Interakcje leku
Prefaxine 37,5 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Wenlafaksyna, jako substancja czynna produktu leczniczego Prefaxine, wchodzi w liczne istotne interakcje z wieloma lekami i substancjami, które wymagają szczególnej uwagi podczas prowadzenia terapii. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę interakcji mogących wystąpić podczas stosowania tego leku.¹

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO)

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z inhibitorami monoaminooksydazy stanowi szczególne ryzyko dla pacjenta, które może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zespołu serotoninowego.²

Interakcje z IMAO można podzielić na trzy główne kategorie:

• Nieodwracalne, nieselektywne IMAO – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane. Należy zachować okres przynajmniej 14 dni od zakończenia stosowania nieodwracalnych, nieselektywnych IMAO przed rozpoczęciem terapii wenlafaksyną. Po zakończeniu leczenia wenlafaksyną konieczne jest odczekanie minimum 7 dni przed rozpoczęciem stosowania nieodwracalnych, nieselektywnych IMAO.³
• Odwracalne, selektywne inhibitory MAO-A (np. moklobemid) – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Po zakończeniu leczenia odwracalnym IMAO okres przerwy przed rozpoczęciem stosowania wenlafaksyny może być krótszy niż 14 dni. Stosowanie odwracalnych IMAO można rozpocząć po upływie minimum 7 dni od zakończenia leczenia wenlafaksyną.⁴
• Odwracalne, nieselektywne inhibitory MAO (np. linezolid) – antybiotyk linezolid jest słabym odwracalnym, nieselektywnym IMAO i nie należy go podawać pacjentom leczonym wenlafaksyną. Opisywano przypadki wystąpienia ciężkich działań niepożądanych u pacjentów, gdy leczenie wenlafaksyną rozpoczęto w krótkim czasie po zakończeniu leczenia IMAO albo gdy leczenie IMAO rozpoczęto bezpośrednio po zakończeniu leczenia wenlafaksyną.⁵

Działania niepożądane, jakie mogą wystąpić w przypadku nieprzestrzegania zalecanych odstępów czasowych, obejmują: drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, obfite pocenie się, nudności, wymioty, nagłe zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy i hipertermię z objawami przypominającymi złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a nawet zgon.⁶

Ryzyko zespołu serotoninowego

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić zespół serotoninowy, stan potencjalnie zagrażający życiu. Ryzyko to wzrasta szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych produktów wpływających na system serotoninergicznych neuroprzekaźników.⁷

Do leków zwiększających ryzyko zespołu serotoninowego należą:

• Tryptany (leki przeciwmigrenowe)
• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• Lit
• Sybutramina
• Preparaty zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Opioidy: fentanyl i jego odpowiedniki, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon i pentazocyna
• Produkty lecznicze osłabiające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy⁸

Jeśli leczenie skojarzone wenlafaksyną z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważne obserwowanie pacjenta, szczególnie w początkowym okresie leczenia i przy zwiększaniu dawki. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z prekursorami serotoniny.⁹

Substancje działające na OUN

Ryzyko stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z innymi substancjami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) nie było systematycznie oceniane. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas takiego leczenia skojarzonego.¹⁰

Interakcje z alkoholem

Badania wykazały, że wenlafaksyna nie nasila zaburzeń funkcji umysłowych i motorycznych wywołanych przez etanol. Oznacza to, że wenlafaksyna sama w sobie nie potęguje efektów alkoholu na funkcje poznawcze i motoryczne. Jednak, podobnie jak w przypadku wszystkich substancji działających na OUN, należy stanowczo zalecić pacjentom całkowite unikanie picia alkoholu podczas terapii wenlafaksyną.¹¹

Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że mimo braku bezpośredniego nasilenia działania alkoholu przez wenlafaksynę, jednoczesne stosowanie obu substancji może pogłębiać działania niepożądane, takie jak: senność, zaburzenia koncentracji, pogorszenie refleksu i koordynacji ruchowej. Może to prowadzić do zwiększonego ryzyka urazów, wypadków, a także nasilenia działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego.

