Dawkowanie i sposób podawania
Matrifen 75 mikrogramów/godzinę system transdermalny 75 mcg/h

Produkt Matrifen to system transdermalny uwalniający fentanyl w dawkach 12, 25, 50, 75 oraz 100 μg/h, co odpowiada dobowym dawkom około 0,3; 0,6; 1,2; 1,8 i 2,4 mg fentanylu. Dawkowanie wymaga indywidualnego dostosowania na podstawie oceny klinicznej pacjenta, uwzględniając m.in. masę ciała, wiek, stopień osłabienia oraz dotychczasową tolerancję na opioidy. Matrifen jest wskazany głównie u pacjentów z tolerancją na opioidy, a dawkę początkową ustala się na podstawie ekwianalgetycznej dawki opioidów stosowanych wcześniej, stosując odpowiednie przeliczniki (np. 150:1 lub 100:1 morfina doustna do fentanylu transdermalnego). U pacjentów nieprzyjmujących wcześniej opioidów zaleca się rozpoczęcie terapii od małych dawek opioidów o natychmiastowym uwalnianiu, a dopiero po osiągnięciu dawki ekwianalgetycznej odpowiadającej 12 lub 25 μg/h fentanylu rozważyć zmianę na Matrifen, ze szczególną ostrożnością ze względu na ryzyko depresji oddechowej.

Dawkowanie i sposób podawania leku Matrifen

Lek Matrifen w postaci systemu transdermalnego (plastra) dostępny jest w pięciu dawkach uwalniających odpowiednio 12, 25, 50, 75 i 100 mikrogramów fentanylu na godzinę do krążenia ogólnego. Odpowiada to dobowej dawce około 0,3; 0,6; 1,2; 1,8 i 2,4 mg fentanylu.1

Zasady ogólne dawkowania

Dawkowanie produktu Matrifen wymaga indywidualnego dostosowania dla każdego pacjenta. Lekarz powinien opierać się na dokładnej ocenie stanu klinicznego pacjenta oraz regularnie weryfikować zastosowaną dawkę. Zgodnie z zasadami farmakoterapii bólu, należy zawsze stosować najmniejszą skuteczną dawkę leku.2

Wybór dawki początkowej

Przy wyborze dawki początkowej produktu Matrifen należy uwzględnić dotychczasowe stosowanie opioidów przez pacjenta. Produkt Matrifen zalecany jest przede wszystkim u pacjentów wykazujących tolerancję na opioidy. Lekarz powinien brać pod uwagę obecny stan ogólny i medyczny pacjenta, w tym masę ciała, wiek i stopień osłabienia oraz dotychczasową tolerancję na opioidy.3

Dawkowanie u pacjentów dorosłych

Pacjenci wcześniej otrzymujący opioidy

Podczas zamiany doustnie lub parenteralnie stosowanych opioidów na system transdermalny Matrifen, należy zastosować procedurę przeliczania potencjału analgetycznego. Po rozpoczęciu leczenia dawkowanie można dostosowywać, zwiększając lub zmniejszając dawkę o 12 μg/h lub 25 μg/h, w celu osiągnięcia najmniejszej skutecznej dawki, odpowiedniej do potrzeb pacjenta. Modyfikacja dawkowania powinna opierać się na odpowiedzi klinicznej oraz dodatkowym zapotrzebowaniu na leki przeciwbólowe.4

Pacjenci wcześniej nieprzyjmujący opioidów

Standardowo nie zaleca się stosowania produktu Matrifen u pacjentów, którzy wcześniej nie przyjmowali opioidów. W takich przypadkach należy rozważyć alternatywne drogi podania leków opioidowych (doustnie, parenteralnie). W celu uniknięcia przedawkowania, u pacjentów niestosujących wcześniej opioidów zaleca się najpierw zastosowanie małych dawek opioidów o natychmiastowym uwalnianiu (np. morfina, hydromorfon, oksykodon, tramadol i kodeina). Dopiero po uzyskaniu dawki ekwianalgetycznej odpowiadającej uwalnianiu 12 μg/h lub 25 μg/h fentanylu, można rozważyć zmianę na produkt Matrifen.5

Istnieją jednak sytuacje kliniczne, gdy podanie opioidów doustnie nie jest możliwe, a produkt Matrifen pozostaje jedyną dostępną opcją terapeutyczną. W takich okolicznościach należy zastosować najmniejszą dawkę początkową (12 μg/h) oraz zapewnić pacjentowi dokładną obserwację. Należy pamiętać, że nawet przy zastosowaniu najmniejszej dawki produktu Matrifen u pacjentów wcześniej nieprzyjmujących opioidów, istnieje ryzyko wystąpienia ciężkiej zagrażającej życiu depresji oddechowej.6

Przeliczanie potencjału analgetycznego

U pacjentów aktualnie przyjmujących opioidy, dawka początkowa produktu Matrifen powinna opierać się na dawce dobowej wcześniej przyjmowanego opioidu. Proces przeliczania dawki należy przeprowadzić według poniższego schematu:7

  1. Obliczyć 24-godzinną dawkę (mg/dobę) aktualnie przyjmowanego opioidu
  2. Zamienić obliczoną dawkę na równoważną przeciwbólowo (ekwianalgetyczną) dawkę doustną morfiny, wykorzystując odpowiednie mnożniki z Tabeli 1 dla danej drogi podania
  3. Przeliczyć dobowe zapotrzebowanie na morfinę na równoważną dawkę produktu Matrifen używając Tabeli 2 lub Tabeli 3

Wybór odpowiedniej tabeli przeliczeniowej zależy od stanu klinicznego pacjenta:8

  • Tabela 2 – dla pacjentów dorosłych, u których istnieje potrzeba zmiany opioidu lub schematu podawania, lub u pacjentów mniej stabilnych klinicznie (przelicznik zamiany doustnej morfiny na fentanyl w systemie transdermalnym wynosi około 150:1)
  • Tabela 3 – dla pacjentów dorosłych, którzy otrzymują opioidy w stabilnym i dobrze tolerowanym schemacie (przelicznik zamiany doustnej morfiny na fentanyl w systemie transdermalnym wynosi około 100:1)

Tabele dawkowania leku Matrifen

Tabela 1: Przeliczanie ekwianalgetycznych dawek opioidów na doustną morfinę
Opioid Droga podania Mnożnik przeliczeniowy
Morfina Doustna 1
Morfina Domięśniowa 3
Morfina Dożylna 3
Oksykodon Doustna 1,5
Hydromorfon Doustna 5
Metadon Doustna Zależny od dawki
Tabela 2: Przeliczanie dawki doustnej morfiny na system transdermalny Matrifen (pacjenci wymagający zmiany opioidu lub mniej stabilni klinicznie – przelicznik 150:1)
Doustna morfina (mg/24h) Dawka systemu transdermalnego Matrifen (μg/h)
< 45 12
45-89 25
90-149 50
150-209 75
210-269 100
Tabela 3: Przeliczanie dawki doustnej morfiny na system transdermalny Matrifen (pacjenci otrzymujący opioidy w stabilnym i dobrze tolerowanym schemacie – przelicznik 100:1)
Doustna morfina (mg/24h) Dawka systemu transdermalnego Matrifen (μg/h)
< 30 12
30-59 25
60-89 50
90-149 75
150-209 100

Sposób podawania systemu transdermalnego Matrifen

Produkt Matrifen to system transdermalny (plaster) dostępny w pięciu dawkach: 12, 25, 50, 75 i 100 mikrogramów/godzinę. Każdy plaster ma prostokątny kształt i jest przezroczysty, umieszczony na usuwalnej folii zabezpieczającej, która jest większa niż sam plaster. Plastry są oznaczone kolorowym nadrukiem zawierającym nazwę handlową, nazwę substancji czynnej i określenie mocy.9

Plaster Matrifen o mocy 75 mikrogramów/godzinę zawiera 8,25 mg fentanylu w plastrze o powierzchni 25,2 cm² i uwalnia fentanyl w ilości 75 mikrogramów na godzinę.10 Plaster oznaczony jest jasnoniebieskim nadrukiem.11

System transdermalny należy aplikować na niepodrażnioną i nienapromieniowaną skórę, na płaską powierzchnię tułowia lub górnej części ramion. U małych dzieci preferowanym miejscem aplikacji jest górna część pleców, co minimalizuje możliwość usunięcia plastra przez dziecko. Włosy w miejscu aplikacji (preferowane jest miejsce bez owłosienia) należy przyciąć (nie golić). Przed aplikacją plastra skórę należy dokładnie umyć wodą i osuszyć. Nie należy używać mydeł, olejków, balsamów ani innych substancji, które mogłyby podrażnić skórę lub zmienić jej właściwości.

System transdermalny należy przycisnąć mocno dłonią przez około 30 sekund, aby upewnić się, że przylega dokładnie do skóry, zwłaszcza na brzegach. Każdy plaster powinien być noszony nieprzerwanie przez 72 godziny. Nowy plaster należy aplikować w innym miejscu niż poprzedni.

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl