farmakokinetyka liniowa

Farmakokinetyka liniowa to model opisujący przemiany leku w organizmie, w którym stężenie substancji aktywnej w osoczu zmienia się proporcjonalnie do podanej dawki. Innymi słowy, podwojenie dawki leku powoduje podwojenie jego stężenia we krwi, a czas półtrwania i klirens leku pozostają stałe, niezależnie od wielkości dawki.

Liniowość farmakokinetyki wskazuje, że procesy odpowiedzialne za wchłanianie, dystrybucję, metabolizm i wydalanie leku nie ulegają wysyceniu w stosowanym zakresie dawek. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne przewidywanie stężeń leku w organizmie oraz jego efektów terapeutycznych i toksycznych przy różnych dawkach.

W praktyce klinicznej leki o farmakokinetyce liniowej są łatwiejsze w stosowaniu, gdyż dostosowanie dawki jest bardziej przewidywalne. Znajomość linearności farmakokinetycznej danego leku ma kluczowe znaczenie przy planowaniu dawkowania, szczególnie u pacjentów wymagających indywidualizacji terapii, jak osoby z niewydolnością nerek czy wątroby, dzieci, osoby starsze oraz w przypadku terapii lekami o wąskim indeksie terapeutycznym.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Coxitex 90 mg

Etorykoksyb, substancja czynna leku Coxitex, charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością (~100%) po podaniu doustnym oraz liniową farmakokinetyką w dawkach klinicznych. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po dawce 120 mg wynosi średnio 3,6 µg/ml, osiągane jest około 1 godziny po podaniu (Tmax), a pole pod krzywą (AUC0-24h) wynosi 37,8 µg∙h/ml. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~92%) i dużą objętość dystrybucji (~120 l), co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek. Metabolizm etorykoksybu jest intensywny, głównie przez CYP3A4, z udziałem innych izoenzymów CYP450, a głównym metabolitem jest kwas 6′-karboksylowy o minimalnej aktywności farmakologicznej i selektywnym działaniu na COX-2. Eliminacja następuje głównie przez metabolity wydalane z moczem (70%) i kałem (20%), z klirensem osoczowym około 50 ml/min po dożylnym podaniu 25 mg. Stan stacjonarny osiągany jest po około 7 dniach stosowania dawki 120 mg raz na dobę, z okresem półtrwania fazy kumulacji około 22 godzin i wskaźnikiem kumulacji około 2.
bariera krew-mózg, bariera łożyska, biodostępność leku, ciężka niewydolność wątroby, CYP3A4, cytochrom P450, enzymy CYP, farmakokinetyka etorykoksybu, farmakokinetyka liniowa, hemodializa, inhibitor COX-2, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, krańcowa niewydolność nerek, kwas 6′-karboksylowy, metabolizm leku, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, skala Child-Pugh, średnia geometryczna, stężenie leku w osoczu, umiarkowana niewydolność wątroby, wchłanianie leku, wiązanie z białkami
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Teriflunomide Glenmark 14 mg

Teriflunomid, stosowany w dawce 14 mg doustnie, charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością (~100%) oraz mediana Tmax wynoszącą 1-4 godziny po podaniu wielokrotnym. Lek wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek 7-14 mg, z około 34-krotnym współczynnikiem kumulacji AUC i osiągnięciem 95% stężenia stanu stacjonarnego po około 100 dniach (3,5 miesiąca). Teriflunomid wiąże się silnie z białkami osocza (>99%, głównie albuminą), a jego objętość dystrybucji po dożylnym podaniu wynosi 11 l. Metabolizm zachodzi głównie przez hydrolizę, z drugorzędnymi szlakami utleniania, N-acetylacji i sprzęgania z siarczanami. Wydalanie leku odbywa się w 60,1% w ciągu 21 dni, głównie z kałem (37,5%) i moczem (22,6%). Okres półtrwania wynosi około 19 dni, a całkowity klirens po podaniu dożylnym to 30,5 mL/h.
albumina, biodostępność, cholestyramina, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka populacyjna, hydroliza, metabolizm teriflunomidu, N-acetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, populacja pediatryczna, sprzęganie z siarczanami, stężenie w osoczu, stężenie w stanie stacjonarnym, stwardnienie rozsiane, teriflunomid, transporter wyrzutu BCRP, utlenianie, węgiel aktywowany, wiązanie z białkami osocza, współczynnik kumulacji AUC, wydzielanie do przewodu pokarmowego, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zmienność międzyosobnicza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Simdax 2,5 mg/ml

Lewozymendan, podawany dożylnie, charakteryzuje się szybkim osiąganiem stężenia terapeutycznego w osoczu (około 1 godzina) oraz ustaleniem stanu stacjonarnego po 5 godzinach infuzji. Objętość dystrybucji wynosi około 0,3 L/kg i rośnie liniowo z masą ciała. Lek wiąże się silnie z białkami osocza (97-98%), głównie albuminami, natomiast aktywne metabolity OR-1855 i OR-1896 wykazują niższe wiązanie (39% i 42%). Klirens lewozymendanu wynosi około 3,0 mL/min/kg, a okres półtrwania około 1 godziny. Metabolizm leku jest intensywny, z eliminacją głównie w postaci nieaktywnych koniugatów (54% z moczem, 44% z kałem), przy czym lek macierzysty jest wydalany w śladowych ilościach (<0,05%). Aktywne metabolity osiągają maksymalne stężenia w osoczu około 2 dni po zakończeniu infuzji, z długim okresem półtrwania 75-80 godzin, co tłumaczy przedłużone działanie hemodynamiczne lewozymendanu utrzymujące się do 7-9 dni po infuzji.
aktywny metabolit, aminofenylopirydazynon, analiza populacyjna, cytochrom P450, czynny metabolit, dawka terapeutyczna, dystrybucja lewozymendanu, dystrybucja tkankowo-narządowa, farmakokinetyka liniowa, hemodializa, infuzja dożylna, klirens, klirens dializacyjny, lewozymendan, metabolizm lewozymendanu, N-acetylo-transferaza, N-acetylotransferaza, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężeń, Simdax, skala Child-Pugh, stężenie terapeutyczne, wiązanie z białkami, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pulmicort 0,125 mg/ml

Stosowanie wziewnego budezonidu (Pulmicort) u kobiet w ciąży nie wykazuje zwiększonego ryzyka działań niepożądanych u płodu i noworodka, co potwierdzają prospektywne badania epidemiologiczne oraz dane po wprowadzeniu leku do obrotu. Kluczowe jest utrzymanie kontroli astmy u ciężarnych, gdyż prawidłowe leczenie wpływa korzystnie zarówno na zdrowie matki, jak i rozwój płodu. Decyzje terapeutyczne powinny uwzględniać bilans korzyści i potencjalnego ryzyka, analogicznie jak w przypadku innych leków stosowanych w ciąży.
astma w ciąży, badanie epidemiologiczne prospektywne, badanie farmakokinetyczne, badanie kliniczne, biodostępność doustna, budezonid, budezonid inhalacyjny, budezonid wziewny, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka liniowa, leczenie podtrzymujące budezonidem, podanie donosowe, podanie doodbytnicze, przenikanie leków do mleka, Pulmicort
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dexmedetomidine Kalceks 100 mcg/ml

Deksmedetomidyna, podawana dożylnie w dawkach od 0,2 do 1,4 mcg/kg/h, charakteryzuje się dwukompartmentowym modelem farmakokinetycznym z szybkim okresem półtrwania fazy dystrybucji około 6 minut oraz końcowym okresem półtrwania od 1,9 do 2,5 godziny u zdrowych dorosłych. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosi 1,16-2,16 l/kg, a klirens osoczowy 0,46-0,73 l/h/kg. U pacjentów OIOM po długotrwałej infuzji (>24h) parametry te są zbliżone (t1/2 około 1,5 h, Vss około 93 l, Cl około 43 l/h). Lek wykazuje wysokie (94%) i stabilne wiązanie z białkami osocza, głównie albuminą. Metabolizm zachodzi intensywnie w wątrobie, obejmując N-koniugację, N-metylację oraz oksydację przez izoformy CYP450 (CYP2A6, CYP1A2, CYP2E1, CYP2D6, CYP2C19), a metabolity nie wykazują istotnej aktywności klinicznej. Eliminacja następuje głównie przez nerki (95% dawki w moczu), z minimalnym wydalaniem leku w formie niezmienionej (<1%).
albumina surowicy, alfa-1-glikoproteina, cytochrom P450, deksmedetomidyna, dwukompartmentowy model dystrybucji, eliminacja leku, farmakokinetyka liniowa, izoformy cytochromu P450, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, klirens wątrobowy, metabolizm wątrobowy, N-glukuronidy, N-koniugacja z kwasem glukuronowym, N-metylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Mirzaten 45 mg 45 mg

