farmakokinetyka liniowa
Farmakokinetyka liniowa to model opisujący przemiany leku w organizmie, w którym stężenie substancji aktywnej w osoczu zmienia się proporcjonalnie do podanej dawki. Innymi słowy, podwojenie dawki leku powoduje podwojenie jego stężenia we krwi, a czas półtrwania i klirens leku pozostają stałe, niezależnie od wielkości dawki.
Liniowość farmakokinetyki wskazuje, że procesy odpowiedzialne za wchłanianie, dystrybucję, metabolizm i wydalanie leku nie ulegają wysyceniu w stosowanym zakresie dawek. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne przewidywanie stężeń leku w organizmie oraz jego efektów terapeutycznych i toksycznych przy różnych dawkach.
W praktyce klinicznej leki o farmakokinetyce liniowej są łatwiejsze w stosowaniu, gdyż dostosowanie dawki jest bardziej przewidywalne. Znajomość linearności farmakokinetycznej danego leku ma kluczowe znaczenie przy planowaniu dawkowania, szczególnie u pacjentów wymagających indywidualizacji terapii, jak osoby z niewydolnością nerek czy wątroby, dzieci, osoby starsze oraz w przypadku terapii lekami o wąskim indeksie terapeutycznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Lewofloksacyna – Właściwości farmakokinetyczne
Lewofloksacyna podana doustnie charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością (99-100%) oraz szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu w ciągu 1-2 godzin. Lek wykazuje szeroką dystrybucję do tkanek (objętość dystrybucji około 100 l) i umiarkowane wiązanie z białkami osocza (30-40%), co sprzyja dobrej penetracji do błony śluzowej oskrzeli, płynu wyściełającego nabłonek dróg oddechowych, makrofagów pęcherzyków płucnych, tkanki płuc, skóry, gruczołu krokowego oraz moczu. Lewofloksacyna słabo przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego, co należy uwzględnić przy leczeniu zakażeń OUN. Po podaniu miejscowym do oka stężenia w filmie łzowym wynoszą 17,0 μg/ml po 4 godzinach i 6,6 μg/ml po 6 godzinach, a stężenia w osoczu są ponad 1000-krotnie niższe niż po podaniu doustnym. Okres półtrwania leku wynosi 6-8 godzin, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (>85% w formie niezmienionej), co wymaga modyfikacji dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek (np. przy ClCR <20 ml/min okres półtrwania wydłuża się do 35 godzin).
biodostępność, ciecz wodnista oka, dystrybucja tkankowa, farmakokinetyka liniowa, film łzowy, inwersja chiralna, klirens całkowity, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lewofloksacyna, makrofagi pęcherzykowe, nabłonek dróg oddechowych, najmniejsze stężenie hamujące, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, prostata, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zakażenie OUN - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Telmix Plus 40 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Telmix Plus, zawierający telmisartan i hydrochlorotiazyd, charakteryzuje się odrębnymi właściwościami farmakokinetycznymi obu składników. Telmisartan osiąga maksymalne stężenie w osoczu w 0,5-1,5 godziny, z biodostępnością zależną od dawki: 42% przy 40 mg i 58% przy 160 mg. Pokarm zmniejsza AUC telmisartanu o 6-19%, jednak nie wpływa to istotnie na skuteczność kliniczną. Telmisartan wykazuje wysokie (>99,5%) wiązanie z białkami osocza, dużą objętość dystrybucji (~500 l) oraz metabolizowany jest do nieaktywnego acyloglukuronidu, bez udziału cytochromu P450. Eliminacja następuje głównie z żółcią (>97% kałem), z klirensem osoczowym >1500 ml/min i okresem półtrwania >20 godzin. Hydrochlorotiazyd osiąga Cmax po 1-3 godzinach, ma biodostępność około 60%, umiarkowane wiązanie z białkami (68%) i objętość dystrybucji 0,83-1,14 l/kg. Nie ulega metabolizmowi i jest wydalany w formie niezmienionej z moczem (60% dawki w 48 h), z klirensem nerkowym 250-300 ml/min i okresem półtrwania 10-15 godzin (wydłużonym do 34 godzin przy niewydolności nerek). Telmisartan wykazuje farmakokinetykę nieliniową w zakresie 20-160 mg, natomiast hydrochlorotiazyd – liniową.