Produkty lecznicze wydłużające odstęp QT

Szczególnie istotną grupą interakcji są te z lekami wydłużającymi odstęp QT. Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z takimi lekami zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i/lub wystąpienia groźnych dla życia arytmii komorowych, w tym torsade de pointes.¹²

Grupy leków wydłużających odstęp QT, których należy unikać przy stosowaniu wenlafaksyny, obejmują:

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre antybiotyki chinolonowe (np. moksyfloksacyna)¹³

Lista ta nie jest pełna i należy unikać stosowania wszystkich innych produktów leczniczych o znanych właściwościach znacznego wydłużania odstępu QT, gdy pacjent otrzymuje wenlafaksynę.¹⁴

Interakcje farmakokinetyczne – wpływ na enzymy cytochromu P450

Wenlafaksyna jest metabolizowana przez enzymy cytochromu P450 i wchodzi w interakcje z lekami wpływającymi na ten system enzymatyczny. Badania wykazały, że wenlafaksyna jest słabym inhibitorem CYP2D6, natomiast nie hamuje istotnie CYP3A4, CYP1A2, CYP2C9 oraz CYP2C19.¹⁵

Wpływ innych produktów leczniczych na działanie wenlafaksyny

Ketokonazol (inhibitor CYP3A4): Badania farmakokinetyczne wykazały zwiększenie wartości AUC wenlafaksyny (70% u osób intensywnie metabolizujących i 21% u osób wolno metabolizujących przy udziale CYP2D6) oraz O-demetylowenlafaksyny (33% i 23% odpowiednio) po podaniu ketokonazolu. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 (takich jak atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, ketokonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, telitromycyna) i wenlafaksyny może zwiększać stężenie wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu. W takiej sytuacji zaleca się zachowanie ostrożności.¹⁶

Interakcje z konkretnymi lekami

Lit: Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i litu może spowodować wystąpienie zespołu serotoninowego. Należy zachować szczególną ostrożność podczas takiego leczenia skojarzonego i ściśle monitorować stan pacjenta.¹⁷

Diazepam: Wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę i farmakodynamikę diazepamu ani jego aktywnego metabolitu demetylodiazepamu. Podobnie diazepam nie wydaje się wpływać na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Nie określono, czy występują interakcje farmakokinetyczne i/lub farmakodynamiczne z innymi benzodiazepinami.¹⁸

Imipramina: Wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy. Odnotowano zależne od dawki zwiększenie 2,5 do 4,5 razy wartości AUC 2-hydroksydezypraminy podczas podawania wenlafaksyny w dawce od 75 do 150 mg na dobę. Imipramina nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest w pełni wyjaśnione, ale zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu tych leków.¹⁹

Haloperydol: Badania farmakokinetyczne wykazały zmniejszenie o 42% całkowitego klirensu haloperydolu po podaniu doustnym, zwiększenie wartości AUC o 70%, zwiększenie wartości Cmax o 88%, ale brak zmiany okresu półtrwania haloperydolu podczas jednoczesnego stosowania z wenlafaksyną. Należy wziąć to pod uwagę przy jednoczesnym stosowaniu obu leków, choć kliniczne znaczenie tej interakcji nie zostało w pełni wyjaśnione.²⁰

Rysperydon: Wenlafaksyna zwiększa wartość AUC rysperydonu o 50%, ale tylko nieznacznie wpływa na profil farmakokinetyczny całkowitej frakcji aktywnej (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon). Kliniczne znaczenie tej interakcji pozostaje niewyjaśnione, ale wymaga uwagi podczas terapii skojarzonej.²¹

Metoprolol: Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i metoprololu u zdrowych ochotników powoduje zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu o około 30-40%, podczas gdy stężenie aktywnego metabolitu α-hydroksymetoprololu nie ulega zmianie. Kliniczne znaczenie tej obserwacji dla pacjentów z nadciśnieniem nie zostało w pełni wyjaśnione. Metoprolol nie wpływa na profil farmakokinetyczny wenlafaksyny ani jej aktywnego metabolitu. Należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu obu leków.²²

Indynawir: Badania farmakokinetyczne wykazały zmniejszenie wartości AUC o 28% oraz zmniejszenie wartości Cmax o 36% dla indynawiru podczas jednoczesnego stosowania z wenlafaksyną. Indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie zostało ustalone.²³

Doustne środki antykoncepcyjne: Po wprowadzeniu produktu do obrotu odnotowano przypadki nieplanowanych ciąż u pacjentek przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne podczas leczenia wenlafaksyną. Brak jednak jasnych dowodów potwierdzających, że ciąże te były wynikiem interakcji między lekami antykoncepcyjnymi a wenlafaksyną. Nie przeprowadzono formalnych badań interakcji z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi, dlatego zaleca się ostrożność i rozważenie dodatkowych metod antykoncepcji.²⁴

Tabela interakcji z wenlafaksyną

Przedstawiona tabela zawiera zestawienie najważniejszych interakcji wenlafaksyny z innymi produktami leczniczymi, uporządkowanych według poziomu istotności klinicznej. W przypadku wątpliwości dotyczących możliwych interakcji lub konieczności równoczesnego stosowania leków wchodzących w interakcje z wenlafaksyną, zaleca się konsultację z farmakologiem klinicznym i ścisłe monitorowanie stanu pacjenta.