Mirtazapina, substancja czynna leku Mirzaten, charakteryzuje się biodostępnością około 50% po podaniu doustnym oraz szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) w czasie około 2 godzin. Wchłanianie leku nie jest modyfikowane przez obecność pokarmu, co umożliwia elastyczne dawkowanie względem posiłków. Mirtazapina wiąże się z białkami osocza w około 85%, co ma znaczenie dla jej dystrybucji i potencjalnych interakcji lekowych. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem enzymów CYP2D6, CYP1A2 (tworzenie 8-hydroksymetabolitu) oraz CYP3A4 (metabolity N-demetylowe i N-tlenkowe). Aktywny metabolit demetylowy wykazuje podobny profil farmakokinetyczny i farmakodynamiczny jak związek macierzysty, co wpływa na efekt terapeutyczny. Okres półtrwania mirtazapiny wynosi średnio 20-40 godzin, z możliwym wydłużeniem do 65 godzin u niektórych pacjentów, co uzasadnia dawkowanie raz na dobę i osiągnięcie stanu stacjonarnego po 3-4 dniach stosowania.
biodostępność, CYP3A4, cytochrom P450, demetylacja, dystrybucja leku, enzymy CYP, farmakokinetyka liniowa, klirens, metabolit demetylowy, mirtazapina, Mirzaten, okres półtrwania, schemat dawkowania, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, utlenianie, wiązanie z białkami, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Zaranta 5 mg

Rozuwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który wpływa na jej skuteczność i bezpieczeństwo kliniczne. Po doustnym podaniu osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 5 godzinach, z bezwzględną biodostępnością około 20%. Lek wykazuje szeroką dystrybucję (objętość dystrybucji ~134 l) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (~90%, głównie albuminami). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10%), głównie przez CYP2C9, z udziałem CYP2C19, 3A4 i 2D6, prowadząc do powstania aktywnego metabolitu N-demetylowanego (ok. 50% aktywności leku) oraz nieaktywnego metabolitu laktonowego. Okres półtrwania eliminacyjnego wynosi około 19 godzin, a klirens osoczowy około 50 l/h. Eliminacja odbywa się głównie przez przewód pokarmowy (~90% w postaci niezmienionej) oraz w mniejszym stopniu przez nerki (~10%, z czego 5% w postaci niezmienionej). Farmakokinetyka rozuwastatyny jest liniowa, bez kumulacji przy wielokrotnym podawaniu, a parametry te nie różnią się istotnie ze względu na wiek czy płeć u dorosłych.
ABCG2, albumina, AUC, biodostępność, cholesterol LDL, ciężkie zaburzenie czynności nerek, CYP2C9, cytochrom P450, dyslipidemia, farmakokinetyka liniowa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens osoczowy, laktonowa pochodna, N-demetylowana pochodna, objętość dystrybucji, okres półtrwania, polimorfizm genetyczny, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, SLCO1B1, stężenie w osoczu, transporter OATP-C, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rosufy 40 mg

Rozuwastatyna charakteryzuje się farmakokinetyką liniową z biodostępnością około 20% po podaniu doustnym i osiągnięciem maksymalnego stężenia (Cmax) w osoczu po około 5 godzinach. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~90%) oraz dużą objętość dystrybucji (~134 l), co świadczy o dobrej penetracji do tkanek. Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10% dawki), głównie przez izoenzym CYP2C9, z udziałem CYP2C19, 3A4 i 2D6; metabolity N-demetylowane zachowują około 50% aktywności farmakologicznej, natomiast metabolity laktonowe są nieaktywne klinicznie. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 19 godzin, a klirens osoczowy około 50 l/h. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (~90% w postaci niezmienionej) oraz w mniejszym stopniu z moczem (~5%). Transport hepatocytarny rozuwastatyny jest zależny od białka OATP-C, co jest kluczowe dla jej działania w wątrobie.
ABCG2, albumina, BCRP, bezwzględna biodostępność, białko transportowe, CYP 2C19, CYP 2C9, CYP 2D6, CYP 3A4, cytochrom P450, dyslipidemia, farmakokinetyka liniowa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, LDL-C, maksymalne stężenie w osoczu, metabolit laktonowy, metabolit N-demetylowany, OATP-C, OATP1B1, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą, polipeptyd transportujący aniony organiczne, reduktaza HMG-CoA, skala Child-Pugh, SLCO1B1, stan stacjonarny, wychwyt wątrobowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bufar Easyhaler (320 mcg + 9 mcg)/dawkę inh.

BUFAR Easyhaler dostarcza stałą dawkę 320 µg budezonidu oraz 9 µg formoterolu fumaranu dwuwodnego na inhalację, wykazując farmakokinetyczną biorównoważność z preparatem Symbicort Turbuhaler. Budezonid osiąga maksymalne stężenie w osoczu po 30 minutach, z odkładaniem w płucach na poziomie 32-44% dawki i biodostępnością około 49%. Formoterol wchłania się szybciej, osiągając maksymalne stężenie już po 10 minutach, z odkładaniem 28-49% i biodostępnością około 61%. Obie substancje wykazują liniową farmakokinetykę, co umożliwia przewidywalne zwiększanie stężenia osoczowego wraz ze wzrostem dawki. Budezonid wiąże się z białkami osocza w 90%, a formoterol w 50%, z objętością dystrybucji odpowiednio 3 l/kg i 4 l/kg. Klirens ogólnoustrojowy wynosi około 1,2 l/min dla budezonidu i 1,4 l/min dla formoterolu, a okres półtrwania eliminacji to 4 godziny (budezonid, podanie dożylne) oraz 17 godzin (formoterol).
6-beta-hydroksy-budezonid, aktywność glikokortykosteroidowa, AUC, biodostępność ogólnoustrojowa, biorównoważność, biotransformacja, budezonid, dawka inhalacyjna, ekspozycja ogólnoustrojowa, enzym CYP3A4, farmakokinetyka liniowa, formoterol fumaran dwuwodny, inhalator proszkowy, interakcja farmakokinetyczna, klirens ogólnoustrojowy, metabolit O-demetylowany, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, supresja kortyzolu
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Amlodipine + Valsartan+ Hydrochlorothiazide Polpharma 5 mg + 160 mg + 12,5 mg

Produkt leczniczy Amlodipine + Valsartan + Hydrochlorothiazide Polpharma wykazuje liniową farmakokinetykę wszystkich trzech składników: amlodypiny, walsartanu i hydrochlorotiazydu. Maksymalne stężenia w osoczu osiągane są odpowiednio po 6-8 h (amlodypina), 3 h (walsartan) i 2 h (hydrochlorotiazyd). Biodostępność wynosi 64-80% dla amlodypiny, 23% dla walsartanu oraz 70% dla hydrochlorotiazydu. Pokarm nie wpływa na biodostępność amlodypiny i ma minimalny wpływ na hydrochlorotiazyd, natomiast walsartan wykazuje zmniejszenie AUC o 40% i Cmax o 50% po posiłku, co jednak nie przekłada się na klinicznie istotne osłabienie działania. Amlodypina charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (~21 l/kg) i wysokim wiązaniem z białkami osocza (97,5%), walsartan ma objętość dystrybucji około 17 l i wiąże się z białkami w 94-97%, a hydrochlorotiazyd wykazuje umiarkowane wiązanie (40-70%) i objętość dystrybucji 4-8 l/kg. Okres półtrwania wynosi około 30-50 h dla amlodypiny, 6 h dla walsartanu i 6-15 h dla hydrochlorotiazydu. Eliminacja amlodypiny odbywa się głównie przez nerki (10% w postaci niezmienionej, 60% jako metabolity), walsartan jest wydalany głównie z kałem (83%) i moczem (13%), a hydrochlorotiazyd niemal całkowicie z moczem (>95% w postaci niezmienionej).
anuria, bierna filtracja, biodostępność amlodypiny, biodostępność walsartanu, eliminacja z osocza, farmakokinetyka liniowa, hydroksymetabolit, klirens nerkowy, klirens osoczowy, metabolit, metabolizm wątrobowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą, przewlekła choroba wątroby, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie do kanalików nerkowych, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zwiększanie dawki
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tadalafil Aristo 10 mg

Tadalafil, substancja czynna preparatu Tadalafil Aristo, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) średnio po 2 godzinach. Bezwzględna biodostępność nie została precyzyjnie określona, jednak spożywanie posiłków oraz pora dnia nie wpływają istotnie na farmakokinetykę leku. Objętość dystrybucji wynosi około 63 l, a 94% tadalafilu wiąże się z białkami osocza. Metabolizm zachodzi głównie przez izoenzym CYP3A4, a główny metabolit – glukuronian metylokatecholu – wykazuje aktywność wobec PDE5 co najmniej 13 000 razy słabszą niż substancja macierzysta. Klirens u zdrowych osób wynosi 2,5 l/godz., a okres półtrwania to około 17,5 godziny. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (~61%) i moczem (~36%) w postaci nieaktywnych metabolitów. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 2,5–20 mg, a stan stacjonarny osiągany jest po 5 dniach stosowania raz na dobę.
AUC, biodostępność tadalafilu, ciężka niewydolność wątroby, CYP3A4, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka tadalafilu, fosfodiesteraza typu 5, glukuronian metylokatecholu, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens leku, łagodne zaburzenia nerek, metabolity nieaktywne, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie leku w osoczu, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia erekcji, zmniejszenie klirensu