acyloglukuronid, biodostępność telmisartanu, cytochrom P450, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka nieliniowa, faza eliminacji, hemodializa, hydrochlorotiazyd, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, niedociśnienie ortostatyczne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stężenie telmisartanu, telmisartan i hydrochlorotiazyd, wiązanie z białkami osocza, wydalanie żółciowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Polsart Plus 40 mg + 12,5 mg
Polsart Plus, zawierający telmisartan i hydrochlorotiazyd, charakteryzuje się brakiem wzajemnego wpływu obu substancji na farmakokinetykę, co umożliwia zachowanie ich indywidualnych profili. Telmisartan wykazuje szybkie wchłanianie (Cmax w 0,5-1,5 h) i nieliniową farmakokinetykę z biodostępnością 42% dla dawki 40 mg i 58% dla 160 mg. Jego wiązanie z białkami osocza przekracza 99,5%, a objętość dystrybucji wynosi około 500 l. Metabolizowany jest do nieaktywnego acyloglukuronidu, bez udziału cytochromu P450, co zmniejsza ryzyko interakcji lekowych. Eliminacja odbywa się głównie przez żółć (>97%), z klirensem osoczowym >1500 ml/min i okresem półtrwania >20 h, co pozwala na dawkowanie raz na dobę. Hydrochlorotiazyd osiąga Cmax w 1-3 h, ma liniową farmakokinetykę, biodostępność około 60%, wiązanie z białkami na poziomie 68% i objętość dystrybucji 0,83-1,14 l/kg. Jest wydalany niemal całkowicie przez nerki w postaci niezmienionej, z klirensem nerkowym 250-300 ml/min i okresem półtrwania 10-15 h (wydłużonym do 34 h przy niewydolności nerek).
acyloglukuronid, biodostępność telmisartanu, cytochrom P450, dawkowanie leku, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka nieliniowa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, krzywa stężenia w osoczu, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność wątroby, okres półtrwania, podanie doustne, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie osoczowe leku, stężenie w osoczu, telmisartan i hydrochlorotiazyd, terapia skojarzona, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, wydalanie żółciowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Irprestan 75 mg
Irbesartan, antagonista receptora angiotensyny II, charakteryzuje się wysoką dostępnością biologiczną po podaniu doustnym na poziomie 60-80%, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w ciągu 1,5-2 godzin. Wchłanianie leku nie jest istotnie modyfikowane przez obecność pokarmu, co umożliwia podawanie niezależnie od posiłków. Lek wykazuje silne wiązanie z białkami osocza (~96%) oraz dużą objętość dystrybucji (53-93 l), co wskazuje na efektywną penetrację do tkanek. Metabolizm irbesartanu zachodzi głównie w wątrobie, z dominującym udziałem sprzęgania z kwasem glukuronowym oraz utleniania katalizowanego przez CYP2C9, przy minimalnym udziale CYP3A4. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 10-600 mg, z klirensem całkowitym 157-176 ml/min i okresem półtrwania 11-15 godzin, co pozwala na dawkowanie raz na dobę. Stan stacjonarny osiągany jest po około 3 dniach, a kumulacja leku jest ograniczona (<20%).
antagonista receptora angiotensyny II, białko osocza, biodostępność, CYP2C9, CYP3A4, dostępność biologiczna, farmakokinetyka liniowa, glukuronid irbesartanu, hemodializa, klirens całkowity, klirens nerkowy, kwas glukuronowy, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenie-czas, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, utlenianie, wchłanianie leku, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Baxiren 2,5 mg
Apiksaban, substancja czynna leku Baxiren (2,5 mg), charakteryzuje się biodostępnością około 50% dla dawek do 10 mg, szybkim wchłanianiem z maksymalnym stężeniem (Cmax) osiąganym po 3-4 godzinach oraz liniową farmakokinetyką w tym zakresie dawek. Przyjmowanie apiksabanu z posiłkiem nie wpływa na AUC ani Cmax, co umożliwia podawanie niezależnie od jedzenia. Lek wiąże się z białkami osocza w 87%, ma objętość dystrybucji około 21 litrów i jest eliminowany wieloma drogami, w tym nerkową (27% klirensu). Całkowity klirens wynosi około 3,3 L/h, a okres półtrwania to około 12 godzin, co uzasadnia dawkowanie dwa razy na dobę. Metabolizm odbywa się głównie przez CYP3A4/5, a apiksaban jest substratem P-gp i BCRP. U pacjentów starszych (>65 lat) AUC wzrasta o 32%, natomiast Cmax pozostaje bez zmian. Zaburzenia czynności nerek powodują wzrost ekspozycji (AUC) odpowiednio o 16% (łagodne), 29% (umiarkowane) i 44% (ciężkie), a u pacjentów z ESRD po hemodializie AUC wzrasta o 36%. Hemodializa zmniejsza AUC tylko o 14%, co wskazuje na jej ograniczoną skuteczność w usuwaniu apiksabanu.
aktywność anty-Xa, białko BCRP, białko transportowe P-gp, biodostępność, biotransformacja, czynnik Xa, dysfagia, działanie przeciwkrzepliwe, farmakokinetyka liniowa, izoenzym CYP3A4/5, klirens całkowity, klirens dializacyjny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, stężenie w osoczu, wartość INR, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności wątroby, zgłębnik nosowo-żołądkowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Silamil 10 mg
Solifenacyna bursztynian, substancja czynna leku Silamil (10 mg), charakteryzuje się wysoką biodostępnością około 90% po podaniu doustnym oraz liniową farmakokinetyką w zakresie dawek 5-40 mg. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w czasie 3-8 godzin (tmax), niezależnie od dawki, a zarówno Cmax, jak i AUC rosną proporcjonalnie do dawki. Substancja wykazuje dużą objętość dystrybucji (~600 l) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (~98%, głównie z kwaśną alfa-1-glikoproteiną). Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez CYP3A4, z udziałem alternatywnych szlaków, a klirens układowy wynosi około 9,5 l/h. Okres półtrwania solifenacyny wynosi 45-68 godzin, z wydłużeniem u osób starszych oraz pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby. Wydalanie odbywa się głównie przez mocz (70%) oraz kał (23%), z udziałem niezmienionej substancji czynnej (~11%) i kilku metabolitów, z których aktywny farmakologicznie jest 4R-hydroksysolifenacyna.
4R-hydroksy-N-tlenek solifenacyny, 4R-hydroksysolifenacyna, alfa-1-glikoproteina, AUC, białko osocza, biodostępność, ciężkie zaburzenie czynności nerek, cytochrom P450 3A4, ekspozycja na lek, farmakokinetyka liniowa, klirens kreatyniny, klirens leku, klirens układowy, N-glukuronid, N-tlenek solifenacyny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, skala Childa-Pugha, solifenacyna bursztynian, stężenie w osoczu krwi, umiarkowane zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Remolexam 15 mg
Meloksykam, substancja czynna Remolexam 15 mg, charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną (~90%) oraz liniową farmakokinetyką w zakresie dawek terapeutycznych 7,5-15 mg. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po 5-6 godzinach (Tmax), z niewielkimi fluktuacjami stężenia przy dawkowaniu raz na dobę, co sprzyja stabilnemu efektowi terapeutycznemu. Lek wykazuje bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (99%), a jego objętość dystrybucji wynosi około 11-16 litrów, z możliwością penetracji do mazi stawowej na poziomie około 50% stężenia osoczowego. Meloksykam jest metabolizowany w wątrobie głównie przez CYP2C9, z powstaniem nieaktywnych metabolitów, a eliminacja odbywa się w równych proporcjach przez mocz i kał, z okresem półtrwania 13-25 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę.
5′-hydroksymetylomeloksykam, 5′-karboksymeloksykam, białka osocza, biodostępność doustna, biotransformacja wątrobowa, CYP 2C9, CYP 3A4, cytochrom P450, farmakokinetyka liniowa, klirens osoczowy, maź stawowa, meloksykam, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, schyłkowa niewydolność nerek, stan równowagi, wiązanie z białkami - Leksykon substancji czynnych
Empagliflozyna – Właściwości farmakokinetyczne
Empagliflozyna, podawana doustnie w dawkach 10 mg i 25 mg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z Tmax około 1,5 godziny oraz liniową farmakokinetyką względem dawki i czasu. W stanie stacjonarnym AUC wynosi 1870 nmol*h/l (10 mg) i 4740 nmol*h/l (25 mg), a Cmax odpowiednio 259 nmol/l i 687 nmol/l. Lek wykazuje pozorną objętość dystrybucji 73,8 l, wiązanie z białkami osocza na poziomie 86% oraz przenikanie do erytrocytów około 37%. Metabolizm empagliflozyny odbywa się głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym (enzymy UGT2B7, UGT1A3, UGT1A8, UGT1A9), a okres półtrwania eliminacji wynosi 12,4 godziny. Klirens pozorny po podaniu doustnym to 10,6 l/godz, z akumulacją do 22% w stanie stacjonarnym osiąganym po piątej dawce. Eliminacja zachodzi głównie przez mocz (54%) i kał (41%), z dużym udziałem niezmienionego leku.
cukrzyca typu 2, dysfagia, empagliflozyna, farmakodynamika empagliflozyny, farmakokinetyka liniowa, klasyfikacja Childa-Pugha, koniugat kwasu glukuronowego, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, schyłkowa niewydolność nerek, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stężenie maksymalne w osoczu, urydyno-difosfo-glukuronylotransferaza, wiązanie z białkami osocza, wskaźnik masy ciała, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Cefepime Kabi 2 g
Cefepim wykazuje liniową farmakokinetykę w dawkach od 250 mg do 2 g podawanych dożylnie, z proporcjonalnym wzrostem stężenia w osoczu (np. po 1 g iv stężenia wynoszą 78,7 μg/ml po 0,5 godz., a po 2 g iv 163,1 μg/ml). Objętość dystrybucji wynosi około 18 l, a wiązanie z białkami osocza jest niskie (<16,4%), co zapewnia dużą ilość leku w formie wolnej, aktywnej. Cefepim dobrze penetruje do tkanek i płynów ustrojowych, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego, gdzie stosunek stężenia CSF do osocza wzrasta do około 1 po 8 godzinach od podania. Metabolizm jest ograniczony, z 85% dawki wydalanej z moczem w postaci niezmienionej, a okres półtrwania eliminacji wynosi około 2 godzin, bez kumulacji przy podawaniu co 8 godzin u zdrowych dorosłych.
dializa otrzewnowa, dystrybucja cefepimu, epimer cefepimu, farmakokinetyka liniowa, hemodializa, klirens całkowity, klirens nerkowy, mukowiscydoza, N-metylopirolidyna, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, penetracja do tkanek, płyn mózgowo-rdzeniowy, przesączanie kłębuszkowe, stężenie terapeutyczne, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zakażenie OUN - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vimetso 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Vimetso zawiera wildagliptynę (50 mg) oraz metforminę chlorowodorek (850 mg lub 1000 mg) w formie tabletek powlekanych. Wildagliptyna charakteryzuje się wysoką biodostępnością (85%), szybkim wchłanianiem (Tmax 1,7 h na czczo, 2,5 h z pokarmem) oraz niskim wiązaniem z białkami osocza (9,3%). Metabolizm wildagliptyny obejmuje około 69% dawki, z głównym nieaktywnym metabolitem LAY 151, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (85% z moczem). Metformina wykazuje biodostępność 50-60% (tabletka 500 mg), Tmax około 2,5 h, z nieliniową farmakokinetyką i brakiem metabolizmu, eliminowana głównie przez nerki w postaci niezmienionej. Spożycie pokarmu zmniejsza wchłanianie metforminy (Cmax o 26-40%, AUC o 7-25%) i opóźnia Tmax, natomiast wpływ na wildagliptynę jest klinicznie nieistotny.
