rak wątroby
Rak wątroby, medycznie określany jako rak wątrobowokomórkowy (HCC – hepatocellular carcinoma), jest najczęstszym pierwotnym nowotworem złośliwym wątroby. Stanowi piąty najczęstszy nowotwór na świecie i trzecią najczęstszą przyczynę zgonów z powodu chorób nowotworowych. Głównymi czynnikami ryzyka są marskość wątroby (obecna u 80-90% pacjentów z HCC), zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B i C, nadużywanie alkoholu, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby oraz aflatoksyny.
Diagnostyka raka wątroby opiera się na badaniach obrazowych (USG, CT, MRI z kontrastem), badaniach laboratoryjnych (alfa-fetoproteina – AFP) oraz biopsji. Charakterystyczną cechą HCC w badaniach obrazowych jest wzmocnienie kontrastowe w fazie tętniczej i wypłukiwanie kontrastu w fazie żylnej. AFP jako marker nowotworowy ma ograniczoną czułość i swoistość, ale jego podwyższone wartości mogą wspierać diagnozę.
Leczenie raka wątroby zależy od stadium zaawansowania choroby, funkcji wątroby i stanu ogólnego pacjenta. Metody terapeutyczne obejmują resekcję chirurgiczną, przeszczepienie wątroby, ablację (termoablacja, krioablacja), chemoembolizację przeztętniczą (TACE), radioembolizację oraz terapię systemową. W zaawansowanych stadiach stosuje się inhibitory kinaz tyrozynowych (sorafenib, lenvatinib) oraz immunoterapię (atezolizumab, bewacyzumab).
Rokowanie w raku wątroby jest zróżnicowane i zależy od wielu czynników, w tym stadium choroby w momencie rozpoznania, funkcji wątroby, obecności inwazji naczyniowej i przerzutów odległych. Pięcioletnie przeżycie u pacjentów z wczesnym stadium choroby po radykalnym leczeniu może sięgać 70%, jednak w przypadku zaawansowanej choroby spada poniżej 10%. Kluczowa jest wczesna diagnostyka, szczególnie w grupach podwyższonego ryzyka.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sitagliptin Adamed 25 mg
Badania przedkliniczne sytagliptyny wykazały toksyczność wątrobową i nerkową u gryzoni przy ekspozycji przekraczającej 58-krotnie poziom ekspozycji u ludzi, z brakiem efektów przy 19-krotnym przekroczeniu, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. U szczurów zaobserwowano nieprawidłowości w budowie siekaczy przy 67-krotnym przekroczeniu ekspozycji, jednak przy 58-krotnym nie stwierdzono wpływu na uzębienie. U psów przy około 23-krotnym przekroczeniu dawki klinicznej wystąpiły przemijające objawy neurotoksyczne (m.in. ataksja, drżenie) oraz zwyrodnienie mięśni szkieletowych, natomiast przy 6-krotnym przekroczeniu nie zaobserwowano takich efektów. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego, a potencjał karcinogenny był obecny jedynie u szczurów, gdzie przy ekspozycji >58x obserwowano wzrost częstości gruczolaków i raków wątroby, prawdopodobnie wtórny do przewlekłej hepatotoksyczności. W myszach nie stwierdzono działania rakotwórczego.
ataksja, badanie histopatologiczne, drżenie, dyspnea, działanie hepatotoksyczne, genotoksyczność sytagliptyny, guz wątroby, hipersaliwacja, margines bezpieczeństwa, narażenie ustrojowe, neurotoksyczność, nieprawidłowości siekaczy, nowotwór wątroby, objaw neurotoksyczny, postawa zgarbiona, potencjał karcinogenny, przenikanie do mleka, rak wątroby, sytagliptyna, toksyczność matczyna, toksyczność wątrobowo-nerkowa, uszkodzenie układu nerwowego, wymioty pieniste, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sitagliptin + Metformin hydrochloride TZF 50 mg + 1000 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa preparatu Sitagliptin + Metformin hydrochloride TZF, oparte na danych zarówno z terapii skojarzonej, jak i monoterapii, wykazały brak dodatkowej toksyczności w porównaniu do stosowania poszczególnych składników osobno. W badaniach na psach, przy narażeniu na sytagliptynę przekraczającym około 6-krotnie, a na metforminę około 2,5-krotnie poziom ekspozycji u ludzi, nie zaobserwowano efektów toksycznych. W modelach zwierzęcych toksyczność sytagliptyny ujawniała się dopiero przy ekspozycjach znacznie przewyższających dawki terapeutyczne (np. 58-krotne narażenie u gryzoni skutkowało hepatotoksycznością i nefrotoksycznością). Objawy neurologiczne i zmiany w mięśniach szkieletowych u psów pojawiały się przy 23-krotnym przekroczeniu narażenia klinicznego, natomiast przy 6-krotnym przekroczeniu nie stwierdzono takich efektów. Genotoksyczność nie została wykazana, a potencjał rakotwórczy był obserwowany jedynie u szczurów przy bardzo wysokich dawkach (58-krotne narażenie), co wiązało się z przewlekłym działaniem hepatotoksycznym i nie jest uznawane za istotne zagrożenie dla ludzi.
anomalia rozwojowa, działanie hepatotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie toksyczne, genotoksyczność, margines terapeutyczny, nieprawidłowości zębów, objawy neurologiczne, poziom bez obserwowanego efektu, przenikanie do mleka, rak wątroby, rozwój pourodzeniowy, sytagliptyna z metforminą, toksyczność, toksyczność matczyna, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotnego podania, zniekształcenie żebra, zwyrodnienie mięśni - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Juzina 100 mg
Dane przedkliniczne dotyczące sytagliptyny, substancji czynnej leku Juzina, wykazały szeroki margines bezpieczeństwa w odniesieniu do ekspozycji klinicznej u ludzi. Toksyczność wątrobowa i nerkowa u gryzoni pojawiała się przy narażeniu przekraczającym 58-krotnie poziom ekspozycji klinicznej, natomiast brak efektów toksycznych obserwowano przy 19-krotnym narażeniu. U szczurów nieprawidłowości siekaczy występowały powyżej 67-krotnego narażenia, a w 14-tygodniowym badaniu nie stwierdzono wpływu na zęby przy 58-krotnym narażeniu. U psów objawy neurotoksyczne i zmiany w mięśniach szkieletowych pojawiały się przy około 23-krotnym narażeniu, natomiast brak wpływu przy 6-krotnym narażeniu. Badania genotoksyczności nie wykazały potencjału mutagennego, a badania rakotwórczości wskazały na brak działania u myszy oraz wzrost częstości gruczolaków i raków wątroby u szczurów przy narażeniu >58x, co wiązało się z przewlekłą hepatotoksycznością i nie jest uznawane za istotne ryzyko dla ludzi ze względu na szeroki margines bezpieczeństwa (NOEL 19x).
Badania reprodukcyjne wykazały brak negatywnego wpływu na płodność u szczurów przy podawaniu przed i w trakcie krycia oraz brak działań niepożądanych w rozwoju przed- i pourodzeniowym. Niewielkie zwiększenie częstości zniekształceń żeber u płodów szczurów obserwowano przy narażeniu >29-krotnym, a toksyczny wpływ na matki królików przy podobnym poziomie ekspozycji. Sytagliptyna przenika w znacznym stopniu do mleka karmiących samic szczurów (stosunek mleko:osocze 4:1), co wymaga uwagi w kontekście stosowania u kobiet karmiących. Podsumowując, przedkliniczne dane wskazują na szeroki margines bezpieczeństwa sytagliptyny, a obserwowane efekty toksyczne występowały przy ekspozycjach wielokrotnie przekraczających dawki terapeutyczne stosowane u ludzi, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania leku Juzina w praktyce klinicznej.
ataksja, działanie hepatotoksyczne, działanie rakotwórcze, ekspozycja u człowieka, genotoksyczność sytagliptyny, margines bezpieczeństwa, narażenie ustrojowe, neurotoksyczność, nieprawidłowości siekaczy, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, rak wątroby, sytagliptyna, toksyczność narządowa, toksyczność sytagliptyny, toksyczność wątrobowa, uszkodzenie nerwów, wpływ na rozrodczość, zniekształcenia żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – SITAGLIPTIN BIOTON 50 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne sytagliptyny wykazały toksyczność narządową, głównie hepatonefrotoksyczność u gryzoni przy ekspozycjach przekraczających 58-krotnie dawkę terapeutyczną stosowaną u ludzi, przy czym brak efektów toksycznych przy 19-krotnym przekroczeniu dawki wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. U szczurów stwierdzono nieprawidłowości w rozwoju siekaczy przy ekspozycji >67×, jednak bez wpływu na zęby przy 58× dawce. U psów przy około 23-krotnym przekroczeniu dawki klinicznej obserwowano przemijające objawy neurotoksyczne (oddychanie z otwartym pyskiem, ślinotok, pieniste wymioty, ataksję, drżenie, ograniczenie aktywności, zgarbioną postawę) oraz zwyrodnienie mięśni szkieletowych, które nie występowały przy 6-krotnym przekroczeniu dawki. Badania genotoksyczności i karcynogenności nie wykazały istotnego ryzyka dla ludzi, mimo zwiększonej częstości gruczolaków i raków wątroby u szczurów przy ekspozycji >58×, co wiązano z przewlekłym uszkodzeniem hepatocytów.
Ocena wpływu na reprodukcję wykazała brak negatywnego wpływu na płodność szczurów oraz rozwój przed- i pourodzeniowy, z wyjątkiem niewielkiego wzrostu zniekształceń żeber u płodów przy ekspozycji >29× dawki klinicznej. U królików zaobserwowano toksyczność matczyną przy dawkach >29×, jednak szeroki margines bezpieczeństwa wyklucza istotne ryzyko dla ludzi. Farmakokinetyka wskazuje na znaczne przenikanie sytagliptyny do mleka samic szczurów (wskaźnik mleko/osocze 4:1), co może mieć znaczenie przy stosowaniu u kobiet karmiących. Podsumowując, toksyczne efekty sytagliptyny występują jedynie przy ekspozycjach wielokrotnie przekraczających dawki terapeutyczne (6-67×), co sugeruje niskie ryzyko działań niepożądanych w warunkach klinicznych.
ataksja, badanie farmakokinetyczne, badanie przedkliniczne, działanie hepatotoksyczne, działanie karcynogenne, efekt toksyczny, hepatotoksyczność, karcynogenność, margines bezpieczeństwa, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, potencjał genotoksyczny, rak wątroby, sytagliptyna, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczny wpływ na reprodukcję, uszkodzenie hepatocytów, uszkodzenie układu nerwowego, właściwość rakotwórcza, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Mirena 52 mg
System terapeutyczny domaciczny Mirena zawiera 52 mg lewonorgestrelu, uwalniając średnio 20 µg substancji czynnej na dobę w pierwszym roku stosowania. Skuteczność systemu utrzymuje się do 8 lat w profilaktyce ciąży oraz do 5 lat w leczeniu idiopatycznych nadmiernych krwawień miesiączkowych. System jest przeciwwskazany u kobiet z ciężkimi chorobami wątroby oraz rakiem wątroby, a także nie jest zalecany u pacjentek przed rozpoczęciem miesiączkowania, w podeszłym wieku powyżej 65 lat oraz u kobiet z niewydolnością nerek (brak danych). Założenie systemu powinno być wykonane przez lekarzy z odpowiednim doświadczeniem po wykluczeniu ciąży i przeciwwskazań. Wskazane jest wykonanie badania kontrolnego po 4-12 tygodniach od implantacji w celu potwierdzenia prawidłowego położenia i obecności nici.
antykoncepcja, antykoncepcja postkoitalna, badanie USG, choroba wątroby, ciąża, interwencja chirurgiczna, inwolucja macicy, krwawienie miesiączkowe, lewonorgestrel, miesiączkowanie, nadmierne krwawienie miesiączkowe, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, perforacja macicy, poronienie w pierwszym trymestrze, rak wątroby, rozszerzenie kanału szyjki, system domaciczny - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wątroby – Epidemiologia
Choroby wątroby stanowią istotne globalne wyzwanie zdrowotne, odpowiadając za około 2 miliony zgonów rocznie (4% wszystkich zgonów), z przewagą mężczyzn (około 2/3 zgonów). Najczęstszymi przyczynami marskości wątroby są wirusowe zapalenia wątroby (HBV, HCV), alkoholowa choroba wątroby (ALD) oraz niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD/MASLD). W 2019 roku odnotowano 1,26 miliona zgonów z powodu marskości i przewlekłych chorób wątroby, a w 2020 roku rak wątrobowokomórkowy (HCC) spowodował około 830 000 zgonów. Częstość występowania marskości wzrosła z 20,7 do 23,4 na 100 000 osób w latach 2000-2015, a liczba przypadków wyrównanej i niewyrównanej marskości w 2017 roku wyniosła odpowiednio 112 milionów i 10,6 miliona. NAFLD dotyka około 25,24% populacji globalnej, z rosnącą zachorowalnością i znacznym obciążeniem ekonomicznym (koszty w USA szacowane na 292 mld USD rocznie). ALD odpowiada za 5,9% globalnych zgonów, z rosnącą częstością wśród młodszych dorosłych i wysoką 5-letnią śmiertelnością (>50%).
alfa-fetoproteina, aminotransferaza alaninowa, choroba wątroby, choroba wątroby związana z alkoholem, dysfunkcja wątroby, komórki gwiaździste wątroby, lata życia skorygowane niepełnosprawnością, marskość wątroby, marskość wątroby klasy C, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, niewyrównana marskość wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, przewlekła choroba wątroby, rak wątrobowokomórkowy, rak wątroby, skala Child-Turcotte-Pugh, stłuszczeniowa choroba wątroby, terapia przeciwwirusowa, ultrasonografia wątroby, uszkodzenie hepatocytów, wirus zapalenia wątroby typu B, wirus zapalenia wątroby typu C, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby, wyrównana marskość wątroby - Leksykon substancji czynnych
Entekawir – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania toksykologiczne entekawiru wykazały, że substancja charakteryzuje się szerokim marginesem bezpieczeństwa przy dawkach terapeutycznych stosowanych u ludzi. W badaniach na psach zaobserwowano przemijające zapalenia okołonaczyniowe w ośrodkowym układzie nerwowym przy ekspozycji 10-19-krotnie przewyższającej narażenie u ludzi, jednak efekt ten był gatunkowo specyficzny i nie występował u innych gatunków, w tym małp z ekspozycją >100-krotną. Toksyczność na jądra (degeneracja nasieniowodów) pojawiła się jedynie przy bardzo wysokim narażeniu ≥26-krotnym, a embriotoksyczność i toksyczne działanie na zarodek/płód obserwowano u szczurów i królików przy dawkach przekraczających 21-krotne narażenie u ludzi, manifestujące się m.in. wadami kostnymi i resorpcją. W badaniach około- i pourodzeniowych nie stwierdzono negatywnego wpływu na potomstwo, a entekawir przenikał do mleka szczurów przy dawce 10 mg/kg. U młodych szczurów przy bardzo wysokich ekspozycjach (AUC ≥92x) odnotowano umiarkowane osłabienie reakcji na bodziec akustyczny, co jednak prawdopodobnie nie ma znaczenia klinicznego.
badanie mikrojądrowe, badanie rakotwórczości, bodziec akustyczny, degeneracja nasieniowodów, działanie niepożądane, embriotoksyczność, entekawir, genotoksyczność, glejak mózgu, gruczolak wątroby, guz naczyniowy, margines bezpieczeństwa, mutacja genetyczna, naprawa DNA, nowotwór płuc, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, resorpcja płodu, test Amesa, test transformacji, toksyczność zarodkowa, zaburzenie kostnienia, zapalenie okołonaczyniowe, zmiana chromosomalna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sitagliptin TZF 25 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sytagliptyny wykazały toksyczność narządową (nerki, wątroba) u gryzoni przy ekspozycji przekraczającej 58-krotnie poziom kliniczny, bez efektów przy 19-krotnym narażeniu. U szczurów stwierdzono nieprawidłowości w rozwoju siekaczy przy 67-krotnym narażeniu, natomiast u psów objawy neurotoksyczne i zwyrodnienie mięśni szkieletowych pojawiły się przy 23-krotnym narażeniu, bez efektów przy 6-krotnym. Badania genotoksyczności i kancerogenności potwierdziły brak działania mutagennego i kancerogennego u myszy, a u szczurów zwiększenie częstości guzów wątroby wiązało się z hepatotoksycznością przy 58-krotnym narażeniu. Wpływ na reprodukcję był minimalny, z nieistotnym klinicznie wzrostem zniekształceń żeber u płodów szczurów przy ekspozycji >29-krotnej oraz toksycznością dla matek królików przy podobnym poziomie narażenia. Sytagliptyna przenika do mleka szczurów w stosunku 4:1 względem osocza.
ataksja, badanie toksykologiczne, bezpieczeństwo kliniczne, dyspnea, działanie hepatotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie toksyczne sytagliptyny, genotoksyczność sytagliptyny, margines bezpieczeństwa, nieprawidłowości siekaczy, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rak wątroby, sytagliptyna, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczny wpływ na reprodukcję, wpływ na rozrodczość, zniekształcenia żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Thyrozol 20 mg
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące tiamazolu, substancji czynnej Thyrozolu, wskazują na niski poziom ostrej toksyczności przy jednorazowym podaniu, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa w kontekście jednorazowego przedawkowania. W badaniach wielokrotnego podawania odnotowano supresję szpiku kostnego, jednak efekt ten pojawiał się jedynie przy dawkach znacznie przekraczających zalecane terapeutyczne, co sugeruje ograniczone ryzyko uszkodzenia szpiku przy standardowej terapii. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego ani klastogennego, co eliminuje potencjał genotoksyczny tiamazolu w warunkach klinicznych.
działanie klastogenne, działanie mutagenne, genotoksyczność, gruczoł tarczowy, Międzynarodowa Agencja ds. Badań nad Nowotworami, mutacja genetyczna, Narodowy Program Toksykologiczny, potencjał karcynogenny, rak wątroby, supresja szpiku kostnego, Thyrozol, tiamazol, toksyczność dawki wielokrotnej, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uszkodzenie chromosomu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Eprocliv 850 mg + 50 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa preparatu Eprocliv, zawierającego sytagliptynę i metforminę, wykazały brak dodatkowej toksyczności w terapii skojarzonej w porównaniu do stosowania poszczególnych substancji osobno. W badaniach na psach ustalono poziom NOEL dla sytagliptyny na poziomie około 6-krotnego narażenia klinicznego, a dla metforminy na poziomie około 2,5-krotnego narażenia klinicznego. Toksyczność sytagliptyny obejmowała uszkodzenia wątroby i nerek u gryzoni przy narażeniu ≥58-krotnym, neurotoksyczność u psów przy 23-krotnym narażeniu (objawy takie jak ataksja, drżenie, ślinienie) oraz zmiany rozwojowe u płodów szczurów przy narażeniu ≥29-krotnym. Nie stwierdzono genotoksyczności ani istotnego ryzyka kancerogennego dla ludzi, mimo obserwacji nowotworów wątroby u szczurów przy bardzo wysokich dawkach, co uznano za efekt wtórny do hepatotoksyczności. Metformina nie wykazała istotnych zagrożeń w badaniach toksyczności, genotoksyczności i reprodukcji.
ataksja, badanie toksyczności, chlorowodorek metforminy, dyspnea, działanie kancerogenne, działanie rakotwórcze, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, hepatotoksyczność, margines bezpieczeństwa, miopatia, narażenie kliniczne, neurotoksyczność, NOEL, rak wątroby, stosunek mleko-osocze, terapia skojarzona, toksyczność matczyna, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wątrobowo-nerkowa, wady rozwojowe płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Suprovia 100 mg
Badania przedkliniczne leku Suprovia (sytagliptyna) wykazały toksyczne działanie na wątrobę i nerki u gryzoni przy narażeniu przekraczającym 58-krotnie ekspozycję kliniczną, przy czym poziom bez efektów niepożądanych (NOEL) wynosił 19-krotność dawki stosowanej u ludzi. U szczurów stwierdzono nieprawidłowości w budowie siekaczy przy narażeniu >67-krotnym, jednak przy 58-krotnym nie zaobserwowano wpływu na zęby. W badaniach na psach przy około 23-krotnym narażeniu klinicznym odnotowano objawy neurotoksyczności (ataksyja, drżenie, ograniczenie aktywności) oraz zwyrodnienie mięśni szkieletowych, natomiast NOEL wynosił 6-krotność ekspozycji klinicznej. Sytagliptyna nie wykazała genotoksyczności, a potencjał rakotwórczy był negatywny u myszy. U szczurów zaobserwowano wzrost częstości gruczolaków i raków wątroby przy narażeniu >58-krotnym, co wiązało się z hepatotoksycznością i nie jest uznawane za istotne zagrożenie dla ludzi ze względu na szeroki margines bezpieczeństwa (NOEL 19-krotność dawki klinicznej).
ataksja, badania toksykologiczne, badanie histologiczne, dyspnea, działanie kancerogenne, ekspozycja leku, genotoksyczność, hepatotoksyczność, miopatia, narażenie ustrojowe, neurotoksyczność, nieprawidłowości siekaczy, NOEL, płodność, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, rak wątroby, rozwój pourodzeniowy, toksyczność macierzyńska, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wątrobowo-nerkowa, wymioty, zniekształcenia żeber - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lonamo 50 mg
Sytagliptyna, aktywny składnik preparatu Lonamo, jest silnym i selektywnym inhibitorem dipeptydylopeptydazy 4 (DPP-4), stosowanym w terapii cukrzycy typu 2. Mechanizm działania opiera się na zwiększeniu stężenia aktywnych inkretyn – GLP-1 i GIP – co prowadzi do glukozozależnego wzrostu wydzielania insuliny oraz hamowania sekrecji glukagonu, skutkując poprawą kontroli glikemii i obniżeniem HbA1c oraz glukozy na czczo i po posiłku. W przeciwieństwie do pochodnych sulfonylomocznika, sytagliptyna nie wywołuje hipoglikemii, gdyż jej działanie jest zależne od podwyższonego stężenia glukozy, a GLP-1 nie zaburza fizjologicznej odpowiedzi glukagonu na hipoglikemię. W stężeniach terapeutycznych lek nie hamuje enzymów DPP-8 i DPP-9, co podkreśla jego wysoką selektywność i bezpieczeństwo farmakodynamiczne.
ataksja, biosynteza insuliny, cukrzyca typu 2, dipeptydylopeptydaza 4, dysfagia, genotoksyczność, glukagonopodobny peptyd-1, glukozozależność, hemoglobina glikowana, hepatotoksyczność, hipoglikemia, homeostaza glukozy, inhibitor DPP-4, komórki alfa trzustki, komórki beta trzustki, kontrola glikemii, lek hipoglikemizujący, płodność, pochodna sulfonylomocznika, polipeptyd insulinotropowy, potencjał rakotwórczy, rak wątroby, synteza insuliny, system inkretynowy, sytagliptyna, toksyczność matczyna, wychwyt glukozy, wydzielanie glukagonu, wytwarzanie glukozy, zwyrodnienie mięśni - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sytena 100 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sytagliptyny, substancji czynnej leku Sytena (dostępnego w dawkach 25 mg, 50 mg i 100 mg), wykazały toksyczne działanie na wątrobę i nerki u gryzoni jedynie przy ekspozycji przekraczającej 58-krotnie poziom terapeutyczny stosowany u ludzi, z brakiem efektów toksycznych przy 19-krotnym narażeniu, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. U szczurów zaobserwowano nieprawidłowości w rozwoju siekaczy przy narażeniu >67-krotnym, jednak nie przy 58-krotnym. U psów przy narażeniu około 23-krotnym występowały przemijające objawy neurotoksyczne (m.in. ataksja, drżenie, białe pieniste wymioty) oraz niewielkie zwyrodnienie mięśni szkieletowych, nieobecne przy 6-krotnym narażeniu. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego, a potencjalne działanie rakotwórcze ograniczało się do zwiększonej częstości gruczolaków i raków wątroby u szczurów przy ekspozycji >58-krotnej, prawdopodobnie wtórnej do przewlekłej hepatotoksyczności, co nie jest istotne klinicznie ze względu na szeroki margines bezpieczeństwa.
ataksja, badanie przedkliniczne, badanie reprodukcyjne, działanie rakotwórcze, ekspozycja kliniczna, genotoksyczność sytagliptyny, hepatotoksyczność, hepatotoksyczność sytagliptyny, margines bezpieczeństwa, narażenie ustrojowe, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, NOEL, nowotwór wątroby, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka, przewlekła hepatotoksyczność, rak wątroby, rozwój pourodzeniowy, stężenie leku w mleku, sytagliptyna, toksyczność matczyna, toksyczny wpływ na reprodukcję, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symonette
Przed rozpoczęciem terapii produktem Symonette, zawierającym wyłącznie progestagen, konieczna jest indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka, zwłaszcza u pacjentek z czynnikami ryzyka nowotworów, chorób wątroby, zaburzeń zakrzepowo-zatorowych oraz cukrzycy. Ryzyko rozwoju raka piersi podczas stosowania Symonette jest porównywalne do ryzyka związanego ze złożonymi doustnymi środkami antykoncepcyjnymi (COCs) i wzrasta z wiekiem, przy czym zwiększone ryzyko zanika w ciągu 10 lat od zaprzestania terapii. W grupach wiekowych 16-44 lat spodziewane przypadki raka piersi na 100 000 kobiet stosujących COCs wynoszą od 4,5 do 260, w porównaniu do 4-230 u niestosujących. Należy monitorować pacjentki pod kątem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, a w przypadku jej wystąpienia lub unieruchomienia rozważyć przerwanie terapii. U kobiet z cukrzycą wskazana jest ścisła kontrola glikemii, a w przypadku nadciśnienia tętniczego opornego na leczenie należy rozważyć odstawienie leku.
ciąża pozamaciczna, depresja, dezogestrel, dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych, estradiol, fibrynoliza, globulina wiążąca kortykosteroidy, insulinooporność, kamica żółciowa, krwawienie z pochwy, laktoza jednowodna, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, otoskleroza, porfiria, progestagen, przewlekłe nadciśnienie tętnicze, rak piersi, rak wątroby, steroid, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, torbiel czynnościowa, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu b – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B) jest jedną z najbezpieczniejszych i najskuteczniejszych szczepionek, z ponad miliardem podanych dawek globalnie. Długoterminowe badania kohortowe wykazały 85% ochronę (95% CI: 82-88) po 6,5 roku od szczepienia, co sugeruje, że u osób immunokompetentnych nie jest konieczne podawanie dawek przypominających. Odpowiedź immunologiczna jest osłabiona u osób starszych oraz pacjentów z chorobami zapalnymi jelit (IBD) leczonych anty-TNF, gdzie wskaźnik odpowiedzi (anty-HBs ≥10 IU/l) wynosił odpowiednio 59% i 46%. Zastosowanie dwóch kolejnych cykli szczepień (każdy po trzy dawki) może poprawić skuteczność u tych grup. Szczepionka Heplisav-B, zatwierdzona przez FDA w 2017 roku, oferuje dwudawkowy schemat dla dorosłych, co stanowi istotną alternatywę dla tradycyjnych trzydawkowych schematów. Szczepionka jest bezpieczna także w ciąży, bez zwiększonego ryzyka wad wrodzonych czy poronień, co potwierdzają dane z badania DV2-HBV-28.
anafilaksja, analiza transkryptomiczna, choroba zapalna jelit, cukrzyca, erytrocyty, FDA, HBsAg, HBV, Heplisav-B, interferon typu I, komórki B, komórki B pamięci, komórki T CD4+, leczenie immunosupresyjne, limfocyty B, odpowiedź immunologiczna, poronienie, profilowanie transkrypcyjne, rak wątroby, regresja logistyczna, szlaki prozapalne, terapia anty-TNF, uczenie maszynowe, wada wrodzona, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakażenie HBV - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Atywia Daily
Przed rozpoczęciem terapii produktem Atywia Daily (etynyloestradiol 0,03 mg + dienogest 2 mg) konieczna jest szczegółowa ocena stanu zdrowia pacjentki oraz omówienie zasadności stosowania, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Produkt zwiększa ryzyko ŻChZZ 1,6-krotnie w porównaniu do antykoncepcji bezhormonalnej, z częstością 8-11 przypadków na 10 000 kobiet rocznie (w porównaniu do 6 przypadków na 10 000 dla preparatów z lewonorgestrelem). Ryzyko jest najwyższe w pierwszym roku stosowania oraz po przerwie ≥4 tygodni. Przeciwwskazaniem do stosowania są m.in. stany po zakrzepicy, otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz inne choroby predysponujące do zakrzepicy. Pacjentki powinny być poinformowane o objawach zakrzepicy i konieczności natychmiastowej konsultacji lekarskiej w przypadku ich wystąpienia. Ponadto, stosowanie Atywia Daily wiąże się ze zwiększonym ryzykiem tętniczych incydentów zakrzepowo-zatorowych (np. zawał mięśnia sercowego, udar), szczególnie u kobiet z czynnikami ryzyka takimi jak palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, migrena z aurą czy wiek >35 lat.
anemia sierpowatokrwinkowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, depresja, dienogest, etynyloestradiol, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność, krwawienie śródcykliczne, krwioplucie, migrena z aurą, nadciśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, otoskleroza, otyłość, padaczka, pląsawica Sydenhama, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, rak wątroby, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wirus brodawczaka ludzkiego, włókniakomięśniak macicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wskaźnik masy ciała, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożone hormonalne środki antykoncepcyjne, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Adimuplan 25 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sytagliptyny, substancji czynnej leku Adimuplan, wykazały toksyczne działanie na wątrobę i nerki u gryzoni jedynie przy ekspozycji przekraczającej 58-krotnie dawkę terapeutyczną stosowaną u ludzi, przy czym poziom bez efektu toksycznego (NOEL) wynosił 19-krotność dawki klinicznej. U szczurów zaobserwowano zmiany w strukturze siekaczy przy ekspozycji >67-krotnej, jednak przy 58-krotnej nie stwierdzono takich nieprawidłowości. W badaniach na psach przy 23-krotnej ekspozycji pojawiły się przemijające objawy neurotoksyczne oraz niewielkie zwyrodnienie mięśni szkieletowych, natomiast NOEL wynosił 6-krotność dawki terapeutycznej. Sytagliptyna nie wykazała genotoksyczności, a potencjał rakotwórczy ograniczał się do wzrostu częstości gruczolaków i raków wątroby u szczurów przy ekspozycji >58-krotnej, co wiązało się z przewlekłą hepatotoksycznością i nie jest uznawane za istotne ryzyko dla ludzi. Badania reprodukcyjne nie wykazały wpływu na płodność, a teratogenność ograniczała się do niewielkiego wzrostu zniekształceń żeber u płodów szczurów przy ekspozycji >29-krotnej. Toksyczność matczyna u królików pojawiła się również przy dawkach >29-krotnych.
ataksja, drżenie, duszność, działanie hepatotoksyczne, działanie toksyczne, genotoksyczność sytagliptyny, margines bezpieczeństwa, nadmierne ślinienie, nieprawidłowość siekaczy, objawy neurologiczne, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, rak wątroby, sytagliptyna, teratogenność, toksyczność matczyna, toksyczność wątrobowa, toksyczny wpływ na reprodukcję, uszkodzenie nerwów, wpływ na płodność, wymioty, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Metronidazol Polpharma 250 mg
Przedkliniczne badania nad metronidazolem wykazały działanie mutagenne w testach in vitro, jednakże brak potwierdzenia mutagenności in vivo u ssaków, co sugeruje istnienie mechanizmów detoksykacji w organizmach żywych. Długotrwałe podawanie doustne metronidazolu u myszy i szczurów ujawniło mutagenne efekty, natomiast chomiki nie wykazały takiej reakcji, wskazując na międzygatunkowe różnice. W kontekście kancerogenności, u samców myszy stosujących dawkę 500 mg/kg mc./dobę odnotowano wzrost częstości złośliwych guzów wątroby, a u myszy poddanych terapii przez całe życie zaobserwowano zwiększoną częstość chłoniaków i nowotworów płuc. U samic szczurów długotrwałe doustne podawanie leku wiązało się ze wzrostem zachorowań na raka sutka i wątroby.
badanie in vitro, badanie in vivo, detoksykacja, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, kancerogenność, metronidazol, mutagenność, nowotwór płuc, podanie dootrzewnowe, podanie doustne, potencjał teratogenny, profil bezpieczeństwa, rak sutka, rak wątroby, toksyczność płodowa, uszkodzenie płodu, złośliwy guz wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Hemochromatoza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Hemochromatoza to genetyczne zaburzenie prowadzące do nadmiernego wchłaniania żelaza i jego akumulacji w narządach takich jak wątroba, serce i trzustka, co może skutkować poważnymi powikłaniami, w tym marskością wątroby, kardiomiopatią, arytmiami oraz cukrzycą. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu poziomu ferrytyny i saturacji transferyny (TSAT), gdzie ferrytyna powyżej 1000 μg/L wskazuje na konieczność biopsji wątroby z uwagi na ryzyko marskości. Leczenie polega głównie na flebotomii terapeutycznej, polegającej na regularnym usuwaniu 450-500 ml krwi (około 220-250 mg żelaza) w celu obniżenia poziomu ferrytyny poniżej 50 μg/L i TSAT poniżej 50%. W przypadkach przeciwwskazań do flebotomii stosuje się terapię chelatacyjną. Wczesne rozpoznanie i leczenie są kluczowe dla zapobiegania uszkodzeniom narządów i poprawy rokowania.
arytmia, badanie krwi, biopsja wątroby, ból stawów, chelatacja, choroba wątroby, cukrzyca, flebotomia, flebotomia terapeutyczna, funkcja narządów, hematokryt, hemochromatoza, hemoglobina, insulinoterapia, kardiomiopatia, marskość wątroby, nadmiar żelaza, nieregularny rytm serca, poziom ferrytyny, rak wątroby, saturacja transferyny, suplement żelaza, technika aseptyczna, terapia chelatacyjna, test genetyczny, tomografia komputerowa, upust krwi, USG jamy brzusznej, uszkodzenie narządów, wirusowe zapalenie wątroby, zaburzenie genetyczne, zapalenie stawów, zastoinowa niewydolność serca, zwłóknienie wątroby - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sitagliptin Reddy 100 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sytagliptyny, substancji czynnej preparatu Sitagliptin Reddy, wykazały toksyczne działanie na wątrobę i nerki u gryzoni jedynie przy ekspozycji przekraczającej 58-krotnie poziom terapeutyczny u ludzi, z brakiem efektów toksycznych przy 19-krotnym przekroczeniu. U szczurów stwierdzono nieprawidłowości w obrębie siekaczy przy ekspozycji >67-krotnej, jednak 14-tygodniowe badania nie potwierdziły negatywnego wpływu przy 58-krotnym przekroczeniu. U psów obserwowano przemijające objawy neurotoksyczne (m.in. ataksja, drżenie, ograniczenie aktywności) oraz zwyrodnienie mięśni szkieletowych przy ekspozycji około 23-krotnej, bez efektów przy 6-krotnym przekroczeniu. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego, natomiast w badaniach rakotwórczości u szczurów zaobserwowano wzrost częstości guzów wątroby przy ekspozycji >58-krotnej, co wiązano z przewlekłym działaniem hepatotoksycznym. U myszy nie stwierdzono działania rakotwórczego.
ataksja, drżenie, działanie hepatotoksyczne, efekt teratogenny, ekspozycja kliniczna, genotoksyczność, margines bezpieczeństwa, nerki i wątroba, przenikanie do mleka, rak wątroby, ślinotok, sytagliptyna, toksyczność matczyna, toksyczność reprodukcyjna, wymioty pieniste, zaburzenia oddechowe, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon substancji czynnych
Danazol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Danazol wymaga ścisłego przestrzegania środków ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym wirylizacji, która po jej wystąpieniu wymaga natychmiastowego odstawienia leku, aby uniknąć nieodwracalnych zmian androgenicznych. Konieczne jest przerwanie terapii w przypadku objawów takich jak tarcza zastoinowa, bóle głowy, zaburzenia widzenia, wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego, żółtaczka, zaburzenia czynności wątroby oraz zakrzepica. Długotrwałe stosowanie, zwłaszcza w połączeniu ze steroidami alkilowanymi w pozycji 17, zwiększa ryzyko poważnych schorzeń wątroby, takich jak gruczolakowatość, plamica wątrobowa oraz rak wątroby. Dane epidemiologiczne wskazują również na potencjalne zwiększenie ryzyka raka jajnika u pacjentek leczonych z powodu endometriozy. Pacjenci z chorobami wątroby, nerek, nadciśnieniem, cukrzycą, padaczką, zaburzeniami lipidowymi oraz migreną wymagają szczególnej ostrożności podczas terapii danazolem.
badania hematologiczne, badanie ultrasonograficzne, brak laktazy, choroba nowotworowa, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, cukrzyca, czerwienica, diagnostyka onkologiczna, endometrioza, gruczolakowatość wątroby, guzki piersi, hepatotoksyczność, migrena, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja laktozy, nowotwór hormonozależny, padaczka, plamica wątrobowa, rak jajnika, rak wątroby, retencja płynów, steroidy płciowe, tarcza zastoinowa, wirylizacja, zaburzenia gospodarki lipidowej, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Mifoglame 100 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sytagliptyny, substancji czynnej leku Mifoglame, wykazały toksyczne działanie na wątrobę i nerki u gryzoni przy narażeniu przekraczającym 58-krotnie ekspozycję kliniczną u ludzi, natomiast przy 19-krotnym przekroczeniu nie zaobserwowano efektów niepożądanych, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. U szczurów stwierdzono zmiany w uzębieniu przy ekspozycji 67-krotnej, jednak nie miały one miejsca przy 58-krotnej. U psów pojawiły się przemijające objawy neurologiczne (m.in. ataksja, drżenie, pieniste wymioty) przy 23-krotnym przekroczeniu dawki klinicznej, a przy 6-krotnym nie odnotowano toksyczności. Badania genotoksyczności nie wykazały potencjału mutagennego, a rakotwórczość była obecna jedynie u szczurów przy bardzo wysokich dawkach (58-krotność ekspozycji klinicznej), prawdopodobnie wtórnie do hepatotoksyczności. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność, choć przy dawkach >29-krotnych zaobserwowano niewielkie zniekształcenia żeber u płodów szczurów oraz toksyczność u królików.
ataksja, badanie płodności, drżenie, działanie hepatotoksyczne, ekspozycja kliniczna, margines bezpieczeństwa, nieprawidłowość siekaczy, objaw neurologiczny, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rak wątroby, rozwój pourodzeniowy, ślinotok, sytagliptyna, toksyczność matczyna, toksyczność wątrobowo-nerkowa, wymioty, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dulxetenon 90 mg
Dane przedkliniczne dotyczące duloksetyny (Dulxetenon) nie wykazały istotnego ryzyka genotoksycznego, jednak badania rakotwórczości u zwierząt ujawniły zmiany w wątrobie szczurów (wielojądrzaste komórki bez zmian histopatologicznych) oraz zwiększoną częstość gruczolaków i raków wątroby u samic myszy przy wysokich dawkach 144 mg/kg/dobę, co może być związane z indukcją enzymów mikrosomalnych. W badaniach reprodukcyjnych u samic szczurów przy dawce 45 mg/kg/dobę odnotowano negatywne efekty, takie jak zmniejszenie spożycia pokarmu, redukcję masy ciała, zaburzenia cyklu rujowego, obniżenie wskaźnika żywych urodzeń, spadek przeżywalności i opóźnienie wzrostu potomstwa, przy ekspozycji odpowiadającej maksymalnej ekspozycji klinicznej (AUC). Embriotoksyczność u królików objawiła się zwiększoną częstością wad sercowo-naczyniowych i kostnych przy ekspozycji niższej niż kliniczna, co podkreśla potencjalne ryzyko rozwojowe, choć wyniki te nie były powtarzalne przy innych formach soli duloksetyny.
badanie embriotoksyczności, badanie farmakologiczne, badanie rakotwórczości, badanie toksykologiczne, dawka niepowodująca działań niepożądanych, duloksetyna, działanie genotoksyczne, działanie neurobehawioralne, działanie rakotwórcze, ekspozycja kliniczna, embriotoksyczność, enzymy mikrosomalne wątroby, funkcja reprodukcyjna, genotoksyczność, indukcja enzymów wątrobowych, profil toksyczności, rak wątroby, toksyczność okołoporodowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, układ kostny, wada rozwojowa układu sercowo-naczyniowego, wakuolizacja wątrobowokomórkowa, wskaźnik żywych urodzeń, zaburzenie cyklu rujowego, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Entecavir Aurovitas 1 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne entekawiru wykazały przemijające zapalenia okołonaczyniowe w OUN u psów przy dawkach odpowiadających ekspozycji 19- i 10-krotnie wyższej niż u ludzi (0,5 mg i 1 mg). Nie stwierdzono takich zmian u innych gatunków, w tym u małp z ekspozycją >100-krotną. W badaniach rozrodczości entekawir nie obniżał płodności szczurów, jednak przy narażeniu ≥26-krotnym u gryzoni i psów obserwowano degenerację jąder, nieobecną u małp. Podawanie ciężarnym szczurzym i królikom dawek przekraczających 21-krotne narażenie u ludzi nie wykazało embriotoksyczności, choć przy wyższych dawkach odnotowano toksyczność u samic, resorpcję zarodków, wady kostne i zmiany w rozwoju płodów. Entakawir przenikał do mleka szczurów, a u młodych zwierząt przy ekspozycji ≥92-krotnej zaobserwowano osłabienie reakcji na bodziec akustyczny, bez istotnego znaczenia klinicznego.
badanie rakotwórczości, bodziec akustyczny, degeneracja nasieniowodów, embriotoksyczność, glejak mózgu, gruczolak wątroby, guz naczyniowy, naprawa DNA, narażenie płodu, nowotwór płuc, ośrodkowy układ nerwowy, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, resorpcja płodu, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność rozwojowa, zaburzenie kostnienia, zapalenie okołonaczyniowe, zmiana chromosomalna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Cliovelle 1 mg/0,5mg tabletki 1 mg + 0,5 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne leku Cliovelle, zawierającego walerianian estradiolu (1 mg) oraz octan noretysteronu (0,5 mg), wykazały niską toksyczność ostrą estrogenów, jednak z uwagi na różnice międzygatunkowe, wyniki te należy interpretować ostrożnie. Walerianian estradiolu wykazywał działanie letalne na zarodki nawet w niskich dawkach oraz indukował zmiany rozwojowe, takie jak uszkodzenia układu moczowo-płciowego i feminizację płodów męskich. Octan noretysteronu powodował wirylizację płodów żeńskich u szczurów i małp, a wysokie dawki były letalne dla zarodków. Te efekty embriotoksyczne podkreślają konieczność ostrożności w stosowaniu leku w okresie ciąży.
guz jajnika, guz piersi, guz przysadki, guz wątroby, maskulinizacja płodu, octan noretysteronu, potencjał kancerogenny, progestagen, rak jąder, rak macicy, rak piersi, rak pochwy, rak szyjki macicy, rak wątroby, rozwój embrionalny, terapia hormonalna, toksyczność ostra, walerianian estradiolu, wirylizacja - Leksykon leków
Działania niepożądane – Implanon NXT 68 mg
Implanon NXT to podskórny implant zawierający 68 mg etonogestrelu, stosowany jako środek antykoncepcyjny. Najczęstszym działaniem niepożądanym są zaburzenia krwawień miesiączkowych, obejmujące nieregularne, częste, przedłużające się lub brak krwawień, z brakiem miesiączki u około 20% pacjentek oraz częstymi/przedłużającymi się krwawieniami u kolejnych 20%. Zaburzenia te stanowią główną przyczynę przerwania terapii (około 11%). Podczas implantacji i usuwania mogą wystąpić miejscowe reakcje, takie jak zasinienia, ból, świąd, a także poważniejsze powikłania, w tym reakcje wazowagalne, zwłóknienia, ropnie, parestezje, a także przemieszczenie implantu, w tym do naczyń krwionośnych (np. tętnicy płucnej), co może skutkować objawami bólu w klatce piersiowej, duszności, kaszlu lub krwioplucia. Nieprawidłowa implantacja może wymagać interwencji chirurgicznej.
chwiejność emocjonalna, ciąża pozamaciczna, duszność, dyzuria, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, etonogestrel, idiopatyczne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, krwioplucie, łojotok, łysienie, migrena, mlekotok, nadmierne owłosienie, nadwrażliwość, niedociśnienie, obniżony nastrój, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, parestezja, pokrzywka, przemieszczenie implantu, rak piersi, rak wątroby, reakcja anafilaktyczna, reakcja wazowagalna, tętnica płucna, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, torbiel jajnika, trądzik, udar mózgu, uderzenia gorąca, zakażenie pochwy, zakażenie układu moczowego, zapalenie gardła, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zmniejszone libido, zwłóknienie, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Entecavir Synoptis 0,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa entekawiru wykazały, że wielokrotne podawanie leku w dawkach odpowiadających narażeniu 10- do 19-krotnie wyższemu niż u ludzi powodowało przemijające zapalenia okołonaczyniowe w ośrodkowym układzie nerwowym u psów, natomiast u małp, przy narażeniu ponad 100-krotnym, nie stwierdzono takich zmian. W badaniach rozrodczości entekawir nie obniżał płodności u szczurów, jednak przy narażeniu ≥ 26-krotnym obserwowano degenerację nasieniowodów u gryzoni i psów, co nie wystąpiło u małp. Toksyczność rozwojowa u szczurów i królików ujawniała się przy narażeniu przekraczającym 21-krotnie ekspozycję ludzką, manifestując się embriotoksycznością, wadami kostnymi i zmniejszeniem masy ciała. W badaniach około- i pourodzeniowych nie zaobserwowano działań niepożądanych u potomstwa, a entekawir przenikał do mleka szczurów. U młodych szczurów podawanie leku powodowało umiarkowane osłabienie reakcji na bodziec akustyczny przy AUC ≥ 92-krotnie wyższym niż u ludzi, co prawdopodobnie nie ma znaczenia klinicznego.
