Działania niepożądane
Anagrelid

Profil bezpieczeństwa anagrelidu

Bezpieczeństwo stosowania anagrelidu zostało przebadane w czterech otwartych badaniach klinicznych. W trzech pierwszych badaniach dokonano oceny bezpieczeństwa u 942 pacjentów otrzymujących anagrelid w średniej dawce około 2 mg na dobę. W tych badaniach 22 pacjentów otrzymywało anagrelid przez okres do 4 lat. W późniejszym badaniu przeprowadzono ocenę bezpieczeństwa u 3660 pacjentów otrzymujących anagrelid w średniej dawce około 2 mg na dobę, a 34 pacjentów otrzymywało anagrelid przez okres do 5 lat.¹

Najczęściej występujące działania niepożądane

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane związane z anagrelidem obejmowały:

• ból głowy – występujący u około 14% pacjentów
• kołatanie serca – u około 9% pacjentów
• zatrzymanie płynów i nudności – u około 6% pacjentów
• biegunka – u około 5% pacjentów

²

Takich działań niepożądanych można było się spodziewać na podstawie właściwości farmakologicznych anagrelidu, który hamuje fosfodiesterazę III (PDE III). Stopniowe dostosowywanie dawki może pomóc w ograniczeniu tych działań niepożądanych. Szczególnie pomocne jest rozpoczynanie leczenia od niższej dawki (0,5 mg do 1 mg na dobę) i stopniowe zwiększanie.³

Działania niepożądane – analiza szczegółowa

Działania niepożądane anagrelidu raportowane są według systemów klasyfikacji układów i narządów z następującymi częstościami występowania: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (< 1/10 000), częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Anagrelide Aurovitas" data-section="Działania niepożądane" title="Działania wymienione są zgodnie z systemem klasyfikacji układów i narządów z następującą częstością występowania: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (4

Zaburzenia układu nerwowego

Ból głowy jest najczęściej występującym działaniem niepożądanym anagrelidu (bardzo często). Poza tym często obserwowane są zawroty głowy. Do niezbyt często występujących działań niepożądanych w zakresie układu nerwowego należą: depresja, niepamięć, dezorientacja, bezsenność, parestezje, niedoczulica, nerwowość, suchość błony śluzowej jamy ustnej i migrena. Rzadziej obserwowane są dyzartria, senność i nieprawidłowa koordynacja. Z nieustaloną częstością występuje udar mózgu, który jest szczególnie ważnym powikłaniem z powodu ryzyka zakrzepowego.⁵

Zaburzenia serca

Częstymi zaburzeniami kardiologicznymi są częstoskurcz i kołatanie serca. Niezbyt często występują: częstoskurcz komorowy, zastoinowa niewydolność serca, migotanie przedsionków, częstoskurcz nadkomorowy, arytmia, nadciśnienie tętnicze i omdlenie. Do rzadko obserwowanych działań niepożądanych należą: zawał mięśnia sercowego, kardiomiopatia, kardiomegalia, wysięk osierdziowy, dławica piersiowa, niedociśnienie ortostatyczne i rozszerzenie naczyń. Z częstością nieznaną raportowane są dławica Prinzmetala i torsade de pointes.⁶

Zaburzenia układu oddechowego

Wśród zaburzeń układu oddechowego niezbyt często obserwowane są: nadciśnienie płucne, zapalenie płuc, wysięk opłucnowy, duszność i krwawienie z nosa. Rzadko występują nacieki w płucach. Z częstością nieznaną raportowane są śródmiąższowa choroba płuc, w tym zapalenie płuc oraz alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych.⁷

Zaburzenia żołądka i jelit

Częste zaburzenia żołądka i jelit obejmują biegunkę, wymioty, ból brzucha, nudności i wzdęcia. Niezbyt często występują: krwotok z przewodu pokarmowego, zapalenie trzustki, jadłowstręt, niestrawność, zaparcie i zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Rzadko obserwowane są zapalenie okrężnicy, zapalenie żołądka i krwawienie z dziąseł.⁸

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Często raportowana jest niedokrwistość. Niezbyt często występują: pancytopenia, małopłytkowość, krwotok i wylewy podskórne.⁹

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Często obserwowane są retencja płynów i obrzęk. Niezbyt często występują zmniejszenie masy ciała i zwiększenie masy ciała.¹⁰

Inne zaburzenia

Inne zgłaszane działania niepożądane obejmują zaburzenia: oka (podwójne widzenie, zaburzenia widzenia), ucha i błędnika (szumy uszne), skóry i tkanki podskórnej (wysypka, łysienie, świąd, przebarwienie skóry, suchość skóry), mięśniowo-szkieletowe (bóle stawowe, bóle mięśniowe, bóle pleców), nerek i dróg moczowych (impotencja, niewydolność nerek, oddawanie moczu w nocy, kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek), wątroby i dróg żółciowych (zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zapalenie wątroby).¹¹

Wśród zaburzeń ogólnych i stanów w miejscu podania zgłaszane są: zmęczenie, ból w klatce piersiowej, gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, osłabienie, objawy grypopodobne, ból i astenia. W badaniach diagnostycznych obserwowane jest zwiększone stężenie kreatyniny we krwi.¹²

Szczególne uwagi dotyczące bezpieczeństwa

Ryzyko powikłań zakrzepowych

Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko powikłań zakrzepowych, w tym udaru mózgu. Jest to istotne powikłanie, które może wystąpić w trakcie stosowania anagrelidu. Udar mózgu raportowany jest jako działanie niepożądane o nieznanej częstości występowania.¹³

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Anagrelid był stosowany u 48 pacjentów w wieku od 6 do 17 lat (19 dzieci i 29 pacjentów w wieku młodzieńczym) przez okres do 6,5 roku w czasie badań klinicznych lub w ramach zbierania danych dotyczących choroby. Większość obserwowanych działań niepożądanych była podobna do tych występujących u dorosłych. Jednakże dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania są ograniczone i nie ma możliwości przeprowadzenia wiarygodnego porównania między pacjentami dorosłymi a dziećmi i młodzieżą.¹⁴

Tabela działań niepożądanych anagrelidu

* Udar mózgu (patrz punkt dotyczący ryzyka powikłań zakrzepowych)

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Powikłania kardiologiczne

Zaburzenia serca stanowią istotne niebezpieczeństwo podczas stosowania anagrelidu. Ze względu na mechanizm działania leku (hamowanie PDE III), anagrelid może powodować różne zaburzenia rytmu serca i funkcji układu krążenia. Szczególnie niebezpieczne mogą być poważne arytmie, takie jak częstoskurcz komorowy, migotanie przedsionków i torsade de pointes. Pacjenci ze współistniejącymi chorobami układu sercowo-naczyniowego mogą być szczególnie narażeni na zastoinową niewydolność serca, a w najcięższych przypadkach zawał mięśnia sercowego.¹⁵

Powikłania zakrzepowe

Szczególnie niebezpiecznym działaniem niepożądanym jest udar mózgu. Należy pamiętać, że anagrelid, pomimo działania zmniejszającego liczbę płytek krwi, może w niektórych okolicznościach zwiększać ryzyko powikłań zakrzepowych, zwłaszcza przy gwałtownym odstawieniu leku. W związku z tym należy ściśle monitorować pacjentów pod kątem objawów neurologicznych, które mogą sugerować rozwijający się udar.¹⁶

Powikłania płucne

Poważnym niebezpieczeństwem są powikłania płucne, takie jak śródmiąższowa choroba płuc, nadciśnienie płucne czy alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych. Te potencjalnie ciężkie powikłania mogą objawiać się dusznością, przewlekłym kaszlem i ogólnym osłabieniem. W przypadku pojawienia się takich objawów konieczna jest pilna konsultacja medyczna.¹⁷

Zaburzenia nerek

Istotnym zagrożeniem jest ryzyko niewydolności nerek oraz kanalikowo-śródmiąższowego zapalenia nerek. Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem funkcji nerek, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu anagrelidu.¹⁸

Zaburzenia hematologiczne

Paradoksalnie, mimo że anagrelid jest stosowany w chorobach z nadpłytkowością, lek może powodować małopłytkowość, a także niedokrwistość i pancytopenię. Te zaburzenia mogą zwiększać ryzyko krwawień i innych powikłań, dlatego regularny monitoring parametrów krwi jest niezbędny.¹⁹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Potencjalnie niebezpieczne mogą być krwotoki z przewodu pokarmowego i zapalenie trzustki. Szczególnie groźne jest zapalenie trzustki, które może przebiegać z silnym bólem brzucha, nudnościami, wymiotami i w ciężkich przypadkach prowadzić do poważnych powikłań.²⁰

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W celu zmniejszenia ryzyka działań niepożądanych zaleca się stopniowe dostosowywanie dawki anagrelidu. Rozpoczynanie leczenia od małych dawek (np. 0,5 mg na dobę) i powolne zwiększanie dawki może pomóc w ograniczeniu działań niepożądanych, szczególnie ze strony układu sercowo-naczyniowego i przewodu pokarmowego.²¹

W przypadku wystąpienia poważnych działań niepożądanych należy rozważyć zmniejszenie dawki lub czasowe przerwanie leczenia. W sytuacjach zagrażających życiu (jak ciężkie zaburzenia rytmu serca, objawy niewydolności serca, podejrzenie udaru) konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego.²²

Bardzo ważne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać działania niepożądane do odpowiednich instytucji.²³