Dawkowanie i sposób podawania
Fentanyl WZF 50 mcg/ml

Dawkowanie i sposób podawania leku Fentanyl WZF

Fentanyl WZF to produkt leczniczy zawierający 50 mikrogramów fentanylu w 1 ml roztworu do wstrzykiwań. Należy podkreślić, że produkt ten nie zawiera środków konserwujących, co ma istotne znaczenie podczas jego podawania i przechowywania ¹.

Podstawowe zasady podania

Fentanyl WZF można stosować wyłącznie w oddziałach w pełni wyposażonych w sprzęt umożliwiający monitorowanie i wspomaganie czynności układu oddechowego. Lek może być podawany jedynie przez personel doświadczony w zapewnieniu i utrzymaniu czynności oddechowej ².

W celu przeciwdziałania bradykardii zalecane jest dożylne podanie małej dawki leku cholinolitycznego bezpośrednio przed indukcją znieczulenia ³. Podczas otwierania ampułki zaleca się używanie rękawiczek ochronnych ⁴.

Drogi podania

Fentanyl WZF można podawać następującymi drogami ⁵:

• domięśniowo
• dożylnie – w szybkim wstrzyknięciu (bolus), we wlewie ciągłym lub metodą PCA (analgezja kontrolowana przez pacjenta)
• podskórnie – we wstrzyknięciu lub we wlewie ciągłym
• zewnątrzoponowo – podając dawkę jednorazową, we wlewie ciągłym lub metodą PCA
• podpajęczynówkowo – podając dawkę jednorazową lub we wlewie ciągłym

Dawkowanie u dorosłych

Dawki fentanylu należy dostosować do wieku, masy ciała, ogólnego stanu pacjenta, chorób towarzyszących, zastosowanych innych leków oraz rodzaju zabiegu operacyjnego i rodzaju znieczulenia ⁶.

Dawki powyżej 200 mikrogramów można stosować wyłącznie w znieczuleniach ⁷.

Szczegółowe dawkowanie według rodzaju podania

Premedykacja

W premedykacji można podać 1 do 2 ml (50 do 100 mikrogramów) fentanylu domięśniowo 45 minut przed indukcją znieczulenia ⁸.

Podanie dożylne

Podanie dożylne 2 ml (100 mikrogramów) fentanylu pacjentom dorosłym, nie poddanym premedykacji powinno zapewnić skuteczne zniesienie bólu na 10-20 minut w czasie zabiegu powodującego niewielkie dolegliwości bólowe ⁹.

Podanie 10 ml (500 mikrogramów) fentanylu w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolus) daje zniesienie bólu przez około godzinę. Wywołana analgezja jest skuteczna w zabiegach ze średnim nasileniem bólowym ¹⁰.

Podanie dawki 50 mikrogramów/kg mc. fentanylu wywołuje zniesienie bólu przez 4 do 6 godzin w czasie operacji o dużym nasileniu bólu ¹¹.

Podanie we wlewie dożylnym

U pacjentów z oddechem kontrolowanym zaleca się następujący schemat ¹²:

• Dawka nasycająca: szybki wlew około 1 mikrogram/kg mc./min przez pierwsze 10 minut
• Następnie wlew podtrzymujący: około 0,1 mikrograma/kg mc./min

Dawkę nasycającą można podawać również w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolus). Szybkość wlewu należy dostosować do reakcji pacjenta; zaleca się stosowanie możliwie najniższych dawek fentanylu ¹³.

Jeżeli nie planuje się zastosowania u pacjenta oddychania wspomaganego w okresie pooperacyjnym, wlew należy zakończyć 40 minut przed końcem zabiegu operacyjnego ¹⁴.

W przypadku podtrzymania spontanicznego oddychania stosuje się niższe dawki fentanylu, np. 0,05 do 0,08 mikrograma/kg mc./min ¹⁵.

W kardiochirurgii stosowane są wyższe dawki – do 3 mikrogramów/kg mc./min ¹⁶.

Uwaga: Z powodu dużej różnicy pH, fentanyl wykazuje niezgodność chemiczną ze środkami stosowanymi w indukcji znieczulenia, takimi jak tiopental i metoheksytal ¹⁷.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie u dzieci i młodzieży należy dostosować w zależności od wieku ¹⁸:

• Dzieci w wieku od 12 do 17 lat: Należy stosować dawki przeznaczone dla dorosłych.

Analgezja u dzieci spontanicznie oddychających

Techniki, które obejmują analgezję u spontanicznie oddychających dzieci należy wyłącznie stosować jako część techniki anestezjologicznej lub jako część techniki sedacji/analgezji przez wykwalifikowany personel medyczny w warunkach, które pozwolą na natychmiastowe przeprowadzenie intubacji w przypadku wystąpienia sztywności klatki piersiowej lub w przypadku wystąpienia bezdechu – podania tlenu ¹⁹.

Dawkowanie w grupach szczególnych

Pacjenci w podeszłym wieku i osłabieni

U pacjentów w podeszłym wieku oraz osłabionych zaleca się zmniejszenie dawki początkowej fentanylu. Podczas podawania dawki początkowej należy wziąć pod uwagę reakcję pacjenta i jeśli zachodzi konieczność, dokonać korekty dawki dodatkowej ²⁰.

Pacjenci otyli

U pacjentów otyłych istnieje ryzyko przedawkowania, jeśli dawkę oblicza się na podstawie masy ciała. Dawkowanie dla otyłych pacjentów należy obliczyć na podstawie szacowanej beztłuszczowej masy ciała (ang. lean body mass) ²¹.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek należy rozważyć zmniejszenie dawki produktu Fentanyl WZF oraz pilnie obserwować pod kątem wystąpienia objawów toksyczności fentanylu ²².

Dawkowanie w leczeniu silnego bólu

Podanie podskórnie

Dawkowanie podskórne w leczeniu silnego bólu ²³:

• Dorośli: dawki dostosowuje się do stanu pacjenta; podaje się we wstrzyknięciu lub we wlewie ciągłym.
• Dzieci o masie ciała poniżej 50 kg: początkowo 0,5 do 2,0 mikrogramów/kg mc./godz. we wstrzyknięciu lub we wlewie ciągłym.
• Dzieci w wieku poniżej 6 miesięcy: dawka początkowa wynosi ¼ do ⅓ dawki podanej wyżej, następna jest modyfikowana zależnie od efektu.
• Dzieci o masie ciała powyżej 50 kg: początkowo 25 do 75 mikrogramów co 1 godzinę.

Podanie zewnątrzoponowe

Dawkowanie zewnątrzoponowe ²⁴:

• Dawka jednorazowa: 50 do 100 mikrogramów (1 do 2 mikrogramów/kg mc.)
• Wlew ciągły: 25 do 100 mikrogramów/godz.
• Metoda PCA:
  • nasycenie: 75 do 100 mikrogramów
  • wlew zasadniczy: 30 do 75 mikrogramów/godz.
  • dawka na żądanie: 10 do 15 mikrogramów
  • czas blokady pompy: 6 minut

Podanie podpajęczynówkowe

Zaleca się podawanie fentanylu podpajęczynówkowo w odcinku lędźwiowym kręgosłupa ²⁵:

• Dawka jednorazowa: 5 do 25 mikrogramów/dawkę
• Wlew ciągły: 0,8 mikrograma/kg mc./godz.