śródmiąższowa choroba płuc
Śródmiąższowa choroba płuc (ILD – Interstitial Lung Disease) to heterogenna grupa schorzeń, które charakteryzują się różnego stopnia zapaleniem i włóknieniem tkanki śródmiąższowej płuc. Patofizjologicznie dochodzi do uszkodzenia pęcherzyków płucnych, przestrzeni okołopęcherzykowej oraz naczyń, co prowadzi do zaburzeń wymiany gazowej i stopniowego upośledzenia funkcji płuc.
Etiologia ILD jest zróżnicowana i obejmuje choroby o znanej przyczynie (związane z ekspozycją zawodową, polekowe, w przebiegu chorób tkanki łącznej), idiopatyczne śródmiąższowe zapalenia płuc (w tym idiopatyczne włóknienie płuc – IPF), sarkoidozę, choroby ziarniniakowe oraz rzadkie schorzenia (limfangioleiomiomatoza, histiocytoza z komórek Langerhansa). Wczesne rozpoznanie i identyfikacja przyczyny ma kluczowe znaczenie dla rokowania pacjentów.
Diagnostyka ILD wymaga podejścia multidyscyplinarnego i obejmuje szczegółowy wywiad (ekspozycje środowiskowe, zawodowe, leki), badania obrazowe (HRCT o wysokiej rozdzielczości), badania czynnościowe układu oddechowego, bronchoskopię z płukaniem oskrzelowo-pęcherzykowym (BAL) i biopsją, a w wybranych przypadkach biopsję płuca. Leczenie jest zależne od rozpoznania i obejmuje usunięcie czynnika sprawczego, leczenie immunosupresyjne, przeciwfibrotyczne oraz w zaawansowanych przypadkach przeszczepienie płuc.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Dailiport 1 mg
Ocena działań niepożądanych takrolimusu stanowi wyzwanie kliniczne ze względu na nakładanie się symptomów choroby podstawowej oraz stosowanie terapii skojarzonej. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥10%) obejmują drżenie, zaburzenia czynności nerek, hiperglikemię, cukrzycę, hiperkaliemię, zakażenia oportunistyczne (m.in. CMV, wirus BK, PML związane z wirusem JC), nadciśnienie tętnicze oraz bezsenność. Immunosupresja indukowana takrolimusem zwiększa ryzyko onkogenezy, w tym nowotworów skóry i zaburzeń limfoproliferacyjnych związanych z EBV. Reakcje alergiczne i rzekomoanafilaktyczne, choć rzadsze, mogą stanowić zagrożenie życia. Częstość działań niepożądanych klasyfikowana jest zgodnie z wytycznymi regulacyjnymi, a objawy uszeregowane według nasilenia, co umożliwia priorytetyzację ryzyka klinicznego.
artralgia, bezsenność, biegunka, cholestaza, cukrzyca, CYP3A, Dailiport, drżenie, enzym wątrobowy, funkcja wątroby, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hiperkaliemia, hirsutyzm, immunosupresja, interakcja lekowa, kardiotoksyczność, kreatynina, leukocytoza, leukopenia, małopłytkowość, mielosupresja, nadciśnienie tętnicze, nefropatia BK, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, niedokrwistość, nowotwór skóry, nudność, okno terapeutyczne, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reakcja alergiczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, śródmiąższowa choroba płuc, stężenie takrolimusu, takrolimus, wirus JC, wymioty, zaburzenie czynności nerek, zakażenie, zakażenie oportunistyczne, zakażenie wirusem cytomegalii - Leksykon chorób i schorzeń
Zatorowość płucna – Etiologia i przyczyny
Zatorowość płucna (PE) jest stanem nagłego zablokowania tętnicy płucnej lub jej gałęzi przez materiał zatorowy, najczęściej skrzeplinę pochodzącą z zakrzepicy żył głębokich (DVT) kończyn dolnych, zwłaszcza proksymalnej DVT powyżej kolana. Patogeneza opiera się na triadzie Virchowa: zastój krwi, nadmierna krzepliwość oraz uszkodzenie śródbłonka. Czynniki ryzyka obejmują trombofilie genetyczne (mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, niedobory białka C i S, hiperhomocysteinemię) oraz nabyte stany kliniczne, takie jak długotrwałe unieruchomienie (>3 dni), urazy, operacje ortopedyczne, nowotwory (np. rak trzustki, hematologiczne, płuc, żołądka), choroby współistniejące (niewydolność serca, POChP, cukrzyca, COVID-19) oraz czynniki hormonalne (antykoncepcja estrogenowa, ciąża, HRT). Otyłość (BMI >35), palenie tytoniu, wiek >60 lat, obecność cewników żylnych i żylaki również zwiększają ryzyko. U 30-50% pacjentów z PE nie identyfikuje się czynników ryzyka zewnętrznego (zakrzepica idiopatyczna).
choroba Leśniowskiego-Crohna, hiperhomocysteinemia, hiperkoagulacja, migotanie przedsionków, mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, niewydolność serca, proksymalna zakrzepica żył głębokich, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe nadciśnienie płucne zakrzepowo-zatorowe, skrzeplina, śródmiąższowa choroba płuc, staza żylna, triada Virchowa, trombofilia, udar mózgu, uszkodzenie śródbłonka naczyniowego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie żył, zator nowotworowy, zator septyczny, zator tłuszczowy, zatorowość płucna, zawał płuca, zawał serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sitagliptin + Metformin hydrochloride Grindeks 50 mg + 1000 mg
Produkt leczniczy Sitagliptin + Metformin hydrochloride Grindeks zawiera sytagliptynę (50 mg) oraz metforminę chlorowodorek (850 mg lub 1000 mg). Pomimo braku specyficznych badań klinicznych dla tej kombinacji w formie tabletek powlekanych, wykazano biorównoważność obu substancji czynnych. Profil bezpieczeństwa opiera się na danych z badań klinicznych poszczególnych składników oraz ich kombinacji. Najpoważniejsze działania niepożądane to zapalenie trzustki oraz reakcje nadwrażliwości. Hipoglikemia występuje częściej przy terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika (13,8%) oraz insuliną (10,9%). Działania niepożądane klasyfikowane są według MedDRA i częstości występowania, obejmując m.in. trombocytopenię (rzadko), reakcje anafilaktyczne (częstość nieznana), senność (niezbyt często), ból głowy i zawroty głowy (często), nudności, wzdęcia i utratę apetytu (często), a także ostre i martwicze zapalenie trzustki (częstość nieznana). Długotrwałe stosowanie metforminy może prowadzić do niedoboru witaminy B12 i niedokrwistości megaloblastycznej (bardzo rzadko).
badanie TECOS, biegunka, ból brzucha, ból kończyny, ciężka hipoglikemia, hipoglikemia, kwasica mleczanowa, martwicze zapalenie trzustki, metformina chlorowodorek, niedokrwistość megaloblastyczna, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, sytagliptyna, trombocytopenia, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie błony śluzowej nosogardła, zapalenie kości i stawów, zapalenie naczyń skóry, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gemcitabine Accord
Gemcitabina Accord wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących czasu wlewu i częstości podawania, aby uniknąć nasilonej toksyczności. W trakcie terapii obserwowano ciężkie reakcje skórne zagrażające życiu, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz ostra uogólniona osutka krostkowa, co wymaga natychmiastowego przerwania leczenia po ich wystąpieniu. Lek może indukować mielosupresję manifestującą się leukopenią, trombocytopenią i niedokrwistością, dlatego przed każdą dawką konieczne jest monitorowanie morfologii krwi. U pacjentów z zaburzeniami czynności szpiku, wątroby lub nerek stosowanie gemcytabiny wymaga szczególnej ostrożności i regularnego monitorowania funkcji narządów. Ponadto, stosowanie gemcytabiny w skojarzeniu z radioterapią (≤7 dni) zwiększa ryzyko działań niepożądanych, a podawanie szczepionek żywych atenuowanych, w tym przeciw żółtej gorączce, jest przeciwwskazane.
aktywność drgawkowa, ciężkie skórne działania niepożądane, cytostatyk, gemcytabina, hamowanie szpiku kostnego, kriokonserwacja nasienia, leukopenia, marskość wątroby, mielosupresja, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, przepuszczalność naczyń włosowatych, przerzuty do wątroby, śródmiąższowa choroba płuc, szczepionka żywa atenuowana, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, toksyczność szpikowa, trombocytopenia, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych, zespół przesiąkania włośniczek, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nilogrin 10 mg
Nicergolina, substancja czynna leku Nilogrin (tabletki powlekane 10 mg i 30 mg), wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się dobrą tolerancją u pacjentów. Działania niepożądane są zazwyczaj łagodne i przemijające, rzadko wymagając przerwania terapii. Najczęściej obserwowane objawy dotyczą układu sercowo-naczyniowego (niedociśnienie, bradykardia) wynikające z α-adrenolitycznego mechanizmu działania leku. Ponadto, mogą wystąpić zaburzenia ze strony układu nerwowego (nadmierna potliwość, zaburzenia snu, omdlenia, zawroty głowy, pobudzenie, senność, niepokój, uderzenia gorąca, zwiększenie apetytu), przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, nadkwaśność, zgaga), a także rzadkie reakcje skórne (rumień, pokrzywka, liszajowata wysypka) i immunologiczne (reakcje nadwrażliwości). W pojedynczych przypadkach odnotowano zaburzenia układu rozrodczego, takie jak niemożność ejakulacji, typowe dla leków α-adrenolitycznych.
lek α-adrenolityczny, liszajowata wysypka, nadciśnienie tętnicze, nadkwaśność żołądka, nadmierna potliwość, nicergolina, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, nudności, ośrodkowy układ nerwowy, pochodna ergoliny, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, śródmiąższowa choroba płuc, tabletka powlekana, uderzenia gorąca, układ autonomiczny, układ pokarmowy, zaburzenia ejakulacji, zaburzenia naczyniowe, zaburzenia serca, zaburzenia snu, zaburzenia układu immunologicznego, zawroty głowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rosuvastatin Krka
Produkt leczniczy Rosuvastatin Krka zawiera rozuwastatynę wapniową w dawkach od 5 mg do 40 mg i wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza przy dawkach 30 mg i 40 mg. U pacjentów stosujących dawkę 40 mg obserwowano sporadyczną proteinurię kanalikową oraz zwiększoną częstość ciężkich zaburzeń czynności nerek, co uzasadnia kontrolę funkcji nerek podczas wizyt kontrolnych. Działania niepożądane mięśniowe, takie jak bóle mięśni, miopatia i rabdomioliza, występują częściej przy dawkach powyżej 20 mg, a ryzyko rabdomiolizy wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu ezetymibu lub inhibitorów proteazy. Aktywność kinazy kreatynowej (CK) powinna być monitorowana, zwłaszcza gdy przekracza 5 × górną granicę normy (GGN), a leczenie nie powinno być rozpoczynane lub powinno być przerwane przy utrzymującym się podwyższeniu CK. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynnikami ryzyka miopatii, takimi jak zaburzenia czynności nerek, niedoczynność tarczycy, choroby mięśni, wiek >70 lat, nadużywanie alkoholu oraz jednoczesne stosowanie fibratów, które są przeciwwskazane przy dawkach 30 mg i 40 mg rozuwastatyny.
aminotransferazy, antybiotyk makrolidowy, gemfibrozyl, hipercholesterolemia, hiperglikemia, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, laktoza, leki przeciwgrzybicze, martwicza miopatia immunologiczna, miastenia, miopatia, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, proteinuria, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, wskaźnik masy ciała, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Simcovas 20 mg
Profil bezpieczeństwa symwastatyny został szczegółowo oceniony w dużych badaniach klinicznych, takich jak HPS (n=20 536) i 4S (n=4 444). W badaniu HPS, przy dawce 40 mg/dobę przez średnio 5 lat, częstość przerywania terapii z powodu działań niepożądanych wynosiła 4,8% w grupie leczonej i 5,1% w grupie placebo. Miopatia występowała u mniej niż 0,1% pacjentów przy dawce 40 mg, natomiast podwyższona aktywność aminotransferaz (ALT, AST) ponad 3-krotnie powyżej normy stwierdzono u 0,21% pacjentów na symwastatynie versus 0,09% w grupie placebo. Działania niepożądane mięśniowo-szkieletowe, takie jak miopatia, rabdomioliza i bóle mięśni, były rzadkie, ale częstsze przy dawce 80 mg (1%) niż 20 mg (0,02%). Zgłaszano również bardzo rzadkie przypadki zerwania mięśni oraz tendinopatii i martwiczej miopatii o podłożu immunologicznym. Inne rzadkie działania obejmowały zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość), reakcje alergiczne (anafilaksja), zaburzenia neurologiczne (bóle głowy, neuropatia, zaburzenia pamięci), a także zaburzenia psychiczne (bezsenność, depresja). W okresie po wprowadzeniu do obrotu odnotowano rzadkie przypadki zaburzeń funkcji poznawczych, które ustępowały po odstawieniu leku.
aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, astenia, cukrzyca, enzym wątrobowy, eozynofilia, gamma-glutamylotranspeptydaza, ginekomastia, hemoglobina glikowana, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, kinaza kreatynowa, martwicza miopatia immunologiczna, miastenia, miopatia, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezja, polekowa zmiana liszajowata, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, tendinopatia, trombocytopenia, zaburzenie erekcji, zaburzenie mięśniowo-szkieletowe, zaburzenie pamięci, zaburzenie układu chłonnego, zapalenie naczyń, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół nadwrażliwości, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Symgliptin 25 mg
Sitagliptyna (Symgliptin) dostępna w dawkach 25 mg, 50 mg i 100 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący zarówno często występujące, jak i rzadkie działania niepożądane. Najważniejsze z nich to hipoglikemia, szczególnie w terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika (4,7–13,8%) oraz insuliną (9,6%), oraz ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja i zapalenie trzustki (częstość nieznana, ale potencjalnie zagrażająca życiu). Inne zgłaszane działania obejmują bóle głowy (często), zawroty głowy (niezbyt często), zaparcia (niezbyt często), świąd skóry, obrzęk naczynioruchowy, wysypkę, pokrzywkę, a także poważne zmiany skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona. W badaniu TECOS, obejmującym 7332 pacjentów leczonych sitagliptyną, częstość ciężkich działań niepożądanych była porównywalna z placebo, a zapalenie trzustki występowało u 0,3% pacjentów (vs. 0,2% placebo).
artropatia, cukrzyca typu 2, hipoglikemia, insulina, leczenie skojarzone, martwicze zapalenie trzustki, metformina, monoterapia, obrzęk naczynioruchowy, odpowiedź anafilaktyczna, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pioglitazon, pochodna sulfonylomocznika, reakcja nadwrażliwości, sitagliptyna, śródmiąższowa choroba płuc, sytagliptyna, trombocytopenia, zapalenie naczyń skóry, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Anagrelide Vipharm 0,5 mg
Anagrelide Vipharm, zawierający chlorowodorek anagrelidu jednowodny w dawkach 0,5 mg i 1 mg, wykazuje profil działań niepożądanych potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących łącznie ponad 4 tysiące pacjentów, z dawką średnią około 2 mg/dobę i terapią trwającą do 5 lat. Najczęstsze działania niepożądane to ból głowy (ok. 14%), kołatanie serca (ok. 9%), retencja płynów i nudności (po ok. 6%), a także biegunka (ok. 5%). Działania te są związane z inhibicją fosfodiesterazy III (PDE III) i mogą być łagodzone przez stopniowe dostosowanie dawki. Występują również poważniejsze powikłania, takie jak zaburzenia rytmu serca (tachykardia, częstoskurcz komorowy, migotanie przedsionków), zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego oraz torsade de pointes, a także udar mózgu, który jest powikłaniem zakrzepowym. Wśród innych istotnych działań niepożądanych wymienia się nadciśnienie płucne, śródmiąższową chorobę płuc, zapalenie płuc i alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, które manifestują się dusznością i wymagają pilnej interwencji.
alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, arytmia, chlorowodorek anagrelidu, częstoskurcz komorowy, diplopia, dławica piersiowa, duszność, dyzartria, inhibitor fosfodiesterazy III, jadłowstręt, kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, kapsułka twarda, kardiomiopatia, kołatanie serca, krwawienie z nosa, małopłytkowość, migotanie przedsionków, migrena, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, niedoczulica, niedokrwistość, niestrawność, pancytopenia, parestezja, powikłanie zakrzepowe, retencja płynów, śródmiąższowa choroba płuc, szum uszny, tachykardia, torsade de pointes, udar mózgu, układ krwiotwórczy, wylew podskórny, wymioty, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zapalenie okrężnicy, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie żołądka, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Gefitinib Krka 250 mg
Gefitinib Krka w dawce 250 mg, stosowany w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych III fazy (ISEL, INTEREST, IPASS) obejmujących 2462 pacjentów. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi (≥20%) są biegunka oraz objawy skórne, takie jak wysypka, trądzik, suchość skóry i świąd, zwykle o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu (1. lub 2. stopień CTC). Ciężkie działania niepożądane (3. lub 4. stopień CTC) wystąpiły u około 8% pacjentów, a u 3% konieczne było przerwanie terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na śródmiąższową chorobę płuc (ILD), która pojawiła się u 1,3% pacjentów, często o ciężkim przebiegu (3.-4. stopień CTC) i z udokumentowanymi przypadkami zgonów. Częstość występowania działań niepożądanych została sklasyfikowana według standardowych kategorii: bardzo częste (≥10%), częste (≥1% do <10%), niezbyt częste (≥0,1% do <1%), rzadkie (≥0,01% do <0,1%), bardzo rzadkie (<0,01%) oraz częstość nieznana.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, białkomocz, biegunka, brak łaknienia, krwawienie z nosa, krwiomocz, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadżerka rogówki, niedrobnokomórkowy rak płuca, niewydolność wątroby, nudności, objawy skórne, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, suchość oka, Wspólna Skala Toksyczności, wymioty, wysypka krostkowa, zapalenie jamy ustnej, zapalenie naczyń skórnych, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Adimuplan 25 mg
Lek Adimuplan (sytagliptyna) stosowany w terapii cukrzycy typu 2 wykazuje specyficzny profil bezpieczeństwa, z działaniami niepożądanymi obejmującymi m.in. hipoglikemię (częstość 4,7–13,8% przy jednoczesnym stosowaniu z pochodnymi sulfonylomocznika oraz 9,6% z insuliną), zapalenie trzustki (częstość nieznana) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję. Działania niepożądane klasyfikowane są według układów i narządów, z częstością występowania od rzadkich (np. małopłytkowość) do często występujących (np. ból głowy, hipoglikemia). Szczególną uwagę należy zwrócić na poważne powikłania skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i pemfigoid pęcherzowy, oraz na ryzyko ciężkich reakcji alergicznych. W badaniu TECOS, obejmującym 7332 pacjentów leczonych sytagliptyną (dawka 100 mg/dobę lub 50 mg/dobę przy eGFR 30–50 ml/min/1,73 m²), częstość ciężkich działań niepożądanych była porównywalna z placebo, a ryzyko zapalenia trzustki wynosiło 0,3% vs. 0,2% w grupie kontrolnej.
artropatia, biegunka, ból głowy, ból kończyn, ból mięśni, ból pleców, ból stawów, cukrzyca typu 2, hipoglikemia, insulina, małopłytkowość, martwicze zapalenie trzustki, metformina, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, odpowiedź anafilaktyczna, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pioglitazon, pochodna sulfonylomocznika, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, senność, śródmiąższowa choroba płuc, suchość w jamie ustnej, świąd, sytagliptyna, wymioty, wysypka, wzdęcia, zaburzenie czynności nerek, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie błony śluzowej nosogardła, zapalenie kości i stawów, zapalenie naczyń skóry, zapalenie trzustki, zaparcia, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczająca choroba skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vinorelbine Zentiva 20 mg
Profil bezpieczeństwa winorelbiny w postaci kapsułek miękkich (dawki początkowe 60 mg/m² tygodniowo, następnie 80 mg/m² pc. tygodniowo) został oceniony na podstawie badań klinicznych u 316 pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuc i rakiem piersi. Najczęstsze działania niepożądane obejmują mielosupresję, głównie neutropenię (71,5%, w tym 21,8% stopnia 3 i 25,9% stopnia 4), leukopenię (70,6%), niedokrwistość (67,4%) oraz małopłytkowość (10,8%). Neutropenia stopnia 4 (<500/mm³) może prowadzić do gorączki neutropenicznej (2,8%) i powikłań infekcyjnych, w tym posocznicy neutropenicznej, która stanowi zagrożenie życia. Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego są bardzo częste: nudności (74,7%, w tym 7,3% stopnia 3-4), wymioty (54,7%, w tym 6,3% stopnia 3-4), biegunka (49,7%, w tym 5,7% stopnia 3-4), zapalenie jamy ustnej (10,4%) oraz zaparcia (19%). Rzadko obserwowano niedrożność porażenną jelit (0,9%, stopień 3-4), która może być śmiertelna. Neurotoksyczność manifestuje się zaburzeniami czucia (11,1%) i ruchowymi (9,2%), zwykle łagodnymi, ale możliwymi do kumulacji przy długotrwałej terapii. Zgłaszano także zespół tylnej odwracalnej encefalopatii.
anoreksja, ataksja, dysfagia, gorączka neutropeniczna, hiponatremia, leukopenia, małopłytkowość, mielosupresja, neurotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość, niedrożność porażenna jelit, pancytopenia, posocznica neutropeniczna, reakcja alergiczna uogólniona, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, zaburzenie czucia, zaburzenie ruchowe, zapalenie jamy ustnej, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Działania niepożądane – Faxolet ER 150 mg
Faxolet ER, zawierający chlorowodorek wenlafaksyny w kapsułkach o przedłużonym uwalnianiu (dawki 37,5 mg, 75 mg, 150 mg), wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Do bardzo częstych działań niepożądanych (≥1/10) należą nudności, suchość w ustach, ból głowy (30,3% vs. 31,3% placebo) oraz nadmierne pocenie się, w tym poty nocne. Często obserwuje się również bezsenność, zawroty głowy, tachykardię, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (zaparcia, biegunka, wymioty) oraz zaburzenia psychiczne, takie jak nerwowość, pobudzenie, stan splątania i obniżone libido. Rzadziej występują poważne reakcje, m.in. agranulocytoza, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, torsade de pointes, zapalenie wątroby oraz zespół Stevensa-Johnsona. Nagłe przerwanie leczenia może wywołać objawy odstawienia, takie jak zawroty głowy, parestezje, bezsenność, pobudzenie, nudności, drgawki i nadciśnienie, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki.
agranulocytoza, chlorowodorek wenlafaksyny, częstoskurcz komorowy, depersonalizacja, działanie niepożądane, eozynofilia płucna, hipertermia, hiponatremia, hormon antidiuretyczny, jaskra z zamkniętym kątem, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, krwotok maciczny, krwotok miesiączkowy, krwotok z błon śluzowych, migotanie komór, nadmierne pocenie, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, objaw odstawienia, objaw wegetatywny, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, parestezja, poty nocne, prolaktyna, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowa choroba płuc, stan splątania, suchość w ustach, tachykardia, torsade de pointes, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czucia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lipanthyl Supra 160 160 mg
Lipanthyl Supra 160 zawiera mikronizowany fenofibrat w dawce 160 mg i jest stosowany w terapii dyslipidemii. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo, obejmujących 2344 pacjentów, najczęściej obserwowano działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka, wzdęcia) oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz, kamicę żółciową i zapalenie wątroby. Inne zgłaszane działania obejmowały bóle głowy, zmniejszenie stężenia hemoglobiny i leukopenię, nadwrażliwość, zaburzenia mięśniowe (mialgie, zapalenie mięśni), zaburzenia potencji oraz zwiększenie stężenia homocysteiny (średnio o 6,5 µmol/l), kreatyniny i mocznika we krwi. W badaniu FIELD na 9795 pacjentach z cukrzycą typu 2 odnotowano istotne statystycznie zwiększenie częstości zapalenia trzustki (0,8% vs 0,5%; p=0,031) oraz zatorowości płucnej (1,1% vs 0,7%; p=0,022) w grupie leczonej fenofibratem w porównaniu z placebo.
aminotransferazy, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca typu 2, fenofibrat mikronizowany, fotowrażliwość, hemoglobina, homocysteina, kamica żółciowa, kolka żółciowa, krwinki białe, mialgia, mioglobinuria, miopatia, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczna nekroliza naskórka, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie trawienne, zakrzepica żył głębokich, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie mięśni, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Irinotecan Kabi
Produkt leczniczy Irinotecan Kabi (20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) powinien być stosowany wyłącznie pod nadzorem lekarza specjalizującego się w chemioterapii cytotoksycznej, ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym ciężkiej neutropenii i opóźnionej biegunki. Zalecany schemat dawkowania w monoterapii to podawanie co 3 tygodnie, z możliwością modyfikacji na schemat cotygodniowy u pacjentów wysokiego ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z obniżonym stanem sprawności (≥2 wg WHO), wcześniejszą radioterapią jamy brzusznej/miednicy, podwyższonym stężeniem bilirubiny (≥1,0 mg/dl) oraz z genetycznym obniżeniem aktywności UGT1A1 (np. warianty *28 lub *6), u których ryzyko toksyczności hematologicznej i biegunki jest zwiększone. Monitorowanie morfologii krwi powinno odbywać się cotygodniowo, a testy czynnościowe wątroby przed każdym cyklem. Stosowanie Irinotecanu jest przeciwwskazane przy bilirubinie >3 × GGN.
chemioterapia cytotoksyczna, chemioterapia przeciwnowotworowa, cholinoesteraza, ciężka neutropenia, dziedziczna nietolerancja fruktozy, gorączka neutropeniczna, incydent zakrzepowo-zatorowy, inhibitor cytochromu CYP3A4, lek przeciwwymiotny, mielosupresja, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedrożność jelit, opóźniona biegunka, ostra niewydolność nerek, ostry zespół cholinergiczny, porażenna niedrożność jelit, przewlekła zapalna choroba jelit, radioterapia jamy brzusznej, siarczan atropiny, śródmiąższowa choroba płuc, UDP-glukuronozylotransferaza, wynaczynienie, zakrzepica żył, zator tętnicy płucnej, zespół Gilberta, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pazopanib Zentiva
Pazopanib wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym hepatotoksyczności, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń czynności serca oraz incydentów zakrzepowo-zatorowych. U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby dawka wynosi 800 mg/dobę, natomiast przy umiarkowanych zaburzeniach (bilirubina >1,5 do 3 × GGN) zaleca się redukcję do 200 mg/dobę; stosowanie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami (bilirubina >3 × GGN) jest niewskazane. Monitorowanie wskaźników czynności wątroby powinno odbywać się przed leczeniem, w 3., 5., 7., 9. tygodniu, następnie w 3. i 4. miesiącu oraz okresowo po 4. miesiącu. W przypadku wzrostu aminotransferaz >8 × GGN konieczne jest przerwanie terapii, a przy wznowieniu dawka powinna zostać zmniejszona do 400 mg/dobę. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów >60 lat oraz nosicieli allelu HLA-B*57:01, u których ryzyko hepatotoksyczności jest zwiększone.
allel HLA-B*5701, aminotransferazy, białko oporności raka piersi, białkomocz, bilirubina niesprzężona, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, ciężkie zakażenie, fosfataza zasadowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, glikoproteina p, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, incydent krwotoczny, inhibitor VEGF, izoenzym CYP3A4, krwioplucie, krwotok do mózgu, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, odma opłucnowa, perforacja przewodu pokarmowego, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, przetoka przewodu pokarmowego, rozwarstwienie tętnicy, śródmiąższowa choroba płuc, tętniak, tętniczy incydent zakrzepowy, torsade de pointes, transferaza UGT1A1, udar niedokrwienny mózgu, umiarkowane zaburzenia czynności wątroby, wskaźniki czynności wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności serca, zakrzepica żył, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, zespół Gilberta, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół rozpadu guza, żylne powikłania zakrzepowo-zatorowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie naczyń – Epidemiologia
Zapalenie naczyń stanowi heterogenną grupę chorób charakteryzujących się zapaleniem ścian naczyń krwionośnych, co może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak utrata wzroku, tętniaki czy niewydolność nerek. Roczna zapadalność na pierwotne układowe zapalenie naczyń (PSV) wynosi około 20-54 przypadków na milion populacji, z wyraźnym wzrostem częstości w grupie wiekowej 65-74 lata (60,1/milion) oraz przewagą u mężczyzn (23,5/milion vs 16,4/milion u kobiet). Epidemiologia wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne i etniczne, np. ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (GPA) i PR3-ANCA dominują w północnej Europie, podczas gdy mikroskopowe zapalenie naczyń (MPA) i MPO-ANCA są częstsze w krajach śródziemnomorskich i Azji Wschodniej. Zespół Behçeta wykazuje najwyższą zapadalność wzdłuż dawnego Jedwabnego Szlaku, z wartościami od 0,05 do 3,9 na 100 000 osób rocznie. Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (GCA) jest najczęstszym zapaleniem naczyń u osób powyżej 50 roku życia, z zapadalnością 130-300/milion, a choroba Kawasakiego dotyczy głównie dzieci poniżej 5 lat z zapadalnością około 20 na 100 000.
Amerykańskie Kolegium Reumatologiczne, choroba Kawasakiego, eozynofilowe ziarniniakowe zapalenie naczyń, guzkowe zapalenie tętnic, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, mikroskopowe zapalenie naczyń, niewydolność nerek, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, plamica Henocha-Schönleina, przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów, przeciwciała przeciwko proteinazie 3, rodzinna gorączka śródziemnomorska, śródmiąższowa choroba płuc, tętniak, włóknienie płuc, zapalenie naczyń, zapalenie naczyń IgA, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie naczyń OUN, zapalenie naczyń związane z ANCA, zapalenie tętnic Takayasu, zapalenie wątroby typu B, zespół Behceta, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń - Leksykon chorób i schorzeń
Dermatomyositis – Epidemiologia
Dane epidemiologiczne dotyczące dermatomyositis (DM) wskazują na rzadkość tej autoimmunologicznej choroby, z częstością występowania w USA wynoszącą 1,1 na 100 000 osobolat (95% CI 0,7-1,5) według kryteriów EULAR/ACR z 2017 roku oraz chorobowością na poziomie 13 na 100 000 osób. Występuje dwumodalny rozkład wieku zachorowania: u dorosłych szczyt przypada na 40-60 lat, a u dzieci na 5-14 lat, z przewagą kobiet (stosunek 2:1 do 3:1). W różnych regionach świata obserwuje się znaczne zróżnicowanie epidemiologiczne, np. w Kanadzie (Alberta) zachorowalność wynosi 2,8-3,0 na 100 000 dorosłych, a w Europie wyższe wartości notuje się na południu kontynentu. Współczynnik umieralności (SMR) u pacjentów z miopatyczną postacią DM jest trzykrotnie wyższy niż w populacji ogólnej (SMR 3,1; 95% CI 1,1-6,8), a 5-letni wskaźnik przeżycia wynosi około 63%, z medianą przeżycia 12,3 lat. Nowotwory złośliwe i powikłania sercowo-płucne stanowią główne przyczyny zgonów, a około 30% pacjentów rozwija chorobę w formie ostrej, a 70% w formie przewlekłej.
amiopatyczne dermatomyositis, autoprzeciwciała, choroba autoimmunologiczna, choroba sercowo-naczyniowa, choroba tkanki łącznej, dermatolog, dermatomyositis, dysfagia, idiopatyczna miopatia zapalna, interferon typu I, kardiomiopatia zapalna, mediana przeżycia, miopatia zapalna, młodzieńcze dermatomyositis, neurolog, nowotwór złośliwy, osteoporoza, promieniowanie UV, remisja, reumatolog, śródmiąższowa choroba płuc, standaryzowany współczynnik umieralności, takrolimus, zanieczyszczenie powietrza, zapalenie wielomięśniowe, zespół Raynauda, zmiany skórne, zwapnienia - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba stilla u dorosłych – Objawy
Choroba Stilla u dorosłych (Adult-onset Still’s Disease, AOSD) to rzadka, zapalna choroba o podłożu autoimmunologicznym lub autozapalnym, charakteryzująca się triadą objawów: gorączką (≥39°C, występującą codziennie z 1-2 skokami, najczęściej po południu lub wieczorem), łososiowo-różową, plamistą wysypką oraz bólem i obrzękiem stawów (dotyczącym najczęściej kolan i nadgarstków, z poranną sztywnością trwającą ≥1 godziny). Objawy stawowe utrzymują się zwykle co najmniej 2 tygodnie. Dodatkowo często występują bóle mięśniowe (u 80% pacjentów), ból gardła (50-70%), powiększenie węzłów chłonnych (50-60%), hepatosplenomegalia oraz przewlekłe zmęczenie. Przebieg choroby jest zróżnicowany: u około 1/3 pacjentów ma charakter samoograniczający się, u kolejnej 1/3 nawracający, a u pozostałych 1/3 przewlekły z dominującym zapaleniem stawów i ryzykiem trwałych uszkodzeń. Fenotypy kliniczne dzielą się na układowy (z wysokimi markerami zapalenia, trombocytopenią i hiperferrytynemią) oraz stawowy (dominujące objawy zapalenia stawów, częściej u kobiet).
amyloidoza AA, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, burza cytokinowa, choroba autoimmunologiczna, choroba nawracająca, choroba Stilla, deformacja stawów, enzymy wątrobowe, gorączka, hepatosplenomegalia, kłębuszkowe zapalenie nerek, koagulopatia, limfadenopatia, limfohistiocytoza hemofagocytarna, mialgia, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia obwodowa, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, terapia biologiczna, triada objawów, wysypka łososiowo-różowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie stawów, zapalenie wielostawowe, zapalne zapalenie stawów, zespół aktywacji makrofagów, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zanacodar Combi 80 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Zanacodar Combi zawiera telmisartan (80 mg) oraz hydrochlorotiazyd (12,5 mg) i wykazuje profil bezpieczeństwa porównywalny do stosowania samego telmisartanu. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy (częstość ≥ 1/100 do < 1/10). Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują obrzęk naczynioruchowy (≥ 1/10 000 do < 1/1000), który może prowadzić do zgonu. Inne działania niepożądane o różnej częstości to m.in. hipokaliemia (≥ 1/1000 do < 1/100), niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia rytmu serca, duszność, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, reakcje skórne oraz zmiany parametrów biochemicznych, takie jak zwiększenie stężenia kwasu moczowego i kreatyniny. Profil działań niepożądanych nie wykazuje zależności od dawki, płci, wieku ani rasy pacjentów, choć u pacjentów japońskich częściej obserwuje się zaburzenia czynności wątroby.
agranulocytoza, aplazja szpiku kostnego, arytmia, dyspepsja, enzymy wątrobowe, fosfokinaza kreatynowa, glukozuria, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, jaskra zamkniętego kąta, kreatynina, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, parestezje, posocznica, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan z hydrochlorotiazydem, toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie trzustki, zawroty głowy, zespół Lyella, zespół toczniopodobny, zespół zaburzeń oddechowych, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tulip Combo
Preparat Tulip Combo, łączący ezetymib i atorwastatynę, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko miopatii, zapalenia mięśni oraz rabdomiolizy, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu statyn i leków zwiększających stężenie atorwastatyny w osoczu. Przed rozpoczęciem terapii zaleca się oznaczenie aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK), szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak zaburzenia czynności nerek, niedoczynność tarczycy, choroby mięśniowe w wywiadzie, choroby wątroby, wiek powyżej 70 lat czy stosowanie leków wpływających na metabolizm atorwastatyny. Nie należy rozpoczynać leczenia, jeśli aktywność CPK przekracza 5× górną granicę normy (GGN). Monitorowanie CPK jest kluczowe podczas terapii, a w przypadku wzrostu powyżej 5× GGN lub wystąpienia objawów mięśniowych zaleca się przerwanie leczenia. Wystąpienie rabdomiolizy definiuje się jako CPK >10× GGN z towarzyszącą mioglobinemią i mioglobinurią, co może prowadzić do niewydolności nerek.
aminotransferaza, atorwastatyna, badanie czynnościowe wątroby, choroba niedokrwienna serca, cyklosporyna, daptomycyna, dziedziczne zaburzenie mięśni, ezetymib, fibrat, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, INR, kwas fusydowy, miastenia, miastenia oczna, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, przemijający napad niedokrwienny, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, udar krwotoczny, udar zatokowy, warfaryna, zapalenie mięśni - Leksykon leków
Działania niepożądane – Storvas CRT 20 mg
Analiza kliniczna atorwastatyny (substancji czynnej Storvas CRT) obejmująca 16 066 pacjentów z medianą leczenia 53 tygodnie wykazała, że 5,2% przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Istotne klinicznie zwiększenie aktywności aminotransferaz (>3× GGN) wystąpiło u 0,8% pacjentów, a zwiększenie kinazy kreatynowej (CK) powyżej 3× GGN u 2,5%, z czego 0,4% miało wzrost CK >10× GGN, wskazujący na ryzyko rabdomiolizy. Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży (10-17 lat) był podobny do dorosłych, bez wpływu na wzrost i dojrzewanie. Najczęstsze działania niepożądane to zakażenia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz podwyższenie enzymów wątrobowych.
aminotransferaza, anafilaksja, atorwastatyna, cholestaza, ginekomastia, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sitagliptin Reddy 50 mg
Lek Sitagliptin Reddy, zawierający sytagliptynę, stosowany w terapii cukrzycy typu 2, wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, wśród których najpoważniejsze to zapalenie trzustki (w tym postaci martwicze i krwotoczne), reakcje nadwrażliwości (w tym anafilaksja) oraz hipoglikemia. Częstość występowania hipoglikemii wynosi 4,7-13,8% przy jednoczesnym stosowaniu z pochodnymi sulfonylomocznika oraz 9,6% przy terapii insuliną. W badaniu TECOS częstość zapalenia trzustki u pacjentów leczonych sytagliptyną wyniosła 0,3%, a w grupie placebo 0,2%. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów oraz częstości występowania, obejmując kategorie od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznaną. Do najczęstszych działań należą hipoglikemia, ból głowy, zaparcia, a także różnorodne reakcje skórne, takie jak wysypka, pokrzywka czy obrzęk naczynioruchowy.
artropatia, cukrzyca typu 2, hipoglikemia, insulina, leczenie skojarzone, martwicze zapalenie trzustki, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, sytagliptyna, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie błony śluzowej nosogardła, zapalenie kości i stawów, zapalenie naczyń skóry, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczająca choroba skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sortis 10 10 mg
W badaniach klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów leczonych atorwastatyną przez średnio 53 tygodnie, 5,2% pacjentów przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Istotne klinicznie zwiększenie aktywności aminotransferaz w surowicy (>3 razy GGN) wystąpiło u 0,8% pacjentów, a podwyższenie kinazy kreatynowej (>3 razy GGN) u 2,5%, z czego 0,4% miało wzrost >10 razy GGN. Profil działań niepożądanych obejmuje często występujące infekcje górnych dróg oddechowych, hiperglikemię, bóle mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (zaparcia, wzdęcia, nudności), a także reakcje alergiczne i podwyższone parametry wątrobowe (ALT, AST, GGTP). Rzadziej obserwowano miopatię, zapalenie mięśni, rabdomiolizę, zaburzenia hematologiczne (małopłytkowość), oraz ciężkie reakcje skórne jak zespół Stevensa-Johnsona.
aminotransferaza, anafilaksja, atorwastatyna, cholestaza, cukrzyca, działanie niepożądane, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, leukocyturia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, rabdomioliza, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, Sortis, śródmiąższowa choroba płuc, toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Simvachol 20 mg
Profil bezpieczeństwa symwastatyny został potwierdzony w dużych, długoterminowych badaniach klinicznych, takich jak HPS (n=20 536) i 4S, gdzie stosowano dawkę 40 mg/dobę przez średnio 5 lat. W badaniu HPS wskaźnik przerwania terapii z powodu działań niepożądanych był porównywalny z placebo (4,8% vs 5,1%). Najistotniejszymi działaniami niepożądanymi są miopatia i wzrost aktywności enzymów wątrobowych. Częstość miopatii przy dawce 40 mg wynosiła <0,1%, natomiast przy dawce 80 mg wzrastała do 1,0%, co podkreśla zależność ryzyka od dawki. Zwiększenie aktywności aminotransferaz powyżej 3-krotności górnej granicy normy wystąpiło u 0,21% pacjentów na symwastatynie 40 mg, w porównaniu do 0,09% w grupie placebo. Rzadko obserwowano zapalenie wątroby, a bardzo rzadko niewydolność wątroby, co wymaga monitorowania funkcji wątrobowych podczas terapii.
aminotransferaza, anafilaksja, astenia, enzymy wątrobowe, eozynofilia, fosfataza zasadowa, ginekomastia, hemoglobina glikowana, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, miastenia, miopatia, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezja, polekowe zmiany liszajowate, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, tendinopatia, zaburzenia erekcji, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół nadwrażliwości, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Atoris
Atoris (atorwastatyna) wymaga monitorowania czynności wątroby przed i w trakcie terapii, ze szczególnym uwzględnieniem aminotransferaz. Wzrost ich aktywności powyżej 3-krotności górnej granicy normy (GGN) wymaga redukcji dawki lub odstawienia leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami wątroby, spożywających alkohol oraz u osób po udarze mózgu lub TIA, zwłaszcza przy dawce 80 mg, ze względu na zwiększone ryzyko udaru krwotocznego. Monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest kluczowe u pacjentów z czynnikami ryzyka rabdomiolizy, a leczenie nie powinno być rozpoczynane przy CK >5x GGN. W przypadku objawów miopatii (bóle, osłabienie mięśni) i CK >5x GGN należy odstawić Atoris, a przy CK >10x GGN lub podejrzeniu rabdomiolizy – natychmiast przerwać terapię.
aminotransferaza, atorwastatyna, boceprewir, ból mięśniowy, brak laktazy, cukrzyca, cyklosporyna, duszność, erytromycyna, ezetymib, gemfibrozyl, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, IMNM, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, itrakonazol, ketokonazol, kinaza kreatynowa, klarytromycyna, kurcz mięśnia, kwas fusydowy, laktoza jednowodna, miastenia de novo, miastenia oczna, mięsień szkieletowy, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, nieproduktywny kaszel, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, pochodna kwasu fibrynowego, pozakonazol, przejściowy atak niedokrwienny, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, telaprewir, telitromycyna, TIA, udar krwotoczny, udar mózgu, udar zatokowy mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, worykonazol, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie mięśni, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Neocitec 10 mg/ml
Produkt leczniczy Neocitec (winorelbina winian 10 mg/ml, koncentrat do infuzji) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, obejmujących głównie hematologiczne, neurologiczne, żołądkowo-jelitowe, wątrobowe oraz skórne. Najczęściej obserwuje się zahamowanie czynności szpiku kostnego z neutropenią o nasileniu G3 (24,3%) i G4 (27,8%), niedokrwistość (G3-4: 7,4%) oraz małopłytkowość (G3-4: 2,5%). Zaburzenia neurologiczne, w tym osłabienie odruchów ścięgnistych (G3-4: 2,7%), parestezje, ataksja i zespół tylnej odwracalnej encefalopatii, występują bardzo często. W zakresie układu pokarmowego dominują zapalenie jamy ustnej (15%), nudności i wymioty (G1-2: 30,4%; G3-4: 2,2%) oraz zaparcia (G3-4: 2,7%), z ryzykiem niedrożności jelit. Przemijające podwyższenie enzymów wątrobowych (AlAT 27,6%, AspAT 29,3%, G1-2) jest również często obserwowane. Łysienie o nasileniu G3-4 dotyczy 4,1% pacjentów, a miejscowe zapalenie żyły występuje u 3,7% leczonych.
choroba niedokrwienna serca, dławica piersiowa, gorączka neutropeniczna, hiponatremia, jadłowstręt, leukopenia, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość, niedrożność porażenna jelit, pancytopenia, parestezja, posocznica neutropeniczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, SIADH, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczne działanie na przewód pokarmowy, winorelbiny winian, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie smaku, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antidiuretycznego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon substancji czynnych
Fotemustyna – Działania niepożądane
Fotemustyna, lek przeciwnowotworowy z grupy nitrozomoczników, wykazuje istotną mielotoksyczność, manifestującą się bardzo często trombocytopenią (40,3% pacjentów), leukopenią 3.-4. stopnia (46,3%) oraz niedokrwistością 3.-4. stopnia (14%), z nadirem hematologicznym pojawiającym się po 4-6 tygodniach od podania pierwszej dawki. Pancytopenia stanowi poważne powikłanie terapii. Działania niepożądane obejmują również często występujące objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha) oraz przemijające zaburzenia neurologiczne. W zakresie funkcji wątroby obserwuje się bardzo często umiarkowane, przemijające wzrosty aminotransferaz, fosfatazy zasadowej i bilirubiny, a rzadko zapalenie wątroby. Niezbyt często występują świąd, przemijające zwiększenie stężenia mocznika we krwi oraz epizody gorączki i zapalenie żyły w miejscu wstrzyknięcia.
aminotransferaza, bilirubina, chemioterapeutyk, cytostatyk, fosfataza zasadowa, fotemustyna, guz mózgu, hepatotoksyczność, leukopenia, mielotoksyczność, Mustophoran, niedokrwistość, niewydolność krążenia, nitrozomocznik, ostra białaczka szpikowa, pancytopenia, parestezja, radioterapia, sepsa, środek alkilujący, śródmiąższowa choroba płuc, trombocytopenia, układ krwiotwórczy, zapalenie wątroby, zespół mielodysplastyczny, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Livazo 4 mg
Produkt leczniczy Livazo (pitawastatyna) w dawce 4 mg charakteryzuje się stosunkowo niskim odsetkiem działań niepożądanych prowadzących do przerwania terapii (<4% w badaniach klinicznych). Najczęstszym działaniem niepożądanym są bóle mięśni, występujące u 1,08% pacjentów w dużym, prospektywnym badaniu po wprowadzeniu leku do obrotu (n=~20 000). Podwyższone stężenie kinazy keratynowej (CK) >3x GGN obserwowano u 1,8% pacjentów, a wartości ≥10x GGN z towarzyszącymi skurczami mięśni były rzadkie (0,04%). W populacji pediatrycznej (<18 lat) częstość przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych wyniosła <3%, z najczęstszymi objawami takimi jak bóle głowy (4,9%), bóle mięśni (2,1%) i bóle brzucha (4,9%). W trakcie stosowania pitawastatyny zgłaszano również rzadkie przypadki rabdomiolizy (0,01%), w tym z ostrą niewydolnością nerek, a także działania niepożądane ze strony układu nerwowego, psychicznego i metabolicznego, takie jak zaburzenia snu, depresja czy ryzyko rozwoju cukrzycy u pacjentów z czynnikami ryzyka (glukoza na czczo ≥5,6 mmol/l, BMI >30 kg/m², nadciśnienie).
Profil bezpieczeństwa Livazo wskazuje na konieczność szczególnej ostrożności u pacjentów z alergią na lek (częstość działań niepożądanych 20,4%) oraz u osób z chorobami wątroby lub nerek (13,5%). Działania niepożądane obejmują szeroki zakres objawów układowo-narządowych, w tym zaburzenia hematologiczne (anemia), psychiczne (bezsenność), neurologiczne (bóle głowy, miastenia), żołądkowo-jelitowe (nudności, zaparcia), wątrobowe (podwyższone aminotransferazy, żółtaczka cholestatyczna), skórne (wysypka, świąd), mięśniowo-szkieletowe (miopatia, rabdomioliza) oraz nerkowe (częstomocz). Zaleca się regularne monitorowanie parametrów biochemicznych i klinicznych oraz zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych do odpowiednich organów nadzoru farmakologicznego w celu optymalizacji stosunku korzyści do ryzyka terapii pitawastatyną.
anemia, bezsenność, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, cukrzyca, ginekomastia, hipoestezja, immunozależna miopatia martwicza, jadłowstręt, kinaza keratynowa, miastenia, miastenia oczna, miopatia, nadciśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pitawastatyna, rabdomioliza, skurcz mięśni, śródmiąższowa choroba płuc, zaburzenie ostrości widzenia, zespół toczniopodobny, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lambrinex
Produkt leczniczy Lambrinex (atorwastatyna) wymaga monitorowania czynności wątroby przed i w trakcie terapii, ze szczególną uwagą na aktywność aminotransferaz. W przypadku ich wzrostu powyżej 3-krotnej górnej granicy normy (GGN) zaleca się redukcję dawki lub odstawienie leku. U pacjentów po udarze mózgu lub TIA, zwłaszcza z wywiadem udaru krwotocznego lub zawału lakunarnego, stosowanie dawki 80 mg atorwastatyny wiąże się z podwyższonym ryzykiem udarów krwotocznych, co wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Ponadto, atorwastatyna może wywoływać miopatię, zapalenie mięśni oraz rabdomiolizę, szczególnie przy aktywności kinazy kreatynowej (CK) przekraczającej 10-krotność GGN, co wymaga ostrożności u pacjentów z czynnikami predysponującymi, takimi jak niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy czy choroby mięśniowe.
aminotransferaza, atorwastatyna, białko transportujące, ból mięśniowy, choroba niedokrwienna serca, choroba wątroby, cukrzyca, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, miastenia de novo, miastenia oczna, mięsień szkieletowy, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, przejściowy atak niedokrwienny, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, trójglicerydy, udar krwotoczny, udar mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zapalenie mięśni, zawał lakunarny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Marelim
Produkt leczniczy Marelim (mykofenolan sodu) wykazuje silne działanie immunosupresyjne, co wiąże się z podwyższonym ryzykiem rozwoju chłoniaków, nowotworów skóry oraz zakażeń oportunistycznych, w tym nefropatii wywołanej wirusem BK i postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML) związanej z wirusem JC. Zaleca się ograniczenie ekspozycji na promieniowanie UV oraz regularne monitorowanie pacjentów pod kątem objawów zakażeń, zaburzeń hematologicznych (neutropenia < 1,5 x 10³/µl, niedokrwistość) oraz hipogammaglobulinemii, która może wymagać modyfikacji terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19 oraz potencjalną reaktivację wirusów HBV i HCV. Morfologię krwi należy wykonywać raz w tygodniu przez pierwszy miesiąc, dwa razy w miesiącu w drugim i trzecim miesiącu, a następnie raz w miesiącu do końca pierwszego roku leczenia.
aplazja układu czerwonokrwinkowego, azatiopryna, bazyliksymab, chłoniak, COVID-19, cyklosporyna, globulina antylimfocytarna, hipogammaglobulinemia, kwas mykofenolowy, morfologia krwi obwodowej, mykofenolan mofetylu, mykofenolan sodu, nefropatia BK, neutropenia, niedokrwistość, owrzodzenie, posocznica, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rozstrzenie oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, takrolimus, wirus JC, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakażenie oportunistyczne, żywa atenuowana szczepionka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pravator
Prawastatyna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, nie jest zalecana u pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną oraz u osób z hipercholesterolemią wynikającą ze zwiększonego stężenia HDL. Nie należy jej łączyć z fibratami ze względu na ryzyko działań niepożądanych. U dzieci przed okresem dojrzewania konieczna jest indywidualna ocena korzyści i ryzyka. Podczas terapii może wystąpić umiarkowane zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (ALT, AST), które zwykle ustępuje bez przerwania leczenia. Przerwanie terapii jest wskazane, gdy aktywność ALT i AST przekracza trzykrotnie górną granicę normy i utrzymuje się na tym poziomie. W przypadku objawów uszkodzenia wątroby, takich jak żółtaczka czy hiperbilirubinemia, leczenie należy natychmiast zakończyć. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z chorobą wątroby w wywiadzie lub nadużywających alkoholu.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy wątrobowe, cukrzyca, cyklosporyna, dziedziczne choroby mięśni, fibraty, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitory cytochromu P450, inhibitory reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, klarytromycyna, kolchicyna, kwas fusydowy, leki hipolipemizujące, mioglobinuria, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, statyny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmycar 80 mg + 12,5 mg
Telmycar to preparat złożony zawierający 80 mg telmisartanu oraz 12,5 mg hydrochlorotiazydu, stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego. Profil bezpieczeństwa leku obejmuje działania niepożądane wynikające z obu składników oraz ich synergii. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy (częstość ≥1/100 do <1/10), natomiast rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy, potencjalnie zagrażający życiu. W badaniach klinicznych na 1471 pacjentach częstość działań niepożądanych była porównywalna między terapią skojarzoną a monoterapią telmisartanem, bez zależności od dawki, płci, wieku czy rasy. Działania niepożądane obejmują m.in. hipokaliemię (niezbyt często), hiponatremię i hiperurykemię (rzadko), tachykardię, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia widzenia, a także objawy ze strony układu pokarmowego i skóry.