badanie mikrojądrowe, badanie toksykologiczne, bodziec akustyczny, degeneracja nasieniowodów, embriotoksyczność, glejak mózgu, gruczolak, guz naczyniowy, mutacja genetyczna, naprawa DNA, nowotwór płuc, ośrodkowy układ nerwowy, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, resorpcja, test mutagenności, test transformacji, toksyczność zarodkowa, zaburzenie kostnienia, zapalenie okołonaczyniowe, zmiana chromosomalna - Leksykon chorób i schorzeń
Hemochromatoza – Epidemiologia
Hemochromatoza dziedziczna (HH) jest najczęstszym autosomalnym recesywnym zaburzeniem genetycznym w populacjach białych, z częstością homozygotyczności mutacji HFE C282Y wynoszącą około 0,26%. Choroba dotyka głównie mężczyzn (stosunek mężczyzn do kobiet 1,8-3:1), ujawniając się zwykle w piątej dekadzie życia u mężczyzn (mediana 51 lat) i później u kobiet (mediana 66 lat). Pomimo wysokiej częstości mutacji, penetracja kliniczna jest niska i zmienna – do 25% homozygot C282Y pozostaje bezobjawowych. Objawy przeładowania żelazem rozwijają się zwykle między 40. a 50. rokiem życia, a powikłania takie jak marskość wątroby, rak wątrobowokomórkowy (HCC), cukrzyca, artropatia i choroby wątroby występują u około 28% mężczyzn i 1% kobiet homozygotycznych. Ryzyko HCC u mężczyzn z HH wynosi około 6% w ciągu 10 lat, a u kobiet 1,5%. Poziom ferrytyny ≥1000 µg/L wiąże się z marskością wątroby u 20-45% pacjentów. Hemochromatoza jest także powiązana z podwyższonym ryzykiem raka jelita grubego, piersi oraz prostaty (32% wzrost ryzyka u mężczyzn homozygotycznych C282Y).
alfa-fetoproteina, artropatia, autosomalne recesywne zaburzenie, badanie echokardiograficzne, badanie przesiewowe, biopsja wątroby, ferrytyna w surowicy, flebotomia, hemochromatoza, hemochromatoza dziedziczna, heterozygotyczność złożona, inhibitory pompy protonowej, marskość wątroby, menopauza, miesiączkowanie, mutacja C282Y, mutacja H63D, niedokrwistość syderoachrestyczna, osteoartroza, przeładowanie żelazem, rak jelita grubego, rak piersi, rak prostaty, rak wątrobowokomórkowy, rak wątroby, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, saturacja transferyny, stężenie żelaza w wątrobie, ultrasonografia wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby - Leksykon substancji czynnych
Tiamazol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dostępne dane przedkliniczne wskazują, że tiamazol charakteryzuje się niską ostrą toksycznością, co przekłada się na wysoki margines bezpieczeństwa przy podawaniu pojedynczych dawek. W badaniach wielokrotnego podawania zaobserwowano supresję szpiku kostnego, jednak jedynie przy dawkach znacznie przekraczających te stosowane klinicznie, co sugeruje potencjalne ryzyko mielosupresji przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek. Wyniki badań genotoksyczności są niejednoznaczne – brak mutagenności i klastogenności potwierdzono w ocenie Thyrozolu, natomiast badania Metizolu wskazują na możliwe działanie mutagenne. W dwuletnich badaniach toksyczności przewlekłej u szczurów nie stwierdzono istotnych zmian poza farmakologicznym efektem na tarczycę, natomiast u myszy podawano tiamazol w stężeniu 500 mg/l, gdzie zaobserwowano częstsze występowanie raka wątroby, jednak bez istotności statystycznej.
choroba tarczycy, dawka terapeutyczna, działanie klastogenne, działanie mutagenne, genotoksyczność, hormon tarczycy, karcynogen, margines bezpieczeństwa, mielosupresja, potencjał karcynogenny, potencjał rakotwórczy, rak wątroby, supresja szpiku kostnego, tiamazol, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Entecavir Ranbaxy 0,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa entekawiru wykazały, że toksyczność po podaniu wielokrotnym jest ograniczona i zależna od dawki. U psów obserwowano przemijające zapalenia okołonaczyniowe w OUN przy narażeniu przekraczającym 10-19-krotnie ekspozycję u ludzi, natomiast u małp, przy narażeniu ponad 100-krotnym, nie stwierdzono takich zmian. Wpływ na rozrodczość był minimalny – brak obniżenia płodności u szczurów przy wysokim narażeniu, jednak degeneracja nasieniowodów pojawiła się u gryzoni i psów przy narażeniu >26-krotnym. Badania embriotoksyczności u szczurów i królików wykazały toksyczność i wady rozwojowe przy dawkach przekraczających 21-krotne narażenie ludzkie, w tym resorpcję zarodków, zaburzenia kostnienia i anomalie kręgów. Entekawir przenika przez łożysko i do mleka, a u młodych szczurów przy ekspozycji ≥92-krotnej obserwowano umiarkowane osłabienie reakcji na bodźce akustyczne, co jednak prawdopodobnie nie ma znaczenia klinicznego.
badanie rakotwórczości, bodziec akustyczny, degeneracja nasieniowodów, działanie genotoksyczne, embriotoksyczność, genotoksyczność, glejak mózgu, gruczolak wątroby, guz naczyniowy, mutacja genetyczna, naprawa DNA, nowotwór płuc, ośrodkowy układ nerwowy, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, resorpcja płodu, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność rozwojowa, zaburzenie kostnienia, zapalenie okołonaczyniowe, zmiana chromosomalna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Entecavir Polpharma 1 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne entekawiru wykazały przemijające zapalenia okołonaczyniowe w OUN u psów przy dawkach odpowiadających 10- i 19-krotnemu narażeniu klinicznemu, natomiast u małp, przy narażeniu >100-krotnym, nie stwierdzono takich zmian. W badaniach rozrodczości u szczurów nie zaobserwowano obniżenia płodności, jednak degeneracja nasieniowodów wystąpiła u gryzoni i psów przy narażeniu ≥26-krotnym. W badaniach embriotoksyczności u szczurów i królików dawki przekraczające 21-krotne narażenie kliniczne wywołały toksyczność u ciężarnych, resorpcje, zmiany kostne i wady rozwojowe. Entakawir przenika przez łożysko i do mleka szczurów. U młodych szczurów przy AUC ≥92-krotnym względem ludzi zaobserwowano przejściowe osłabienie reakcji na bodziec akustyczny, prawdopodobnie bez znaczenia klinicznego.
badanie mikrojądrowe, badanie rakotwórczości, bodziec akustyczny, degeneracja nasieniowodów, embriotoksyczność, genotoksyczność, glejak mózgu, gruczolak wątroby, łagodny guz naczyniowy, naprawa DNA, neurotoksyczność, nowotwór płuc, ośrodkowy układ nerwowy, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, resorpcja, specyficzność gatunkowa, test Amesa, test transformacji, toksyczność zarodkowa, zaburzenie kostnienia, zapalenie okołonaczyniowe, zmiana chromosomalna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Juzimette 50 mg + 850 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Juzimette, zawierającego 50 mg sytagliptyny i 850 mg metforminy chlorowodorku, nie wykazały dodatkowej toksyczności wynikającej z połączenia tych substancji w porównaniu do monoterapii. W badaniach na psach, przy narażeniu na sytagliptynę około 6-krotnie, a na metforminę około 2,5-krotnie przekraczającym ekspozycję kliniczną, nie zaobserwowano działań niepożądanych (NOEL). Toksyczność sytagliptyny na wątrobę i nerki u gryzoni występowała jedynie przy narażeniu przekraczającym 58-krotną ekspozycję kliniczną, a zmiany rozwojowe w uzębieniu szczurów pojawiły się przy narażeniu ponad 67-krotnym. Objawy toksyczne układu nerwowego u psów pojawiły się przy 23-krotnym narażeniu, natomiast przy 6-krotnym nie stwierdzono negatywnych efektów. Badania genotoksyczności i rakotwórczości nie wykazały istotnego ryzyka dla ludzi, mimo obserwacji nowotworów wątroby u szczurów przy bardzo wysokich dawkach, co wiązano z przewlekłą hepatotoksycznością.
badanie toksyczności, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie toksyczne, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność sytagliptyny, hepatotoksyczność, Juzimette, margines bezpieczeństwa, metforminy chlorowodorek, neurotoksyczność, nieprawidłowości siekaczy, osocze, potencjał genotoksyczny, rak wątroby, sytagliptyna z metforminą, terapia skojarzona, toksyczność matczyna, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wątrobowo-nerkowa, toksyczny wpływ na reprodukcję, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – SITAGLIPTIN BIOTON 25 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sytagliptyny wykazały, że toksyczne efekty na wątrobę i nerki u gryzoni pojawiały się przy ekspozycji przekraczającej 58-krotnie poziom narażenia klinicznego, podczas gdy przy 19-krotnym przekroczeniu nie odnotowano niekorzystnych skutków. U szczurów stwierdzono nieprawidłowości w obrębie siekaczy przy ekspozycji >67×, jednak przy 58-krotnym przekroczeniu nie obserwowano wpływu na zęby. U psów przy około 23-krotnym przekroczeniu dawki klinicznej wystąpiły przemijające objawy neurotoksyczne i miopatia, natomiast przy 6-krotnym przekroczeniu nie stwierdzono wpływu na układ nerwowy ani mięśnie. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego, a potencjał rakotwórczy ograniczał się do wzrostu częstości gruczolaków i raków wątroby u szczurów przy ekspozycji >58×, co wiązało się z przewlekłą hepatotoksycznością i nie jest uznawane za istotne ryzyko dla ludzi ze względu na szeroki margines bezpieczeństwa.
ataksja, drżenie, efekt teratogenny, genotoksyczność, hepatotoksyczność, karmienie piersią, margines bezpieczeństwa, narażenie kliniczne, neurotoksyczność, objawy neurologiczne, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, rak wątroby, siekacze, ślinotok, sytagliptyna, toksyczność matczyna, toksyczność wątrobowo-nerkowa, wpływ na rozrodczość, zaburzenia oddychania, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Entecavir Aurovitas 0,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa entekawiru wykazały, że lek w dawkach terapeutycznych charakteryzuje się akceptowalnym profilem bezpieczeństwa. W badaniach toksykologicznych na psach zaobserwowano przemijające zapalenia okołonaczyniowe w OUN przy narażeniu 10-19-krotnie wyższym niż u ludzi, natomiast u małp, nawet przy narażeniu ponad 100-krotnym, nie stwierdzono takich zmian. Badania rozrodczości na szczurach nie wykazały obniżenia płodności, choć degeneracja nasieniowodów pojawiła się u gryzoni i psów przy narażeniu ≥26-krotnym. Podawanie entekawiru ciężarnym szczurzym i królikom w dawkach do 21-krotnie przekraczających ekspozycję ludzką nie wywoływało embriotoksyczności, jednak wyższe dawki indukowały toksyczność u matki i płodu, w tym resorpcję, zmniejszenie masy ciała płodu oraz wady kostne. W badaniach około- i pourodzeniowych nie zaobserwowano działań niepożądanych u potomstwa, a umiarkowane osłabienie reakcji na bodziec akustyczny u młodych szczurów wystąpiło przy AUC ≥92-krotnie wyższym niż u ludzi, co prawdopodobnie nie ma znaczenia klinicznego.
badanie rakotwórczości, badanie toksykologiczne, bodziec akustyczny, degeneracja nasieniowodów, embriotoksyczność, entekawir, glejak mózgu, gruczolak wątroby, guz naczyniowy, nowotwór płuc, ośrodkowy układ nerwowy, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, test mutagenności, toksyczność zarodkowa, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wydzielanie leku, zaburzenie kostnienia, zapalenie okołonaczyniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie wątroby toksyczne – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Toksyczne zapalenie wątroby to stan zapalny wątroby wywołany ekspozycją na substancje hepatotoksyczne, takie jak alkohol, leki (w tym paracetamol), chemikalia przemysłowe (np. czterochlorek węgla, trichloroetylen) oraz suplementy diety. Klinicznie może manifestować się objawami takimi jak żółtaczka, świąd, ból w prawym nadbrzuszu, zmęczenie, nudności, ciemny mocz i hepatomegalia. Diagnostyka opiera się na wzroście enzymów wątrobowych co najmniej dwukrotnie powyżej normy, wykluczeniu innych przyczyn chorób wątroby oraz potwierdzeniu ekspozycji zawodowej lub środowiskowej. W badaniach laboratoryjnych monitoruje się enzymy wątrobowe, hemoglobinę, hematokryt, albuminę i czasy krzepnięcia. Biopsja wątroby oraz techniki obrazowe (USG, TK, MRI) wspomagają diagnozę, zwłaszcza przy utrzymujących się objawach powyżej 6 miesięcy. W przypadku zatrucia paracetamolem kluczowe jest szybkie podanie acetylocysteiny.
acetylcysteina, biopsja wątroby, chloroform, czterochlorek węgla, dysfunkcja wątroby, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, hepatomegalia, hepatotoksyczność, marskość wątroby, modyfikacja stylu życia, niewydolność wątroby, przeszczep wątroby, rak wątroby, rezonans magnetyczny, smolisty stolec, świąd skóry, tomografia komputerowa, ultrasonografia kontrastowa, włóknienie wątroby, wodobrzusze, wsparcie żywieniowe, zapalenie wątroby toksyczne, zatrucie paracetamolem, żółtaczka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sitagliptin Grindeks 25 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sytagliptyny wykazały toksyczne efekty wątrobowe i nerkowe u gryzoni jedynie przy ekspozycji ≥58-krotnie przewyższającej dawkę kliniczną, z brakiem niekorzystnych skutków przy 19-krotnym narażeniu, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. U szczurów zaobserwowano nieprawidłowości zębów przy ekspozycji ≥67x, jednak ich kliniczne znaczenie pozostaje nieustalone. U psów przy 23-krotnym narażeniu wystąpiły przemijające objawy toksycznego uszkodzenia układu nerwowego oraz zwyrodnienie mięśni szkieletowych, natomiast przy 6-krotnym narażeniu nie stwierdzono patologii, co również potwierdza bezpieczeństwo stosowania. Badania genotoksyczności nie wykazały potencjału mutagennego, a ocena rakotwórczości wskazała na brak działania u myszy oraz obecność guzów wątroby u szczurów przy bardzo wysokich dawkach (≥58x), prawdopodobnie wtórnych do hepatotoksyczności.
ataksja, badanie histopatologiczne, bezpieczeństwo reprodukcyjne, dyspnea, genotoksyczność, hepatotoksyczność, hipersaliwacja, indeks terapeutyczny, narażenie ustrojowe, neurotoksyczność, nowotwór wątroby, przenikanie do mleka, rak wątroby, rakotwórczość, sytagliptyna, teratogenność, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wątrobowo-nerkowa, tremor, wady wrodzone płodu, zaburzenia postawy, zwyrodnienie mięśni - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Danazol Polfarmex
Stosowanie danazolu (200 mg/tabletka) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym reakcji androgenicznych, wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego (objawy: tarcza zastoinowa, bóle głowy, zaburzenia widzenia), zaburzeń czynności wątroby (żółtaczka) oraz zakrzepicy. Przerwanie terapii jest konieczne przy wystąpieniu powyższych objawów. Długotrwałe stosowanie, zwłaszcza w połączeniu ze steroidami alkilowanymi w pozycji 17, zwiększa ryzyko gruczolakowatości, plamicy wątrobowej oraz raka wątroby. Ponadto, danazol może podnosić ryzyko raka jajnika u pacjentek z endometriozą. Przed terapią należy wykluczyć obecność hormonozależnych nowotworów, ze szczególnym uwzględnieniem guzów piersi, które nie ustępują lub powiększają się podczas leczenia.
antykoncepcja niehormonalna, badanie czynności wątroby, badanie hematologiczne, badanie ultrasonograficzne, bilirubina, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, cukrzyca, czerwienica, danazol, endometrioza, fosfataza alkaliczna, gruczolakowatość wątroby, guzek piersi, migrena, morfologia krwi, niedobór laktazy, nietolerancja laktozy, nowotwór hormonozależny, padaczka, plamica wątrobowa, policytemia, próg drgawkowy, rak jajnika, rak wątroby, retencja płynów, steroid płciowy, tarcza zastoinowa, transaminaza, wirylizacja, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia gospodarki lipidowej, zaburzenia widzenia, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Etiologia i przyczyny
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (HBV) to zakażenie wątroby wywołane przez wirusa z rodziny Hepadnaviridae, o wielkości 4042 nm, charakteryzujące się wysoką zakaźnością – 50-100 razy większą niż HIV. HBV replikuje się głównie w hepatocytach i może przetrwać poza organizmem do 7 dni. Okres inkubacji wynosi 30-180 dni. Zakażenie przenosi się przez kontakt z krwią, nasieniem lub innymi płynami ustrojowymi, głównie drogą wertykalną, seksualną, przez kontakt z zakażonym sprzętem medycznym lub dożylnym używaniem narkotyków. Szczepionka przeciw HBV jest pierwszą szczepionką przeciwnowotworową, zapobiegającą rakowi wątroby. Czynniki genetyczne, takie jak polimorfizmy w genach HLA, TNFSF9, IFNGR1 i IL10R2, wpływają na podatność na przewlekłe zakażenie. Ryzyko przewlekłości zakażenia jest zależne od wieku: 90% niemowląt zakażonych przy porodzie rozwija przewlekłe zakażenie, w porównaniu do <5% osób zakażonych po 5. roku życia.
