Właściwości farmakodynamiczne produktu Egoropal

Produkt leczniczy Egoropal zawiera paliperydon w formie palmitynianu, należący do grupy farmakoterapeutycznej leków psycholeptycznych, klasyfikowanych jako inne leki przeciwpsychotyczne (kod ATC: N05AX13). Substancja czynna występuje w postaci mieszaniny racemicznej zawierającej enancjomery (+)- i (-)-paliperydonu, które charakteryzują się podobną aktywnością farmakologiczną zarówno pod względem jakościowym, jak i ilościowym.¹

Mechanizm działania

Paliperydon działa jako selektywny czynnik blokujący działanie monoamin, co odróżnia jego właściwości farmakologiczne od klasycznych neuroleptyków. Mechanizm działania opiera się głównie na silnym wiązaniu z receptorami:²

• serotoninergicznymi 5-HT2
• dopaminergicznymi D2

Ponadto substancja wykazuje działanie blokujące wobec receptorów:³

• alfa 1-adrenergicznych
• H1-histaminergicznych (w nieco słabszym stopniu)
• alfa 2-adrenergicznych (w nieco słabszym stopniu)

Istotną cechą paliperydonu jest brak powinowactwa do receptorów cholinergicznych, co może przyczyniać się do korzystnego profilu działań niepożądanych.⁴

Efekty kliniczne

Paliperydon, jako silny antagonista receptorów D2, wykazuje skuteczność w łagodzeniu objawów wytwórczych schizofrenii. W porównaniu z klasycznymi neuroleptykami charakteryzuje się jednak rzadszym wywoływaniem stanów kataleptycznych oraz mniejszym hamowaniem funkcji motorycznych. Mechanizm ten może być związany z dominującym ośrodkowym antagonizmem serotoniny, co potencjalnie zmniejsza ryzyko występowania pozapiramidowych działań niepożądanych.⁵

Skuteczność kliniczna

Leczenie ostrej fazy schizofrenii

Skuteczność paliperydonu w postaci iniekcji w leczeniu ostrego nawrotu schizofrenii została potwierdzona w czterech podwójnie zaślepionych, randomizowanych badaniach klinicznych kontrolowanych placebo. Badania te przeprowadzono u dorosłych, hospitalizowanych pacjentów z nawrotem schizofrenii według kryteriów DSM-IV:⁶

• jedno badanie trwające 9 tygodni
• trzy badania trwające 13 tygodni

Schemat podawania produktu w badaniach obejmował wstrzyknięcia w określonych dniach:⁷

• W badaniu 9-tygodniowym: dni 1., 8. i 36.
• W badaniach 13-tygodniowych: dni 1., 8., 36. oraz dodatkowo dzień 64.

Warto podkreślić, że podczas badań nie było konieczności stosowania dodatkowych doustnych leków przeciwpsychotycznych w leczeniu nawrotu schizofrenii.⁸

Narzędzia oceny skuteczności

Głównym punktem końcowym w badaniach było zmniejszenie całkowitej punktacji w skali objawów pozytywnych i negatywnych (PANSS). Jest to zwalidowane, wielopozycyjne narzędzie oceniające pięć kluczowych obszarów:⁹

• objawy pozytywne
• objawy negatywne
• dezorganizacja myślenia
• niekontrolowana wrogość/podniecenie
• lęk/depresja

Dodatkowo oceniano funkcjonowanie pacjentów za pomocą skali funkcjonowania indywidualnego i społecznego (PSP). Jest to zwalidowana skala używana przez klinicystów do określania funkcjonowania pacjenta w czterech obszarach:¹⁰

• aktywności użyteczne społecznie (praca i nauka)
• związki osobiste i społeczne
• dbałość o higienę osobistą
• zachowania agresywne i zakłócające porządek

Wyniki badań klinicznych

Kluczowe wyniki uzyskano w jednym z badań trwających 13 tygodni, które objęło 636 pacjentów. W badaniu tym porównywano skuteczność trzech stałych dawek paliperydonu w postaci iniekcji z placebo:¹¹

Schemat podawania obejmował:

• początkowe wstrzyknięcie 150 mg do mięśnia naramiennego
• następnie 3 dawki podane do mięśnia pośladkowego lub naramiennego w trzech grupach:
  • 25 mg co 4 tygodnie
  • 100 mg co 4 tygodnie
  • 150 mg co 4 tygodnie

Wszystkie trzy dawki paliperydonu w postaci iniekcji wykazały statystycznie istotną przewagę nad placebo w zakresie poprawy całkowitej punktacji w skali PANSS. Dodatkowo wykazano, że w grupach otrzymujących wyższe dawki (100 mg/4 tygodnie oraz 150 mg/4 tygodnie) obserwowano statystycznie istotną przewagę nad placebo również pod względem punktacji w skali PSP, co nie dotyczyło grupy otrzymującej najniższą dawkę (25 mg/4 tygodnie).¹²

Dynamika odpowiedzi terapeutycznej

Wyniki badań potwierdziły skuteczność paliperydonu w postaci iniekcji w ciągu całego okresu leczenia, przy czym poprawę punktacji w skali PANSS zaobserwowano już od 4. dnia terapii. Do 8. dnia można było odnotować wyraźne różnice między grupami otrzymującymi paliperydon w dawkach 25 mg i 150 mg w porównaniu do grupy otrzymującej placebo.¹³ Takie wczesne pojawienie się efektu terapeutycznego jest istotną zaletą w leczeniu ostrej fazy schizofrenii.