Właściwości farmakodynamiczne leku Binabic

Bikalutamid, substancja czynna leku Binabic, należy do grupy farmakoterapeutycznej niesteroidowych antyandrogenów, oznaczonej kodem ATC: L02BB03. Lek działa poprzez specyficzny mechanizm blokowania receptorów androgenowych, co prowadzi do zahamowania działania androgenów i w konsekwencji regresji nowotworów zależnych od tych hormonów, szczególnie raka gruczołu krokowego.¹

Mechanizm działania

Bikalutamid jest związkiem o charakterze niesteroidowego antyandrogenu, który nie wykazuje innej aktywności endokrynnej. Jego działanie polega na wiązaniu się z receptorem androgenowym normalnym lub typu „dzikiego”, przy jednoczesnym braku aktywacji ekspresji genu. To prowadzi do efektywnego hamowania stymulacji androgenowej komórek nowotworowych, co w konsekwencji wywołuje regresję guza gruczołu krokowego.²

Na poziomie molekularnym, bikalutamid jest racematem, którego działanie przeciwandrogenowe wynika prawie wyłącznie z aktywności izomeru (R). Ten enancjomer jest odpowiedzialny za terapeutyczne efekty leku w organizmie pacjenta.³

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność kliniczna bikalutamidu w dawce 150 mg została potwierdzona w szeroko zakrojonych badaniach klinicznych. Przeprowadzono łączną analizę wyników z trzech podwójnie zaślepionych badań klinicznych kontrolowanych placebo, w których uczestniczyło 8113 pacjentów z rakiem gruczołu krokowego ograniczonym do narządu (T1-T2, N0 lub Nx, M0) lub miejscowo zaawansowanym (T3-T4, każde N, M0, T1-T2, N+, M0) bez przerzutów. Bikalutamid był stosowany jako bezpośrednie leczenie hormonalne lub jako terapia uzupełniająca po radykalnej prostatektomii lub radioterapii.⁴

Przy medianie okresu obserwacji wynoszącej 9,7 roku, u 36,6% pacjentów otrzymujących bikalutamid i 38,17% pacjentów otrzymujących placebo stwierdzono obiektywną progresję choroby. Zauważono zmniejszenie ryzyka obiektywnej progresji choroby w większości badanych grup pacjentów, przy czym efekt ten był najbardziej wyraźny u pacjentów z wysokim ryzykiem progresji. W przypadku pacjentów z niskim ryzykiem progresji, szczególnie po radykalnej prostatektomii, lekarz może rozważyć odroczenie terapii hormonalnej do czasu pojawienia się objawów progresji choroby.⁵

W zakresie ogólnego przeżycia, przy medianie czasu obserwacji wynoszącej 9,7 roku i śmiertelności na poziomie 31,4%, nie zaobserwowano istotnych różnic między grupą otrzymującą bikalutamid a grupą otrzymującą placebo (współczynnik ryzyka [HR] = 1,01; 95% przedział ufności [CI] 0,94 do 1,09). Jednakże dalsze analizy w podgrupach wykazały pewne tendencje w zakresie przeżycia.⁶

Wyniki w miejscowo zaawansowanym raku gruczołu krokowego

Szczegółowe dane dotyczące przeżycia wolnego od progresji i całkowitego przeżycia u pacjentów z miejscowo zaawansowanym rakiem gruczołu krokowego przedstawiają poniższe tabele:

Analiza wyników wykazała, że w grupie pacjentów z miejscową chorobą przyjmujących bikalutamid w monoterapii nie stwierdzono znamiennej różnicy w przeżyciu bez progresji. Nie zaobserwowano również znaczącej różnicy w całkowitym czasie przeżycia u pacjentów z miejscową chorobą otrzymujących bikalutamid jako leczenie uzupełniające po radioterapii (HR = 0,98; 95% CI 0,80 do 1,20) lub po radykalnej prostatektomii (HR = 1,03; 95% CI 0,85 do 1,25).⁷

Natomiast w grupie pacjentów z miejscową chorobą, którzy byli jedynie obserwowani (bez wcześniejszego aktywnego leczenia), zaobserwowano tendencję do krótszego przeżycia w porównaniu z grupą otrzymującą placebo (HR = 1,15; 95% CI: 1,00 do 1,32). Na podstawie tych wyników można stwierdzić, że stosunek korzyści do ryzyka przy stosowaniu bikalutamidu u pacjentów z miejscową chorobą nie jest korzystny.⁸

Porównanie skuteczności bikalutamidu z kastracją

W oddzielnym programie badawczym oceniano skuteczność bikalutamidu w dawce 150 mg w leczeniu pacjentów z miejscowo zaawansowanym rakiem gruczołu krokowego bez przerzutów, dla których wskazano natychmiastową kastrację. Przeprowadzono złożoną analizę dwóch badań obejmujących 480 pacjentów z rakiem gruczołu krokowego bez przerzutów (M0), którzy nie byli wcześniej leczeni. Przy śmiertelności wynoszącej 56% i medianie okresu obserwacji 6,3 roku, nie wykazano istotnej różnicy w zakresie przeżycia między grupą otrzymującą bikalutamid a grupą poddaną kastracji (HR = 1,05; CI 0,81 do 1,36). Należy jednak zaznaczyć, że równoważność tych dwóch terapii nie została potwierdzona statystycznie.⁹

Z kolei złożona analiza wyników z dwóch badań klinicznych obejmujących 805 wcześniej nieleczonych pacjentów z rakiem gruczołu krokowego z przerzutami (M1), przy śmiertelności wynoszącej 43%, wykazała, że leczenie bikalutamidem w dawce 150 mg jest mniej skuteczne niż kastracja pod względem czasu przeżycia (HR=1,30; CI 1,04 do 1,65). Szacowana różnica w przeżyciu między grupami wynosi 42 dni (6 tygodni) przy średnim czasie przeżycia wynoszącym 2 lata.¹⁰

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Nie przeprowadzono badań klinicznych dotyczących stosowania bikalutamidu u dzieci i młodzieży, dlatego lek nie jest wskazany do stosowania w tej grupie wiekowej.¹¹