dostępność biologiczna
Dostępność biologiczna (biodostępność) to parametr farmakokinetyczny określający, jaka część podanej dawki leku dociera do krążenia ogólnego w niezmienionej formie. Wyrażana jest jako stosunek stężenia substancji czynnej w krążeniu ogólnoustrojowym po podaniu pozanaczyniowym (np. doustnym) do stężenia osiąganego po podaniu dożylnym tej samej dawki leku.
Wartość biodostępności waha się od 0 do 100% i zależy od wielu czynników, takich jak rozpuszczalność substancji czynnej, przepuszczalność przez błony biologiczne, stabilność w środowisku przewodu pokarmowego oraz efekt pierwszego przejścia przez wątrobę. Leki podawane dożylnie charakteryzują się 100% biodostępnością, natomiast preparaty podawane innymi drogami zwykle osiągają niższe wartości.
Znajomość dostępności biologicznej ma kluczowe znaczenie w farmakoterapii, ponieważ wpływa na wybór dawki, częstość podawania leku oraz przewidywanie skuteczności terapeutycznej. Niska biodostępność może wymagać zwiększenia dawki lub zmiany drogi podania, aby osiągnąć pożądany efekt terapeutyczny. W badaniach biorównoważności leków generycznych porównuje się biodostępność w stosunku do leku referencyjnego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – XABOPLAX 10 mg
Rywaroksaban, substancja czynna XABOPLAX 10 mg, charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną (80-100%) i szybkim wchłanianiem, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w 2-4 godziny po podaniu. Farmakokinetyka jest liniowa do dawki około 15 mg/dobę, z umiarkowaną zmiennością osobniczą (CV 30-40%), jednak w dniu zabiegu chirurgicznego zmienność ekspozycji wzrasta do 70%. Rywaroksaban wiąże się silnie z białkami osocza (92-95%), ma umiarkowaną objętość dystrybucji (~50 l) i jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz procesy niezależne od CYP, z eliminacją zarówno nerkową (ok. 50% dawki, w tym 1/3 w postaci niezmienionej) jak i kałową. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u młodych osób i 11-13 godzin u osób starszych. W badaniach klinicznych u pacjentów stosujących dawkę 10 mg/dobę stężenia maksymalne wynosiły średnio 101 μg/l (90% przedział predykcji: 7-273 μg/l), a minimalne 14 μg/l (4-51 μg/l). Farmakodynamicznie rywaroksaban wykazuje zależność stężenia od hamowania czynnika Xa (model Emax) oraz wydłużenia czasu protrombinowego (PT), z różnicami zależnymi od użytego odczynnika PT.
albuminy, aPTT, białka osocza, biodostępność, ciężkie zaburzenia nerek, cytochrom P450, czas protrombinowy, czynnik Xa, dostępność biologiczna, ekspozycja na lek, farmakokinetyka liniowa, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia wątrobowa, łagodne zaburzenia nerek, łagodne zaburzenia wątroby, maksymalne stężenie w osoczu, marskość wątroby, model Emax, model odcięcia liniowego, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, rywaroksaban, skala Childa-Pugha, umiarkowane zaburzenia nerek, umiarkowane zaburzenia wątroby, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wydzielanie nerkowe, zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Fludarabina – Właściwości farmakokinetyczne
Fludarabina, podawana w formie fosforanu fludarabiny (2F-ara-AMP), jest szybko defosforylowana do aktywnego nukleozydu 2F-ara-A, który wykazuje liniową farmakokinetykę. Po dożylnym podaniu dawki 25 mg/m² w 30-minutowej infuzji u pacjentów z przewlekłą białaczką limfocytową, maksymalne stężenie 2F-ara-A w osoczu wynosiło 3,5-3,7 µM, z umiarkowaną kumulacją do 4,4-4,8 µM po piątej dawce. Eliminacja 2F-ara-A przebiega trójfazowo z okresami półtrwania odpowiednio około 5 minut, 1-2 godziny oraz około 20 godzin. Średni klirens osoczowy wynosi 79 ml/min/m², a objętość dystrybucji 83 l/m², przy znacznej zmienności indywidualnej. Dostępność biologiczna po podaniu doustnym wynosi 50-65%, a maksymalne stężenie osiągane jest po 1-2 godzinach, stanowiąc 20-30% stężenia po podaniu dożylnym. Fludarabina nie wykazuje istotnego wiązania z białkami osocza, co wpływa na jej dystrybucję.
defosforylacja, dostępność biologiczna, dystrybucja leku, farmakokinetyka doustna, farmakokinetyka fludarabiny, fosforan fludarabiny, hematokryt, hematopoeza, kinetyka eliminacji, klirens osoczowy, kumulacja substancji, neutropenia, nukleozyd fludarabiny, objętość dystrybucji, pacjent onkologiczny, przewlekła białaczka limfocytowa, stężenie maksymalne, tabletki o natychmiastowym uwalnianiu, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vesisol 5 mg
Solifenacyna bursztynian, substancja czynna leku Vesisol, charakteryzuje się wysoką biodostępnością (~90%) oraz liniową farmakokinetyką w zakresie dawek 5-40 mg, z czasem do osiągnięcia maksymalnego stężenia (tmax) wynoszącym 3-8 godzin, niezależnym od dawki. Lek wykazuje dużą pozorną objętość dystrybucji (~600 l) oraz wysoki stopień wiązania z białkami osocza (~98%, głównie z kwaśną α1-glikoproteiną). Metabolizm solifenacyny odbywa się głównie w wątrobie przez CYP3A4, z udziałem alternatywnych szlaków metabolicznych, a okres półtrwania (t1/2) wynosi 45-68 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Wydalanie leku odbywa się głównie przez nerki (~70% w moczu) oraz w mniejszym stopniu przez przewód pokarmowy (~23% w kale), z identyfikacją jednego aktywnego metabolitu (4R-hydroksysolifenacyna) i trzech nieaktywnych. Posiłek nie wpływa na parametry farmakokinetyczne (Cmax, AUC).
4R-hydroksy-N-tlenek, 4R-hydroksysolifenacyna, biodostępność, ciężkie zaburzenia czynności nerek, cytochrom P450 3A4, dostępność biologiczna, dystrybucja leku, farmakokinetyka, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens układowy, kwaśna α1-glikoproteina, N-glukuronid, N-tlenek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, skala Childa-Pugha, solifenacyna bursztynian, stężenie maksymalne w osoczu, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ivabradine Genoptim 7,5 mg
Iwabradyna, będąca enancjomerem S o wysokiej rozpuszczalności w wodzie (>10 mg/mL), charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym po około 1 godzinie na czczo. Bezwzględna dostępność biologiczna wynosi około 40%, co jest wynikiem efektu pierwszego przejścia w jelitach i wątrobie. Spożycie pokarmu opóźnia wchłanianie o około 1 godzinę, ale zwiększa ekspozycję na lek o 20-30%, dlatego zaleca się przyjmowanie iwabradyny podczas posiłków. Lek wiąże się z białkami osocza w około 70%, a objętość dystrybucji wynosi około 100 litrów. Przy dawce 5 mg dwa razy na dobę Cmax wynosi 22 ng/mL (CV=29%), a średnie stężenie w stanie równowagi 10 ng/mL (CV=38%). Iwabradyna podlega intensywnej biotransformacji przez CYP3A4, a jej głównym aktywnym metabolitem jest pochodna N-demetylowa (S 18982), stanowiąca około 40% ekspozycji na substancję macierzystą. Lek wykazuje farmakokinetykę liniową w zakresie dawek 0,5-24 mg.
