji, układ hormonalny, układ moczowy, układ pokarmowy, uzależnienie fizyczne, zaparcie