agranulocytoza, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, jaskra z zamkniętym kątem, martwicze zapalenie naczyń, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan z hydrochlorotiazydem, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zapalenie błony śluzowej żołądka, zasadowica hipochloremiczna, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół zaburzeń oddechowych, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Apo-Atorva
Lek Apo-Atorva zawierający atorwastatynę w dawkach 30 mg i 60 mg wymaga ścisłego monitorowania czynności wątroby, ze szczególnym uwzględnieniem aktywności aminotransferaz. W przypadku ich wzrostu powyżej 3-krotnej górnej granicy normy (GGN) konieczne jest zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami wątroby oraz u osób spożywających duże ilości alkoholu. Wysokie dawki atorwastatyny (80 mg) mogą zwiększać ryzyko udarów krwotocznych, zwłaszcza u pacjentów z wcześniejszym udarem krwotocznym lub zawałem lakunarnym, co wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem terapii. Ponadto, atorwastatyna może wywoływać działania niepożądane ze strony mięśni, takie jak bóle mięśniowe, miopatia czy rabdomioliza, szczególnie przy aktywności kinazy kreatynowej (CK) przekraczającej 10-krotnie GGN. W przypadku podwyższonej aktywności CK (>5 razy GGN) lub wystąpienia objawów mięśniowych, leczenie należy przerwać i rozważyć ponowne wprowadzenie statyny w niższej dawce po ustąpieniu objawów.
aminotransferaza, atorwastatyna, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, laktoza, lecytyna sojowa, miastenia, mioglobinemia, mioglobinuria, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, udar krwotoczny, zawał lakunarny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rosuvastatin/Ezetimibe Teva
Produkt leczniczy Rosuvastatin/Ezetimibe Teva wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko miopatii, rabdomiolizy oraz ciężkich reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i DRESS. Szczególnie narażeni są pacjenci przyjmujący dawki rozuwastatyny powyżej 20 mg, osoby z zaburzeniami czynności nerek, niedoczynnością tarczycy, wrodzonymi chorobami mięśni, nadużywające alkoholu, w wieku powyżej 70 lat oraz stosujące jednocześnie fibraty lub inne leki zwiększające ryzyko rabdomiolizy. Aktywność kinazy kreatynowej (CK) powinna być monitorowana w przypadku objawów mięśniowych, a leczenie przerwane, gdy CK przekracza 5-krotną górną granicę normy (GGN) lub gdy objawy mięśniowe są nasilone. Nie zaleca się rozpoczynania terapii przy wyjściowej aktywności CK >5 x GGN. Ponadto, u pacjentów leczonych rozuwastatyną obserwowano okresowy białkomocz kanalikowy, który nie wskazuje na postępującą chorobę nerek.
aminotransferaza, antybiotyk makrolidowy, białkomocz, ból mięśni, cyklosporyna, ezetymib, fibrat, fluindion, gemfibrozyl, hipercholesterolemia, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kamica żółciowa, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, miopatia, niedoczynność tarczycy, osłabienie mięśni proksymalnych, pochodne kwasu fibrynowego, rabdomioliza, reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi, rozuwastatyna, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, warfaryna, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmisartanum Teva B.V. 80 mg
Telmisartan, stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego, wykazuje profil bezpieczeństwa porównywalny z placebo, z częstością działań niepożądanych wynoszącą odpowiednio 41,4% vs 43,9%. Nie zaobserwowano zależności częstości działań niepożądanych od dawki, płci, wieku czy rasy pacjenta. Do poważnych, choć rzadkich działań niepożądanych (≥1/10000 do <1/1000) należą reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy oraz ostra niewydolność nerek, które wymagają natychmiastowego przerwania terapii. Najczęściej zgłaszane objawy dotyczą układu moczowego, oddechowego, nerwowego i pokarmowego, a szczególną uwagę należy zwrócić na zaburzenia czynności wątroby u pacjentów japońskich, co sugeruje genetyczne predyspozycje do hepatotoksyczności.
badanie PRoFESS, bradykardia, dyspepsja, eozynofilia, hepatotoksyczność, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipotonia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, nieprawidłowa czynność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, posocznica, reakcja anafilaktyczna, rwa kulszowa, śródmiąższowa choroba płuc, tachykardia, toksyczne uszkodzenie skóry, zaburzenia wątroby, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie ścięgien, zapalenie zatok - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zanacodar 80 mg
Telmisartan, dostępny w dawkach 40 mg i 80 mg (produkt Zanacodar), wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony zarówno w badaniach klinicznych, jak i postmarketingowych, bez istotnej zależności częstości działań niepożądanych od dawki, płci, wieku czy rasy. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują zakażenia dróg moczowych i górnych dróg oddechowych (częstość ≥1/1000 do <1/100), hiperkaliemię, niedociśnienie, zawroty głowy, bóle mięśni i zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Rzadkie, ale poważne zdarzenia to reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy (częstość ≥1/10 000 do <1/1000), ostra niewydolność nerek, posocznica (zwiększona częstość w badaniu PRoFESS), oraz zaburzenia czynności wątroby, szczególnie u pacjentów japońskich. Monitorowanie parametrów laboratoryjnych, w tym stężenia potasu, kreatyniny, enzymów wątrobowych oraz morfologii krwi, jest wskazane w trakcie terapii.
bradykardia, chorobowość sercowo-naczyniowa, eozynofilia, fosfokinaza kreatynowa, hiperkaliemia, hipoglikemia, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, nieprawidłowa czynność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, osutka polekowa, posocznica, reakcja anafilaktyczna, rwa kulszowa, śródmiąższowa choroba płuc, tachykardia, telmisartan, toksyczna osutka skórna, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie wątroby, zapalenie gardła, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie ścięgien, zapalenie zatok, zwiększone stężenie kreatyniny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmizek HCT 80 mg + 25 mg
Produkt leczniczy Telmizek HCT, zawierający telmisartan i hydrochlorotiazyd, wykazuje profil bezpieczeństwa wymagający uważnego monitorowania. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy (częstość ≥1/100 do <1/10). Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy, stanowiący potencjalne zagrożenie życia. Częstość działań niepożądanych jest porównywalna z monoterapią telmisartanem, bez zależności dawka-odpowiedź, co potwierdzono dla dawek 80 mg + 12,5 mg oraz 80 mg + 25 mg. Inne działania niepożądane obejmują hipokaliemię (≥1/1000 do <1/100), hiponatremię i zwiększenie stężenia kwasu moczowego we krwi (rzadko), niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia widzenia, omdlenia, bóle mięśni i stawów oraz zaburzenia erekcji. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nieczerniakowych nowotworów skóry związane z hydrochlorotiazydem oraz zgłaszane przypadki śródmiąższowej choroby płuc po telmisartanie.
agranulocytoza, alkaloza hipochloremiczna, arytmia, cukromocz, fosfokinaza kreatynowa, hipokaliemia, hiponatremia, jaskra z zamkniętym kątem, kwas moczowy, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan i hydrochlorotiazyd, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna nekroliza naskórka, wysięk między naczyniówką a twardówką, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół toczniopodobny, zespół zaburzeń oddechowych, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sitagliptin STADA 100 mg
Podczas stosowania sytagliptyny (Sitagliptin STADA) obserwowano różnorodne działania niepożądane, w tym ciężkie powikłania, takie jak ostre i martwicze zapalenie trzustki oraz reakcje nadwrażliwości o nieznanej częstości. Szczególnie istotne jest ryzyko hipoglikemii, które wynosi od 4,7% do 13,8% przy jednoczesnym stosowaniu pochodnych sulfonylomocznika oraz 9,6% przy terapii insuliną. Działania niepożądane klasyfikowano według układów i narządów, z częstością występowania od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Do najczęstszych należą hipoglikemia (często), ból głowy (często), zaparcia (niezbyt często) oraz zakażenia górnych dróg oddechowych (≥5%). W badaniu TECOS częstość ciężkiej hipoglikemii u pacjentów stosujących sytagliptynę z insuliną i/lub sulfonylomocznikiem wyniosła 2,7%, a zapalenia trzustki 0,3%.
artropatia, bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe, cukrzyca typu 2, hipoglikemia, insulina, lek przeciwcukrzycowy, martwicze zapalenie trzustki, metformina, obrzęk naczynioruchowy, odpowiedź anafilaktyczna, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pioglitazon, pochodna sulfonylomocznika, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, sytagliptyna, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie błony śluzowej nosogardła, zapalenie kości i stawów, zapalenie naczyń skóry, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczająca choroba skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pitamet 1 mg
Pitawastatyna, dostępna w dawkach 1 mg, 2 mg i 4 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych oraz obserwacji porejestracyjnych. Odsetek przerwań leczenia z powodu działań niepożądanych wynosił poniżej 4%. Najczęstszym działaniem niepożądanym były bóle mięśni, a podwyższone stężenie kinazy keratynowej (CK) przekraczające 3-krotnie górną granicę normy wystąpiło u 1,8% pacjentów, natomiast znaczne podwyższenie CK (≥10x GGN) z towarzyszącymi skurczami mięśni było rzadkie (0,04%). Częstość występowania działań niepożądanych obejmuje m.in. zaburzenia żołądkowo-jelitowe (zaparcia, biegunki, nudności), podwyższone aminotransferazy (AST, ALT) niezbyt często, a także bóle mięśni i stawów często. Istotne jest zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka takimi jak glukoza na czczo ≥5,6 mmol/l, BMI >30 kg/m², podwyższone triglicerydy czy nadciśnienie tętnicze.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anemia, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, cukrzyca, częstomocz, depresja, ginekomastia, hipoestezja, immunozależna miopatia martwicza, jadłowstręt, kinaza keratynowa, miastenia, miastenia oczna, miopatia, nieprawidłowa czynność wątroby, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, osłabienie, ostre zapalenie trzustki, pitawastatyna, podwyższone aminotransferazy, pokrzywka, rabdomioliza, rumień, skurcz mięśni, śródmiąższowa choroba płuc, suchość w ustach, świąd, szum w uszach, utrata pamięci, wymioty, wysypka, zaburzenia funkcji seksualnych, zaburzenia ostrości widzenia, zaburzenia smaku, zaburzenia snu, zaparcia, zawroty głowy, zespół toczniopodobny, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sitagliptin Sandoz 25 mg
Sitagliptin Sandoz, zawierający sytagliptynę (chlorowodorek jednowodny) w dawkach 25 mg, 50 mg i 100 mg, jest stosowany w terapii cukrzycy typu 2. Profil bezpieczeństwa leku obejmuje ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym ostrego zapalenia trzustki (w tym martwiczego i krwotocznego), które mogą prowadzić do zgonu, choć częstość ich występowania jest nieznana. W badaniu TECOS odnotowano zapalenie trzustki u 0,3% pacjentów leczonych sytagliptyną versus 0,2% w grupie placebo. Hipoglikemia występowała często, zwłaszcza w terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika (4,7-13,8%) oraz insuliną (9,6%). Inne działania niepożądane to m.in. małopłytkowość (rzadko), reakcje nadwrażliwości (częstość nieznana), bóle głowy (często), śródmiąższowa choroba płuc (częstość nieznana), zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz zmiany skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona i pemfigoid pęcherzowy (częstość nieznana).
artropatia, badanie TECOS, bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe, chlorowodorek jednowodny, ciężka hipoglikemia, cukrzyca typu 2, hipoglikemia, małopłytkowość, martwicze zapalenie trzustki, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, sytagliptyna, terapia skojarzona, zapalenie błony śluzowej nosogardła, zapalenie kości i stawów, zapalenie naczyń skóry, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Venlafaxine Actavis 75 mg
Wenlafaksyna, jako SNRI, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Najczęściej obserwowane działania (≥1/10) to nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy oraz nadmierne pocenie się, w tym poty nocne. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie zagrażające życiu powikłania, takie jak agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, neutropenia, trombocytopenia, reakcje anafilaktyczne, złośliwy zespół neuroleptyczny, zespół serotoninowy, drgawki, torsade de pointes, częstoskurcz komorowy, migotanie komór, wydłużenie QT, kardiomiopatia stresowa, ciężkie reakcje dermatologiczne (zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy, martwicze oddzielanie się naskórka) oraz zaburzenia psychiczne, w tym myśli i zachowania samobójcze. Nagłe odstawienie leku może wywołać zespół odstawienia z objawami takimi jak zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu, pobudzenie, nudności, drżenia i objawy grypopodobne, a także nasiloną agresję i myśli samobójcze, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów podczas modyfikacji terapii.
agranulocytoza, akatyzja, częstoskurcz komorowy, dyskineza, eozynofilia płucna, ginekomastia, hiperprolaktynemia, hipertonia, hiponatremia, hormon antydiuretyczny, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, jaskra zamkniętego kąta, kardiomiopatia Takotsubo, majaczenie, mania, martwicze oddzielanie się naskórka, migotanie komór, mlekotok, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, parestezje, pobudzenie, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, suchość jamy ustnej, torsade de pointes, trombocytopenia, wenlafaksyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia miesiączkowania, zapalenie wątroby, zawroty głowy błędnikowe, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon substancji czynnych
Leuprorelina – Działania niepożądane
Leuprorelina, będąca analogiem GnRH, znajduje zastosowanie w terapii hormonozależnych schorzeń, takich jak rak gruczołu krokowego, endometrioza, mięśniaki macicy oraz przedwczesne dojrzewanie płciowe. Jej mechanizm działania opiera się na początkowym wzroście, a następnie znacznym obniżeniu stężenia hormonów płciowych, co może prowadzić do przejściowego zaostrzenia objawów choroby, w tym bólu kości, zwężenia dróg moczowych, ucisku rdzenia kręgowego oraz objawów neurologicznych. W trakcie terapii obserwuje się liczne działania niepożądane, z których najczęstsze to uderzenia gorąca (≥10%, około 58% pacjentów), zmęczenie, nudności, wybroczyny, rumień, ból kości oraz zmniejszenie libido i potencji. Warto monitorować stężenie testosteronu, które po początkowym wzroście powinno obniżyć się do poziomu porównywalnego z orchidektomią w ciągu 2-4 tygodni terapii.
cukrzyca, częstomocz, demineralizacja kości, drgawki, endometrioza, ginekomastia, gonadoliberyna, gruczolak przysadki, hipercholesterolemia, krwiomocz, krwotok do przysadki, leukopenia, mięśniak macicy, nadciśnienie śródczaszkowe, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, obrzęk limfatyczny, osteoporoza, parestezje, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rak gruczołu krokowego, reakcja anafilaktyczna, rzekomy guz mózgu, skąpomocz, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczna martwica naskórka, trombocytopenia, ucisk rdzenia kręgowego, uderzenia gorąca, wodnisty wyciek z nosa, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia erekcji, zaburzenia tolerancji glukozy, zapalenie okrężnicy, zapalenie opłucnej, zapalenie żołądka, zatrzymanie moczu, zawał przysadki mózgowej, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złamanie osteoporotyczne, zwężenie dróg moczowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Alkeran 2 mg
Melfalan, stosowany w postaci tabletek powlekanych (Alkeran), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dominującym wpływem na układ krwiotwórczy. Bardzo często obserwuje się zahamowanie czynności szpiku kostnego, prowadzące do leukopenii, małopłytkowości i niedokrwistości, co stanowi główne ograniczenie dawki i wymaga regularnego monitorowania morfologii krwi. Rzadziej występuje niedokrwistość hemolityczna oraz długoterminowe powikłania, takie jak wtórna ostra białaczka szpikowa i zespół mielodysplastyczny. Częstość występowania nudności, wymiotów i biegunki sięga około 30% przy standardowych dawkach, a zapalenie błony śluzowej jamy ustnej jest szczególnie częste przy dawkach wysokich. Melfalan może także powodować zaburzenia wątroby, łysienie, reakcje alergiczne, a także rzadkie, ale poważne powikłania pulmonologiczne, takie jak śródmiąższowa choroba płuc i zwłóknienie płuc. U pacjentów ze szpiczakiem i uszkodzeniem nerek obserwuje się często zwiększone stężenie mocznika we krwi.
amenorrhoea, azoospermia, biegunka, gorączka, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, melfalan, mielosupresja, morfologia krwi, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, nudności, obrzęk, ostra białaczka szpikowa, parametry wątrobowe, pokrzywka, śródmiąższowa choroba płuc, świąd skóry, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka plamisto-grudkowa, zaburzenia wątroby, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zatrzymanie czynności serca, zespół mielodysplastyczny, żółtaczka, zwiększone stężenie mocznika, zwłóknienie płuc