biodostępność tabletek, biotransformacja, cytochrom P450 3A4, dostępność biologiczna, dystrybucja leku, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja na lek, enancjomer S, farmakokinetyka liniowa, indukcja CYP3A4, inhibitor CYP3A4, klirens całkowity, klirens nerkowy, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pochodna N-demetylowa, przewlekła niewydolność serca, skala Child-Pugh, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna - Leksykon substancji czynnych
Roksytromycyna – Właściwości farmakokinetyczne
Roksytromycyna, makrolidowy antybiotyk, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie (Cmaks) około 2,2 godziny po dawce 150 mg (6,6 mg/l) lub 300 mg (9,7 mg/l) na czczo. Obecność pokarmu obniża biodostępność, dlatego zaleca się podawanie leku przed posiłkiem. Po wielokrotnym podaniu 150 mg co 12 godzin przez 10 dni, stan stacjonarny osiągany jest między 2. a 4. dniem, z Cmaks 9,3 mg/l i Cmin 3,6 mg/l. Okres półtrwania u dorosłych wynosi około 10,5 godziny, a u dzieci około 20 godzin, jednak bez wpływu na kumulację leku. Roksytromycyna wykazuje wysoką penetrację do tkanek, zwłaszcza płuc, migdałków i gruczołu krokowego, z wiązaniem z białkami osocza na poziomie 96%. Przenikanie do mleka ludzkiego jest minimalne (<0,05% dawki). Parametry farmakokinetyczne u dzieci powyżej 1. roku życia są zbliżone do dorosłych, co pozwala na stosowanie jednakowego dawkowania (2,5 mg/kg mc. co 12 godzin).
CYP3A, dekladynozoroksytromycyna, dostępność biologiczna, dystrybucja tkankowa, farmakokinetyka, klirens, kwaśna glikoproteina alfa 1, makrolidowy antybiotyk, mleko ludzkie, N-didemetyloroksytromycyna, N-monodemetyloroksytromycyna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, pole pod krzywą, roksytromycyna, środowisko kwaśne, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, węzeł chłonny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Silodosin Accord 4 mg
Sylodosyna, dostępna w kapsułkach twardych w dawkach 4 mg i 8 mg, wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek od 0,1 mg do 48 mg/dobę, z szybkim osiągnięciem stanu stacjonarnego (3 dni dla sylodosyny, 5 dni dla glukuronidu sylodosyny). Po podaniu doustnym 8 mg raz na dobę, maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) wynosi średnio 87 ± 51 ng/ml, osiągane po około 2,5 godziny (tmax), a pole pod krzywą (AUC) wynosi 433 ± 286 ng·h/ml. Sylodosyna charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (96,6%) i niewielką objętością dystrybucji (0,81 l/kg). Metabolizm zachodzi głównie przez glukuronidację (UGT2B7), utlenianie (CYP3A4) oraz dehydrogenazy alkoholową i aldehydową, a główny metabolit – glukuronid sylodosyny (KMD-3213G) – osiąga stężenia około trzykrotnie wyższe niż substancja macierzysta i wykazuje dłuższy okres półtrwania (~24 h). Eliminacja odbywa się głównie z kałem (54,9%) i moczem (33,5%), a okres półtrwania sylodosyny wynosi około 11 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Spożycie pokarmu zmniejsza Cmax o około 30% i wydłuża tmax o około 1 godzinę, nie wpływając istotnie na AUC.
AUC, Cmax, CYP3A4, dehydrogenaza alkoholowa, dostępność biologiczna, ekspozycja na lek, encefalopatia wątrobowa, farmakokinetyka liniowa, glukuronid sylodosyny, glukuronidacja, klirens ogólnoustrojowy, koniugat glukuronidowy, łagodny rozrost gruczołu krokowego, niedociśnienie ortostatyczne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, procesy utleniania, stan stacjonarny, Tmax, wiązanie z białkami osocza, wodobrzusze, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Quator 20 mg
Tadalafil, substancja czynna leku Quator, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) średnio po 2 godzinach. Jego farmakokinetyka jest liniowa w dawkach 2,5-20 mg, z okresem półtrwania około 16 godzin i klirensem wynoszącym 3,4 l/godzinę u osób zdrowych. Tadalafil jest silnie związany z białkami osocza (94%) i metabolizowany głównie przez CYP3A4 do nieaktywnych metabolitów, które są wydalane głównie z kałem (61%) i moczem (36%). Ekspozycja na tadalafil (AUC) u pacjentów z tętniczym nadciśnieniem płucnym jest zwiększona o 26%, a u osób starszych (≥65 lat) o 25%, jednak te zmiany nie wymagają modyfikacji dawkowania. W przypadku łagodnych i umiarkowanych zaburzeń czynności nerek (klirens kreatyniny 31-80 ml/min) oraz u pacjentów poddawanych hemodializie, ekspozycja na tadalafil jest dwukrotnie wyższa, co wymaga ostrożności i indywidualnej oceny przed zastosowaniem leku. Nie zaleca się stosowania tadalafilu u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek oraz z ciężką niewydolnością wątroby (klasa Child-Pugh C).
