Właściwości farmakodynamiczne leku Mirtagen

Mirtazapina, substancja czynna zawarta w leku Mirtagen (dostępnym w dawkach 15 mg, 30 mg i 45 mg w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej), należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „inne leki przeciwdepresyjne” i jest klasyfikowana kodem ATC: N06AX11. ¹

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania mirtazapiny opiera się na antagonistycznym działaniu wobec presynaptycznych receptorów α2 w ośrodkowym układzie nerwowym. Działanie to prowadzi do zwiększenia ośrodkowego neuroprzekaźnictwa zarówno noradrenergicznego, jak i serotoninergicznego. ²

Warto zaznaczyć, że nasilenie neurotransmisji serotoninergicznej przez mirtazapinę odbywa się w sposób wysoce selektywny – poprzez specyficzne receptory 5-HT1, podczas gdy receptory 5-HT2 i 5-HT3 są przez nią blokowane. ³

Rola enancjomerów mirtazapiny

Za działanie przeciwdepresyjne mirtazapiny odpowiedzialne są najprawdopodobniej oba jej enancjomery, które wykazują nieco odmienne mechanizmy działania:

• Enancjomer S(+) – działa poprzez blokowanie receptorów α2 oraz 5-HT2
• Enancjomer R(-) – działa poprzez blokowanie receptorów 5-HT3

⁴

Inne właściwości farmakodynamiczne

Działanie sedatywne mirtazapiny wynika z jej antagonistycznego działania na receptory histaminowe H1. ⁵ Jest to istotna właściwość kliniczna, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami snu towarzyszącymi depresji.

Istotne jest, że mirtazapina praktycznie nie wykazuje działania przeciwcholinergicznego, co korzystnie odróżnia ją od wielu innych leków przeciwdepresyjnych. Ponadto, w dawkach terapeutycznych wykazuje jedynie ograniczony wpływ na układ sercowo-naczyniowy, mogący objawiać się m.in. niedociśnieniem ortostatycznym. ⁶

Wpływ na odcinek QT

Wpływ mirtazapiny na odstęp QTc został dokładnie przebadany w randomizowanym badaniu klinicznym z grupą kontrolną otrzymującą placebo oraz moksyfloksacynę, przeprowadzonym na grupie 54 zdrowych ochotników. W badaniu zastosowano zarówno regularną dawkę terapeutyczną 45 mg, jak i dawkę supraterapeutyczną 75 mg mirtazapiny. ⁷

Wyniki analizy z wykorzystaniem liniowego modelowania e-max sugerowały, że wydłużenie odstępów QTc pod wpływem mirtazapiny pozostawało poniżej progu uznawanego za klinicznie istotne wydłużenie, co ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa stosowania leku. ⁸

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Ocena skuteczności mirtazapiny u dzieci i młodzieży w wieku 7-18 lat z dużym zaburzeniem depresyjnym została przeprowadzona w ramach dwóch randomizowanych badań klinicznych z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo. Łącznie w badaniach wzięło udział 259 pacjentów. ⁹

Schemat dawkowania w badaniach obejmował:

• Pierwsze 4 tygodnie: zmienna dawka w zakresie 15-45 mg mirtazapiny
• Kolejne 4 tygodnie: stała dawka 15 mg, 30 mg lub 45 mg mirtazapiny

¹⁰

Wyniki tych badań nie wykazały znamiennych statystycznie różnic pomiędzy mirtazapiną a placebo zarówno w punktach pierwszorzędowych, jak i drugorzędowych. ¹¹ Oznacza to, że nie udowodniono większej skuteczności mirtazapiny w porównaniu do placebo w leczeniu dużej depresji u dzieci i młodzieży.

W trakcie badań zaobserwowano natomiast istotne działania niepożądane podczas stosowania mirtazapiny w tej grupie wiekowej:

• Znaczące zwiększenie masy ciała (powyżej 7%) wystąpiło u 48,8% pacjentów leczonych mirtazapiną w porównaniu z 5,7% pacjentów otrzymujących placebo
• Pokrzywka – występowała często, u 11,8% pacjentów leczonych mirtazapiną w porównaniu z 6,8% w grupie placebo
• Hipertriglicerydemia – obserwowana u 2,9% pacjentów w grupie mirtazapiny wobec 0% w grupie placebo

^{7%) u 48,8% pacjentów leczonych mirtazapiną w porównaniu do 5,7% otrzymujących placebo. Często obserwowano również pokrzywkę (11,8% vs 6,8%) oraz hipertriglicerydemię (2,9% vs 0%).”>12}

Powyższe dane wskazują na konieczność dokładnego monitorowania pacjentów pediatrycznych podczas ewentualnego stosowania mirtazapiny, szczególnie pod kątem przyrostu masy ciała oraz parametrów gospodarki lipidowej.