udar mózgu
Udar mózgu to stan nagłego zaburzenia krążenia mózgowego prowadzący do uszkodzenia tkanki nerwowej. Wyróżnia się dwa główne typy: udar niedokrwienny (około 85% przypadków), spowodowany zamknięciem naczynia krwionośnego, oraz udar krwotoczny (około 15%), powstający w wyniku pęknięcia naczynia i wynaczynienia krwi do tkanki mózgowej.
Klasycznymi objawami udaru mózgu są: asymetria twarzy, osłabienie kończyn (najczęściej jednostronne), zaburzenia mowy, zaburzenia widzenia, silny ból głowy, zawroty głowy oraz zaburzenia równowagi. Szybka diagnoza jest kluczowa, a popularny schemat diagnostyczny FAST (Face, Arm, Speech, Time) pomaga w rozpoznaniu objawów i szybkim wdrożeniu leczenia.
Leczenie udaru niedokrwiennego opiera się przede wszystkim na trombolizie z użyciem rt-PA (w oknie czasowym do 4,5 godziny od wystąpienia objawów) lub trombektomii mechanicznej (do 24 godzin w wybranych przypadkach). W udarze krwotocznym postępowanie obejmuje kontrolę ciśnienia tętniczego, odwrócenie działania leków przeciwkrzepliwych oraz ewentualne leczenie neurochirurgiczne.
Profilaktyka udaru mózgu koncentruje się na modyfikacji czynników ryzyka, takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, hipercholesterolemia, migotanie przedsionków, palenie tytoniu i otyłość. U pacjentów z grupy wysokiego ryzyka stosuje się leki przeciwpłytkowe lub przeciwkrzepliwe, a w wybranych przypadkach procedury naczyniowe, jak endarterektomia tętnic szyjnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Loreblok HCT
Produkt leczniczy Loreblok HCT, zawierający 50 mg losartanu potasowego i 12,5 mg hydrochlorotiazydu, wymaga szczególnej ostrożności i stałego monitorowania pacjentów, zwłaszcza tych z obrzękiem naczynioruchowym, zaburzeniami elektrolitowymi, niewydolnością serca, czy zaburzeniami czynności nerek i wątroby. U pacjentów z niedoborem płynów i sodu istnieje ryzyko objawowego niedociśnienia, szczególnie po pierwszej dawce, dlatego konieczne jest wyrównanie niedoborów przed terapią. Monitorowanie stężenia potasu w osoczu oraz klirensu kreatyniny jest kluczowe u chorych z niewydolnością serca i klirensem kreatyniny 30-50 ml/min. Przeciwwskazane jest łączenie Loreblok HCT z lekami oszczędzającymi potas, suplementami potasu oraz substytutami soli zawierającymi potas ze względu na ryzyko hiperkaliemii. U pacjentów z marskością wątroby stosowanie leku wymaga ostrożności, a w ciężkich zaburzeniach czynności wątroby jest przeciwwskazane.
antagonista receptora angiotensyny II, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, hiperkaliemia, hiponatremia, inhibitor konwertazy angiotensyny, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, lek moczopędny oszczędzający potas, marskość wątroby, nefropatia cukrzycowa, niedobór sodu, niewydolność nerek, niewydolność serca, objawowe niedociśnienie, obrzęk naczynioruchowy, pierwotny aldosteronizm, podwójna blokada układu RAA, przeszczepienie nerki, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia równowagi elektrolitowej, zawał mięśnia sercowego, zmniejszona objętość krwi krążącej, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej - Leksykon chorób i schorzeń
Omdlenie – Objawy
Omdlenie (syncope) to nagła, krótkotrwała utrata przytomności spowodowana przejściowym zmniejszeniem przepływu krwi do mózgu, prowadzącym do niedotlenienia tkanki mózgowej. Epizod trwa zwykle od kilku sekund do kilku minut, z szybkim i pełnym powrotem świadomości. Objawy prodromalne (presynkopa), takie jak zawroty głowy, nudności, zimna i wilgotna skóra, zaburzenia widzenia czy szumy uszne, pojawiają się na kilka sekund do minut przed omdleniem i stanowią ważny sygnał ostrzegawczy. Typowe omdlenia dzieli się na wazowagalne (ok. 50% przypadków), ortostatyczne (ok. 15%) oraz kardiogenne, które są najniebezpieczniejsze i często przebiegają bez objawów prodromalnych. Warto zwrócić uwagę, że u osób starszych omdlenia częściej mają poważne przyczyny i mogą przebiegać z mniej wyraźnymi objawami prodromalnymi. Kluczowe jest rozpoznanie objawów alarmowych, takich jak ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca, asymetryczne objawy neurologiczne czy omdlenie w pozycji leżącej, które wymagają pilnej diagnostyki i interwencji.
bradykardia, choroba Parkinsona, choroba wieńcowa, ciśnienie tętnicze, częstość akcji serca, drgawki, dysfunkcja autonomicznego układu nerwowego, hiperwentylacja, hipotensja ortostatyczna, kardiomiopatia, niedokrwistość, niedotlenienie mózgu, objawy prodromalne, omdlenie, omdlenie kardiogenne, omdlenie ortostatyczne, omdlenie wazowagalne, padaczka, przemijające niedokrwienie mózgu, przepływ krwi do mózgu, udar mózgu, utrata przytomności, wazodylatacja, widzenie tunelowe, zaburzenia widzenia, zaburzenie paniki, zawroty głowy, zespół lękowy, zimne poty - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Telmisartan EGIS 40 mg
Telmisartan EGIS to preparat w postaci tabletek powlekanych zawierających telmisartan w dawkach 40 mg oraz 80 mg, stosowany przede wszystkim w leczeniu samoistnego nadciśnienia tętniczego u dorosłych. Telmisartan działa jako antagonista receptora angiotensyny II, co prowadzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych i obniżenia oporu obwodowego, skutecznie redukując ciśnienie tętnicze. Lek może być stosowany zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej, dostosowując dawkę do stopnia nadciśnienia. Tabletki 40 mg mają wymiary około 12,1 mm x 6,1 mm i zawierają 217,35 mg laktozy jednowodnej, natomiast tabletki 80 mg mierzą około 16,3 mm x 8,0 mm i zawierają 434,70 mg laktozy, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
antagonista receptora angiotensyny II, blokowanie angiotensyny II, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, chorobowość sercowo-naczyniowa, cukrzyca typu 2, dławica piersiowa, laktoza jednowodna, leki hipotensyjne, makroangiopatia, miażdżyca naczyń, nadciśnienie tętnicze pierwotne, nadciśnienie tętnicze samoistne, nefropatia cukrzycowa, neuropatia cukrzycowa, retinopatia cukrzycowa, rozszerzenie naczyń krwionośnych, telmisartan, udar mózgu, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Erlis
Przed rozpoczęciem terapii tadalafilem (Erlis) konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu oraz oceny układu sercowo-naczyniowego ze względu na ryzyko poważnych incydentów kardiologicznych, takich jak zawał mięśnia sercowego, niestabilna dławica piersiowa, udar mózgu czy komorowe zaburzenia rytmu serca. Tadalafil wykazuje działanie wazodylatacyjne, prowadząc do przejściowego obniżenia ciśnienia tętniczego, co może nasilać efekt hipotensyjny azotanów oraz leków blokujących receptory α1-adrenergiczne (zwłaszcza doksazosyny). Wskazane jest unikanie jednoczesnego stosowania tych leków. Ponadto, u pacjentów stosujących tadalafil obserwowano zaburzenia widzenia (CSCR, NAION) oraz nagłą utratę słuchu, co wymaga natychmiastowej konsultacji okulistycznej lub laryngologicznej w przypadku wystąpienia nagłych objawów sensorycznych.