antygen powierzchniowy HBV, haplotypy HLA, kłębuszkowe zapalenie nerek, koinfekcja, leki hepatotoksyczne, marskość wątroby, niewydolność wątroby, okres inkubacji wirusa, ostre zapalenie wątroby, przeszczep narządów, rak wątrobowokomórkowy, rak wątroby, stan zapalny wątroby, superinfekcja, transfuzja krwi, transmisja wertykalna, wiremia, wirus zapalenia wątroby typu B, wirus zapalenia wątroby typu D, wirusowe zapalenie wątroby typu B - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ansifora 100 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne sytagliptyny wykazały toksyczne działanie na wątrobę i nerki u gryzoni przy narażeniu przekraczającym 58-krotność ekspozycji klinicznej, podczas gdy przy 19-krotnym narażeniu nie zaobserwowano efektów toksycznych, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. U szczurów stwierdzono nieprawidłowości w rozwoju siekaczy przy narażeniu >67x, jednak w 14-tygodniowym badaniu przy 58-krotnym narażeniu nie wykazano wpływu na zęby. U psów przy około 23-krotnym narażeniu pojawiły się przemijające objawy neurotoksyczne (m.in. ataksja, drżenie, ślinienie się) oraz niewielkie zwyrodnienie mięśni szkieletowych, natomiast przy 6-krotnym narażeniu nie stwierdzono neurotoksyczności. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego, a karcynogenność była negatywna u myszy; u szczurów zaobserwowano wzrost częstości gruczolaków i raków wątroby przy narażeniu >58x, co wiązano z przewlekłą hepatotoksycznością i nie uznano za istotne dla ludzi ze względu na szeroki margines bezpieczeństwa.
ataksja, badanie płodności, drżenie, dyspnea, działanie hepatotoksyczne, działanie rakotwórcze, nadmierne ślinienie, nieprawidłowa postawa ciała, nieprawidłowość siekaczy, objawy neurologiczne, potencjał genotoksyczny, potencjał karcynogenny, rak wątroby, rozwój pourodzeniowy, sytagliptyna, toksyczne działanie, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczny wpływ na reprodukcję, uszkodzenie nerwów, wymioty, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lonamo 100 mg
Lonamo zawiera sytagliptynę, inhibitor DPP-4, dostępny w dawkach 50 mg i 100 mg, stosowany w terapii cukrzycy typu 2. Mechanizm działania polega na zwiększeniu stężenia aktywnych inkretyn (GLP-1 i GIP), co prowadzi do glukozozależnej stymulacji wydzielania insuliny oraz hamowania sekrecji glukagonu, skutkując obniżeniem stężenia glukozy na czczo i po posiłku oraz redukcją HbA1c. W przeciwieństwie do pochodnych sulfonylomocznika, sytagliptyna nie wywołuje hipoglikemii przy niskim stężeniu glukozy, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii. Sytagliptyna jest wysoce selektywnym inhibitorem DPP-4, nie wpływającym na enzymy DPP-8 i DPP-9 w stężeniach terapeutycznych.
ataksja, chlorowodorek, cukrzyca typu 2, cykliczny AMP, dipeptydylopeptydaza 4, duszność, ekspozycja kliniczna, genotoksyczność, GIP, GLP-1, glukagon, hemoglobina glikowana, hepatotoksyczność, hipoglikemia, homeostaza glukozy, hormon inkretynowy, inhibitor DPP-4, kancerogenność, komórka alfa trzustki, komórka beta trzustki, lek hipoglikemizujący, pochodna sulfonylomocznika, produkcja glukozy, rak wątroby, synteza insuliny, sytagliptyna, toksyczność reprodukcyjna, wydzielanie insuliny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fordiab 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Fordiab, zawierający sytagliptynę (50 mg) w skojarzeniu z metforminą (850 mg lub 1000 mg), nie był poddany kompleksowym badaniom przedklinicznym jako preparat złożony, jednak dostępne dane wskazują na korzystny profil bezpieczeństwa. W badaniach na psach, 16-tygodniowa terapia skojarzona nie wykazała dodatkowej toksyczności w porównaniu do monoterapii metforminą. Poziom NOEL dla sytagliptyny wynosił około 6-krotność ekspozycji u ludzi, a dla metforminy około 2,5-krotność. Toksyczność narządowa sytagliptyny obserwowano u gryzoni przy ekspozycji przekraczającej 58-krotność narażenia klinicznego, natomiast neurotoksyczność u psów pojawiła się przy 23-krotnym przekroczeniu ekspozycji, z objawami takimi jak ataksja, drżenie i ślinienie. Nie stwierdzono genotoksyczności, a zwiększona częstość nowotworów wątroby u szczurów przy wysokich dawkach (>58x) była prawdopodobnie wtórna do hepatotoksyczności, co nie ma istotnego znaczenia klinicznego przy marginesie bezpieczeństwa 19-krotności ekspozycji.
ataksja, badanie przedkliniczne, dyspnea, działanie rakotwórcze, ekspozycja ustrojowa, Fordiab, genotoksyczność, hepatotoksyczność, margines bezpieczeństwa, metformina, monoterapia metforminą, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, NOEL, profil bezpieczeństwa przedkliniczny, rak wątroby, rozrodczość, rozwój pourodzeniowy, rozwój siekaczy, sytagliptyna, terapia skojarzona, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wątroby, toksyczność wielokrotna, wskaźnik mleko/osocze, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Simlerid 100 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne sytagliptyny wykazały istotny margines bezpieczeństwa w odniesieniu do ekspozycji klinicznej u ludzi. Hepatotoksyczność i nefrotoksyczność pojawiły się u gryzoni przy narażeniu przekraczającym 58-krotność ekspozycji klinicznej, natomiast przy 19-krotnym narażeniu nie zaobserwowano działań toksycznych. U szczurów nieprawidłowości w budowie siekaczy wystąpiły przy 67-krotnym narażeniu, ale nie przy 58-krotnym. U psów objawy neurotoksyczności (m.in. otwarte oddychanie, ślinienie, ataksja, drżenie) oraz miotoksyczność pojawiły się przy 23-krotnym narażeniu, natomiast przy 6-krotnym nie stwierdzono wpływu. Sytagliptyna nie wykazała potencjału genotoksycznego, a działanie rakotwórcze ograniczało się do wzrostu częstości gruczolaków i raków wątroby u szczurów przy 58-krotnym narażeniu, co wiązało się z przewlekłą hepatotoksycznością i nie jest uznawane za istotne ryzyko dla ludzi.
ataksja, drżenie, dysfunkcja autonomicznego układu nerwowego, dysfunkcja neurologiczna, działanie hepatotoksyczne, farmakokinetyka sytagliptyny, hepatokarcynogenność, hepatotoksyczność, LOAEL, margines bezpieczeństwa, miotoksyczność, neurotoksyczność, nieprawidłowości siekaczy, NOAEL, ośrodek wymiotny, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, rak wątroby, rozwój pourodzeniowy, sytagliptyna, teratogenność, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczny wpływ na reprodukcję, wpływ na płodność, zniekształcenia żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Depo-Provera
Medroksyprogesteronu octan, stosowany w postaci domięśniowych wstrzyknięć (150 mg), wymaga starannej kwalifikacji i monitorowania pacjentek ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane i przeciwwskazania. Najczęstsze zaburzenia obejmują nieregularne krwawienia miesiączkowe, które z czasem mogą ustąpić, prowadząc do zaniku miesiączki. Lek może powodować retencję płynów, co jest szczególnie istotne u pacjentek z padaczką, migreną, astmą, niewydolnością serca lub nerek. Obserwuje się także zwiększenie masy ciała oraz ryzyko obniżenia nastroju i depresji, zwłaszcza u kobiet z historią zaburzeń psychicznych. Medroksyprogesteron może obniżać tolerancję glukozy, co wymaga ścisłej kontroli u pacjentek z cukrzycą. Ponadto, lek wpływa na wyniki badań hormonalnych (obniżenie stężeń kortyzolu, estrogenów, progesteronu, LH, FSH, SHBG), co należy uwzględnić podczas diagnostyki laboratoryjnej.
astma, biomarker hormonalny, bulimia, choroba przenoszona drogą płciową, cukrzyca, depresja, gęstość mineralna kości, globulina wiążąca hormony płciowe, jadłowstręt psychiczny, medroksyprogesteronu octan, migrena, obniżony nastrój, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, osteoporoza, padaczka, rak błony śluzowej trzonu macicy, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, rak wątroby, reakcja alergiczna, retencja płynów, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności serca, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie zakrzepowe, zakażenie wirusem HIV, zanik miesiączki, zespół napięcia przedmiesiączkowego, zmiany w naczyniach siatkówki, zmniejszenie tolerancji glukozy, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Metformax SR Combi 100 mg + 1000 mg
Produkt leczniczy Metformax SR Combi łączy sytagliptynę i metforminę chlorowodorku w tabletkach o zmodyfikowanym uwalnianiu. W badaniach przedklinicznych, obejmujących 16-tygodniowe testy na psach, nie wykazano dodatkowej toksyczności terapii skojarzonej w porównaniu do monoterapii. Poziom NOEL dla sytagliptyny przekraczał około 6-krotnie ekspozycję u ludzi, a dla metforminy około 2,5-krotnie. Sytagliptyna wykazywała hepatotoksyczność i nefrotoksyczność u gryzoni przy ekspozycji 58-krotnie wyższej niż u ludzi, natomiast przy 19-krotnym narażeniu nie stwierdzono toksycznych efektów. U szczurów przy 67-krotnym narażeniu obserwowano nieprawidłowości rozwojowe siekaczy, jednak ich znaczenie kliniczne pozostaje nieustalone. U psów przy 23-krotnym narażeniu odnotowano przemijające objawy uszkodzenia nerwów oraz niewielkie zwyrodnienie mięśni szkieletowych, nieobecne przy 6-krotnym narażeniu.
ataksja, działanie hepatotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie toksyczne, ekspozycja u ludzi, genotoksyczność, metformina chlorowodorek, narażenie ustrojowe, rak wątroby, sytagliptyna, toksyczność narządowa, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność sytagliptyny, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych