Działania niepożądane
Leuprorelina

Działania niepożądane leuproreliny

Leuprorelina jest analogiem gonadoliberyny (GnRH/LHRH) stosowanym w leczeniu hormonozależnego raka gruczołu krokowego, endometriozy, mięśniaków macicy oraz przedwczesnego dojrzewania płciowego. Działania niepożądane związane ze stosowaniem leuproreliny wynikają przede wszystkim z jej specyficznego mechanizmu działania, który polega na początkowym zwiększeniu, a następnie zmniejszeniu stężenia hormonów płciowych w organizmie.¹²

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej występujących działań niepożądanych leuproreliny należą:

• Uderzenia gorąca (występujące u około 58% pacjentów)
• Nudności
• Złe samopoczucie
• Zmęczenie
• Przemijające podrażnienie w miejscu wstrzyknięcia

³⁴⁵

Nasilenie objawów choroby w początkowej fazie leczenia

Ważnym aspektem bezpieczeństwa leczenia leuproreliną jest możliwość wystąpienia zaostrzenia objawów choroby w początkowym okresie terapii. Na początku leczenia leuprorelina powoduje przejściowe zwiększenie stężenia testosteronu w surowicy, co może skutkować nasileniem objawów choroby podstawowej.⁶⁷

Objawy, które mogą ulec nasileniu to:

• Wystąpienie lub nasilenie bólu kości
• Zwężenie dróg moczowych z jego konsekwencjami
• Ucisk rdzenia kręgowego
• Osłabienie mięśni nóg
• Obrzęk limfatyczny
• Objawy neurologiczne jak osłabienie i/lub parestezje kończyn dolnych

⁸⁹

Nasilenie tych objawów najczęściej zmniejsza się samoistnie bez konieczności przerwania leczenia leuproreliną.¹⁰

Szczegółowe działania niepożądane wg układów i narządów

Poniżej przedstawiono kompleksowe zestawienie działań niepożądanych leuproreliny z podziałem na układy i narządy wraz z częstością ich występowania.

Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania mogą obejmować:

• Niezbyt często: nasilenie cukrzycy
• Często: zmniejszenie apetytu, zwiększenie apetytu
• Rzadko: zmiany w statusie metabolicznym cukrzycy (zwiększenie lub zmniejszenie stężenia glukozy we krwi)
• Niezbyt często: hipercholesterolemia

¹¹¹²¹³

Zaburzenia układu nerwowego

W trakcie terapii leuproreliną mogą wystąpić następujące zaburzenia układu nerwowego:

• Niezbyt często: zawroty głowy, ból głowy, osłabienie czucia, bezsenność, zaburzenie smaku, zaburzenie powonienia
• Rzadko: nieprawidłowe ruchy mimowolne, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, przemijające zaburzenia smaku
• Częstość nieznana: idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe (rzekomy guz mózgu), drgawki

¹⁴¹⁵¹⁶

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Zaburzenia serca i naczyń podczas leczenia leuproreliną mogą obejmować:

• Bardzo często: uderzenia gorąca
• Często: zaczerwienienie twarzy
• Niezbyt często: nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze
• Rzadko: omdlenie, zapaść
• Częstość nieznana: wydłużenie odstępu QT (obserwowane w badaniach EKG)

¹⁷¹⁸¹⁹

Zaburzenia układu oddechowego

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia mogą obejmować:

• Niezbyt często: wyciek wodnisty z nosa, zapalenie opłucnej
• Częstość nieznana: duszność, śródmiąższowa choroba płuc

²⁰²¹

Zaburzenia żołądka i jelit

Zaburzenia żołądka i jelit związane ze stosowaniem leuproreliny to:

• Często: nudności, biegunka, zapalenie żołądka i jelit/zapalenie okrężnicy
• Niezbyt często: zaparcie, suchość w jamie ustnej, niestrawność, wymioty
• Rzadko: wzdęcia, odbijanie się
• Bardzo często: nudności/wymioty (w niektórych formulacjach)

²²²³

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej obejmują:

• Bardzo często: wybroczyny, rumień
• Często: świąd, pocenie nocne
• Niezbyt często: potliwość, nasilenie pocenia, suchość skóry lub błon śluzowych
• Rzadko: łysienie, wykwity skórne
• Częstość nieznana: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica rozpływna naskórka (w niektórych produktach)

²⁴²⁵

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej mogą obejmować:

• Bardzo często: ból kości
• Często: ból stawów, ból kończyn, ból mięśni, sztywność, osłabienie
• Niezbyt często: ból pleców, skurcze mięśniowe
• Częstość nieznana: demineralizacja kości (osteoporoza)

²⁶²⁷²⁸

Zaburzenia układu moczowego

Zaburzenia nerek i dróg moczowych to:

• Często: rzadkie oddawanie moczu, trudności w oddawaniu moczu, bolesne oddawanie moczu, oddawanie moczu w nocy, skąpomocz
• Niezbyt często: skurcz pęcherza moczowego, krwiomocz, nasilony częstomocz, zatrzymanie moczu
• Bardzo rzadko: zatrzymanie moczu

²⁹³⁰

Zaburzenia układu rozrodczego

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi obejmują:

• Bardzo często: zmniejszenie lub utrata libido i potencji, zmniejszenie wielkości jąder
• Często: tkliwość piersi, zanik jąder, ból jąder, bezpłodność, przerost gruczołów piersiowych, zaburzenia wzwodu, zmniejszona wielkość prącia, ginekomastia
• Niezbyt często: ginekomastia, impotencja, schorzenia jąder, ból jąder
• Rzadko: ból piersi

³¹³²

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania to:

• Bardzo często: zmęczenie, pieczenie w miejscu podania, zaburzenia czucia w miejscu podania
• Często: złe samopoczucie, ból w miejscu podania, zasinienie w miejscu podania, kłucie w miejscu podania
• Niezbyt często: świąd w miejscu podania, stwardnienie w miejscu podania, senność, ból, gorączka
• Rzadko: owrzodzenie w miejscu podania
• Bardzo rzadko: martwica w miejscu podania

³³³⁴

Zaburzenia hematologiczne

Zaburzenia krwi i układu chłonnego obserwowane podczas terapii leuproreliną:

• Często: zaburzenia hematologiczne, niedokrwistość
• Rzadko: trombocytopenia, leukopenia

³⁵³⁶

Zaburzenia psychiczne

Zaburzenia psychiczne związane z terapią leuproreliną:

• Często: bezsenność, zmniejszenie popędu seksualnego, depresja (w leczeniu długotrwałym)
• Niezbyt często: niezwykłe sny, depresja, zmniejszenie popędu płciowego, zaburzenia snu, zaburzenie emocjonalne, lęk, złość

³⁷³⁸

Reakcje immunologiczne

W trakcie leczenia leuproreliną mogą wystąpić zaburzenia układu immunologicznego, choć zdarzają się one stosunkowo rzadko:

• Niezbyt często: ogólnoustrojowe reakcje alergiczne (gorączka, świąd, eozynofilia, wysypka)
• Bardzo rzadko: reakcje anafilaktyczne
• Rzadko: reakcje anafilaktyczne/rzekomoanafilaktyczne po podaniu analogów agonistów GnRH

³⁹⁴⁰

Miejscowe reakcje w miejscu podania

Miejscowe działania niepożądane po wstrzyknięciu leuproreliny są podobne do miejscowych działań niepożądanych występujących w przypadku innych podobnych produktów wstrzykiwanych podskórnie lub domięśniowo. Zazwyczaj mają charakter łagodny i są opisywane jako szybko przemijające.⁴¹

Do najczęstszych miejscowych reakcji należą:

• Ból w miejscu wstrzyknięcia
• Zaczerwienienie w miejscu wstrzyknięcia
• Stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia
• Zasinienie w miejscu wstrzyknięcia
• Pieczenie w miejscu wstrzyknięcia

⁴²⁴³

Szczególne ostrzeżenia dotyczące działań niepożądanych

Zmiany w gęstości kości (osteoporoza)

W piśmiennictwie istnieją doniesienia o zmniejszeniu gęstości kości u mężczyzn poddanych orchidektomii lub leczonych analogami GnRH. Można przypuszczać, że długotrwała terapia leuproreliną może spowodować zwiększenie objawów osteoporozy i zwiększenie ryzyka złamań osteoporotycznych.⁴⁴⁴⁵

Zawał przysadki mózgowej

Po podaniu zarówno krótko-, jak i długodziałających agonistów GnRH, rzadko donoszono o wystąpieniu zawału przysadki mózgowej w następstwie krwotoku do przysadki. Dotyczy to szczególnie pacjentów z gruczolakiem przysadki.⁴⁶⁴⁷

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych i po wprowadzeniu leków do obrotu obserwowano wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG, co może zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca.⁴⁸⁴⁹

Zaburzenia tolerancji glukozy

Podczas terapii leuproreliną raportowano przypadki zaburzeń tolerancji glukozy, co może mieć znaczenie szczególnie u pacjentów z cukrzycą.⁵⁰

Zestawienie działań niepożądanych według częstości występowania

Poniższa tabela przedstawia kompleksowe zestawienie działań niepożądanych leuproreliny według częstości ich występowania, co pomoże klinicystom w ocenie ryzyka związanego z terapią.

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.⁵¹

Monitorowanie odpowiedzi na leczenie leuproreliną powinno obejmować pomiar stężenia testosteronu w surowicy, aktywności fosfatazy kwaśnej i stężenia PSA. W początkowej fazie leczenia stężenie testosteronu najpierw zwiększa się, po czym zmniejsza w czasie 2 tygodni. Po upływie 2 do 4 tygodni stężenia testosteronu powinny być porównywalne do obserwowanych po obustronnym usunięciu jąder i pozostawać stałe przez cały okres leczenia.⁵²