anatomiczne zniekształcenie członka, białaczka, centralna surowicza chorioretinopatia, choroba Peyroniego, ciężka niewydolność wątroby, dziedziczna nietolerancja galaktozy, inhibitor CYP3A4, inhibitor PDE5, komorowe zaburzenie rytmu serca, laktoza jednowodna, nagła śmierć sercowa, niedobór laktazy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niestabilna dławica piersiowa, priapizm, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, przemijający napad niedokrwienny, receptor α1-adrenergiczny, skala Child-Pugh, szpiczak mnogi, tadalafil, udar mózgu, właściwość wazodylatacyjna, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Niekontrolowane wypróżnianie się – Etiologia i przyczyny
Inkontynencja kałowa to niezdolność do kontrolowania wypróżnień, obejmująca spektrum od sporadycznego wycieku niewielkiej ilości stolca do całkowitej utraty kontroli. Etiologia jest wieloczynnikowa, z kluczową rolą zaburzeń konsystencji stolca (biegunka i zaparcia), uszkodzeń mięśni zwieraczy odbytu (często po porodzie drogami natury lub zabiegach chirurgicznych), uszkodzeń nerwów (np. neuropatia cukrzycowa, stwardnienie rozsiane, urazy rdzenia kręgowego) oraz dysfunkcji odbytnicy i mięśni dna miednicy. Biegunka, będąca najczęstszym czynnikiem ryzyka poza placówkami medycznymi, prowadzi do trudności w utrzymaniu luźnego stolca, natomiast przewlekłe zaparcia mogą powodować impakcję kałową i inkontynencję z przepełnienia. Z wiekiem obserwuje się spadek ciśnienia spoczynkowego i skurczowego zwieraczy, co dodatkowo zwiększa ryzyko inkontynencji.
choroba Alzheimera, choroba Hirschsprunga, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Parkinsona, choroba zapalna jelit, dysfunkcja dna miednicy, episiotomia, hemoroidy, impakcja kałowa, inkontynencja kałowa, inkontynencja z przepełnienia, mięśnie dna miednicy, neuropatia cukrzycowa, rectocele, rozszczep kręgosłupa, stwardnienie rozsiane, terapia hormonalna zastępcza, udar mózgu, uraz porodowy, uraz rdzenia kręgowego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wypadanie narządów miednicy, wypadanie odbytnicy, zapalenie odbytnicy, zarośnięcie odbytu, zespół jelita drażliwego, zwieracz odbytu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Apo-Feno 200M 200 mg
Fenofibrat, aktywny składnik Apo-Feno 200 M, jest fibratem o kodzie ATC C10AB05, działającym poprzez aktywację receptorów jądrowych PPARα. Mechanizm ten prowadzi do zwiększenia lipolizy i eliminacji aterogennych cząstek bogatych w triglicerydy, zmniejszenia produkcji apoproteiny CIII oraz wzrostu syntezy apoprotein AI i AII, co skutkuje obniżeniem stężenia LDL i VLDL oraz podwyższeniem HDL. Klinicznie fenofibrat redukuje całkowity cholesterol o 20-25%, triglicerydy o 40-50%, podnosi HDL o 10-30%, a LDL u pacjentów z hipercholesterolemią zmniejsza o 20-35%. Terapia fenofibratem poprawia wskaźniki ryzyka miażdżycy, takie jak stosunek cholesterolu całkowitego do HDL, LDL do HDL oraz ApoB do ApoAI, co jest szczególnie korzystne u pacjentów z aterogennym fenotypem hiperlipidemii i cukrzycą typu 2.
adenozynodifosforan, apoproteina B, apoproteina CIII, białko C-reaktywne, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, cholesterol VLDL, cukrzyca typu 2, dyslipidemia, działanie przeciwagregacyjne, fenofibrat, fibrat, fibrynogen, gospodarka lipidowa, hipercholesterolemia, hiperlipoproteinemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, kwas arachidonowy, kwas moczowy, lek hipolipemizujący, lipaza lipoproteinowa, lipoproteina a, lipoproteina wysokiej gęstości, PPARα, symwastatyna, triglicerydy, udar mózgu, zawał mięśnia sercowego, żółtak ścięgnisty - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Tadalafil Belupo 20 mg
Tadalafil w dawce 20 mg w postaci tabletek powlekanych jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na tadalafil lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (312,5 mg laktozy bezwodnej i 2,8 mg laktozy jednowodnej na tabletkę). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie organicznych azotanów ze względu na ryzyko ciężkiego niedociśnienia tętniczego wynikającego z synergistycznego działania na szlak tlenek azotu/cGMP. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u mężczyzn z chorobami serca, u których aktywność seksualna jest niewskazana, w tym po przebytym zawale mięśnia sercowego w ciągu ostatnich 90 dni, niestabilnej dławicy piersiowej, niewydolności serca klasy NYHA ≥ II w ciągu ostatnich 6 miesięcy, niekontrolowanych zaburzeniach rytmu serca, niedociśnieniu (<90/50 mm Hg), niekontrolowanym nadciśnieniu tętniczym oraz po udarze mózgu w ciągu ostatnich 6 miesięcy. Przeciwwskazaniem jest także utrata wzroku w jednym oku z powodu niezapalnej przedniej niedokrwiennej neuropatii nerwu wzrokowego (NAION).
azotany organiczne, choroba wieńcowa, cyklaza guanylowa, hiperlipidemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor PDE5, klasyfikacja NYHA, laktoza, nadciśnienie tętnicze niekontrolowane, nadwrażliwość, NAION, niedobór laktazy, niedociśnienie, niedociśnienie tętnicze objawowe, niestabilna dławica piersiowa, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, priapizm, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, riocyguat, ryzyko sercowo-naczyniowe, szlak tlenek azotu/cGMP, tadalafil, udar mózgu, zaburzenia rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Zawroty głowy – Etiologia i przyczyny
Zawroty głowy (vertigo) stanowią subiektywne odczucie ruchu obrotowego lub kołysania przy braku rzeczywistego ruchu i są objawem licznych schorzeń, z których około 80% ma etiologię obwodową, a 20% ośrodkową. Patofizjologia opiera się na asymetrii sygnałów z układu przedsionkowego, wynikającej z uszkodzenia błędnika, nerwu przedsionkowego lub ośrodkowych struktur przedsionkowych. Najczęstsze przyczyny obwodowe to łagodne napadowe pozycyjne zawroty głowy (BPPV, ok. 50% przypadków), zapalenie nerwu przedsionkowego, zapalenie błędnika oraz choroba Ménière’a, charakteryzująca się epizodami zawrotów trwającymi od 20 minut do kilkunastu godzin, jednostronną utratą słuchu i szumami usznymi. Ośrodkowe zawroty głowy najczęściej wynikają z migreny przedsionkowej (dotykającej 2,7% populacji rocznie), udaru mózgu, guzów mózgu, stwardnienia rozsianego oraz urazów głowy. Diagnostyka powinna uwzględniać różnicowanie przyczyn obwodowych i ośrodkowych, zwłaszcza w obecności objawów neurologicznych, zaburzeń chodu czy utrzymujących się zawrotów.
arytmia, ataksja, błędnik, choroba Ménière’a, dysartria, hipoglikemia, kanały półkoliste, łagodne napadowe pozycyjne zawroty głowy, leki ototoksyczne, malformacja Chiariego, migrena przedsionkowa, nerw przedsionkowo-ślimakowy, nerwiak nerwu przedsionkowego, niedociśnienie ortostatyczne, otolity, otoskleroza, patofizjologia zawrotów głowy, perlak, półpasiec uszny, przemijający atak niedokrwienny, przetoka perylimfatyczna, stwardnienie rozsiane, udar mózgu, układ przedsionkowy, VIII nerw czaszkowy, wodniak śródchłonki, zapalenie błędnika, zapalenie nerwu przedsionkowego, zawroty głowy, zespół Cogana, zespół hiperwentylacji, zespół Ramsaya Hunta - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Famenita
Progesteron w postaci preparatu Progesterone Effik (kapsułki miękkie 100 mg i 200 mg) jest stosowany w terapii ginekologicznej, jednak wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych i zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, udar, zakrzepica żył i zatorowość płucna. Leczenie należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia objawów takich jak nagła utrata widzenia, podwójne widzenie, wytrzeszcz czy zmiany w naczyniach siatkówki. Szczególną uwagę należy zwrócić u pacjentek powyżej 35 roku życia, palących oraz z czynnikami ryzyka miażdżycy (hipercholesterolemia, nadciśnienie, otyłość). Progesteron może być stosowany w połączeniu z estrogenami w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), jednak należy uwzględnić zwiększone ryzyko zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz potencjalne, choć niejednoznaczne, ryzyko raka piersi.
astma oskrzelowa, badanie fizykalne, badanie przesiewowe raka szyjki macicy, biodostępność, choroba zakrzepowo-zatorowa, ciałko żółte, cukrzyca, cytologia, estrogenowa terapia zastępcza, hipercholesterolemia, hormonalna terapia zastępcza, mammografia, miażdżyca, migrena, nadciśnienie tętnicze, nieprawidłowość genetyczna, otyłość, padaczka, podwójne widzenie, powikłania sercowo-naczyniowe, progesteron, przemijający atak niedokrwienny, rak piersi, samobadanie piersi, samoistne poronienie, tarcza zastoinowa, udar mózgu, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie mózgowo-naczyniowe, zaburzenie widzenia, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica siatkówki, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zmiany naczyń siatkówki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Atoris
Leczenie atorwastatyną w dawkach 30 mg, 60 mg i 80 mg wymaga monitorowania czynności wątroby, ze szczególnym uwzględnieniem stężenia aminotransferaz. W przypadku ich utrzymującego się wzrostu powyżej 3-krotnej górnej granicy normy (GGN) konieczne jest zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Badanie SPARCL wskazało na zwiększone ryzyko udaru krwotocznego u pacjentów po udarze mózgu lub TIA leczonych atorwastatyną 80 mg, zwłaszcza u osób z wcześniejszym udarem krwotocznym lub zatokowym. Atorwastatyna może wywoływać działania niepożądane ze strony mięśni, takie jak bóle, zapalenie mięśni, miopatia i rabdomioliza (aktywność kinazy kreatynowej >10x GGN), a także immunozależną miopatię martwiczą. Przed terapią należy ocenić aktywność kinazy kreatynowej u pacjentów z czynnikami ryzyka (np. choroby nerek, niedoczynność tarczycy, choroby mięśni, wiek >70 lat). W przypadku CK >5x GGN leczenie nie powinno być rozpoczynane, a podczas terapii przy wzroście CK >5x GGN lub nasilonych objawach mięśniowych należy rozważyć przerwanie leczenia.
aminotransferaza, białko transportujące, ból mięśniowy, brak laktazy, choroba mięśni, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, miastenia, miastenia de novo, miastenia oczna, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, przejściowy atak niedokrwienny, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, udar krwotoczny, udar mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zapalenie mięśni, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Zofenopryl – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Zofenopryl, jako inhibitor ACE, może powodować istotne obniżenie ciśnienia tętniczego, zwłaszcza po pierwszej dawce, z ryzykiem objawowej hipotensji u pacjentów odwodnionych, z niedoborem elektrolitów, dializowanych, z biegunką, wymiotami lub ciężkim nadciśnieniem renino-zależnym. Szczególną ostrożność należy zachować u chorych z niewydolnością serca, niewydolnością nerek oraz u pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych, gdzie ryzyko ciężkiej hipotonii i niewydolności nerek jest podwyższone. Leczenie powinno być rozpoczynane w warunkach szpitalnych, od małych dawek, z monitorowaniem czynności nerek i elektrolitów. W przypadku niedociśnienia zaleca się ułożenie pacjenta na plecach i rozważenie dożylnego wlewu 0,9% NaCl. U pacjentów dializowanych z zastosowaniem błon AN 69 istnieje ryzyko reakcji anafilaktoidalnych, co wymaga stosowania alternatywnych dializatorów lub leków przeciwnadciśnieniowych.
agranulocytoza, aldosteron, allopurynol, azotemia, białkomocz, choroba tkanki łącznej naczyń, ciężka hipotonia, dializoterapia, diuretyk pętlowy, dna moczanowa, dusznica bolesna, glikokortykosteroid, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipotonia, hormon adrenokortykotropowy, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, jaskra zamkniętego kąta, lek hipoglikemizujący, lek moczopędny, łuszczyca, marskość wątroby, martwica wątroby, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie renino-zależne, nadczynność przytarczyc, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, prokainamid, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktoidalna, sakubitryl z walsartanem, skąpomocz, sklerodermia, śpiączka wątrobowa, stężenie kreatyniny, tachykardia, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytopenia, udar mózgu, zaburzenie tolerancji glukozy, zasadowica hipochloremiczna, zawał serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zofenopryl, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aortalnej, zwężenie zastawki mitralnej - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wieńcowa – Zapobieganie i profilaktyka
Choroba wieńcowa (CAD) jest najczęstszą formą choroby serca, wynikającą z miażdżycowych zmian w naczyniach wieńcowych, i stanowi główną przyczynę zgonów. Kluczowe w prewencji są wczesna identyfikacja i modyfikacja czynników ryzyka, takich jak nadciśnienie tętnicze (ciśnienie ≥130/80 mm Hg), hipercholesterolemia (cel LDL <55 mg/dl lub redukcja >50%), cukrzyca typu 2, palenie tytoniu, otyłość oraz siedzący tryb życia. Zaleca się ocenę 10-letniego ryzyka ASCVD za pomocą Pooled Cohort Equation u dorosłych 40-75 lat, z klasyfikacją ryzyka na niskie (<5%), graniczne (5-7,5%), pośrednie (7,5-20%) i wysokie (>20%). Podstawą prewencji jest modyfikacja stylu życia: dieta śródziemnomorska, ograniczenie soli, tłuszczów nasyconych i cukrów prostych, regularna aktywność fizyczna (≥150 min umiarkowanej lub >75 min intensywnej tygodniowo), zaprzestanie palenia oraz kontrola masy ciała (redukcja BMI o 5-10%). W leczeniu farmakologicznym stosuje się statyny, beta-blokery, inhibitory ACE oraz terapię przeciwpłytkową (aspiryna 81-162 mg/d), szczególnie w prewencji wtórnej.
beta-bloker, blaszka miażdżycowa, choroba sercowo-naczyniowa, choroba wieńcowa, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, dieta śródziemnomorska, hemoglobina glikowana, hipercholesterolemia, inhibitor ACE, kwas omega-3, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, nagła śmierć sercowa, otyłość, prewencja pierwotna, prewencja trzeciorzędowa, prewencja wtórna, rehabilitacja kardiologiczna, rewaskularyzacja wieńcowa, szczepionka przeciw grypie, terapia przeciwpłytkowa, tłuszcz jednonienasycony, tłuszcz wielonienasycony, udar mózgu, wskaźnik masy ciała, zawał serca, zmiana miażdżycowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tritace 10 10 mg
Ramipryl, dostępny w dawkach 2,5 mg, 5 mg i 10 mg, jest inhibitorem ACE, który poprzez hamowanie konwersji angiotensyny I do angiotensyny II oraz zahamowanie degradacji bradykininy powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych i obniżenie ciśnienia tętniczego. Lek wykazuje szybki początek działania (1-2 godziny), maksymalny efekt po 3-6 godzinach oraz utrzymuje działanie przez 24 godziny. W terapii długoterminowej maksymalny efekt przeciwnadciśnieniowy rozwija się w ciągu 3-4 tygodni i utrzymuje się nawet do 2 lat. Ramipryl jest skuteczny w obniżaniu oporu obwodowego bez wpływu na GFR, a także nie powoduje kompensacyjnego wzrostu częstości akcji serca. U pacjentów z niewydolnością serca (NYHA II-IV) poprawia parametry hemodynamiczne, zmniejszając ciśnienie napełniania komór i całkowity opór naczyniowy oraz zwiększając pojemność minutową i wskaźnik sercowy. Ponadto redukuje aktywację neuroendokrynną, co jest korzystne w patofizjologii niewydolności serca.
aktywacja neuroendokrynna, angiotensyna II, antagonista receptora angiotensyny II, białkomocz, bradykinina, choroba naczyń obwodowych, choroba wieńcowa, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca typu 2, działanie nefroprotekcyjne, efekt z odbicia, glikozydy nasercowe, hiperkaliemia, inhibitor ACE, karboksypeptydaza dipeptydylowa I, kininaza II, klasyfikacja NYHA, konwertaza angiotensyny, nadciśnienie pierwotne, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, niewydolność serca, niewydolność serca pozawałowa, ostre uszkodzenie nerek, patofizjologia niewydolności serca, prewencja wtórna, przesączanie kłębuszkowe, przewlekła choroba nerek, przewlekła nefropatia, ramipryl, ramiprylat, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zawał mięśnia sercowego, zgon sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Roticox 30 mg
Etorikoksyb (substancja czynna leku Roticox) dostępny jest w dawkach 30 mg, 60 mg, 90 mg oraz 120 mg w formie tabletek powlekanych. Stosowanie etorykoksybu jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na lek lub substancje pomocnicze, aktywną chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy, krwawieniami z przewodu pokarmowego, zapaleniem błony śluzowej jelit, a także u osób z reakcjami alergicznymi po NLPZ, takimi jak skurcz oskrzeli, obrzęk naczynioruchowy czy pokrzywka. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby (albuminy <25 g/l lub Child-Pugh ≥10), ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), zastoinową niewydolnością serca w klasie II-IV wg NYHA, niewłaściwie kontrolowanym nadciśnieniem tętniczym (>140/90 mmHg), chorobą niedokrwienną serca, chorobami tętnic obwodowych i naczyń mózgowych. Kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz dzieci poniżej 16 roku życia również nie powinny stosować etorykoksybu ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i ryzyko powikłań.
choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, choroba wrzodowa żołądka, dyslipidemia, etorykoksyb, incydenty sercowo-naczyniowe, inhibitory COX-2, klasyfikacja NYHA, klirens kreatyniny, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, leki przeciwzakrzepowe, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na etorykoksyb, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostry nieżyt nosa, pokrzywka, polipy nosa, skurcz oskrzeli, udar mózgu, warfaryna, zapalenie błony śluzowej jelit, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Mirena
System terapeutyczny domaciczny Mirena, uwalniający 20 µg lewonorgestrelu na dobę, wymaga szczegółowej oceny klinicznej i monitorowania pacjentek przed i w trakcie stosowania. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet z migreną (zwłaszcza ogniskową), ciężkimi chorobami tętniczymi (udar, zawał), ostrą żylno-zakrzepową chorobą, żółtaczką, znacznym nadciśnieniem tętniczym oraz u pacjentek z wrodzonymi wadami serca predysponującymi do zapalenia wsierdzia. U kobiet z cukrzycą konieczna jest kontrola metaboliczna, gdyż lewonorgestrel może wpływać na tolerancję glukozy, choć nie wymaga to zwykle modyfikacji terapii. Nieregularne krwawienia, często występujące w pierwszych miesiącach stosowania, mogą maskować patologie endometrium, w tym polipy i raka, co wymaga diagnostyki w przypadku ich utrzymywania się.
ciśnienie tętnicze krwi, cukrzyca, hormonalna terapia zastępcza, lewonorgestrel, migrena ogniskowa, napad padaczkowy, nieregularne krwawienie, padaczka, patologia endometrium, polip, progestagen, przemijające niedokrwienie mózgu, rak endometrium, reakcja wazowagalna, stężenie glukozy we krwi, system terapeutyczny domaciczny, tolerancja glukozy, udar mózgu, wada zastawki serca, wrodzona wada serca, zapalenie wsierdzia, zawał serca, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Conaret 7,5 mg
Bisoprolol fumaranu, substancja czynna leku Conaret, jest wysoce selektywnym beta1-adrenolitykiem o specyficznym profilu farmakodynamicznym, który nie wykazuje wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej ani istotnego działania stabilizującego błony komórkowe. Jego mechanizm działania polega na selektywnym blokowaniu receptorów beta1-adrenergicznych, co prowadzi do zwolnienia czynności serca, zmniejszenia kurczliwości mięśnia sercowego oraz redukcji zużycia tlenu przez serce, bez istotnego wpływu na receptory beta2-adrenergiczne. Po podaniu doustnym maksymalny efekt farmakodynamiczny osiąga się po 3-4 godzinach, a pełny efekt przeciwnadciśnieniowy obserwuje się po około 2 tygodniach terapii. Bisoprolol wykazuje korzystne działanie u pacjentów z chorobą wieńcową oraz stabilną przewlekłą niewydolnością serca, zmniejszając częstość skurczów serca, objętość wyrzutową i pojemność minutową serca oraz obniżając opór obwodowy i aktywność reninową osocza.
aktywność reninowa osocza, antagonista receptora angiotensyny, badanie CIBIS II, badanie echokardiograficzne, beta-adrenolityk, beta₁-adrenolityk, bisoprolol, bradykardia, choroba wieńcowa, częstość skurczów serca, dławica piersiowa, działanie inotropowe, działanie przeciwnadciśnieniowe, enalapril, frakcja wyrzutowa, inhibitor ACE, lek beta-adrenolityczny, mięśnie gładkie oskrzeli, niedociśnienie, objętość wyrzutowa serca, ostra dekompensacja niewydolności serca, pojemność minutowa, przewlekła niewydolność serca, receptor beta1-adrenergiczny, receptor beta2-adrenergiczny, stabilna przewlekła niewydolność serca, terapia przeciwnadciśnieniowa, udar mózgu, układ współczulny, zaostrzenie przewlekłej niewydolności serca - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Axipio 5 mg
Lek Axipio zawiera apiksaban w dawce 5 mg w postaci tabletek powlekanych i jest wskazany do zapobiegania udarom mózgu oraz zatorowości systemowej u dorosłych pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków (NVAF) posiadających co najmniej jeden czynnik ryzyka, taki jak przebyty udar mózgu, przemijający napad niedokrwienny (TIA), wiek ≥ 75 lat, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca lub objawowa niewydolność serca klasy II lub wyższej wg NYHA. Ponadto, Axipio jest stosowany w leczeniu i profilaktyce nawrotów zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) oraz zatorowości płucnej (ZP) u dorosłych, z uwzględnieniem stanu hemodynamicznego pacjenta, szczególnie w przypadku niestabilności hemodynamicznej, gdzie konieczne jest stosowanie dodatkowych środków ostrożności i ewentualne leczenie parenteralne przed włączeniem apiksabanu. Tabletki mają wymiary około 11 mm x 6 mm x 4,2 mm, zawierają 5 mg apiksabanu oraz 1,60 mg laktozy, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
apiksaban, cukrzyca, funkcja nerek, klasyfikacja NYHA, leczenie parenteralne, linia podziału, nadciśnienie tętnicze, niestabilność hemodynamiczna, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, niezastawkowe migotanie przedsionków, ostra faza choroby, powikłanie krwotoczne, profilaktyka wtórna, przemijający napad niedokrwienny, ryzyko sercowo-naczyniowe, stan hemodynamiczny, substancja czynna, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, udar mózgu, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatorowość systemowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ketoprofen-SF 50 mg/ml
Ketoprofen-SF, niesteroidowy lek przeciwzapalny, wykazuje działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, zależne od dawki oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Najczęściej dotyczą one przewodu pokarmowego i obejmują nudności, wymioty, biegunkę, niestrawność, ból brzucha, a także poważne powikłania, takie jak owrzodzenia żołądka, perforacje i krwawienia, które mogą być śmiertelne, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku. Ryzyko krwawień koreluje z dawką i czasem terapii. Ponadto, ketoprofen może powodować obrzęki, nadciśnienie tętnicze oraz niewydolność serca, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Długotrwałe stosowanie dużych dawek może nieznacznie zwiększać ryzyko incydentów zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego czy udar mózgu. Preparat zawiera również 50 mg alkoholu benzylowego w każdej ampułce (25 mg/ml), co może wywoływać dodatkowe reakcje u nadwrażliwych pacjentów.
alkohol benzylowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, dyskomfort w nadbrzuszu, hematemesis, incydent zakrzepowo-zatorowy, ketoprofen, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek gastroprotekcyjny, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieswoista choroba zapalna jelit, niewydolność serca, nudności i wymioty, obrzęk, owrzodzenie żołądka, pacjent geriatryczny, perforacja, smołowaty stolec, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zaburzenie zakrzepowe, zapalenie błony śluzowej żołądka, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Podwójne widzenie – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Diplopia, czyli podwójne widzenie, może mieć charakter jednooczny lub obuoczny, a obrazy mogą być rozdzielone poziomo lub pionowo. Etiologia jest zróżnicowana i obejmuje m.in. zeza, zaćmę, schorzenia neurologiczne (udar, stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona), urazy, zaburzenia tarczycy, niedobór konwergencji, odwodnienie oraz nadciśnienie tętnicze. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu okulistycznym oraz badaniach dodatkowych, takich jak MRI i badania laboratoryjne. Kluczowe jest rozróżnienie diplopii jednoocznej od obuocznej, co determinuje dalsze postępowanie. Pacjenci z diplopią są narażeni na ryzyko urazów i upadków z powodu zaburzeń percepcji głębi i koordynacji, co wymaga wdrożenia środków zapobiegawczych i edukacji pacjenta oraz personelu medycznego.
- Leksykon chorób i schorzeń
Problemy z równowagą – Etiologia i przyczyny
Zaburzenia równowagi najczęściej wynikają z dysfunkcji układu przedsionkowego ucha wewnętrznego, obejmującego labirynt i przedsionek. Kluczowe schorzenia to łagodne napadowe pozycyjne zawroty głowy (BPPV) spowodowane przemieszczeniem otolitów, choroba Ménière’a z epizodami zawrotów trwających od 20 minut do kilku godzin, zapalenie błędnika i nerwu przedsionkowego, przetoka perylimfatyczna oraz nerwiak akustyczny. Problemy z równowagą mogą także wynikać z chorób neurologicznych, takich jak choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, udar mózgu, neuropatia obwodowa, migrena przedsionkowa, ataksja móżdżkowa czy wodogłowie normotensyjne, które wpływają na koordynację i kontrolę ruchową. Ponadto, choroby układu krążenia (hipotensja, nadciśnienie, arytmie, miażdżyca) oraz stosowanie leków (przeciwdepresyjnych, przeciwhistaminowych, przeciwnadciśnieniowych, przeciwcukrzycowych, nasercowych, opioidowych, uspokajających, antybiotyków aminoglikozydowych i przeciwdrgawkowych) mogą indukować zawroty głowy i zaburzenia równowagi.
aminoglikozyd, arytmia, ataksja móżdżkowa, BPPV, choroba Alzheimera, choroba Ménière’a, choroba Parkinsona, hipotensja ortostatyczna, łagodne napadowe pozycyjne zawroty głowy, miażdżyca tętnic, migrena przedsionkowa, nerwiak akustyczny, neuropatia obwodowa, osłonka mielinowa, otolit, propriocepcja, przetoka perylimfatyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, trąbka Eustachiusza, udar mózgu, układ przedsionkowy, wodogłowie normotensyjne, zapalenie błędnika, zapalenie nerwu przedsionkowego, zespół Ramsaya Hunta - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Glitoprel
Produkt leczniczy Glitoprel należy stosować krótko przed posiłkiem lub w trakcie jego spożywania, co jest kluczowe dla minimalizacji ryzyka hipoglikemii – najważniejszego działania niepożądanego terapii. Hipoglikemia może manifestować się szerokim spektrum objawów neurologicznych (np. ból głowy, zaburzenia mowy, drgawki, utrata przytomności), żołądkowo-jelitowych (nudności, wymioty), ogólnych (senność, agresja) oraz ze strony układu krążenia i oddechowego (zwolnienie akcji serca, płytki oddech). Dodatkowo obserwuje się objawy kompensacji adrenergicznej, takie jak potliwość, tachykardia i nadciśnienie. W przypadku wystąpienia objawów hipoglikemii zaleca się natychmiastowe podanie węglowodanów prostych, gdyż sztuczne środki słodzące nie są skuteczne. Nawrót hipoglikemii jest możliwy, a ciężkie epizody wymagają interwencji lekarskiej i hospitalizacji. W terapii należy uwzględnić czynniki ryzyka, takie jak nieregularne posiłki, niedożywienie, wysiłek fizyczny, spożycie alkoholu, zaburzenia czynności nerek i wątroby, a także współistniejącą farmakoterapię i zaburzenia endokrynologiczne.
brak laktazy, ciężka hipoglikemia, czynniki ryzyka hipoglikemii, drgawki mózgowe, hemoglobina glikowana, hipoglikemia, kompensacja adrenergiczna, kontrola glikemii, laktoza jednowodna, liczba leukocytów, nietolerancja galaktozy, niewydolność nadnerczy, objawy hipoglikemii, objawy żołądkowo-jelitowe, obraz krwi, parametr funkcji wątroby, parametr glikemiczny, pochodna sulfonylomocznika, przedni płat przysadki mózgowej, stężenie glukozy we krwi, udar mózgu, wydzielanie wewnętrzne, zaburzenia widzenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności tarczycy, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie koncentracji, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Orebriton 60 mg
Orebriton, zawierający 60 mg tikagreloru w postaci tabletek powlekanych, jest lekiem przeciwpłytkowym stosowanym wyłącznie w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym (ASA) w celu zapobiegania zdarzeniom sercowo-naczyniowym u dorosłych pacjentów. Wskazania obejmują ostre zespoły wieńcowe (OZW), w tym niestabilną dławicę piersiową oraz zawał mięśnia sercowego z uniesieniem (STEMI) i bez uniesienia odcinka ST (NSTEMI), gdzie tikagrelor 60 mg zmniejsza ryzyko nawrotów incydentów niedokrwiennych. Ponadto, lek jest zalecany w prewencji wtórnej u pacjentów z przebytym zawałem serca i wysokim ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych, redukując ryzyko kolejnego zawału, udaru mózgu oraz zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych.
aktywacja płytek krwi, działanie przeciwpłytkowe, działanie przeciwzakrzepowe, incydent niedokrwienny, interakcje lekowe, kwas acetylosalicylowy, niestabilna dławica piersiowa, NSTEMI, ostry zespół wieńcowy, powikłanie krwotoczne, prewencja wtórna, ryzyko sercowo-naczyniowe, STEMI, tabletka powlekana, terapia przeciwpłytkowa, tikagrelor, udar mózgu, zawał mięśnia sercowego, zgon sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sildenafil Synoptis 100 mg
Sildenafil Synoptis w dawce 100 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na syldenafil lub substancje pomocnicze, a także u osób stosujących azotany lub leki uwalniające tlenek azotu ze względu na ryzyko ciężkiego niedociśnienia tętniczego. Przeciwwskazane jest także łączenie syldenafilu z riocyguatem, co może prowadzić do objawowego niedociśnienia. Leku nie należy stosować u mężczyzn, u których aktywność seksualna jest przeciwwskazana z powodu ciężkich schorzeń układu sercowo-naczyniowego, takich jak niestabilna dławica piersiowa czy ciężka niewydolność serca. Ponadto, syldenafil jest przeciwwskazany u pacjentów z utratą wzroku w jednym oku z powodu niezapalnej przedniej niedokrwiennej neuropatii nerwu wzrokowego (NAION).
alfa-adrenolityk, azotan, azotyn amylu, białaczka, cGMP, choroba naczyniowa siatkówki, ciśnienie tętnicze, cyklaza guanylowa, cykliczny guanozynomonofosforan, cytrynian syldenafilu, degeneracja siatkówki, diuretyk, donor tlenku azotu, działanie hipotensyjne, fosfodiesteraza siatkówki, hipotonia, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, jaskra, lek hipotensyjny, NAION, neuropatia niedokrwienna nerwu wzrokowego, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ostry zespół wieńcowy, PDE5, priapizm, retinitis pigmentosa, riocyguat, Sildenafil Synoptis, syldenafil, szpiczak mnogi, tlenek azotu, udar mózgu, zaburzenie siatkówki, zawał serca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Polfilin 100 mg
Polfilin, roztwór do wstrzykiwań zawierający pentoksyfilinę w stężeniu 20 mg/ml (100 mg/5 ml), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na pentoksyfilinę lub inne pochodne metyloksantyny (teofilina, kofeina, aminofilina) ze względu na ryzyko reakcji alergicznych i krzyżowych. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego oraz udar mózgu, gdyż pentoksyfilina może zwiększać ryzyko powikłań krążeniowych i hemodynamicznych. Leku nie należy stosować także u pacjentów z aktywnym, znacznym krwawieniem (np. z przewodu pokarmowego, przy trombocytopenii, zaburzeniach krzepnięcia, ciężkim uszkodzeniu wątroby) oraz u chorych z wylewem do siatkówki, gdzie może nasilać krwawienie i pogarszać stan kliniczny. Każda ampułka 5 ml zawiera 17,7 mg sodu (3,54 mg/ml), co stanowi około 0,9% maksymalnej dobowej dawki sodu zalecanej przez WHO, co należy uwzględnić u pacjentów na diecie niskosodowej.
aminofilina, dieta niskosodowa, heparyna, jaskra neowaskularna, klopidogrel, kofeina, krwawienie, krwotok, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość na pentoksyfilinę, niestabilna choroba wieńcowa, niewydolność krążenia, pentoksyfilina, pochodna metyloksantyny, retinopatia cukrzycowa proliferacyjna, retinopatia nadciśnieniowa, skaza krwotoczna, teofilina, trombocytopenia, udar mózgu, uszkodzenie wątroby, warfaryna, wrzód trawienny, wylew do siatkówki, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, żylaki przełyku - Leksykon substancji czynnych
Lizynopryl – Działania niepożądane
Lizynopryl, inhibitor ACE, jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca oraz profilaktyce powikłań po zawale mięśnia sercowego. Najczęstsze działania niepożądane obejmują suchy kaszel (5%), zawroty głowy i ból głowy (8%), a także zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka i wymioty. Działania niepożądane są zwykle łagodne i przemijające, jednak istnieje ryzyko poważnych powikłań, takich jak obrzęk naczynioruchowy (rzadko), który może zagrażać życiu, szczególnie gdy dotyczy głośni i krtani. Inne istotne działania niepożądane to zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, leukopenia, neutropenia), zaburzenia czynności nerek (często), hiperkaliemia (1-10/1000 pacjentów), a także rzadkie przypadki zapalenia wątroby i niewydolności wątroby. Monitorowanie parametrów laboratoryjnych, w tym stężenia kreatyniny, mocznika, potasu oraz enzymów wątrobowych, jest zalecane, zwłaszcza na początku terapii i po zwiększeniu dawki.
agranulocytoza, bezmocz, ból głowy, choroba autoimmunologiczna, depresja, ginekomastia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, inhibitor ACE, leukopenia, lizynopryl, łuszczyca, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, parestezje, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, suchy kaszel, tachykardia, udar mózgu, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie naczyń, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół SIADH, zespół Stevensa-Johnsona, zespół TEN - Leksykon chorób i schorzeń
Amnezja – Leczenie
Leczenie amnezji opiera się przede wszystkim na terapii przyczynowej oraz rehabilitacji poznawczej, gdyż nie istnieją specyficzne farmakologiczne środki bezpośrednio leczące większość typów amnezji. W przypadku amnezji spowodowanej udarem, urazem mózgu, zespołem Wernickego-Korsakoffa czy chorobą Alzheimera stosuje się odpowiednio leczenie choroby podstawowej, suplementację tiaminy, inhibitory cholinoesterazy oraz terapię poznawczą i zajęciową. Terapie poznawczo-behawioralne (CBT), terapia dialektyczno-behawioralna (DBT), hipnoza, EMDR oraz neurofeedback są wykorzystywane w leczeniu amnezji dysocjacyjnej i zaburzeń współistniejących. Warto podkreślić, że w amnezji anterogradowej nie ma zatwierdzonych leków, a terapia koncentruje się na wsparciu funkcji pamięciowych poprzez techniki organizacyjne i uczenie proceduralne. Wartościowe są także metody wspomagające, takie jak stosowanie pomocy pamięciowych, aplikacji mobilnych oraz technik redukcji stresu, w tym medytacji i mindfulness.
amnezja, amnezja anterogradowa, amnezja dysocjacyjna, amnezja retrogradowa, antydepresant, arteterapia, choroba Alzheimera, choroba nerek, choroba podstawowa, choroba psychiczna, choroba wątroby, EMDR, hipnoza, inhibitor cholinoesterazy, krwawienie w mózgu, muzykoterapia, neurofeedback, niedobór tiaminy, niedoczynność tarczycy, problemy z pamięcią, przemijająca amnezja globalna, SSRI, stymulacja poznawcza, terapeuta zajęciowy, terapia dialektyczno-behawioralna, terapia poznawczo-behawioralna, terapia rodzinna, terapia zajęciowa, tiamina, trening pamięci, udar mózgu, uraz głowy, urazowe uszkodzenie mózgu, uzależnienie, wstrząśnienie mózgu, zaburzenie nastroju, zespół Wernickego-Korsakoffa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Mydocalm 50 mg
Mydocalm w postaci tabletek powlekanych zawierających 50 mg tolperyzonu chlorowodorku jest wskazany wyłącznie do leczenia objawowego spastyczności poudarowej u dorosłych pacjentów. Tolperyzon działa jako ośrodkowy lek miorelaksacyjny, redukując zwiększone napięcie mięśniowe po udarze mózgu, co poprawia komfort i funkcjonowanie pacjenta. Tabletki są białe, okrągłe, zawierają 50 mg substancji czynnej oraz 48,892 mg laktozy jednowodnej, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy. Lek nie jest zatwierdzony do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia z powodu braku danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zofenil Plus 30 mg + 12,5 mg
Zofenil Plus to preparat złożony zawierający 30 mg zofenoprylu wapniowego, inhibitora ACE, oraz 12,5 mg hydrochlorotiazydu, tiazydowego diuretyku. Zofenopryl działa poprzez hamowanie konwersji angiotensyny I do angiotensyny II, co prowadzi do rozszerzenia naczyń, obniżenia ciśnienia tętniczego oraz zahamowania wydzielania aldosteronu, co może skutkować zwiększeniem stężenia potasu w surowicy. Hydrochlorotiazyd zwiększa wydalanie sodu i chlorków, a także potasu i wodorowęglanów, z szybkim początkiem działania (ok. 2 godziny) i utrzymaniem efektu przez 6-12 godzin. Kombinacja tych substancji pozwala na synergistyczne obniżenie ciśnienia tętniczego, przy jednoczesnym ograniczeniu hipokaliemii indukowanej przez tiazydowy diuretyk dzięki działaniu zofenoprylu.
aldosteron, antagonista receptora angiotensyny II, bradykinina, choroba naczyń mózgowych, choroba układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca typu 2, działanie moczopędne, działanie wazopresyjne, efekt przeciwnadciśnieniowy, hiperkaliemia, hydrochlorotiazyd, iloraz szans, inhibitor konwertazy angiotensyny, kinaza II, konwertaza angiotensyny, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, nowotwór złośliwy skóry, nowotwór złośliwy wargi, ostre uszkodzenie nerek, przewlekła choroba nerek, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, tiazydowy lek moczopędny, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wydalanie elektrolitów, zgon sercowo-naczyniowy, zofenopryl wapniowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Candepres
Produkt leczniczy Candepres, zawierający kandesartan cyleksetylu, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i współistniejącymi zaburzeniami czynności nerek, zwłaszcza przy klirensie kreatyniny poniżej 15 ml/min. Zaleca się regularne monitorowanie stężenia potasu i kreatyniny w surowicy, szczególnie u osób poddawanych hemodializie oraz u pacjentów z niewydolnością serca, zwłaszcza powyżej 75. roku życia. W badaniach klinicznych nie uwzględniono pacjentów z kreatyniną >265 μmol/l (>3 mg/dl). Istotne jest unikanie podwójnej blokady układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) poprzez jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu, ze względu na ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i ostrej niewydolności nerek. W wyjątkowych przypadkach podwójna blokada powinna być prowadzona pod ścisłym nadzorem specjalisty z częstym monitorowaniem parametrów biochemicznych i ciśnienia tętniczego.
aliskiren, antagonista receptora angiotensyny II, antagonista receptora mineralokortykosteroidów, azotemia, brak laktazy, choroba niedokrwienna mózgu, GFR, hemodializa, hiperkaliemia, hipovolemia, inhibitor ACE, kandesartan cyleksetylu, kardiomiopatia, kardiomiopatia przerostowa zawężająca, klirens kreatyniny, lek moczopędny oszczędzający potas, lek presyjny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostra niewydolność nerek, ostre niedociśnienie tętnicze, pierwotny hiperaldosteronizm, przeszczepienie nerki, receptor AT1, schyłkowa niewydolność nerek, skąpomocz, spironolakton, stężenie kreatyniny, stężenie mocznika, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aortalnej, zwężenie zastawki mitralnej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tadalafil Teva
Przed rozpoczęciem terapii produktem Tadalafil Teva konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu chorobowego oraz badania fizykalnego w celu rozpoznania zaburzeń erekcji lub łagodnego rozrostu gruczołu krokowego oraz wykluczenia przeciwwskazań, w tym raka prostaty. Szczególną uwagę należy zwrócić na ocenę układu sercowo-naczyniowego ze względu na ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, niestabilna dławica piersiowa, udar mózgu czy komorowe zaburzenia rytmu serca, które były zgłaszane po zastosowaniu tadalafilu. Lek powoduje łagodne i przemijające obniżenie ciśnienia tętniczego, co może nasilać działanie hipotensyjne azotanów oraz leków blokujących receptory α1-adrenergiczne (np. doksazosyny), dlatego wymagana jest ostrożność i ewentualna korekta terapii przeciwnadciśnieniowej. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby (klasa C wg Child-Pugh) stosowanie tadalafilu w schemacie raz na dobę jest niewskazane lub wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka.
białaczka, brak laktazy, centralna surowicza chorioretinopatia, choroba Peyroniego, ciężka niewydolność wątroby, ciężkie zaburzenia czynności nerek, dysfagia, działanie hipotensyjne azotanów, fosfodiesteraza typu 5, inhibitor CYP3A4, komorowe zaburzenia rytmu serca, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek blokujący receptory α1-adrenergiczne, nagła utrata słuchu, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niestabilna dławica piersiowa, nietętnicza przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, nietolerancja galaktozy, obniżenie ciśnienia krwi, priapizm, przemijający napad niedokrwienny, radykalna prostatektomia, rak gruczołu krokowego, rozszerzenie naczyń krwionośnych, skala Childa-Pugha, szpiczak mnogi, tadalafil, udar mózgu, zaburzenie erekcji, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Nadciśnienie tętnicze – Leczenie
Nadciśnienie tętnicze definiuje się jako ciśnienie krwi ≥130/80 mm Hg według wytycznych ACC/AHA 2017, stanowiąc istotny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i narządowych. Leczenie obejmuje modyfikacje stylu życia, takie jak dieta DASH, ograniczenie sodu do ≤1500 mg/dobę, zwiększenie potasu do 3500-5000 mg/dobę, regularną aktywność fizyczną (≥150 minut tygodniowo), ograniczenie alkoholu i zaprzestanie palenia. Farmakoterapia jest wskazana u pacjentów z nadciśnieniem 2. stopnia (≥140/90 mm Hg), nadciśnieniem 1. stopnia (130-139/80-89 mm Hg) z ≥10% 10-letnim ryzykiem sercowo-naczyniowym, chorobą układu sercowo-naczyniowego, cukrzycą lub przewlekłą chorobą nerek. Cele terapeutyczne to zwykle <130/80 mm Hg, z uwzględnieniem wieku i chorób współistniejących, przy czym nie zaleca się obniżania ciśnienia poniżej 120/70 mm Hg. Monitorowanie ciśnienia krwi, w tym samodzielne pomiary w domu, jest kluczowe dla oceny skuteczności terapii i dostosowania leczenia.
alfa-bloker, antagonista aldosteronu, antagonista receptora angiotensyny II, antagonista wapnia, beta-bloker, choroba tętnic obwodowych, choroba układu sercowo-naczyniowego, choroba wieńcowa, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, denerwacja nerkowa, dieta DASH, diuretyk tiazydowy, eplerenon, hiperaldosteronizm, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor reniny, migotanie przedsionków, mikroalbuminuria, nadciśnienie 2 stopnia, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie z odbicia, nefroskleroza nadciśnieniowa, niewydolność serca, oporne nadciśnienie, pierwotny hiperaldosteronizm, przewlekła choroba nerek, ryzyko sercowo-naczyniowe, spironolakton, terapia skojarzona, udar mózgu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Diclac 150 Duo 150 mg
Diclac 150 Duo, zawierający 150 mg diklofenaku sodowego w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu (25 mg w fazie szybkiego uwalniania i 125 mg w fazie wolnego uwalniania), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na diklofenak lub substancje pomocnicze, w tym 83,5 mg laktozy jednowodnej na tabletkę. Leku nie należy stosować u osób z czynną lub przebyłą chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy, krwawieniami lub perforacją przewodu pokarmowego, a także u pacjentów z niewydolnością wątroby i nerek ze względu na ryzyko kumulacji i nasilenia toksyczności. Ponadto, stosowanie diklofenaku jest bezwzględnie przeciwwskazane w ostatnim trymestrze ciąży z powodu ryzyka poważnych powikłań u płodu i komplikacji porodowych.
astma aspirynowa, astma oskrzelowa, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, diklofenak sodowy, incydent zakrzepowo-zatorowy, inhibitor syntezy prostaglandyn, krwawienie z przewodu pokarmowego, nadwrażliwość krzyżowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, perforacja przewodu pokarmowego, przemijające niedokrwienie mózgu, substancja czynna, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, udar mózgu, zaburzenie wchłaniania, zapalenie błony śluzowej nosa, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolmiles
Zolmitryptan (Zolmiles) jest wskazany wyłącznie w leczeniu jednoznacznie rozpoznanej migreny, z wykluczeniem postaci hemiplegicznej, podstawnej i oftalmoplegicznej. Przed zastosowaniem leku należy wykluczyć inne poważne schorzenia neurologiczne u pacjentów z nietypowymi objawami. Z uwagi na mechanizm działania jako agonista receptorów 5HT1B/1D, stosowanie zolmitryptanu wiąże się z ryzykiem incydentów mózgowo-naczyniowych, zwłaszcza u pacjentów z migreną oraz u osób z czynnikami ryzyka choroby niedokrwiennej serca (palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, obciążenie rodzinne). Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z zespołem Wolffa-Parkinsona-White’a i innymi zaburzeniami rytmu serca związanymi z dodatkowymi drogami przewodzenia. Przed terapią u osób po 40. roku życia i kobiet po menopauzie zaleca się diagnostykę kardiologiczną, mimo że nie eliminuje to całkowicie ryzyka poważnych zdarzeń sercowych.
agonista receptora 5HT1B/1D, ból głowy z nadużycia leków, ból w klatce piersiowej, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, dziurawiec zwyczajny, fenyloketonuria, hiperlipidemia, incydent naczyniowo-mózgowy, migrena, migrena hemiplegiczna, migrena oftalmoplegiczna, migrena podstawna, nadciśnienie tętnicze, skurcz naczyń wieńcowych, SNRI, SSRI, udar mózgu, wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, zespół serotoninowy, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zolmitryptan - Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia – Leczenie
Tachykardia definiowana jest jako częstość akcji serca powyżej 100 uderzeń na minutę w spoczynku i może mieć charakter nadkomorowy (SVT), komorowy (VT), zatokowy lub inny. Każdy typ tachykardii wymaga indywidualnego podejścia terapeutycznego, obejmującego manewry wagalne, farmakoterapię (beta-blokery, blokery kanału wapniowego, leki antyarytmiczne klasy I i III, adenozynę, digoksynę, iwabradynę), kardiowersję elektryczną lub farmakologiczną, ablację cewnikową (skuteczność 90-95%), a w wybranych przypadkach wszczepialne urządzenia (rozrusznik, ICD) lub operacje kardiochirurgiczne, takie jak procedura Maze. Leczenie ma na celu zwolnienie rytmu, kontrolę częstości akcji serca, zapobieganie powikłaniom (np. udar mózgu) oraz eliminację przyczyn podstawowych. Szczególną uwagę zwraca się na różnice w terapii tachykardii SVT i VT, a także na przeciwwskazania, np. w zespole Wolffa-Parkinsona-White’a, gdzie nie zaleca się adenozyny, blokerów kanału wapniowego i digoksyny bez potwierdzenia niskozagrożeniowej ścieżki dodatkowej.
ablacja cewnikowa, adenozyna, amiodaron, beta-bloker, bloker kanału wapniowego, burza elektryczna, częstość akcji serca, digoksyna, diltiazem, flekainid, iwabradyna, kardiowersja, lek antyarytmiczny, manewr Valsalvy, manewr wagalny, metoprolol, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, nagła śmierć sercowa, nerw błędny, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność serca, procedura maze, rozrusznik serca, tachykardia komorowa, tachykardia nadkomorowa, tachykardia zatokowa, trzepotanie przedsionków, udar mózgu, werapamil, węzeł przedsionkowo-komorowy, wieloogniskowa tachykardia przedsionkowa, wszczepialny kardiowerter-defibrylator, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nabuton VP 500 mg
Lek Nabuton VP zawierający nabumeton w dawce 500 mg wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Najczęściej obserwowane są powikłania żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka, zaparcia, niestrawność, zapalenie błony śluzowej żołądka, owrzodzenia dwunastnicy i żołądka oraz krwawienia z przewodu pokarmowego, które mogą prowadzić do perforacji i zgonu, zwłaszcza u osób starszych. Ciężkie reakcje skórne (SCAR), w tym zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz reakcje DRESS, stanowią poważne zagrożenie wymagające natychmiastowego przerwania terapii. Ponadto, nabumeton może powodować obrzęki, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca oraz zwiększać ryzyko zdarzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic, takich jak zawał serca i udar mózgu, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek.
anafilaksja, astenia, białkomocz, ciężka niepożądana reakcja skórna, hipoalbuminemia, krwawienie z przewodu pokarmowego, miopatia, nabumeton, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie dwunastnicy, owrzodzenie żołądka, parestezja, perforacja, pseudoporfiria, reakcja anafilaktoidalna, rumień wielopostaciowy, smolisty stolec, śródmiąższowe zapalenie płuc, szum uszny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, udar mózgu, wrzód trawienny, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej żołądka, zawał serca, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Ranolazyna – Działania niepożądane
Ranolazyna, stosowana w leczeniu przewlekłej dławicy piersiowej, wykazuje profil działań niepożądanych o zróżnicowanym nasileniu, najczęściej łagodnym do umiarkowanego, pojawiającym się głównie w pierwszych dwóch tygodniach terapii. Badania kliniczne III fazy (n=1030) oraz długoterminowe badania MERLIN-TIMI 36 i RIVER-PCI (dawka do 1000 mg ranolazyny 2x/dobę przez około 70 tygodni) wykazały zwiększoną częstość występowania zastoinowej niewydolności serca (2,2% vs 1,0% placebo) oraz przemijającego napadu niedokrwiennego (1,0% vs 0,2% placebo), przy podobnej częstości udaru w obu grupach. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów ≥75 lat, z klirensem kreatyniny 30–80 ml/min oraz o masie ciała ≤60 kg, u których obserwuje się wyższą częstość zaparć (do 8%), nudności (do 14%), wymiotów (do 6%) i niedociśnienia tętniczego (do 5%). Zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy jest odwracalne i nie wskazuje na toksyczność nerkową, co potwierdza mechanizm zahamowania wydzielania kreatyniny przez kanaliki nerkowe bez wpływu na GFR.
alergiczne zapalenie skóry, drgawki kloniczne, filtracja kłębuszkowa, hiponatremia, klirens kreatyniny, krwiomocz, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, obturacyjna choroba płuc, ostra niewydolność nerek, parestezje, podwójne widzenie, przemijający napad niedokrwienny, przewlekła dławica piersiowa, przezskórna interwencja wieńcowa, ranolazyna, stan splątania, szumy uszne, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie moczu, zawroty głowy ortostatyczne - Leksykon substancji czynnych
Indometacyna – Działania niepożądane
Indometacyna, jako silny niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które są zależne od drogi podania, dawki oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Najczęstsze powikłania dotyczą układu pokarmowego i obejmują dolegliwości dyspeptyczne (nudności, wymioty, brak łaknienia, wzdęcia), bóle brzucha, zaburzenia rytmu wypróżnień oraz stany zapalne błony śluzowej żołądka i jamy ustnej. Poważniejsze komplikacje to owrzodzenia przewodu pokarmowego, krwawienia (w tym z esicy), perforacje oraz zaostrzenie chorób zapalnych jelit, szczególnie niebezpieczne u osób starszych. W celu minimalizacji ryzyka zaleca się podawanie indometacyny z posiłkiem, mlekiem lub lekami zobojętniającymi. Ponadto, indometacyna może wywoływać objawy neurologiczne (ból głowy, zawroty głowy, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych), psychiczne (dezorientacja, depresja, omamy), a także poważne zaburzenia czynności wątroby (zastój żółci, zapalenie wątroby) i nerek (krwiomocz, białkomocz, niewydolność nerek), szczególnie u pacjentów z istniejącymi schorzeniami tych narządów.
agranulocytoza, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depersonalizacja, działanie przeciwzapalne, eozynofilia płucna, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, leukopenia, małopłytkowość, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, nekroliza naskórka, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk mózgu, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie, owrzodzenie rogówki, perforacja, perforacja rogówki, punkcikowate zapalenie rogówki, reakcja anafilaktyczna, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, szpik kostny, tachykardia, toczeń rumieniowaty, toksyczna nekroliza naskórka, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie naczyń, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie rogówki, zapalenie wątroby, zastój żółci, zawał serca, zespół nerczycowy, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, zespół Stevensa-Johnsona