Przeciwwskazania
Matrifen 75 mikrogramów/godzinę system transdermalny 75 mcg/h

System transdermalny Matrifen, zawierający fentanyl, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na fentanyl lub substancje pomocnicze, a także w leczeniu ostrego i pooperacyjnego bólu ze względu na brak możliwości szybkiej modyfikacji dawki. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciężka depresja oddechowa, gdyż fentanyl może nasilić niewydolność oddechową, prowadząc do zatrzymania oddechu. System dostępny jest w pięciu dawkach: 12, 25, 50, 75 i 100 μg/h, z różną powierzchnią plastra (od 4,2 do 33,6 cm²) i zawartością fentanylu (od 1,38 do 11,0 mg), co ma istotne znaczenie przy ocenie ryzyka depresji oddechowej.

Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Przeciwwskazania do stosowania systemu transdermalnego Matrifen obejmują kluczowe sytuacje kliniczne, w których podanie fentanylu w postaci plastra może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Znajomość tych przeciwwskazań jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa farmakoterapii.1

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie systemu transdermalnego Matrifen jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na fentanyl (substancję czynną) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Reakcje nadwrażliwości mogą objawiać się wysypką skórną, świądem, obrzękiem lub reakcjami anafilaktycznymi, które mogą zagrażać życiu pacjenta.2

Ostry lub pooperacyjny ból

Matrifen w postaci systemu transdermalnego jest przeciwwskazany w leczeniu ostrego lub pooperacyjnego bólu. Wynika to z charakterystyki farmakokinetycznej systemu transdermalnego, który nie pozwala na szybkie dostosowanie dawki w krótkim czasie, co jest kluczowe w terapii bólu ostrego. Wykorzystanie plastrów z fentanylem w tych przypadkach wiąże się z istotnym ryzykiem wystąpienia ciężkich i zagrażających życiu zaburzeń oddechowych z powodu niemożności szybkiej modyfikacji dawki w odpowiedzi na zmieniające się zapotrzebowanie analgetyczne lub wystąpienie działań niepożądanych.3

Ciężka depresja oddechowa

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do zastosowania systemu transdermalnego Matrifen jest występowanie u pacjenta ciężkiej depresji oddechowej. Fentanyl, jako silny opioid, wywiera działanie depresyjne na ośrodek oddechowy, co może prowadzić do nasilenia istniejących już zaburzeń oddychania. U pacjentów z ciężką depresją oddechową podanie fentanylu może spowodować dalsze pogłębienie niewydolności oddechowej, prowadząc do zatrzymania oddechu i zgonu.4

Uwagi dotyczące dostępnych mocy i postaci leku

System transdermalny Matrifen dostępny jest w pięciu mocach, uwalniających odpowiednio 12, 25, 50, 75 i 100 mikrogramów fentanylu na godzinę. Każda z tych dawek dostępna jest w postaci przezroczystego, prostokątnego plastra umieszczonego na usuwalnej folii zabezpieczającej. Plastry posiadają charakterystyczne kolorowe oznaczenia, które ułatwiają identyfikację poszczególnych mocy:

  • 12 mikrogramów/godzinę – brązowy nadruk (plaster o powierzchni 4,2 cm², zawierający 1,38 mg fentanylu)
  • 25 mikrogramów/godzinę – czerwony nadruk (plaster o powierzchni 8,4 cm², zawierający 2,75 mg fentanylu)
  • 50 mikrogramów/godzinę – zielony nadruk (plaster o powierzchni 16,8 cm², zawierający 5,50 mg fentanylu)
  • 75 mikrogramów/godzinę – jasnoniebieski nadruk (plaster o powierzchni 25,2 cm², zawierający 8,25 mg fentanylu)
  • 100 mikrogramów/godzinę – szary nadruk (plaster o powierzchni 33,6 cm², zawierający 11,0 mg fentanylu)

Należy podkreślić, że różnice w wielkości plastrów i zawartości fentanylu mogą mieć znaczenie przy ocenie przeciwwskazań, szczególnie u pacjentów z ryzykiem depresji oddechowej, gdzie wyższe dawki (75 i 100 mikrogramów/godzinę) mogą stanowić większe zagrożenie.5

Moc systemu transdermalnego Powierzchnia plastra Zawartość fentanylu Kolor nadruku Istotność przeciwwskazań
12 μg/h 4,2 cm² 1,38 mg Brązowy Standardowa ocena przeciwwskazań
25 μg/h 8,4 cm² 2,75 mg Czerwony Standardowa ocena przeciwwskazań
50 μg/h 16,8 cm² 5,50 mg Zielony Zwiększona uwaga przy depresji oddechowej
75 μg/h 25,2 cm² 8,25 mg Jasnoniebieski Wysoka uwaga przy depresji oddechowej
100 μg/h 33,6 cm² 11,0 mg Szary Najwyższa uwaga przy depresji oddechowej

Przy rozważaniu zastosowania systemu transdermalnego Matrifen, lekarz powinien szczegółowo ocenić obecność wszystkich wymienionych przeciwwskazań, zwracając szczególną uwagę na możliwość wystąpienia reakcji nadwrażliwości, charakter dolegliwości bólowych oraz stan układu oddechowego pacjenta.6

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl