glikokortykosteroid
Glikokortykosteroidy to grupa hormonów steroidowych wytwarzanych naturalnie w korze nadnerczy lub syntetyzowanych w celach leczniczych. Ich główne działanie polega na modulowaniu procesów metabolicznych, immunologicznych i przeciwzapalnych w organizmie.
Pod względem klinicznym, glikokortykosteroidy wykazują silne działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne, co czyni je cennymi lekami w terapii chorób autoimmunologicznych, alergicznych, zapalnych oraz w onkologii. Do najczęściej stosowanych preparatów należą prednizon, metyloprednizolon, deksametazon i hydrokortyzon.
Mechanizm działania glikokortykosteroidów opiera się na wiązaniu z receptorami wewnątrzkomórkowymi, co prowadzi do regulacji ekspresji genów odpowiedzialnych za syntezę białek prozapalnych i przeciwzapalnych. Blokują one także działanie fosfolipazy A2, hamując tym samym syntezę eikozanoidów – mediatorów stanu zapalnego.
Należy pamiętać, że długotrwała terapia glikokortykosteroidami wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, takimi jak osteoporoza, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia metaboliczne, immunosupresja oraz zaburzenia psychiczne. Dlatego istotne jest stosowanie najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Influvac Tetra –
Szczepionka przeciw grypie Influvac Tetra może wchodzić w interakcje z innymi szczepionkami, lekami immunosupresyjnymi oraz alkoholem, co ma istotne znaczenie kliniczne. Jednoczesne podanie kilku szczepionek wymaga aplikacji w różne kończyny, aby zminimalizować ryzyko nasilenia działań niepożądanych. Leki immunosupresyjne, takie jak glikokortykosteroidy w dużych dawkach, leki cytotoksyczne, inhibitory kalcyneuryny (np. cyklosporyna, takrolimus) oraz leki biologiczne, mogą znacząco osłabiać odpowiedź immunologiczną na szczepionkę, co przekłada się na zmniejszoną produkcję przeciwciał i obniżoną skuteczność ochronną. Zaleca się optymalizację terapii immunosupresyjnej przed szczepieniem oraz monitorowanie odpowiedzi immunologicznej u tych pacjentów.
alkohol etylowy, antygen szczepionkowy, badanie serologiczne, bromek cetylotrimetyloamoniowy, chemioterapia, cyklosporyna, gentamycyna, glikokortykosteroid, HCV, HIV-1, HTLV-1, Influvac Tetra, inhibitor kalcyneuryny, lek biologiczny, lek cytotoksyczny, lek immunosupresyjny, metoda ELISA, odpowiedź immunologiczna, polisorbat 80, przeciwciało klasy IgM, reaktywność krzyżowa, szczepienie przeciw grypie, szczepionka inaktywowana, szczepionka przeciw grypie, takrolimus, terapia immunosupresyjna, układ odpornościowy, Western blot, wirus niedoboru odporności, wirus zapalenia wątroby, wywiad alergologiczny, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Interakcje leku – Eferox 175 mcg
Lewotyroksyna sodowa, składnik leku Eferox, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na jej skuteczność terapeutyczną. Substancje takie jak żywice jonowymienne (cholestyramina, kolestypol), sole metali (Ca, Mg, Fe, Al, lantanu), inhibitory pompy protonowej oraz produkty sojowe i diety bogate w błonnik mogą znacząco obniżać wchłanianie lewotyroksyny, co wymaga zachowania odstępu czasowego 4-5 godzin między podaniem leków. Leki indukujące enzymy wątrobowe (karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, barbiturany, ziele dziurawca) zwiększają metabolizm lewotyroksyny, co może wymagać korekty dawki. Inhibitory konwersji T4 do T3 (propylotiouracyl, glikokortykosteroidy, propranolol) oraz amiodaron mogą zmieniać efekt terapeutyczny poprzez hamowanie przemiany T4 do aktywnego T3 lub wpływ na czynność tarczycy, co wymaga ścisłego monitorowania hormonów tarczycy (TSH, fT4). Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi, doustnymi antykoagulantami (pochodne kumaryny), glikozydami naparstnicy oraz inhibitorami kinazy tyrozynowej, które mogą wymagać dostosowania dawek i regularnego monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych.
amiodaron, biodostępność lewotyroksyny, digoksyna, enzym cytochromu P-450, fenylobutazon, fenytoina, glikokortykosteroid, glikozyd naparstnicy, globulina wiążąca tyroksynę, hormon tarczycy, imatynib, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor konwersji T4 do T3, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy, interakcja biotyny i streptawidyny, karbamazepina, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek sympatykomimetyczny, lewotyroksyna sodowa, monitorowanie INR, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, orlistat, pochodna kumaryny, rytm serca, rytonawir, salicylan, stężenie TSH, sunitynib, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wole guzkowe, żywica jonowymienna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Laticort 0,1% 1 mg/g
Preparat Laticort 0,1% (1 mg/g hydrokortyzonu 17-maślanu) w postaci maści jest wskazany do leczenia podostrych i przewlekłych, nieinfekcyjnych stanów zapalnych skóry o charakterze suchym, szczególnie w dermatozach alergicznych o średnim lub ciężkim nasileniu. Wskazania obejmują m.in. łojotokowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, liszaj pokrzywkowy, wyprysk kontaktowy alergiczny, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty, łuszczycę zadawnioną oraz liszaj płaski. Preparat jest szczególnie efektywny w redukcji świądu, stanu zapalnego oraz nadmiernego rogowacenia naskórka, a jego postać maści zapewnia działanie okluzyjne, zwiększające penetrację substancji czynnej oraz wspomagające regenerację bariery hydrolipidowej skóry, co jest korzystne zwłaszcza na obszarach o zwiększonej grubości skóry (dłonie, stopy, łokcie, kolana).
atopowe zapalenie skóry, dermatoza zapalna, glikokortykosteroid, hiperkeratoza, hydrokortyzon 17-maślan, infekcja bakteryjna, lichenifikacja, liszaj płaski, liszaj pokrzywkowy, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca zadawniona, nadmierne rogowacenie, nadwrażliwość typu opóźnionego, rumień wielopostaciowy, schorzenie alergiczne, stan zapalny skóry, świerzbiączka guzkowa, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty skórny, uporczywy świąd, wyprysk kontaktowy alergiczny, zmiana rumieniowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Duexon (25 mcg + 50 mcg)/dawkę odmierzoną
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Duexon, zawierającego salmeterol (ksynafonian) i flutykazon (propionian), wykazały, że istotne zagrożenia dla pacjentów wynikają głównie z nasilonego działania farmakologicznego obu substancji czynnych, obserwowanego przy ekspozycji znacznie przekraczającej dawki terapeutyczne stosowane u ludzi. Glikokortykosteroidy, w tym flutykazon propionian, wykazały teratogenne działanie u zwierząt, manifestujące się wadami rozwojowymi takimi jak rozszczep podniebienia i zniekształcenia szkieletu, jednak dane te nie mają bezpośredniego przełożenia na pacjentów stosujących zalecane dawki. Salmeterol wykazywał toksyczność zarodkowo-płodową jedynie przy wysokich dawkach, znacznie przekraczających kliniczne zastosowanie.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Eribulin EVER Pharma 0,44 mg/ml
Przedawkowanie erybuliny, podawanej w formie roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 0,44 mg/mL, stanowi poważne zagrożenie kliniczne wymagające natychmiastowej interwencji. Opisany przypadek dotyczył podania dawki 7,6 mg, co odpowiada około czterokrotności dawki terapeutycznej. W wyniku przedawkowania wystąpiły poważne działania niepożądane, takie jak reakcja nadwrażliwości 3. stopnia (w 3. dniu po podaniu) oraz neutropenia 3. stopnia (w 7. dniu), które wymagały wdrożenia leczenia podtrzymującego, w tym leków przeciwhistaminowych, glikokortykosteroidów oraz czynników wzrostu kolonii granulocytów (G-CSF). Brak specyficznego antidotum dla erybuliny nakłada konieczność ścisłego monitorowania parametrów życiowych, morfologii krwi oraz objawów klinicznych, a także stosowania leczenia objawowego i profilaktyki zakażeń.
antidotum, czynnik wzrostu G-CSF, czynnik wzrostu kolonii granulocytów, Eribulin, glikokortykosteroid, leczenie przeciwalergiczne, lek przeciwwymiotny, małopłytkowość, mezylan erybuliny, morfologia krwi, neuropatia obwodowa, neutrofil, neutropenia, preparat krwiopochodny, profilaktyka antybiotykowa, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, szpik kostny, toksyczność hematologiczna, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Encorton 1 mg
Prednizon, będący prolekiem prednizolonu, wykazuje silne działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne poprzez hamowanie migracji i aktywności komórek zapalnych, syntezy mediatorów zapalenia oraz modulację odpowiedzi immunologicznej, w tym zmniejszenie liczby limfocytów T i produkcji interleukin. Dawkowanie 5 mg prednizonu jest równoważne 4 mg metyloprednizolonu, 0,75 mg deksametazonu lub 20 mg hydrokortyzonu. Lek wpływa również na gospodarkę wodno-elektrolitową, zwiększając reabsorpcję sodu i wydalanie potasu, co może prowadzić do retencji wody. Prednizon hamuje oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, co może skutkować niewydolnością kory nadnerczy, zwłaszcza przy dawkach ≥20-30 mg przez 5-7 dni lub dłuższym stosowaniu mniejszych dawek.
ACTH, cukrzyca posteroidowa, dopełniacz, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwzapalne, enzym lizosomalny, fagocytoza, fosfolipaza A2, glikokortykosteroid, glukoneogeneza, granulocyt kwasochłonny, hormon adrenokortykotropowy, immunoglobulina, interleukina, kompleks immunologiczny, kwas arachidonowy, leukocyt, limfocyt T, lipomodulina, makrofag, mediator zapalenia, monocyt, naczynie włosowate, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka, osteoblast, osteoklast, osteoporoza, osteoporoza posteroidowa, prednizolon, prednizon, zespół cushingoidalny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Nalgesin 275 mg
Lek Nalgesin (naproksen sodowy) w dawce 275 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na naproksen lub substancje pomocnicze, a także u osób z historią astmy, skurczu oskrzeli, pokrzywki lub zapalenia błony śluzowej nosa wywołanych NLPZ lub kwasem acetylosalicylowym. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest aktywna lub nawracająca choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy, zwłaszcza przy co najmniej dwóch epizodach owrzodzenia lub krwawienia, a także wcześniejsze krwawienia lub perforacje przewodu pokarmowego związane z NLPZ. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby i nerek, ze względu na ryzyko kumulacji leku i nefrotoksyczności, oraz u osób z ciężką niewydolnością serca, gdzie NLPZ mogą nasilać retencję płynów i podnosić ciśnienie tętnicze. Stosowanie w ostatnim trymestrze ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane z powodu ryzyka zamknięcia przewodu tętniczego płodu i innych powikłań.
antykoagulant, choroba niedokrwienna serca, choroba wrzodowa, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, glikokortykosteroid, kwas acetylosalicylowy, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na naproksen, naproksen sodowy, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, NLPZ, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retencja płynów, ryzyko krwawień, skurcz oskrzeli, trymestr ciąży, wydłużony czas krwawienia, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia funkcji nerek płodu, zamknięcie przewodu tętniczego płodu - Leksykon substancji czynnych
Metylodibromoglutaronitryl – Działania niepożądane
Metylodibromoglutaronitryl (MDBGN) jest substancją czynną stosowaną w testach płatkowych do diagnostyki alergii kontaktowej, m.in. w preparacie TRUE Test 36, gdzie występuje w dawce diagnostycznej 5 µg/cm² (4,1 µg/płatek). Najczęstsze działania niepożądane dotyczą skóry i tkanki podskórnej, obejmując przewlekłe reakcje utrzymujące się tygodnie lub miesiące, pieczenie, rumień oraz przejściowe odbarwienia lub przebarwienia skóry. Zaobserwowano także zaostrzenie istniejących zmian zapalnych oraz uczulenie na MDBGN, choć reakcje uczuleniowe występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000). Bardzo często (≥1/10) obserwuje się podrażnienie spowodowane taśmą chirurgiczną mocującą plaster, co jest efektem mechanicznego działania, a nie samej substancji. Reakcje anafilaktyczne i nadwrażliwość immunologiczna są możliwe, ale ich częstość jest nieznana, a do tej pory nie odnotowano anafilaksji po zastosowaniu TRUE Test 36.
adrenalina, alergia kontaktowa, glikokortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, metylodibromoglutaronitryl, nadwrażliwość, pigmentacja skóry, podrażnienie skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja przewlekła, reakcja uczuleniowa, rumień, test płatkowy, uczulenie, zaburzenia pigmentacji, zapalenie, zapalenie skóry - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Devikap 20 000 IU
Produkt leczniczy Devikap dostępny jest w formie miękkich kapsułek zawierających 20 000 IU lub 50 000 IU cholekalcyferolu (witamina D3). Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do stanu klinicznego pacjenta, z uwzględnieniem grup wysokiego ryzyka niedoboru witaminy D, takich jak osoby hospitalizowane, o ciemnej karnacji, z ograniczoną ekspozycją na słońce, otyłe (BMI ≥30 kg/m²), z zaburzeniami wchłaniania czy stosujące leki wpływające na metabolizm witaminy D. Leczenie niedoboru witaminy D trwa zwykle 1-3 miesiące, z dawkami 20 000 IU dwa razy w tygodniu, 40 000 IU raz w tygodniu lub 50 000 IU raz w tygodniu, a następnie kontynuowane jest leczenie podtrzymujące dawką 2 000 IU/dobę lub 10 000 IU/tydzień. Celem terapii jest osiągnięcie i utrzymanie stężenia 25(OH)D w surowicy w zakresie 30-50 ng/ml, z kontrolą poziomu 25(OH)D po 3-4 miesiącach od rozpoczęcia leczenia.
25-hydroksywitamina D, celiakia, cholekalcyferol, ekspozycja słoneczna, filtr przeciwsłoneczny, glikokortykosteroid, lek przeciwdrgawkowy, miękka kapsułka, niedobór witaminy D, niedowaga, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność nerek, osteoporoza, otyłość, stężenie witaminy D, wskaźnik masy ciała, zaburzenie wątroby, zaburzenie wchłaniania - Leksykon leków
Interakcje leku – Aspicam Bio 7,5 mg
Meloksykam, substancja czynna preparatu Aspicam Bio, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie niezalecane jest jednoczesne stosowanie meloksykamu z innymi NLPZ, w tym kwasem acetylosalicylowym w dawkach ≥3 g/dobę, ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego. Współpodawanie z kortykosteroidami, lekami przeciwzakrzepowymi (np. warfaryna), heparyną, lekami moczopędnymi, lekami trombolitycznymi, przeciwpłytkowymi oraz SSRI wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania pacjenta z uwagi na podwyższone ryzyko krwawień i uszkodzeń błony śluzowej. Meloksykam może także osłabiać działanie hipotensyjne leków beta-adrenolitycznych oraz zwiększać nefrotoksyczność inhibitorów kalcyneuryny (cyklosporyna, takrolimus), co wymaga kontroli czynności nerek, zwłaszcza u osób starszych. Ponadto, meloksykam może zmniejszać skuteczność leków moczopędnych i preparatów obniżających ciśnienie tętnicze, zwłaszcza inhibitorów ACE i antagonistów receptora angiotensyny II, co może prowadzić do ostrej niewydolności nerek u pacjentów odwodnionych lub z zaburzoną funkcją nerek.
antagonista receptora angiotensyny II, Aspicam Bio, cholestyramina, cyklosporyna, cymetydyna, digoksyna, działanie hepatotoksyczne, działanie nefrotoksyczne, glikokortykosteroid, hamowanie płytek krwi, heparyna, inhibitor ACE, inhibitor kalcyneuryny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, klirens meloksykamu, kortykosteroid, krążenie wątrobowo-jelitowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny, lek przeciwzakrzepowy, lek trombolityczny, lek zobojętniający kwas żołądkowy, lit, meloksykam, metotreksat, morfologia krwi, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, okres półtrwania, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie błony śluzowej, prostaglandyna, prostaglandyna nerkowa, receptor beta-adrenergiczny, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, takrolimus, toksyczność hematologiczna, warfaryna, wkładka domaciczna, wskaźnik INR, wydzielanie kanalikowe, zawrót głowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Laticort 0,1% 1 mg/g
Laticort 0,1% krem, zawierający 1 mg/g hydrokortyzonu 17-maślanu, jest wskazany do leczenia podostrych i przewlekłych, niezakażonych, sączących stanów zapalnych skóry o różnej etiologii, ze szczególnym uwzględnieniem dermatoz o podłożu alergicznym i umiarkowanym lub ciężkim nasileniu objawów. Preparat znajduje zastosowanie w terapii schorzeń reagujących na glikokortykosteroidy, zwłaszcza tych przebiegających z uporczywym świądem lub nadmiernym rogowaceniem, takich jak łojotokowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, liszaj pokrzywkowy, wyprysk kontaktowy alergiczny, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty, łuszczyca zadawniona oraz liszaj płaski. Krem jest szczególnie rekomendowany w początkowej fazie leczenia dermatoz, zwłaszcza zmian sączących i zapalnych, stanowiąc etap poprzedzający stosowanie maści Laticort 0,1%, która jest preferowana na zmiany łuszczące i suche obszary skóry.
alkohol cetostearylowy, atopowe zapalenie skóry, glikokortykosteroid, hydrokortyzon 17-maślan, liszaj płaski, liszaj pokrzywkowy, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca zadawniona, metylu parahydroksybenzoesan, nadmierne rogowacenie, podłoże alergiczne, rumień wielopostaciowy, sączący stan zapalny skóry, toczeń rumieniowaty, uporczywy świąd, wyprysk kontaktowy alergiczny, zmiana sącząca - Leksykon substancji czynnych
Wapnia fosforomleczan – Przeciwwskazania stosowania
Wapnia fosforomleczan jest stosowany jako źródło wapnia w preparatach leczniczych, np. w Multi-Sanostol, gdzie 10 ml syropu dostarcza 50 mg tej substancji. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, hiperkalcemię, hiperkalcynurię oraz hiperwitaminozę D (w preparatach zawierających witaminę D3 w dawce 200 j.m. na 10 ml). Dodatkowo, preparaty w formie syropu zawierające cukry (sacharozę, syrop glukozowy) są przeciwwskazane u pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami metabolizmu cukrów, takimi jak nietolerancja fruktozy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy czy niedobór sacharazy-izomaltazy. W preparatach złożonych, np. Multi-Sanostol, przeciwwskazaniem jest także hiperwitaminoza A (2400 j.m. retinolu palmitynianu na 10 ml).
Stosowanie wapnia fosforomleczanu wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami nerek (zwłaszcza kamicą nerkową), sarkoidozą oraz zaburzeniami krzepnięcia krwi, gdzie konieczna jest indywidualna ocena korzyści i ryzyka oraz monitorowanie gospodarki wapniowej. Ponadto, wapnia fosforomleczan może wchodzić w interakcje farmakologiczne z tetracyklinami, fluorochinolonami, bisfosfonianami, glikokortykosteroidami oraz lekami tiazydowymi, wpływając na ich wchłanianie lub ryzyko hiperkalcemii. W takich przypadkach zaleca się zachowanie odstępów czasowych między podaniem leków lub rozważenie alternatywnych źródeł wapnia.
bisfosfonian, cholekalcyferol, fluorochinolon, glikokortykosteroid, hiperkalcemia, hiperkalcynuria, hiperwitaminoza A, hiperwitaminoza D, kalcyfikacja tkanek miękkich, kamica nerkowa, kamienie nerkowe, lek przeciwzakrzepowy, lek tiazydowy, nadwrażliwość, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, reakcja alergiczna, retynolu palmitynian, sarkoidoza, tetracyklina, wapń fosforomleczan, zaburzenie krzepnięcia krwi, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Metypred 16 mg
Metyloprednizolon wykazuje potwierdzoną skuteczność jako silny środek przeciwzapalny oraz bezpieczeństwo stosowania w krótkotrwałych terapiach stanów zapalnych, co potwierdzają dane przedkliniczne i kliniczne. Badania toksykologiczne na myszach, szczurach, królikach i psach, obejmujące różne drogi podania (dożylna, dootrzewnowa, podskórna, domięśniowa, doustna), nie wykazały nieoczekiwanych zagrożeń. Działania toksyczne obserwowane po wielokrotnym podaniu odpowiadały znanym efektom długotrwałej ekspozycji na egzogenne glikokortykosteroidy. Brak jest jednak danych dotyczących potencjalnego działania rakotwórczego przy długotrwałym stosowaniu, gdyż nie przeprowadzono odpowiednich badań długoterminowych na modelach zwierzęcych. Badania mutagenności, przeprowadzone na komórkach bakterii i ssaków, nie wykazały działania genotoksycznego metyloprednizolonu.
badanie farmakologiczne, badanie przedkliniczne, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, efekt teratogenny, glikokortykosteroid, kortykosteroid, metyloprednizolon, mutagenność, opóźnienie rozwoju wewnątrzmacicznego, rozszczep podniebienia, ryzyko karcynogenne, stan zapalny, steroid kory nadnerczy, zniekształcenie szkieletu - Leksykon leków
Przedawkowanie – BDS N 0,125 mg/ml
Przedawkowanie budezonidu, głównego składnika produktu BDS N, może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkującego obniżeniem stężenia kortyzolu i potencjalną niewydolnością nadnerczy. Krótkotrwałe przedawkowanie zwykle nie wymaga interwencji, gdyż funkcja osi powraca samoistnie w ciągu 1–2 dni. Długotrwałe stosowanie dużych dawek może wywołać zanik kory nadnerczy, objawiający się klinicznymi i laboratoryjnymi cechami działania glikokortykosteroidów oraz zaburzeniem adaptacji do stresu, co zwiększa ryzyko poważnych powikłań. W produkcie BDS N obecny jest disodu edetynian (0,1 mg/ml), który w stężeniach powyżej 1,2 mg/ml może indukować skurcz oskrzeli, manifestujący się dusznością i świszczącym oddechem, co stanowi dodatkowe zagrożenie przy przedawkowaniu.
budezonid, disodu edetynian, glikokortykosteroid, glikokortykosteroid wziewny, hydrokortyzon, kora nadnerczy, kortyzol, lek rozszerzający oskrzela, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłona kortykosteroidowa, skurcz oskrzeli, stężenie kortyzolu, supresja produkcji kortyzolu, test stymulacji ACTH, tlenoterapia, ujemne sprzężenie zwrotne, zanik kory nadnerczy - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 1 – Interakcje
Poliowirus typ 1 (szczep Mahoney) w dawce 40 jednostek antygenu D, stosowany m.in. w szczepionce Boostrix Polio, może być podawany jednocześnie z innymi szczepionkami, takimi jak MMR, MMRV czy HPV, bez klinicznie istotnych interakcji i zaburzeń odpowiedzi immunologicznej. Zaleca się jednak podawanie szczepionek w różne miejsca ciała, zwłaszcza gdy brak jest danych dotyczących interakcji z innymi preparatami. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów poddanych terapii immunosupresyjnej (glikokortykosteroidy, leki biologiczne, chemioterapeutyki), u których obserwuje się istotne obniżenie odpowiedzi immunologicznej na szczepionkę, co wymaga rozważenia optymalnego momentu szczepienia lub podania dodatkowej dawki po zakończeniu terapii. Podanie immunoglobulin jednocześnie ze szczepionką wymaga stosowania różnych miejsc iniekcji i ewentualnego zachowania odstępu czasowego.
antygen D, Boostrix Polio, chemioterapeutyk, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, immunoglobulina, inhibitor TNF, lek biologiczny, lek immunosupresyjny, odpowiedź immunologiczna, poliowirus typ 1, poliowirus typu 1, przeciwciała ochronne, przeciwciała poszczepienne, przeciwciało anty-CD20, szczepionka HPV, szczepionka inaktywowana, szczepionka MMR, szczepionka MMRV, szczepionka monowalentna, szczepionka przeciwko poliomyelitis, szczepionka skojarzona, terapia immunosupresyjna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Tafen Nasal 32 mcg 32 mcg/dawkę odmierzoną
Przeciwwskazania do stosowania leku Tafen Nasal 32 mcg, zawierającego budezonid w postaci aerozolu do nosa, ograniczają się do nadwrażliwości na substancję czynną lub którąkolwiek z substancji pomocniczych, w tym sorbinian potasu (0,06 mg/0,05 ml aerozolu). Budezonid jest glikokortykosteroidem o działaniu przeciwzapalnym, stosowanym miejscowo. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się miejscowym świądem, pieczeniem, obrzękiem nosa, pokrzywką, wysypkami skórnymi, zaburzeniami oddychania (np. skurcz oskrzeli, duszność) oraz w ciężkich przypadkach reakcjami anafilaktycznymi. Wystąpienie tych objawów stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do dalszego stosowania preparatu i wymaga natychmiastowego odstawienia leku.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Airbufo Forspiro (160 mcg + 4,5 mcg)/dawkę inh.
Produkt leczniczy Airbufo Forspiro zawiera budezonid (160 µg) oraz formoterol fumaran dwuwodny (4,5 µg) na dawkę inhalacyjną i wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla obu składników, bez zwiększenia ich częstości w porównaniu do stosowania pojedynczych substancji. Najczęściej obserwuje się drżenie mięśniowe i kołatanie serca, będące efektem działania agonistów receptorów beta-2-adrenergicznych, które zwykle ustępują po kilku dniach terapii. Istotnym działaniem miejscowym jest ryzyko rozwoju kandydozy jamy ustnej i gardła, które można ograniczyć poprzez płukanie jamy ustnej po inhalacji. Bardzo rzadko (<1/10 000) może wystąpić paradoksalny skurcz oskrzeli wymagający natychmiastowego odstawienia leku i zastosowania krótkodziałającego leku rozszerzającego oskrzela. Długotrwałe stosowanie wziewnych glikokortykosteroidów może prowadzić do objawów ogólnoustrojowych, takich jak zespół Cushinga, zahamowanie czynności kory nadnerczy, spowolnienie wzrostu u dzieci, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaćma i jaskra, a także zwiększoną podatność na infekcje.
agonista receptora beta-2-adrenergicznego, budezonid, cecha cushingoidalna, częstoskurcz nadkomorowy, dławica piersiowa, dysfonia, elektrokardiogram, formoterol fumaran dwuwodny, glikokortykosteroid, hiperglikemia, hipokaliemia, kandydoza jamy ustnej, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz dodatkowy, tachykardia, wydłużenie odstępu QTc, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie drożdżakowe, zapalenie płuc, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości - Leksykon substancji czynnych
Jodek sodu – Interakcje
Jodek sodu (Na 131I) wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą znacząco wpływać na wychwyt tarczycowy jodu promieniotwórczego, co jest kluczowe w diagnostyce i terapii chorób tarczycy. Leki blokujące czynność tarczycy (karbimazol, metimazol, propylouracyl, nadchlorany) należy odstawić 2-5 dni przed i kilka dni po podaniu Na 131I. Hormony tarczycy wymagają dłuższego okresu wstrzymania: liotyronina na 2 tygodnie, a lewotyroksyna na 4-6 tygodni. Amiodaron, ze względu na długi okres półtrwania, powinien być odstawiony na 3-6 miesięcy, choć jego wpływ na wychwyt jodu może utrzymywać się dłużej. Środki kontrastowe jodowe rozpuszczalne w wodzie wymagają odstawienia na 6-8 tygodni, a lipofilne nawet na 3-6 miesięcy lub dłużej. Produkty miejscowe zawierające jod należy wstrzymać na 1-9 miesięcy, a preparaty wykrztuśne i witaminy z jodem na 2-4 tygodnie przed podaniem Na 131I.
amiodaron, benzodiazepina, doustny lek przeciwzakrzepowy, fenylobutazon, glikokortykosteroid, jod-131, jodek sodu, jodopowidyna, karbimazol, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpasożytniczy, lewotyroksyna, liotyronina, metimazol, nitrat, nitroprusydek sodu, penicylina, salicylany, sulfobromoftaleina, sulfonamid, tiocyjanek, tiopental, tolbutamid, trijodotyronina, tyroksyna, wychwyt tarczycowy jodu, związek litu - Leksykon chorób i schorzeń
Eozynofilowe zapalenie przełyku – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) to przewlekła, immunologiczna choroba o alergicznym podłożu, charakteryzująca się eozynofilową infiltracją przełyku i przewlekłym przebiegiem. Badania populacyjne z lat 2005-2017 w Szwecji wykazały, że EoE nie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem śmiertelności ani zgonów z powodu nowotworów przełyku czy innych nowotworów przewodu pokarmowego, niezależnie od płci czy poziomu wykształcenia. Choroba wymaga długotrwałego leczenia, obejmującego dietę eliminacyjną, miejscowe steroidy, inhibitory pompy protonowej oraz endoskopowe rozszerzanie przełyku w przypadku zwężeń. Czynniki ryzyka nawrotu to m.in. wiek zachorowania <40 lat, dłuższy czas do diagnozy, wymioty oraz leczenie glikokortykosteroidami, natomiast wyższy BMI i podwyższone IgE mają charakter ochronny.
achalazja, badanie kohortowe, choroba atopowa, choroba immunologiczna, czynnik ryzyka nawrotu, dieta eliminacyjna, eozynofilia przełyku, eozynofilowe zapalenie przełyku, epidemiologia, glikokortykosteroid, inhibitor pompy protonowej, marsz atopowy, mechanizm patogenetyczny, miejscowy steroid, nowotwór przełyku, nowotwór przewodu pokarmowego, pierścień Schatzkiego, podwyższony poziom IgE, remisja choroby, rozszerzanie endoskopowe, rozszerzanie przełyku, spontaniczna remisja, zaostrzenie objawów - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ribuspir 200 mcg/dawkę odmierzoną
Przedawkowanie budezonidu w formie aerozolu inhalacyjnego (np. Ribuspir 200 µg/dawkę) zazwyczaj nie powoduje poważnych objawów klinicznych przy jednorazowym zastosowaniu dawek przekraczających zalecane. Wynika to z niskiej ostrej toksyczności budezonidu. Jednak długotrwałe stosowanie nadmiernych dawek może prowadzić do ogólnoustrojowych działań niepożądanych charakterystycznych dla glikokortykosteroidów, takich jak immunosupresja skutkująca zwiększoną podatnością na infekcje, nadczynność kory nadnerczy, zahamowanie czynności nadnerczy, zanik kory nadnerczy oraz zaburzenia adaptacji do stresu. Mechanizmy te wynikają z supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i długotrwałej ekspozycji na wysokie dawki steroidów.
astma, budezonid wziewny, dysfagia, działanie immunosupresyjne glikokortykosteroidów, glikokortykosteroid, nadczynność kory nadnerczy, ogólnoustrojowe działania niepożądane, Ribuspir, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, technika inhalacji, wtórna niewydolność kory nadnerczy, zahamowanie czynności nadnerczy, zanik kory nadnerczy - Leksykon substancji czynnych
Flutykazon propionian – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Flutykazon propionian, glikokortykosteroid stosowany w terapii astmy i innych schorzeń układu oddechowego, nie wykazuje istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn, co potwierdzają dane z Charakterystyk Produktów Leczniczych (ChPL) preparatów takich jak Flixotide (zawiesina do nebulizacji i proszek do inhalacji) oraz preparatów złożonych (ASARIS pMDI, Comboterol). Mimo to, należy uwzględnić potencjalne działania niepożądane, które mogą pośrednio wpływać na bezpieczeństwo tych czynności, w tym bóle głowy (bardzo często), zaburzenia widzenia, w tym nieostre widzenie (częstość nieznana), zaburzenia snu, lęk oraz drżenia (niezbyt często). W preparatach złożonych zawierających salmeterol, działania niepożądane związane z β2-mimetykami, takie jak drżenia mięśni, kołatanie serca i bóle głowy, mają zwykle charakter przemijający i ulegają złagodzeniu podczas regularnego stosowania.
astma, ból głowy, charakterystyka produktu leczniczego, choroby układu oddechowego, drżenia mięśni, działania niepożądane, flutykazon propionian, glikokortykosteroid, kołatanie serca, monoterapia, nebulizacja, nieostre widzenie, preparat złożony, proszek do inhalacji, salmeterol, sprawność psychomotoryczna, wpływ na prowadzenie pojazdów, zaburzenia psychiczne, zaburzenia snu, β2-mimetyk - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hemkortin-HC 10 mg + 10 mg
Produkt Hemkortin-HC w postaci czopków zawiera 10 mg octanu hydrokortyzonu oraz 10 mg jednowodnego siarczanu cynku, co wymaga szczegółowej oceny stanu pacjenta przed rozpoczęciem terapii. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na którykolwiek składnik leku, zarówno substancje czynne, jak i pomocnicze. Ze względu na obecność glikokortykosteroidu, octanu hydrokortyzonu, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z cukrzycą (ryzyko hiperglikemii i destabilizacji glikemii), gruźlicą (możliwość reaktywacji choroby), jaskrą (podwyższenie ciśnienia śródgałkowego), osteoporozą, ostrymi psychozami, zakażeniami grzybiczymi i wirusowymi oraz zakrzepicą żylną, ze względu na potencjalne zaostrzenie tych stanów.
ciśnienie śródgałkowe, cukrzyca, działanie immunosupresyjne, glikokortykosteroid, gospodarka wapniowo-fosforanowa, gruźlica, gruźlica utajona, hiperglikemia, jaskra, kontrola glikemii, krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, mineralizacja kości, nadwrażliwość, objawy psychotyczne, octan hydrokortyzonu, odpowiedź immunologiczna, osteoporoza, ostra psychoza, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja psychotyczna, siarczan cynku, stan zapalny odbytu, uszkodzenie błony śluzowej odbytnicy, zakażenie grzybicze, zakażenie odbytnicy, zakażenie wirusowe, zakrzepica żylna - Leksykon leków
Interakcje leku – Predasol 5 mg
Prednizolon, jako glikokortykosteroid, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym, które mogą wpływać na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Szczególnie istotne są interakcje z glikozydami nasercowymi, diuretykami i lekami przeczyszczającymi, które mogą prowadzić do hipokaliemii i nasilenia działania glikozydów, co wymaga monitorowania poziomu potasu i stężeń leków. Ponadto, prednizolon może zmniejszać skuteczność leków przeciwcukrzycowych poprzez indukcję insulinooporności, co wymaga dostosowania dawek hipoglikemizujących. Interakcje z pochodnymi kumaryny są zmienne i wymagają częstego monitorowania INR. Współstosowanie z NLPZ, salicylanami i indometacyną zwiększa ryzyko powikłań gastroenterologicznych, w tym owrzodzeń i krwawień, co wskazuje na konieczność unikania takiej kombinacji lub stosowania leków gastroprotekcyjnych. Dodatkowo, prednizolon może przedłużać działanie niedepolaryzujących leków zwiotczających mięśnie oraz zwiększać ciśnienie wewnątrzgałkowe w połączeniu z lekami antycholinergicznymi, co jest istotne w planowaniu znieczulenia i leczeniu pacjentów z jaskrą.
ciśnienie wewnątrzgałkowe, cytochrom CYP3A4, doustny antykoagulant, działanie niepożądane kortykosteroidu, fluorochinolon, glikokortykosteroid, glikoneogeneza, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, hormon tyreotropowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, insulinooporność, jaskra, leczenie przeciwpasożytnicze, lek antycholinergiczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwcukrzycowy, leukopenia i trombocytopenia, miopatia i kardiomiopatia, monitorowanie pooperacyjne, niedepolaryzujący lek zwiotczający, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie żołądka, parametr koagulologiczny, pochodna kumaryny, poziom glukozy, somatotropina, test alergiczny, test czynnościowy tarczycy, zaburzenie rytmu serca, zapalenie ścięgna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Predasol 20 mg
Przed włączeniem terapii prednizolonem (Predasol) w formie tabletek, lekarz powinien szczegółowo ocenić przeciwwskazania, w tym nadwrażliwość na prednizolon oraz alergię na substancje pomocnicze. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność laktozy jednowodnej w tabletkach: 22,533 mg w dawce 5 mg oraz 71 mg w dawkach 10 mg i 20 mg, co stanowi istotne ograniczenie u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. W takich przypadkach konieczne jest rozważenie alternatywnych metod leczenia lub dokładne monitorowanie ewentualnych działań niepożądanych związanych z laktozą.
ciężka reakcja alergiczna, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obrzęk mózgu, Predasol, reakcja alergiczna, stan astmatyczny, stan zagrożenia życia, substancja pomocnicza, wstrząs anafilaktyczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Interakcje leku – Ubretid 5 mg
Distygmina bromek, jako inhibitor acetylocholinoesterazy o działaniu cholinergicznym, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą znacząco modyfikować jej efektywność terapeutyczną oraz profil bezpieczeństwa. Leki o działaniu przeciwcholinergicznym, takie jak atropina i jej pochodne, trój- i czteropierścieniowe leki przeciwdepresyjne, neuroleptyki, a także beta-adrenolityki i niektóre leki antyarytmiczne (chinidyna, prokainamid, propafenon) antagonizują działanie muskarynowe distygminy, co może prowadzić do osłabienia jej efektów klinicznych i maskowania objawów przedawkowania. Szczególnie istotne jest unikanie łączenia distygminy z depolaryzującymi lekami zwiotczającymi mięśnie (np. suksametonium, dekametonium) ze względu na ryzyko wydłużenia ich działania oraz z niedepolaryzującymi lekami zwiotczającymi (pochodne kurary), których działanie jest antagonizowane przez distygminę. W przypadku stosowania glikokortykosteroidów i leków miejscowo znieczulających (prokaina, chinina, chinidyna, chlorochina) obserwuje się osłabienie działania distygminy, co u pacjentów z miastenią gravis może wymagać korekty dawki i ścisłego monitorowania klinicznego.
acetylocholina, antybiotyk aminoglikozydowy, atropina, beta-adrenolityk, bradykardia, dekametonium, depresja ośrodkowego układu nerwowego, dipirydamol, distygmina bromek, działanie cholinergiczne, działanie muskarynowe, działanie nikotynowe, działanie przeciwcholinergiczne, glikokortykosteroid, inhibitor esterazy, kanamycyna, lek antyarytmiczny, lek przeciwhistaminowy, leki cholinolityczne, leki przeciwdepresyjne, leki zwiotczające mięśnie, miastenia, miastenia gravis, neomycyna, neuroleptyk, niedepolaryzujące leki zwiotczające, niedociśnienie tętnicze, parasympatykomimetyk, przełom cholinergiczny, przewód pokarmowy, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, siarczan atropiny, streptomycyna, suksametonium, zaburzenia przewodnictwa nerwowo-mięśniowego - Leksykon leków
Interakcje leku – Ultrapiryna Fast 500 mg
Kwas acetylosalicylowy (ASA) w dawce 500 mg, zawarty w preparacie Ultrapiryna Fast, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest łączenie ASA z metotreksatem w dawkach ≥15 mg/tydzień ze względu na ryzyko nasilenia toksyczności szpiku kostnego, wynikające ze zmniejszenia klirensu nerkowego metotreksatu oraz wypierania go z połączeń z białkami osocza. Podobne ryzyko, choć o nieco niższym stopniu, występuje przy dawkach metotreksatu <15 mg/tydzień, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów hematologicznych. Jednoczesne stosowanie ASA z lekami przeciwzakrzepowymi, trombolitycznymi i przeciwpłytkowymi zwiększa ryzyko krwotoków poprzez wydłużenie czasu krwawienia, co wymaga monitorowania czasu krzepnięcia i objawów krwawienia. Dodatkowo, kojarzenie ASA z innymi NLPZ i salicylanami w dużych dawkach zwiększa ryzyko choroby wrzodowej, krwawień z przewodu pokarmowego oraz nefrotoksyczności, co wskazuje na konieczność unikania takiej terapii skojarzonej.
ACE inhibitor, benzbromaron, białko osocza, choroba Addisona, choroba wrzodowa, czas krzepnięcia, digoksyna, dysfagia, działanie antyagregacyjne, działanie hipoglikemizujące, działanie przeciwnadciśnieniowe, działanie przeciwzakrzepowe, filtracja kłębuszkowa, gastroprotekcja, glikokortykosteroid, górny odcinek przewodu pokarmowego, inhibitor konwertazy angiotensyny, insulina, kanalik nerkowy, klirens nerkowy, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, kwas walproinowy, lek moczopędny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdnawy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek trombolityczny, metotreksat, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, owrzodzenie błony śluzowej, parametr hematologiczny, pochodna sulfonylomocznika, probenecyd, retencja sodu, salicylany, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, SSRI, szpik kostny, tabletka musująca, terapia wielolekowa, toksyczność metotreksatu, Ultrapiryna Fast, uszkodzenie nerek, właściwość hipoglikemizująca, właściwości antyagregacyjne, żołądek i dwunastnica - Leksykon chorób i schorzeń
Martwica kostna (osteonekroza) – Epidemiologia
Martwica kostna (osteonekroza) to proces obumierania tkanki kostnej spowodowany zaburzeniem ukrwienia, prowadzący do mikrozłamań i zapadnięcia się struktury kostnej, najczęściej w głowie kości udowej (99% przypadków). Choroba dotyka głównie osoby w wieku 30-50 lat, z przewagą mężczyzn (stosunek 3:1 do 8:1), choć w przypadku stawu kolanowego częściej występuje u kobiet powyżej 60. roku życia. Epidemiologia wskazuje na roczną zapadalność w USA na poziomie 10 000-20 000 nowych przypadków nieurazowej martwicy głowy kości udowej, a w innych krajach, jak Japonia, Korea Południowa i Chiny, liczby te również są znaczące. Martwica kostna jest często obustronna (około 80% w przypadku głowy kości udowej) i związana z licznymi czynnikami ryzyka, w tym dializami (SIR 6,65), złamaniami biodra (SIR 7,98), zapaleniem szpiku (SIR 6,43), przeszczepami narządów (SIR 7,14), stosowaniem kortykosteroidów (prednizon ≥20 mg/dobę lub skumulowana dawka ≥2000 mg), nadużywaniem alkoholu, zaburzeniami krzepnięcia, chorobami hematologicznymi oraz zakażeniem HIV.
bisfosfonian, choroba Gauchera, choroba zwyrodnieniowa stawów, dekompresja rdzenia kostnego, dializa, endoprotezoplastyka, endoprotezoplastyka stawu biodrowego, glikokortykosteroid, hydroksychlorochina, kortykosteroid, kość księżycowata, martwica głowy kości udowej, martwica kostna, mikrozłamanie, nadkrzepliwość, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, obumarcie tkanki kostnej, obustronne zajęcie stawów, przeszczep narządu, rezonans magnetyczny, toczeń rumieniowaty układowy, zakażenie HIV, zapalenie naczyń związane z przeciwciałami ANCA, zapalenie szpiku, złamanie szyjki kości udowej