Właściwości farmakokinetyczne ketoprofenu

Ketoprofen, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Ketokaps 25 mg w postaci kapsułek miękkich, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie terapeutyczne w organizmie. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów farmakokinetycznych obejmujących wchłanianie, dystrybucję, metabolizm oraz wydalanie ketoprofenu.¹

Wchłanianie ketoprofenu

Ketoprofen charakteryzuje się dobrym i całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Po podaniu doustnym maksymalne stężenie substancji czynnej w surowicy krwi pojawia się w czasie od 60 do 90 minut. Spożywanie pokarmu wpływa na parametry wchłaniania – spowalnia ten proces i w niewielkim stopniu zmniejsza maksymalne stężenie leku w surowicy (Cmax), jednakże nie ma istotnego wpływu na całkowitą biodostępność ketoprofenu. Warto zaznaczyć, że leki neutralizujące kwas żołądkowy nie wpływają na proces wchłaniania tej substancji czynnej.²

Badania farmakokinetyczne wykazały, że po doustnym podaniu 100 mg ketoprofenu największe stężenie w osoczu, wynoszące 10,1 µg/ml, osiągane jest po około 1,22 godziny. Biodostępność ketoprofenu po podaniu doustnym jest wysoka i wynosi 90%. Istotną właściwością farmakokinetyczną ketoprofenu jest liniowy wzrost wchłaniania w zakresie dawek od 75 do 200 mg, co oznacza proporcjonalny wzrost stężenia leku w osoczu wraz ze zwiększaniem dawki w tym przedziale.³

Na poziomie molekularnym warto zaznaczyć, że ketoprofen występuje jako mieszanina racemiczna dwóch enancjomerów, jednak farmakokinetyka obu form jest zbliżona, co upraszcza interpretację parametrów farmakokinetycznych tego leku.⁴

Dystrybucja ketoprofenu

Po wchłonięciu ketoprofen wiąże się w bardzo wysokim stopniu (99%) z białkami osocza, przede wszystkim z albuminą. Objętość dystrybucji ketoprofenu jest stosunkowo niewielka i wynosi od 0,1 do 0,2 l/kg, co wynika z jego silnego wiązania z białkami osocza.⁵

Szczególnie istotną cechą ketoprofenu z punktu widzenia jego zastosowania w schorzeniach układu ruchu jest zdolność do przenikania do struktur stawowych. Lek skutecznie przenika do płynu maziowego i przestrzeni stawowych, w tym do torebki stawowej, maziówki i tkanek ścięgnistych. Dynamika stężeń ketoprofenu w osoczu i płynie stawowym jest odmienna, co ilustrują następujące dane:⁶

Powyższe dane wskazują na interesującą właściwość ketoprofenu – substancja ta przenika stosunkowo powoli do płynu maziowego i jest z niego również powoli eliminowana, podczas gdy stężenie leku w osoczu ulega szybszemu obniżeniu. Ta charakterystyka ma kluczowe znaczenie dla utrzymania działania przeciwzapalnego w stawach przez dłuższy czas.⁷

Podczas regularnego podawania ketoprofenu stan stacjonarny (równowaga dynamiczna) osiągany jest stosunkowo szybko – po 24 godzinach od rozpoczęcia podawania leku.⁸

Metabolizm i wydalanie ketoprofenu

Ketoprofen podlega intensywnemu metabolizmowi w wątrobie przy udziale enzymów mikrosomalnych. Głównym szlakiem biotransformacji jest sprzęganie z kwasem glukuronowym, a powstały glukuronid ketoprofenu stanowi główną formę, w jakiej lek jest eliminowany z organizmu.⁹

Parametry farmakokinetyczne dotyczące eliminacji ketoprofenu wskazują, że po podaniu doustnym dawek w zakresie 50-200 mg, klirens osoczowy ketoprofenu wynosi od 1,0 do 1,6 ml/min/kg. Ze względu na szybki metabolizm, okres półtrwania w fazie eliminacji jest stosunkowo krótki i wynosi około 1-4 godziny.¹⁰

Drogi eliminacji ketoprofenu i jego metabolitów z organizmu obejmują głównie wydalanie nerkowe. Około 50-90% podanej dawki wydala się z moczem, przede wszystkim w postaci glukuronidu ketoprofenu. Wydalanie z kałem stanowi mniejszą drogę eliminacji – tą drogą usuwane jest około 1-8% dawki w ciągu 1-5 dni od podania.¹¹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Właściwości farmakokinetyczne ketoprofenu ulegają istotnym zmianom u pacjentów z niewydolnością nerek. U tych chorych wydalanie ketoprofenu jest spowolnione, a biologiczny okres półtrwania wydłuża się proporcjonalnie do stopnia zaburzeń czynności nerek. W przypadku ciężkiej niewydolności nerek konieczne jest odpowiednie zmniejszenie dawki leku.¹²

U pacjentów z niewydolnością wątroby obserwuje się około dwukrotny wzrost stężenia ketoprofenu w osoczu. Przyczyną tego zjawiska jest prawdopodobnie hipoalbuminemia, czyli obniżone stężenie albumin w osoczu, co prowadzi do zmniejszenia frakcji związanej leku i zwiększenia frakcji wolnej, farmakologicznie czynnej. W związku z tym, u pacjentów z niewydolnością wątroby efekt terapeutyczny może być osiągnięty przy zastosowaniu najmniejszej zalecanej dawki dobowej.¹³

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się spowolnienie procesów metabolizmu i wydalania ketoprofenu. Jednakże ta zmiana parametrów farmakokinetycznych ma istotne znaczenie kliniczne tylko u osób starszych, u których współistnieją zaburzenia czynności nerek.¹⁴