AUC, biodostępność, biodostępność metforminy, biorównoważność, Cmax, CYP 1A2, CYP 2C19, CYP 2C8, CYP 2C9, CYP 2D6, CYP 2E1, CYP 3A4, CYP 450, cytochrom P450, DPP-4, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka nieliniowa, klirens nerkowy, klirens ogólnoustrojowy, klirens osoczowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, peptydaza dipeptydylowa, przesączanie kłębuszkowe, skala Child-Pugh, stężenie leku w osoczu, Tmax, Vss, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Jaxteran 120 mg
Fumaran dimetylu, substancja czynna leku Jaxteran, ulega szybkiej hydrolizie przedukładowej do aktywnego metabolitu, fumaranu monometylu, który osiąga Tmax w 2-2,5 godziny po podaniu doustnym. Po dawce 240 mg dwa razy na dobę u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym mediana Cmax wynosi 1,72 mg/L, a AUC 8,02 mg·h/L, wykazując liniową farmakokinetykę w zakresie dawek 120-360 mg. Kapsułki dojelitowe opóźniają wchłanianie do około godziny po podaniu, a przyjmowanie leku z posiłkiem poprawia tolerancję działań niepożądanych bez istotnego wpływu na ekspozycję. Fumaran monometylu wiąże się umiarkowanie z białkami osocza (27-40%), a objętość dystrybucji wynosi 60-90 litrów. Metabolizm przebiega głównie przez hydrolizę esterazami i cykl kwasów trikarboksylowych, bez udziału układu CYP, z eliminacją głównie przez wydychanie CO₂ (60%), mocz (15,5%) i kał (0,9%). Okres półtrwania metabolitu wynosi około 1 godziny, a akumulacja nie występuje przy wielokrotnym podawaniu.
analiza wariancji, badanie niekontrolowane, cykl kwasów trikarboksylowych, cytochrom P450, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, działanie niepożądane, farmakokinetyka liniowa, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, hydroliza przedukładowa, JAXTERAN, kapsułka dojelitowa, lek macierzysty, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry bezpieczeństwa, pole powierzchni pod krzywą, powłoczka dojelitowa, rzutowo-remisyjna postać stwardnienia rozsianego, stwardnienie rozsiane, Tmax, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaczerwienienie skóry, zdrowy ochotnik, znakowanie węglem - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Mantreda 20 mg
Rywaroksaban charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 2-4 godzin. Biodostępność wynosi 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg niezależnie od posiłku, natomiast dla dawki 20 mg biodostępność na czczo spada do 66%, co poprawia się o 39% po podaniu z posiłkiem, dlatego dawki 15 mg i 20 mg należy przyjmować z jedzeniem. Farmakokinetyka jest liniowa do około 15 mg na dobę, a większe dawki wykazują ograniczone wchłanianie. U dorosłych rywaroksaban wiąże się z białkami osocza w 92-95%, ma umiarkowaną objętość dystrybucji (Vss około 50 l) i jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz hydrolizę amidów. Klirens ogólnoustrojowy wynosi około 10 l/h, a okres półtrwania po podaniu dożylnym to około 4,5 godziny, natomiast po doustnym podaniu wynosi 5-9 godzin u młodych i 11-13 godzin u osób starszych. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby obserwuje się istotne zwiększenie ekspozycji (AUC wzrost do 2,3-krotnego u marskości wątroby stopnia B i do 1,6-krotnego u ciężkiego zaburzenia nerek), co wpływa na farmakodynamikę i wymaga ostrożności lub przeciwwskazań w stosowaniu.
AUC, białko oporności raka piersi, biodostępność, biotransformacja, ciężkie zaburzenie czynności nerek, Cmax, CYP2J2, CYP3A4, czynnik Xa, farmakokinetyka liniowa, faza eliminacji, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, przesączanie kłębuszkowe, stężenie w osoczu, szybkie wchłanianie, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie nerkowe, zakrzepica żył głębokich, zawiesina doustna, zmienność osobnicza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa