enancjomer
Enancjomer to jedna z form izomerów przestrzennych, które są cząsteczkami o identycznym składzie atomowym i sekwencji wiązań, ale różnią się układem przestrzennym atomów. Enancjomery są swoimi odbiciami lustrzanymi, których nie można nałożyć na siebie poprzez obrót w przestrzeni. Ta właściwość nosi nazwę chiralności.
W medycynie i farmakologii różnice między enancjomerami mają kluczowe znaczenie, ponieważ mogą wykazywać odmienne właściwości biologiczne, farmakologiczne i toksykologiczne. Przykładowo, jeden enancjomer może być aktywny terapeutycznie, podczas gdy drugi może być nieaktywny lub nawet szkodliwy. Tragicznym przykładem jest talidomid, którego jeden enancjomer działał uspokajająco, a drugi powodował wady rozwojowe płodu.
Nowoczesne techniki syntezy leków często skupiają się na wytwarzaniu czystych enancjomerów (synteza stereoselektywna), a nie mieszanin racemicznych (zawierających oba enancjomery). Rozdział enancjomerów lub projektowanie leków zawierających tylko pożądany enancjomer stanowi ważny aspekt współczesnej farmacji, pozwalający na zwiększenie skuteczności i bezpieczeństwa farmakoterapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Ranbaxy 10 mg
Lenalidomid występuje jako mieszanina racemiczna enancjomerów S(-) i R(+), z przewagą S(-) (56% vs. 44%). Po podaniu doustnym na czczo, lek jest szybko wchłaniany, osiągając Cmax w 0,5-2 godziny, a farmakokinetyka (Cmax, AUC) jest proporcjonalna do dawki (5-25 mg). Wielokrotne dawkowanie nie powoduje kumulacji. Spożycie posiłków wysokotłuszczowych i wysokokalorycznych obniża AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak w badaniach klinicznych lek podawano niezależnie od posiłku. Lenalidomid charakteryzuje się niskim wiązaniem z białkami osocza (23-29%) i nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Nie jest substratem ani inhibitorem głównych transporterów leków (BCRP, MRP, OAT, OCT, MATE), co dodatkowo ogranicza potencjał interakcji farmakokinetycznych.
aminotransferaza asparaginianowa, asymetryczny atom węgla, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, choroba nerek w fazie końcowej, cytochrom P450, enancjomer, filtracja kłębuszkowa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lenalidomid, mieszanina racemiczna, okres półtrwania, pole pod krzywą, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, stężenie w osoczu, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, wiązanie z białkami osocza, wzór Cockcrofta-Gaulta, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Carvetrend 12,5 mg
Karwedylol jest racemiczną mieszaniną enancjomerów R- i S-karwedylolu, wykazującą złożone działanie na układ sercowo-naczyniowy poprzez nieselektywną blokadę receptorów beta-adrenergicznych (beta1 i beta2) oraz selektywną blokadę receptorów alfa1-adrenergicznych. Enancjomer S odpowiada za blokadę receptorów beta, natomiast oba enancjomery blokują receptory alfa1. W wyższych stężeniach karwedylol wykazuje także umiarkowaną blokadę kanałów wapniowych. Lek nie posiada wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej i stabilizuje błonę komórkową. Farmakodynamicznie karwedylol zmniejsza opór naczyń obwodowych, hamuje układ renina-angiotensyna-aldosteron przez redukcję uwalniania reniny, co rzadko skutkuje zatrzymaniem płynów. Działanie hipotensyjne nie wiąże się ze wzrostem całkowitego oporu obwodowego, a czynność serca ulega jedynie niewielkiemu zwolnieniu. Przepływ nerkowy i obwodowy pozostają niezmienione, co minimalizuje ryzyko objawu ziębnięcia kończyn. Karwedylol wykazuje silne właściwości przeciwutleniające i antyproliferacyjne na komórki mięśni gładkich naczyń, nie wpływając negatywnie na profil lipidowy (stosunek HDL/LDL pozostaje prawidłowy).
aktywność sympatykomimetyczna, alfa i beta adrenolityk, antagonista wapnia, beta-adrenolityk, dystrofia mięśniowa, enancjomer, frakcja wyrzutowa, hemodializoterapia, kanał wapniowy, kardiomiopatia rozstrzeniowa, lipoproteina o dużej gęstości, lipoproteina o małej gęstości, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie tętnicze, opór naczyń obwodowych, profil lipidowy, przepływ nerkowy, przewlekła niewydolność nerek, receptor adrenergiczny, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor beta-adrenergiczny, stres oksydacyjny, układ renina-angiotensyna-aldosteron, właściwość przeciwutleniająca, zaburzenie czynności lewej komory, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Mirtagen 45 mg
Mirtazapina, dostępna w dawkach 15 mg, 30 mg i 45 mg w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, działa jako antagonista presynaptycznych receptorów α2, co zwiększa neuroprzekaźnictwo noradrenergiczne i serotoninergiczne, selektywnie stymulując receptory 5-HT1 i blokując 5-HT2 oraz 5-HT3. Jej działanie przeciwdepresyjne jest efektem synergii enancjomerów S(+) i R(-), a sedacja wynika z antagonizmu receptorów histaminowych H1. Mirtazapina charakteryzuje się minimalnym działaniem przeciwcholinergicznym oraz ograniczonym wpływem na układ sercowo-naczyniowy, w tym niedociśnieniem ortostatycznym. Badania kliniczne wykazały, że nawet dawka supraterapeutyczna 75 mg nie powoduje klinicznie istotnego wydłużenia odstępu QTc, co potwierdza bezpieczeństwo kardiologiczne leku.
duże zaburzenie depresyjne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwdepresyjne, działanie sedatywne, enancjomer, gospodarka lipidowa, hipertriglicerydemia, lek przeciwdepresyjny, Mirtagen, mirtazapina, neuroprzekaźnictwo noradrenergiczne, neuroprzekaźnictwo serotoninergiczne, neurotransmisja serotoninergiczna, niedociśnienie ortostatyczne, odstęp QTc, ośrodkowy układ nerwowy, pokrzywka, receptor 5-HT1, receptor 5-HT2, receptor 5-HT3, receptor histaminowy H1, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie snu, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Binabic 150 mg
Bikalutamid, niesteroidowy antyandrogen z grupy L02BB03, działa poprzez blokowanie receptorów androgenowych, co prowadzi do zahamowania stymulacji androgenowej komórek raka gruczołu krokowego. Jego aktywność terapeutyczna wynika głównie z izomeru (R). W dawce 150 mg, skuteczność bikalutamidu została potwierdzona w badaniach klinicznych obejmujących 8113 pacjentów z rakiem ograniczonym do narządu (T1-T2, N0/Nx, M0) lub miejscowo zaawansowanym (T3-T4, każde N, M0; T1-T2, N+, M0). Po medianie obserwacji 9,7 roku, odsetek progresji choroby wyniósł 36,6% w grupie leczonej bikalutamidem vs. 38,17% w grupie placebo, z wyraźniejszym efektem u pacjentów wysokiego ryzyka. Nie stwierdzono istotnej różnicy w całkowitym przeżyciu (HR=1,01; 95% CI 0,94-1,09). W podgrupach z miejscowo zaawansowanym rakiem, bikalutamid zmniejszał odsetek zdarzeń progresji i zgonów w porównaniu do placebo, szczególnie po radioterapii i radykalnej prostatektomii.
badanie podwójnie zaślepione, bikalutamid, ekspresja genu, enancjomer, izomer R, kastracja, leczenie uzupełniające, miejscowo zaawansowany rak gruczołu krokowego, niesteroidowy antyandrogen, progresja choroby, przedział ufności, przeżycie całkowite, przeżycie ogólne, przeżycie wolne od progresji, racemat, radioterapia, radykalna prostatektomia, rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego z przerzutami, receptor androgenowy, regresja guza, stymulacja androgenowa, współczynnik ryzyka - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Glenmark 5 mg
Lenalidomid, będący mieszaniną racemiczną enancjomerów S(-) i R(+), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w czasie 0,5-2 godzin. Parametry farmakokinetyczne, takie jak Cmax i AUC, rosną proporcjonalnie do dawki, a wielokrotne dawkowanie nie powoduje kumulacji leku. Biodostępność lenalidomidu jest obniżona przez posiłki bogate w tłuszcze, co skutkuje zmniejszeniem AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak lek może być stosowany niezależnie od posiłku. Lenalidomid wykazuje niski stopień wiązania z białkami osocza (23-29%) i jest głównie wydalany przez nerki (90% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania wynoszącym około 3 godzin u zdrowych ochotników oraz 3-5 godzin u pacjentów z nowotworami. Metabolizm leku jest minimalny, a klirens nerkowy przekracza szybkość filtracji kłębuszkowej, co wskazuje na aktywną sekrecję nerkową. W trakcie dializy 4-godzinnej usuwane jest około 30% leku.
AUC, BCRP, białko oporności wielolekowej, bilirubina całkowita, biodostępność, BSEP, chłoniak z komórek płaszcza, cytochrom P450, enancjomer, filtracja kłębuszkowa, hydroksy-lenalidomid, interakcja lekowa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, MATE1, mieszanina racemiczna, N-acetylo-lenalidomid, niewydolność wątroby, OATP1B1, okres półtrwania, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie w osoczu, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, wiązanie z białkami osocza, wzór Cockcrofta-Gaulta, zespół mielodysplastyczny - Leksykon substancji czynnych
Metylofenidat – Właściwości farmakodynamiczne
Metylofenidat chlorowodorek, będący sympatykomimetykiem ośrodkowym (kod ATC: N06BA04), wykazuje działanie stymulujące OUN, głównie poprzez hamowanie wychwytu zwrotnego oraz zwiększenie uwalniania noradrenaliny i dopaminy. Jego farmakodynamiczny profil obejmuje poprawę koncentracji, wydajności psychicznej, aktywności psychofizycznej oraz tłumienie zmęczenia, przy jednoczesnym ryzyku działań obwodowych, takich jak wzrost ciśnienia tętniczego i przyspieszenie akcji serca. Metylofenidat jest mieszaniną racemiczną, gdzie izomer D wykazuje większą aktywność farmakologiczną. W badaniach klinicznych u dzieci i dorosłych z ADHD wykazano skuteczność dawkowaniu od 18 do 72 mg/dobę, z działaniem utrzymującym się do 12 godzin po podaniu. W populacji pediatrycznej oraz dorosłych potwierdzono poprawę objawów ADHD ocenianych skalami CAARS i AISRS, a także stabilność efektu w badaniach długoterminowych (do 12 miesięcy) przy dawkach średnich od 46,6 do 67,4 mg/dobę.
badanie kontrolowane placebo, dawka dobowa, działanie sympatykomimetyczne, efekt farmakodynamiczny, enancjomer, faza odstawienia, fenyloetyloamina, metylofenidat, mieszanina racemiczna, monoamina, neuron adrenergiczny, objaw ADHD, ośrodkowy układ nerwowy, pobudzenie korowe, podwójnie ślepa próba, postać o natychmiastowym uwalnianiu, prowadzenie kliniczne, psychoterapia poznawczo-behawioralna, skala niepełnosprawności Sheehana, Skala Oceny ADHD Connera, stereoizomer, stereotypia behawioralna, sympatykomimetyk działający ośrodkowo, układ siatkowaty, wychwyt zwrotny noradrenaliny i dopaminy, zespół nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Staveran 80 80 mg
Werapamil chlorowodorek, substancja czynna preparatu Staveran 80, jest podawany doustnie w formie mieszaniny racemicznej enancjomerów R i S. Charakteryzuje się wysokim wchłanianiem (>90%) z jelita cienkiego, jednak biodostępność systemowa wynosi 22% dla formy o niemodyfikowanym uwalnianiu i około 33% dla formy o przedłużonym uwalnianiu, z dwukrotnym wzrostem biodostępności podczas terapii wielodawkowej. Maksymalne stężenia w osoczu osiągane są odpowiednio po 1-2 godzinach (forma niemodyfikowana) i 4-5 godzinach (forma przedłużona), a dla metabolitu norwerapamil po 1 i 5 godzinach. Werapamil wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~90%) oraz szeroką dystrybucję (1,8-6,8 l/kg). Metabolizm wątrobowy jest intensywny, z udziałem izoenzymów CYP3A4, CYP1A2, CYP2C8, CYP2C9 i CYP2C18, prowadząc do powstania 12 metabolitów, z których norwerapamil stanowi około 6% wydalanego leku i wykazuje 10-20% aktywności farmakologicznej związku macierzystego. Okres półtrwania eliminacyjnego wynosi 3-7 godzin, z możliwością wydłużenia u osób starszych i pacjentów z niewydolnością wątroby.
biodostępność systemowa, CYP1A2, CYP2C18, CYP2C8, CYP2C9, CYP3A4, cytochrom P450, dealkilacja, działanie hipotensyjne, efekt pierwszego przejścia, enancjomer, hemodializa, klirens całkowity, mieszanina racemiczna, nadciśnienie tętnicze, norwerapamil, objętość dystrybucji, okres półtrwania, schyłkowa niewydolność nerek, stan stacjonarny, uwalnianie przedłużone, werapamilu chlorowodorek, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Opral 40 mg/ fiolkę
Omeprazol, będący inhibitorem pompy protonowej (ATC: A02BC01), działa poprzez selektywne i odwracalne hamowanie enzymu H+/K+-ATP-azy w komórkach okładzinowych żołądka, co prowadzi do istotnego zmniejszenia wydzielania kwasu solnego. Lek występuje jako racemiczna mieszanina enancjomerów i wykazuje szybkie działanie, umożliwiające skuteczną kontrolę objawów przy jednorazowym dawkowaniu dobowym. Dożylne podanie 40 mg omeprazolu powoduje około 90% redukcję kwaśności wewnątrzżołądkowej w ciągu 24 godzin, a stopień hamowania wydzielania kwasu koreluje z polem pod krzywą stężenia (AUC) leku w osoczu, nie zaś z chwilowym stężeniem. Istotne jest, że podczas terapii nie obserwuje się tachyfilaksji, co potwierdza utrzymanie skuteczności przeciwwydzielniczej w długim okresie stosowania.
Campylobacter, choroba wrzodowa, chromogranina A, Clostridium difficile, enancjomer, gastryna, guz neuroendokrynny, H+ K+ ATP-aza, Helicobacter pylori, inhibitor pompy protonowej, komórka ECL, komórka okładzinowa, kwaśność wewnątrzżołądkowa, pompa protonowa, rak żołądka, Salmonella, sekrecja kwasu solnego, terapia eradykacyjna, torbiel gruczołowa żołądka, wlew dożylny, wrzód dwunastnicy, wstrzyknięcie dożylne, zakażenie przewodu pokarmowego, zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie błony śluzowej żołądka - Leksykon leków
Interakcje leku – Lirra Gem 5 mg
Lewocetyryzyna, substancja czynna leku Lirra Gem, wykazuje ograniczoną liczbę istotnych klinicznie interakcji międzylekowych. Badania, głównie oparte na danych dotyczących cetyryzyny (racematu), wskazują na brak znaczących interakcji z lekami takimi jak antypiryna, pseudoefedryna, cymetydyna, ketokonazol, erytromycyna, azytromycyna, glipizyd oraz diazepam, bez konieczności dostosowania dawki. Jednoczesne stosowanie z teofiliną (400 mg/dobę) powoduje niewielkie zmniejszenie klirensu lewocetyryzyny o 16%, bez wpływu na ekspozycję na teofilinę. Istotną interakcję zaobserwowano z rytonawirem (600 mg dwa razy na dobę), który zwiększa ekspozycję na lewocetyryzynę o około 40%, co może wymagać korekty dawkowania. Podawanie leku z pokarmem nie zmienia całkowitego stopnia wchłaniania, lecz wydłuża czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu, co klinicznie może opóźnić początek działania.
alkohol etylowy, biodostępność leku, cetyryzyna, ekspozycja na lek, enancjomer, interakcje lekowe, interakcje międzylekowe, klirens leku, leki hamujące OUN, leki nasenne, leki opioidowe, leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpadaczkowe, lewocetyryzyna, neuroleptyki, racemat, rytonawir, sedacja, stężenie leku w osoczu, teofilina - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Egoropal 50 mg
Produkt leczniczy Egoropal zawiera paliperydon w formie palmitynianu, będący antagonistą receptorów dopaminergicznych D2 oraz serotoninergicznych 5-HT2, co stanowi podstawę jego działania przeciwpsychotycznego. Paliperydon wykazuje również blokadę receptorów alfa1- i alfa2-adrenergicznych oraz H1-histaminergicznych, przy braku powinowactwa do receptorów cholinergicznych, co przekłada się na korzystny profil działań niepożądanych. W badaniach klinicznych potwierdzono skuteczność paliperydonu w leczeniu ostrego nawrotu schizofrenii, ocenianą za pomocą zmniejszenia całkowitej punktacji w skali PANSS oraz poprawy funkcjonowania społecznego i indywidualnego w skali PSP. Terapia opierała się na schemacie iniekcji podawanych w dniach 1., 8., 36. oraz 64., bez konieczności stosowania dodatkowych doustnych leków przeciwpsychotycznych.
antagonista receptora D2, dezorganizacja myślenia, działanie niepożądane, działanie pozapiramidowe, efekt terapeutyczny, enancjomer, funkcja motoryczna, iniekcja, kryteria DSM-IV, lek przeciwpsychotyczny, lek psycholeptyczny, mięsień pośladkowy, mieszanina racemiczna, nawrót schizofrenii, neuroleptyk klasyczny, objaw negatywny, objaw pozytywny, objaw wytwórczy schizofrenii, ostra faza schizofrenii, paliperydon, receptor alfa-1-adrenergiczny, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny D2, receptor H1-histaminergiczny, receptor serotoninergiczny 5-HT2, skala PANSS, skala PSP, stan kataleptyczny, substancja czynna, wstrzyknięcie domięśniowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Polalid 20 mg
Lenalidomid, będący mieszaniną racemiczną enancjomerów S(-) i R(+) w stosunku około 56% do 44%, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) w czasie 0,5-2 godzin. Wchłanianie jest proporcjonalne do dawki, a brak kumulacji przy podawaniu wielokrotnym potwierdza stabilną farmakokinetykę. Spożycie posiłków wysokotłuszczowych i wysokokalorycznych obniża AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak w praktyce klinicznej lek może być podawany niezależnie od posiłku. Lenalidomid wykazuje niski stopień wiązania z białkami osocza (23-29%) i jest wydalany głównie przez nerki (90% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 3 godzin. Metabolizm jest ograniczony, a lek nie jest substratem ani inhibitorem enzymów cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych.
aminotransferaza asparaginianowa, asymetryczny atom węgla, AUC, białko ekstruzji wielolekowej, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, bilirubina całkowita, Cmax, cytochrom CYP, cytochrom P450, dysfagia, enancjomer, filtracja kłębuszkowa, hydroksy-lenalidomid, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lenalidomid, mieszanina racemiczna, N-acetylo-lenalidomid, okres półtrwania, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, wiązanie z białkami osocza, wzór Cockcrofta-Gaulta, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Karnidin 20 mg
Lerkanidypina, będąca antagonistą wapnia z grupy dihydropirydyn, wykazuje mechanizm działania polegający na hamowaniu przezbłonowego transportu jonów wapnia do mięśni gładkich naczyń krwionośnych oraz mięśnia sercowego, co prowadzi do rozluźnienia naczyń i obniżenia całkowitego oporu obwodowego. Lek dostępny jest w formie tabletek powlekanych o dawkach 10 mg i 20 mg, charakteryzuje się wysoką selektywnością naczyniową oraz przedłużonym działaniem hipotensyjnym mimo krótkiego okresu półtrwania w osoczu. Lerkanidypina nie wykazuje negatywnego wpływu inotropowego i powoduje stopniowe rozszerzenie naczyń, co minimalizuje ryzyko odruchowej tachykardii. Aktywność hipotensyjna przypisywana jest głównie enancjomerowi (S) obecnemu w racemacie leku. Skuteczność i bezpieczeństwo lerkanidypiny w dawkach 10-20 mg raz na dobę potwierdzono w licznych badaniach klinicznych obejmujących łącznie 3676 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym pierwotnym o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego, w tym osoby w podeszłym wieku oraz z cukrzycą. W badaniach podwójnie zaślepionych kontrolowanych placebo (1200 pacjentów na lerkanidypinie vs 603 na placebo) potwierdzono istotne działanie hipotensyjne. U pacjentów z ciężkim nadciśnieniem (średnie ciśnienie rozkurczowe 114,5 ± 3,7 mmHg) normalizację ciśnienia uzyskano u 40% przy dawce 20 mg raz dziennie oraz u 56% przy dawce 10 mg dwa razy dziennie. W izolowanym nadciśnieniu skurczowym lerkanidypina obniżyła ciśnienie skurczowe ze średnio 172,6 ± 5,6 mmHg do 140,2 ± 8,7 mmHg. Nie przeprowadzono badań u pacjentów pediatrycznych. Lek może być stosowany zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z inhibitorami ACE, diuretykami oraz beta-adrenolitykami.
antagonista wapnia, badanie podwójnie zaślepione, beta-adrenolityk, ciężkie nadciśnienie tętnicze, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, działanie inotropowe, działanie przeciwnadciśnieniowe, efekt hipotensyjny, enancjomer, enzym konwertujący angiotensynę, inhibitor ACE, izolowane nadciśnienie skurczowe, kurczliwość mięśnia sercowego, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, okres półtrwania leku, opór obwodowy, pochodna dihydropirydyny, przezbłonowy transport jonów wapnia, racemat, rozszerzenie naczyń krwionośnych, selektywność naczyniowa, tachykardia odruchowa, współczynnik podziału błonowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Cyrdanax 20 mg/ml
Badania toksykologiczne przedkliniczne deksrazoksanu, substancji czynnej Cyrdanax, wykazały toksyczność głównie w tkankach o szybkim podziale komórkowym, takich jak szpik kostny, tkanka limfatyczna, jądra oraz błona śluzowa przewodu pokarmowego. Atrofia jąder obserwowana była u szczurów przy dawce dożylnej 25 mg/kg oraz u psów przy dawce 20 mg/kg podawanej raz w tygodniu. Stopień toksyczności zależy od schematu dawkowania – pojedyncza duża dawka jest lepiej tolerowana niż ta sama dawka rozłożona na kilka infuzji w ciągu doby. Deksrazoksan wykazuje właściwości mutagenne i genotoksyczne potwierdzone zarówno in vitro, jak i in vivo, jednak brak jest bezpośrednich danych dotyczących jego rakotwórczości. Dane dotyczące mieszaniny racemicznej razoksanu wskazują na rozwój nowotworów krwiotwórczych i limfocytarnych u myszy oraz gruczolakoraków macicy u szczurów po długotrwałym podawaniu dużych dawek.
aktywność genotoksyczna, atrofia jąder, błona śluzowa przewodu pokarmowego, deksrazoksan, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, enancjomer, gruczolakorak macicy, mieszanina racemiczna, oddziaływanie toksyczne, pojedyncza dawka, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, szpik kostny, teratogenność, tkanka limfatyczna, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa, właściwość mutagenna - Leksykon substancji czynnych
Lisdeksamfetamina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Lisdeksamfetamina dimezylan, substancja czynna preparatu Elvanse, wykazuje w badaniach przedklinicznych profil bezpieczeństwa charakteryzujący się opóźnionym i przemijającym działaniem pobudzającym na ośrodkowy układ nerwowy, z niższym potencjałem uzależniającym w porównaniu do metylofenidatu i kokainy. W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym obserwowano typowe dla psychostymulantów zmiany behawioralne, zmniejszenie masy ciała, ograniczenie apetytu oraz spowolnienie wzrostu. Ocena genotoksyczności nie wykazała działania mutagennego ani klastogennego w testach in vitro (test Amesa, test komórek chłoniaka myszy) oraz in vivo (test mikrojądrowy mysich komórek szpiku). Dane dotyczące rakotwórczości pochodzą z badań mieszaniny enancjomerów D i L amfetaminy (1:1), które nie wykazały działania rakotwórczego przy dawkach do 30 mg/kg mc./dobę u samców myszy, 19 mg/kg mc./dobę u samic myszy oraz 5 mg/kg mc./dobę u szczurów obu płci.
aktywność ruchowa, badanie przedkliniczne, deksamfetamina, działanie rakotwórcze, enancjomer, funkcja seksualna, genotoksyczność, lisdeksamfetamina dimezylan, metylofenidat, neurotoksyczność, ośrodkowy układ nerwowy, podatność na nadużywanie, potencjał genotoksyczny, potencjał uzależniający, profil bezpieczeństwa, przeżywalność zarodka, rakotwórczość, rozwój zarodkowo-płodowy, środek psychostymulujący, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność wielokrotna, układ nagrody, włókno nerwowe, zaburzenie pamięci, zaburzenie uczenia się - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Palifren Long 25 mg
Paliperydon, będący racemiczną mieszaniną enancjomerów (+)- i (-)-paliperydonu, wykazuje wysokie powinowactwo do receptorów 5-HT2 i D2, a także blokuje receptory alfa1-adrenergiczne, H1-histaminergiczne i alfa2-adrenergiczne, nie wykazując aktywności wobec receptorów cholinergicznych. Jego działanie antagonistyczne na receptory D2 odpowiada za skuteczność w leczeniu objawów pozytywnych schizofrenii, przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka objawów pozapiramidowych dzięki dominującemu antagonizmowi serotoninowemu. W badaniach klinicznych z udziałem dorosłych pacjentów hospitalizowanych z nawrotem schizofrenii, podawanie paliperydonu w dawkach 25 mg, 100 mg i 150 mg co 4 tygodnie wykazało istotną poprawę w skali PANSS oraz, dla dawek 100 mg i 150 mg, w skali PSP oceniającej funkcjonowanie społeczne. Efekty terapeutyczne pojawiały się już od 4. dnia leczenia, a różnice względem placebo były statystycznie istotne do 8. dnia terapii.
antagonista receptora D2, antagonizm serotoninowy, dezorganizacja myślenia, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, enancjomer, lęk i depresja, lek przeciwpsychotyczny, mieszanina racemiczna, nawrót schizofrenii, objawy negatywne schizofrenii, objawy pozapiramidowe, objawy pozytywne schizofrenii, paliperydon, powinowactwo receptorowe, receptor alfa-1-adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny D2, receptor H1-histaminergiczny, receptor serotoninergiczny 5-HT2, selektywny czynnik blokujący monoaminy, skala PANSS, skala PSP, stan kataleptyczny, zapobieganie nawrotom - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Medikinet CR 20 mg 20 mg
Medikinet CR, będący lekiem z grupy psychoanaleptyków i sympatykomimetyków o działaniu ośrodkowym (kod ATC: N06BA04), wykazuje łagodne pobudzające działanie na OUN, głównie poprzez blokadę zwrotnego wychwytu norepinefryny i dopaminy oraz zwiększenie ich uwalniania. Preparat jest mieszaniną enancjomerów d- i l-treo metylofenidatu, z przewagą aktywności farmakologicznej enancjomeru d-. W badaniach klinicznych EMMA (n=363, 24 tygodnie, dawka 10-60 mg/dobę, średnio 0,55 mg/kg m.c.) i QUMEA (n=162, 20 tygodni, dawka 20-120 mg/dobę, średnio 0,9 mg/kg m.c.) wykazano istotne zmniejszenie punktacji w kwestionariuszu WRI (odpowiednio -18,88 vs -13,99 i -13,2 vs -6,2 dla placebo), z wielkością efektu 0,39 i 0,54 oraz wyższym odsetkiem odpowiedzi na leczenie (53% vs 37% i 49% vs 18%). W badaniu EMMA zaobserwowano różnice w odpowiedzi na leczenie zależne od płci, gdzie u mężczyzn skuteczność była widoczna przy dawkach >0,7 mg/kg, a u kobiet już przy dawkach <0,7 mg/kg.
ADHD, analiza wariancji ANOVA, badanie kontrolowane placebo, efekt terapeutyczny, enancjomer, lek nootropowy, lek psychopobudzający, metylofenidat chlorowodorek, mieszanina racemiczna, monoamina, ośrodkowy układ nerwowy, podwójna ślepa próba, prowadzenie kliniczne, przedział ufności, psychoterapia poznawczo-behawioralna, randomizowane badanie kliniczne, skala CAARS-O:L, sympatykomimetyk o działaniu ośrodkowym, WRAADS, wychwyt dopaminy, wychwyt zwrotny norepinefryny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Nebivor 5 mg
Nebiwolol, będący selektywnym antagonistą receptorów beta1-adrenergicznych (kod ATC: C07AB12), charakteryzuje się unikalnym podwójnym mechanizmem działania: blokadą receptorów beta1 oraz stymulacją produkcji tlenku azotu, co prowadzi do wazodylatacji. Preparat dostępny jest w formie tabletek zawierających 5,45 mg chlorowodorku nebiwololu, odpowiadających 5 mg substancji czynnej. Nebiwolol występuje jako mieszanina enancjomerów SRRR (d-nebiwolol) i RSSS (l-nebiwolol), z których d-enancjomer odpowiada za selektywną blokadę receptorów beta1. Farmakodynamicznie lek powoduje zwolnienie czynności serca (działanie chronotropowo ujemne), obniżenie ciśnienia tętniczego w spoczynku i podczas wysiłku oraz zmniejszenie układowego oporu naczyniowego bez antagonizmu wobec receptorów alfa-adrenergicznych, co odróżnia go od nieselektywnych beta-blokerów. Nebiwolol poprawia funkcję śródbłonka poprzez nasilenie zależnej od tlenku azotu reakcji naczyń na acetylocholinę, co jest istotne u pacjentów z dysfunkcją śródbłonka.
acetylocholina, aktywność sympatykomimetyczna, beta-bloker, ciśnienie tętnicze, czynność serca, działanie chronotropowo ujemne, działanie przeciwnadciśnieniowe, enancjomer, frakcja wyrzutowa lewej komory, funkcja śródbłonka, L-arginina, LVEF, nadciśnienie tętnicze, nebiwolol chlorowodorek, objętość wyrzutowa, opór naczyniowy, pojemność minutowa serca, przewlekła niewydolność serca, receptor alfa-adrenergiczny, receptor beta-adrenergiczny, śródbłonek naczyniowy, stabilizacja błony komórkowej, tlenek azotu, tolerancja wysiłku, wazodylatacja - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Gedeon Richter 20 mg
Lenalidomid jest lekiem podawanym doustnie, charakteryzującym się szybkim wchłanianiem z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w ciągu 0,5-2 godzin po podaniu. W farmakokinetyce obserwuje się proporcjonalny wzrost Cmax i AUC wraz ze wzrostem dawki, bez istotnej kumulacji przy wielokrotnym podawaniu. Lek wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (23-29%) i jest wydalany głównie przez nerki (90% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 3-5 godzin. Wchłanianie lenalidomidu jest zmniejszone o około 20% (AUC) i 50% (Cmax) przy podaniu z wysokotłuszczowym posiłkiem, jednak w badaniach klinicznych lek stosowano niezależnie od posiłków. Lenalidomid nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450 i nie wykazuje istotnych interakcji z transporterami leków, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych.
AUC, białko oporności raka piersi, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, cytochrom P450, enancjomer, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, interakcja lekowa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lenalidomid, mieszanina racemiczna, nowotwór hematologiczny, okres półtrwania leku, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie w osoczu, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Palifren Long 75 mg
Palifren Long to preparat zawierający palmitynian paliperydonu w formie zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, dostępny w dawkach 25-150 mg. Po podaniu domięśniowym palmitynian paliperydonu ulega powolnej hydrolizie do aktywnego paliperydonu, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 13 dniach (Tmax). Produkt charakteryzuje się długotrwałym uwalnianiem substancji czynnej, utrzymującym się przez co najmniej 4 miesiące. Biodostępność wynosi 100%, a farmakokinetyka jest proporcjonalna do dawki w zakresie 25-150 mg, choć dla dawek powyżej 50 mg Cmax rośnie mniej niż proporcjonalnie. Wstrzyknięcia do mięśnia naramiennego powodują około 28% wyższe Cmax niż do mięśnia pośladkowego. Mediana okresu półtrwania wynosi 25-49 dni, a stosunek stężeń maksymalnych do minimalnych w stanie stacjonarnym dla dawki 100 mg wynosi 1,8 (mięsień pośladkowy) i 2,2 (mięsień naramienny). Metabolizm paliperydonu nie jest znacząco zależny od izoenzymów CYP450, a lek wykazuje niskie ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Paliperydon jest substratem P-gp, jednak kliniczne znaczenie tego zjawiska nie jest potwierdzone.
biodostępność leku, dealkilacja, ekspozycja na lek, enancjomer, farmakokinetyka populacyjna, glikoproteina p, hydroksylacja, izoenzym CYP2D6, izoenzym CYP3A4, izoenzym cytochromu P450, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, mięsień naramienny, mieszanina racemiczna, mikrosom wątrobowy, odwodornienie, palmitynian paliperydonu, profil farmakokinetyczny, stan stacjonarny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Atram 25 25 mg
Karwedylol, substancja czynna preparatu Atram, jest nieselektywnym beta-adrenolitykiem z dodatkową blokadą receptorów alfa1-adrenergicznych (kod ATC: C07AG02), co nadaje mu unikalny profil farmakodynamiczny. Jego działanie obejmuje wazodylatację poprzez blokadę alfa1, obniżenie obwodowego oporu naczyniowego oraz hamowanie układu renina-angiotensyna-aldosteron przez blokadę receptorów beta, co skutkuje zmniejszeniem aktywności reninowej osocza i rzadkim występowaniem retencji płynów. Karwedylol nie wykazuje wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej, stabilizuje błony komórkowe i posiada właściwości przeciwutleniające, co potwierdzono zarówno in vitro, jak i in vivo. W przeciwieństwie do klasycznych beta-blokerów, nie zaburza profilu lipidowego (zachowany stosunek HDL/LDL) ani równowagi elektrolitowej, a także nie wpływa negatywnie na czynność nerek i obwodowy przepływ krwi, minimalizując ryzyko objawów takich jak uczucie zimna kończyn.
aktywność reninowa osocza, aktywność sympatykomimetyczna, antagonista wapnia, choroba niedokrwienna serca, dializoterapia, działanie beta-adrenolityczne, działanie przeciwdławicowe, działanie przeciwniedokrwienne, enancjomer, funkcja lewej komory, hemodializoterapia, kardiomiopatia rozstrzeniowa, lipoproteina o dużej gęstości, lipoproteina o małej gęstości, nadciśnienie nerkopochodne, nadciśnienie tętnicze, obciążenie następcze serca, obciążenie wstępne serca, opór obwodowy, pacjent dializowany, profil lipidowy, przepływ nerkowy krwi, przeszczepienie nerki, przewlekła niewydolność nerek, przewlekła niewydolność serca, receptor alfa-adrenergiczny, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor beta-adrenergiczny, równowaga elektrolitowa, śmiertelność, stabilizacja błon komórkowych, stres oksydacyjny, układ renina-angiotensyna-aldosteron, właściwość przeciwutleniająca, wolny rodnik tlenowy, zaburzenie czynności lewej komory - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – AuroMirta ORO 15 mg
AuroMirta ORO to preparat zawierający mirtazapinę w dawkach 15 mg, 30 mg i 45 mg, charakteryzujący się unikalnym mechanizmem działania jako presynaptyczny antagonista receptorów α2-adrenergicznych, co zwiększa neurotransmisję noradrenergiczną i serotoninergiczną, zwłaszcza przez selektywną aktywację receptorów 5-HT1 przy jednoczesnej blokadzie 5-HT2 i 5-HT3. Enancjomery S (+) i R (-) mirtazapiny wykazują różne profile receptorowe, co wpływa na jej działanie przeciwdepresyjne. Dodatkowo lek wykazuje działanie uspokajające poprzez antagonizm receptorów H1, brak istotnej aktywności antycholinergicznej oraz ograniczony wpływ na układ sercowo-naczyniowy, z możliwym niedociśnieniem ortostatycznym przy dawkach terapeutycznych.
antagonista receptorów α2-adrenergicznych, badanie kontrolowane placebo, badanie randomizowane, bezsenność, ciężkie zaburzenia depresyjne, drugorzędowy punkt końcowy, działanie antycholinergiczne, efekt przeciwdepresyjny, enancjomer, hipertriglicerydemia, kserostomia, mirtazapina, neurotransmisja noradrenergiczna, neurotransmisja serotonergiczna, niedociśnienie ortostatyczne, pierwszorzędowy punkt końcowy, pokrzywka, przyrost masy ciała, receptor 5-HT1, receptor 5-HT2, receptor 5-HT3, receptor histaminowy H1, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenia depresyjne, zaburzenia widzenia, zaparcie