białka osocza, ciężkie zaburzenie czynności nerek, cytochrom P450, dostępność biologiczna, eliminacja leku, farmakokinetyka liniowa, glukuronian metylokatecholu, hemodializa, izoenzym CYP3A4, klirens, łagodne zaburzenie czynności nerek, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, profil farmakokinetyczny, Quator, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, tadalafil, tętnicze nadciśnienie płucne, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie erekcji - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Equoral 100 mg/ml
Cyklosporyna, substancja czynna Equoral (100 mg/ml roztwór doustny), charakteryzuje się szybkim osiąganiem maksymalnych stężeń (Cmax) w 1-2 godziny po podaniu doustnym, z dostępnością biologiczną wynoszącą 20-50%. Spożycie wysokotłuszczowego posiłku obniża AUC o około 13% i Cmax o 33%, co należy uwzględnić w schemacie dawkowania. Farmakokinetyka wykazuje liniową zależność dawka-AUC, z inter- i intraindywidualną zmiennością parametrów AUC i Cmax na poziomie 10-20%, co podkreśla konieczność indywidualnego monitorowania stężeń. Equoral wykazuje biorównoważność roztworu doustnego i kapsułek elastycznych, a w porównaniu z oryginalnym produktem cyklosporyny cechuje się 59% wyższym Cmax i 29% większą dostępnością biologiczną, przy zachowaniu porównywalnych minimalnych stężeń terapeutycznych. Dystrybucja leku obejmuje głównie tkanki pozakrwiowe, z pozorną objętością dystrybucji 3,5 l/kg, a w krwi największa frakcja cyklosporyny (41-58%) znajduje się w erytrocytach. Cyklosporyna wiąże się w 90% z białkami osocza, głównie lipoproteinami, co wpływa na biodostępność aktywnej frakcji leku.
biorównoważność, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, dializoterapia, dostępność biologiczna, droga żółciowa, elementy morfotyczne krwi, hydroksylacja, klirens układowy, lipoproteiny, marskość wątroby, metoda HPLC, metoda radioimmunologiczna, N-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia leku, stężenie cyklosporyny we krwi, wiązanie z białkami osocza, wysokotłuszczowy posiłek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Mucosolvan inhalacje 15 mg/2 ml
Ambroksol chlorowodorek, substancja czynna Mucosolvan inhalacje (15 mg/2 ml), charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem z doustnych postaci o natychmiastowym uwalnianiu, z liniową zależnością od dawki w zakresie terapeutycznym. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po 1-2,5 godziny (postać natychmiastowego uwalniania) lub średnio po 6,5 godziny (postać o opóźnionym uwalnianiu). Całkowita biodostępność po podaniu tabletki 30 mg wynosi 79%, a kapsułki o opóźnionym uwalnianiu wykazują względną dostępność biologiczną na poziomie 95% względem dawki 60 mg podawanej w dwóch dawkach po 30 mg. Posiłki nie wpływają na biodostępność, a wielokrotne podanie nie powoduje kumulacji leku u zdrowych osób.
ambroksolu chlorowodorek, biodostępność, CYP3A4, dostępność biologiczna, dystrybucja do tkanek, efekt pierwszego przejścia, glukuronidacja, klirens całkowity, klirens nerkowy, kwas dibromoantranilowy, mikrosomy wątroby, natychmiastowe uwalnianie, nebulizacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, opóźnione uwalnianie, stężenie leku w osoczu, wiązanie z białkami osocza